Tôi đang lênh đênh trên sóng nước vùng biển Bắc Âu trong một hành trình du thuyền thăm Na Uy, ngắm những dãy núi tuyết hùng vĩ, các vịnh hẹp nên thơ và những ngôi làng nhỏ xinh xắn ven biển. Sáng nay trời mưa.  Mưa bay bay trên biển, làm mờ đục cả khung trời và dấy lên trong tôi một chút buồn buồn, một chút bâng khuâng – để rồi những hình ảnh xa xưa trong ký ức bỗng lặng lẽ tở về.

Con Ngõ Cũ Và một Tình Yêu Câm Nín

Năm tôi vừa tròn sáu tuổi, Danh từ quê theo gia đình dọn vào thành phố, về ở gần nhà tôi – chỉ cách nhau một con ngõ nhỏ.

Con ngõ ấy ngày xưa nhỏ lắm, chỉ cần chạy vài chục bước là hết.  Hai đứa chúng tôi lớn lên trong con ngõ đó, với những trò trốn tìm, đuổi bắt, với tiếng cười con nít, và cả những ngày mưa dầm ngập lối.

Những lúc bão lụt, nước mưa tràn vào con ngõ, tôi sợ không dám bước xuống. Danh liền thưa với ba mẹ:

“Cho con cõng em qua.”

Mẹ tôi gật đầu. Tôi cười thích thú, hai tay ôm chặt cổ anh, như thể cả thế giới của tôi khi đó chỉ là cái lưng bé nhỏ ấm áp kia.

Danh hơn tôi hai tuổi. Tôi thương Danh như thương một người anh trai. Tôi quen được anh chiều, quen được anh dỗ. Mỗi lần tôi dỗi, anh không giận. Mỗi lần tôi khóc, anh không trách. Anh chỉ nhìn tôi và dịu dàng cười khẽ.

Còn Danh… anh thương tôi bằng một cách khác.

Sau này tôi mới biết – anh yêu tôi trong một tình yêu câm nín – một tình yêu không cần nói ra, nhưng bền bỉ.

Hồi đó, Tết với tôi đơn giản lắm – chỉ cần được mặc áo mới, được chạy ra khỏi nhà, và được Danh dắt đi hái lộc là đã thấy cả trời hạnh phúc.

Tết năm ấy, tôi mặc áo đỏ, đầu thắt chiếc nơ xanh. Tôi tung tăng chạy đi tìm Danh. Danh dắt tôi lên con dốc nhỏ, nơi có một ngôi chùa nằm yên trên cao. Hương trong chùa thơm ngây ngất. Tôi không hiểu hết sự linh thiêng, chỉ thấy lòng mình bỗng nhẹ, bỗng vui, bỗng ấm.

Danh hái cho tôi một cành đào rồi khẽ cài lên tóc.

Một động tác rất nhỏ, nhưng sau này nghĩ lại, tôi mới hiểu – có những yêu thương bắt đầu từ những điều giản dị như thế – không ồn ào, không phô bày, chỉ lặng lẽ đặt vào đời nhau một chút dịu dàng.

Xuân Xưa

Xuân ấy em mười một
Anh cũng độ mười ba
Hai đứa ở gần nhà
Chỉ cách nhau con ngõ

Mồng một em áo đỏ
Đầu thắt chiếc nơ xanh
Tung tăng đi tìm anh
Đưa em đi hái lộc

Anh dìu em lên dốc
Chùa nhỏ ở trên cao
Anh hái em cành đào
Và cài hoa lên tóc

Trong chùa hương ngây ngất
Phật nhìn em mỉm cười
Dâng Phật cành hoa tươi
Cầu xin Ngài phù hộ

Bỗng dưng trời mưa đổ
Hai đứa chạy về nhà
Vội vàng em vấp ngã
Rơi mất cánh hoa cài

Về nhà em khóc mãi
Anh dỗ dành không thôi
Bắt đền hoa cúc mới
Em lắc đầu không ưa

Xuân này nhớ xuân xưa
Anh nay không còn nữa
Thương nhớ nói sao vừa
Chuyện những ngày thơ ấy…

phamphanlang

(Xuân Xưa – Ns Mai Hoài Thu phổ nhạc, ca sĩ Diệu Hiền trình bày.)

Rồi thời gian trôi qua. 

Tôi lớn lên.

Tôi đi lấy chồng xa.

Ngày tôi lên xe hoa, tôi chỉ bận rộn trong niềm vui của một cô gái sắp về nhà chồng. Tôi vui với họ hàng, bạn bè, tiếng cười, tiếng chúc tụng… Bỗng chợt thấy ở một góc xa, Danh đứng lặng.

Anh nhìn tôi bằng đôi mắt buồn u uẩn.

Anh không nói gì.

Anh chưa từng nói gì.

Nhưng có lẽ có những tình yêu không cần lời. Và cũng có những lời, dù nói ra, cũng không còn kịp nữa…

Rồi Danh vào quân đội.

Trước khi lên đường, anh dặn cô em gái tôi:

“Nhớ nhắn anh mỗi lần chị về thăm nhà… Nếu xin phép được, anh sẽ về… chỉ để nhìn chị thôi.”

Cô em gái nghe lời nên nhiều lần Danh về phép vào đúng dịp tôi từ quê chồng về thăm nhà. Anh không tìm gặp. Không gõ cửa. Anh chỉ ở bên nhà nhìn sang. Hoặc đứng lặng ở đầu ngõ, nhìn vào con dốc sâu – nơi hai đứa từng trốn tìm, đuổi bắt ngày xưa. Nhìn như để cố giữ lại một điều gì – một tuổi thơ, một giấc mơ, một người con gái mà anh thương suốt đời.

Cô Bé Ngày Xưa

Ngày xưa lúc còn bé,
Anh thường cõng trên lưng
Cô bé hay khóc nhè
Mỗi lần bị mẹ la

Có những ngày bão lụt
Mưa ngập cả khu nhà
Cô bé không xuống nước
Mắt nhạt nhòa áo hoa

Anh thưa cùng ba mẹ
“Để con cõng bé cho”
Mẹ gật đầu ưng thuận
Bé thích thú cười to

Ngày lại ngày trôi qua
Cô bé không còn bé
Nhưng vẫn hay khóc nhè
Anh chỉ cười khe khẽ

Anh không còn cõng bé
Nhưng vẫn hay dỗ dành
Mỗi khi bé buồn giận
Anh nhìn bé lớn nhanh

Ngày kia bé lấy chồng
Anh đứng ở đầu sông
Nhìn bé trong áo cưới
Lệ anh rơi trong lòng

Rồi anh vào quân đội
Lòng vẫn dõi ngóng trông
Cô bé ngày xưa đó
Nến vụn có vừa không

Một ngày về quê cũ
Gặp bé khăn tang chồng
Đôi mắt đen u uẩn
Nhặt lá thả trôi sông…

phamphanlang

(Cô Bé Ngày Xưa – Ns Vĩnh Điện phổ nhạc, ca sĩ Đông Nguyễn trình bày.)

Rồi chiến tranh cuốn Danh đi.

Anh mất tích trong một trận chiến.

Không tìm thấy xác.

Chỉ còn lại một khoảng trống mơ hồ – một nỗi đau không có lời giải thích, như một cánh cửa đóng sầm lại giữa đời mà không kịp nói một lời từ biệt.

Mãi sau này, một ngày tôi về thăm nhà, cô em gái trao cho tôi một chiếc hộp kỷ vật. Đơn vị tìm thấy và gửi lại cho gia đình.

Hộp gỗ nhỏ, đơn sơ.

Nhưng trên nắp hộp… là tên tôi.

Tên tôi được khắc ngay ngắn, nắn nót.

Tôi sững lại.

Tôi mở hộp ra.

Bên trong là một hình vẽ – đôi mắt của tôi.

Ngoài ra là những lá thư.

Những bài thơ.

Những dòng chữ không bao giờ gửi.

Tất cả đầy ắp thương yêu và nhung nhớ.

Tôi ngồi lặng.

Trong khoảnh khắc ấy, con ngõ nhỏ ngày xưa bỗng hiện ra rõ ràng trước mắt tôi – có mưa, có nắng, có bông hoa rơi mất, có tiếng khóc con nít, có bờ vai nhỏ ấm áp… và có một cậu bé lặng thầm thương tôi suốt một đời.

Tôi đã đi xa.

Tôi đã qua cầu.

Tôi đã có một gia đình.

Còn Danh… anh vẫn ở lại với con ngõ, với tuổi thơ, và với một tình yêu không nói thành lời.

Còn Đâu

Ta về ngang đầu ngõ,
Nhìn vào con dốc sâu,
Còn đâu người năm cũ,
Chỉ thấy rặng mù u.

Ta như người khách lạ,
Đứng đợi mãi bên thềm,
Người xưa không trở lại,
Tiếng thở dài bi ai.

Cây nến vụn theo chồng,
Lòng em có vừa không?
Hỡi người yêu dấu cũ,
Ta vẫn hoài chờ mong.

Mai này mình gặp lại,
Dù em đã qua cầu,
Dù mưa giăng ngập lối,
Dù dang dở tình đau…

  phamphanlang

(Còn Đâu – Ns Mộc Thiêng phổ nhạc, ca sĩ Xuân Phú trình bày.)

Có nhiều lần tôi tự hỏi::

“Nếu ngày đó biết Danh yêu tôi, tôi có khác đi không?”

Tôi không biết.

Tôi chỉ biết – có những tình yêu sinh ra không phải để nắm giữ, mà để làm cho ký ức trở nên thiêng liêng. Và có những người đi qua đời ta, không ồn ào, không đòi hỏi, không trách móc… nhưng lại ở lại lâu nhất.

Bởi vì họ đã yêu ta bằng tất cả sự trong sáng của tuổi thơ, và bằng tất cả sự lặng thầm của một đời người.

Để hôm nay, trong ngày Lễ Tình Nhân, tôi ghi lại câu chuyện xa xưa này và xin khép lại câu chuyện bằng một lời cầu nguyện nhỏ. 

Xin Trời Phật cho Danh – người đã mang theo một tình yêu câm nín suốt cả đời mình – được an nghỉ nơi miền thanh thản. Xin cho những ký ức trong trẻo của tuổi thơ, như con ngõ nhỏ ngày xưa, như cành đào ngày Tết, như bờ vai ấm áp trong mùa mưa lụt… sẽ mãi là một góc sáng dịu dàng trong tim tôi. Và nếu ở một nơi nào đó, Danh có thể nghe thấy, tôi chỉ xin nói khẽ một câu: cám ơn anh – vì đã thương tôi bằng tất cả sự hiền lành, nhẫn nại, và thủy chung của một đời người.

phamphanlang

14/2/2026

ĐÓA HỒNG KHÔNG CÁNH

Phương Hoa

Sống ở Mỹ nhiều năm, Tom đã học được thói quen ga lăng với… “cái nhà dưới”, Loan, của chàng như người Mỹ: Đến sinh nhật thì phải có quà, Valentine thì có hoa, kỷ niệm ngày cưới thì ngoài những lần đặc biệt như kỷ niệm năm năm, mười năm ra, dù bận dù rảnh chàng cũng phải cố mà đưa nàng đi ăn nhà hàng cho… đúng điệu.  Bạn bè chàng, những ông “Mỹ gốc Mít” mới qua sau này thường chế giễu, nếu tập cho các bà “thói quen hư” (spoil) như thế, rủi có lần nào bị quên là coi như…tiêu đời, các bà sẽ “giá họa” nào là chắc…thèm phở nên quên cơm, hay là đã thấy trăng đâu đó mà ra… quên đèn. 

Tom cười, nhưng vẫn không thay đổi vì chàng thấy những món quà dù nho nhỏ cũng làm cho Loan vui và hạnh phúc biết bao.  Và đúng như các bạn chàng đã nói, mỗi lần lễ lạc Loan có vẻ rất mong chờ một sự lãng mạn nào đó, nên chàng nào đâu dám quên.

Dạo này công việc ở hãng Tom bận tối mặt tắt mũi.  Chàng vùi đầu trong phòng làm việc riêng từ sáng đến tối. Valentine năm nay lại rơi đúng vào ngày Tom bận nhất, nên chàng đã quên mất cái thói quen này.

Buổi tối Tom làm việc đến khuya nên ngủ nướng. Sáng dậy trễ chàng vội ôm cái laptop chạy xuống lầu như ma đuổi, không kịp ăn sáng. Trước khi ra cửa Tom còn ngoái lại miệng hô to với Loan:

 “Tối nay anh về trễ nha em!”

Loan đang đứng trong bếp, mắt liếc nhẹ chàng một cái gửi gắm đầy thương yêu.

Suốt cả ngày, Tom quay cuồng việc trả lời email, gọi điện thoại cho các chi nhánh, yêu cầu điều chỉnh những lỗi kỹ thuật của sản phẩm được báo cáo. Đến chiều tối, khi lái xe về nhà, đầu óc chàng chỉ nghĩ tới… cơm nóng và cái ghế sofa.

Đèn đỏ.  Tom thắng xe lại. Bỗng đâu một anh chàng người Mễ cầm mấy đóa hoa hồng được cuốn riêng rẽ trong giấy bóng kiếng đỏ lóe chạy tới gõ cửa kính, hét to bằng tiếng Anh ngọng nghịu như tiếng…Mễ:

“Hey sir! Happy Valentine! Buy flower for your love! Only five dollar!” (Chào ông! Chúc mừng Ngày Tình Yêu! Mua hoa cho người yêu của ông đi! Chỉ năm đồng một cái!)

Tom giật mình. Chết rồi. Valentine! Trời đất ơi, sao mình lại quên mất tiêu!

Hèn chi. Trong đầu chàng hiện lên hình ảnh và cái liếc mắt đầy yêu thương của Loan ban sáng.

Không kịp suy nghĩ thêm, Tom vội vã nới lỏng dây bell an toàn, chồm qua bên phải mở cửa xe, chụp đại một cành hồng từ tay anh chàng Mễ thảy lên ghế, rồi móc túi nhét tờ 10 đô cho anh ta.  Đèn chuyển xanh trước khi kịp lấy tiền thối, Tom đóng cửa xe rầm một cái, rồi phóng đi để tránh xe sau túc còi.

Đường kẹt xe nên Tom về tới nhà trời đã tối hẳn.  Đậu xe vào garage xong chàng vói tay cầm lấy cành hoa hồng, hôn nhẹ vào lớp giấy bóng kiến đỏ, hít sâu một hơi trong niềm vui và thầm cảm ơn anh chàng Mễ. 

Tom mở cửa bước vào nhà.  Quang cảnh trước mắt thật là thơ mộng. Dưới ánh đèn phòng khách mờ mờ dịu nhẹ, đĩa tôm chiên bơ thơm nức mũi, món ruột của chàng, dọn sẵn trên chiếc bàn nhỏ kèm theo đĩa dưa chua.  To súp nấm còn bốc khói nghi ngút.  Dưới ánh cây nến lung linh, hai ly rượu vang đỏ sóng sánh. Loan mặc chiếc váy màu hồng mát rượi, tóc nàng xõa nhẹ hai bên bờ vai.

Tom cảm động đứng im.  Loan chuẩn bị cho ngày Lễ Tình Yêu thật kỹ càng, lãng mạn như thế này mà chàng xém chút thì quên mất tiêu. Chàng nuốt nước miếng, tiến lại ôm vợ từ phía sau, và hôn nhẹ lên má Loan:

“Happy Valentine, vợ yêu!”

Rồi Tom long trọng dùng cả hai tay đưa cành hoa hồng cho nàng.

Loan mỉm cười e lệ, ánh mắt nàng hiện lên niềm hạnh phúc vô biên. Nàng nhận lấy đóa hoa, vạch giấy bóng đỏ ra nhìn.

Im lặng.

Ba giây.

Bốn giây.

Năm giây.

Rồi Loan há hốc mồm, lắp bắp hỏi:

“Anh… tặng em… cái gì đây?”

Tom nhìn theo tay Loan, và chàng… toát mồ hôi hột.

Trên tay nàng, bên trong giấy bóng kiếng… chỉ là một cây gai trơ trụi với mấy chiếc lá xanh bơ vơ, không có bông hoa hồng nào!

Thì ra, Tom không hề hay biết, khi chàng vội vàng dập cửa xe lại và chạy đi, cánh cửa đã vô tình “chém đẹp” đóa hồng. Bông hoa trong giấy bóng kiếng bị kẹt ngoài cửa, rụng xuống đường.

Tom bị…đứng hình hết chừng một phút. Nhưng vốn là người nổi tiếng nhanh trí, chàng hít sâu một hơi, và bật… chế độ “cứu nguy” ngay.  Với nụ cười “cầu tài” Tom nắm tay vợ, nói giọng trầm ấm:

“Em à… là anh cố tình đó!”

Loan tròn mắt:

“Cố tình?”

Tom gật đầu:

“Hoa thì đẹp thật đó… nhưng chỉ vài ngày thôi là hoa sẽ tàn.  Anh cố ý muốn tặng em… phần còn lại, sau khi hoa rụng hết, đó là cái lõi, cái gốc, cái phần bền bỉ nhất, của… trái tim anh.”

Loan chớp mắt, vẻ cảm động rưng rưng.

Tom …được trớn, tiếp luôn:

“Giống như tình yêu của anh dành cho em vậy. Không cần phô trương… các cánh hoa bên ngoài, mà sâu tận bên trong.  Hứa với vợ yêu, dù cho sau này mình về già, ‘cây’ của anh có… rụng hết lãng mạn, thì cái ‘cây’ nguyên thủy này vẫn còn… đứng mãi, không bao giờ…gục đâu, ha ha ha…”

Anh ngừng một lúc, nhìn vào mặt Loan dò xem kết quả, rồi bồi thêm… cú chót:

“Với lại… em là bông hoa xinh rồi.  Đâu cần thêm hoa nữa làm gì?”

Loan cố giữ mặt nghiêm… nhưng khóe môi nàng bắt đầu nhúc nhích.

 “Vậy anh tặng em mấy cái gai này là nghĩa làm sao?”

Tom đáp ngay không do dự:

“Để anh nhớ… yêu vợ là phải cẩn thận, không là sẽ …bị đâm!”

Loan bỗng bật cười khan.  Cười một hồi, nàng lấy tay cốc nhẹ lên đầu chồng:

“Anh quá quắt lắm! Không biết là vì lý do gì mà anh vơ đại nhánh hồng đã rụng bông này đem về tặng em.  Lần sau mà như thế nữa là em sẽ, em sẽ … cắt bỏ luôn, anh không còn cả… cái cây nào đâu nghe chưa!”

Tom cười ha hả. Hai người cụng ly.

Đêm đó, không ai biết tới bông hoa hồng đã hy sinh giữa ngả tư đèn đỏ.

Chỉ có anh chồng Tom thở phào nhẹ nhõm, trong lòng tự nhủ:

“Valentine năm sau nhớ… mua hoa hồng sớm.

Và nhớ mỗi lần đóng mở cửa xe phải thật nhẹ nhàng…”

Phương Hoa – Valentine 2026

Singapore – Đến Một Lần Mãi Nhớ

Phương Hoa

Sau chuyến du lịch Singapore trở về, người thì đã tới nhà, mà hồn vía tôi vẫn còn lửng lơ đâu đó bên kia bán cầu.  Vì trái múi giờ, mắt cứ ríu lại mở lên không nổi, ban ngày ngủ gà ngủ gật, ban đêm thức trắng mắt mũi lờ đờ, nhưng ký ức về chuyến đi thì vẫn còn tươi roi rói trong đầu.  Chỉ nhớ tới thành phố sạch đẹp này thôi là tôi thấy tỉnh ngủ… được chút xíu, liền ngồi dậy ghi vội đôi điều, trước khi quên mất tiêu vì bị công việc “vùi dập” bởi sự đình trệ trong thời gian đi vắng.

Tất cả những nơi chúng tôi đi qua trong hai tuần ở Singapore đều thật là đáng nói.  Nhưng trong bài viết nhanh để “trình diện ngày trở về” này, tôi chỉ xin tóm tắt ghi lại vài nơi thăm viếng sau cùng trước khi lên máy bay về Hoa Kỳ.

Nhóm tôi tuy đến từ Mỹ, nhưng người ở rải rác khắp các tiểu bang, từ California đến Texas, Florida… và đều book chung khách sạn “D’Resort Downtown” gần bờ biển, và gần shopping mall của một trong vài khu phố thị lớn nhất Singapore, là khu Downtown East. 

Chuyến bay thẳng hơn 17 giờ trên United Airline từ San Fransisco tới Singapore quả thật là dài dằng dặc.  Vì… tiết kiệm, mấy người bạn khuyên nên book theo dạng “con nhà nghèo” nghĩa là hạng “Basic Economy” chỉ hơn sáu trăm bạc khứ hồi cho mỗi người, cộng thêm một trăm tiền bảo hiểm, phòng ngừa nếu đổi ý hủy bỏ hoặc dời đổi chuyến bay sẽ không bị mất tiền hay bị phạt. 

Hình như tuyến đường từ Mỹ qua Singapore không có nhiều người đi. Lên máy bay, chúng tôi kéo hành lý xách tay vượt qua những hàng ghế thương gia ở đầu tàu, thấy mỗi ghế ngồi được chia cách riêng biệt, trong bụng tôi nghĩ thầm, phải trả thêm mấy nghìn nữa để được ngồi hạng ghế này cũng …đáng đồng tiền bát gạo.  Nhưng khi đến những khoang sau nơi có số ghế nhóm chúng tôi, thì thấy còn rất nhiều ghế trống. Thế là chúng tôi mỗi người “chiếm lĩnh” một hàng 3 ghế trống, có thể chồng gối lên, đắp mền nằm ngủ thoải mái, và có thể xem một lúc… 3 bộ phim, còn rộng rãi và “riêng tư” hơn cả…hạng thương gia! Cả chuyến đi chuyến về cũng đều như thế. United Airline phục vụ hai bữa ăn chính rất đa dạng và ngon, có cả những món chay theo yêu cầu của hành khách, cộng thêm một lần ăn vặt, còn nước uống các loại thì tự chọn thoải mái không tính tiền.

Đặt chân xuống phi trường quốc tế “Singapore Changi International Airport”, nhận hành lý xong, việc đầu tiên của chúng tôi là chạy đi đổi tiền “cho kịp thời cuộc”.  Đổi xong mới giật mình, mới thấy mệnh giá tiền Singapore đúng là “đẳng cấp quốc tế”, 100 đô Mỹ mà chỉ đổi được có 124 đô Singapore.  Cầm xấp tiền mỏng dính, nhẹ tênh, và nhìn các bảng giá hàng hóa quanh đây tôi thấy trong lòng hơi… hụt hẫng, cái điệu này hỏng biết số tiền mặt đem theo hai vợ chồng xài được mấy hôm đây.  Khi hỏi ra mới biết, ở Singapore du khách có thể dùng thẻ nhà băng ATM để rút tiền và các loại thẻ tín dụng có thể trả khi đi ăn uống và mua sắm.

Đổi tiền xong, cả nhóm gọi taxi thẳng tiến về khách sạn D’Resort – Downtown East. Vừa tới nơi là thấy liền cái phong cảnh hấp dẫn của một nơi nghỉ dưỡng đầy lý tưởng: Khu Resort gần sát biển, gió mát rười rượi, đường đi bộ thì sạch sẽ, thẳng tắp, nhìn là muốn… bỏ dép đi bộ cả ngày như Thầy Minh Tuệ bên Ấn Độ. Hai bên đường, cây cối xanh mướt, đặc biệt là dưới những tàng cây, người ta nhặt từng chiếc lá rụng cho vào bao, không để sót dù chỉ một chiếc lá khô.  Nói chung thì đường lộ, trạm nghỉ chân, vỉa hè đều sạch bóng loáng. Đi mỏi chân người ta có thể ngồi bệt xuống, thậm chí nằm dài ra đất nghỉ ngơi mà quần áo vẫn sạch tinh, không dính một hạt bụi nào.  Khí hậu Singapore ấm áp, trời luôn trong xanh rất đẹp, nắng vừa đủ cho da cảm giác khỏe mạnh mà không bị nhơm nhớp mồ hôi như mùa hè bên quê nhà.  Hình như đất nước này rất biết chiều lòng du khách, nên du khách nhộn nhịp khắp nơi, ban ngày và cả ban đêm.

Từ D’Resort, chỉ chưa tới 10 phút đi bộ ra khu shopping Downtown East, và nơi đây mới thật sự choáng ngợp.  Nào là nhà hàng san sát, các món ăn chụp hình trưng bày cái nào cũng hấp dẫn, long lanh, rực rỡ, nhìn là muốn đứng lại…chụp hình bỏ lên FaceBook khoe với bạn bè!  Rồi tới khu vui chơi, khu mua sắm, khu chợ Nhật, chợ Tàu… tất cả đều sạch đẹp, gọn gàng, nhìn rất “Singapore” như lời đồn trước khi chúng tôi đến đây. Chỉ có một điều duy nhất hơi… đau tim, là giá cả!

Phải nói giá cả ở đây thật là đắt, đắt hơn Mỹ rất rất xa, làm cho du khách dù có là “dân xịn” đến từ đất nước Cờ Hoa thì khi móc túi trả tiền cũng đều có chung một phản xạ, giật mình, rồi phải cố bình tĩnh mỉm cười cảm ơn cho đúng phép lịch sự, và khi ra ngoài thì đứng lại xầm xì.  “Thức ăn ngon thiệt, nhưng giá thì đúng là… ăn bằng vị giác, trả tiền bằng cảm xúc” một người bạn chúng tôi đến từ Pháp đã nói đùa như vậy.  Ví dụ: Một đĩa rau dền xào tỏi giá 17 đô, một trái táo nhỏ xíu giá 2 đô rưỡi, còn hai trái dưa leo bé tẹo bằng ngón tay cái mà giá tới 5 đô Sing.  Cũng có mấy người bạn chúng tôi book khách sạn xa hơn về vùng ngoại ô thì mua được các loại trái cây đến từ Malaysia có giá khá dễ chịu hơn nhiều.

Bù lại, người dân Singapore rất dễ thương, hầu hết đều nói được ít nhiều tiếng Anh, nên giao tiếp vô cùng thuận tiện. Hỏi đường, hỏi giá, hỏi… đủ thứ chuyện trên đời đều được trả lời rõ ràng, lịch sự, không cần phải đoán ý hay dùng ngôn ngữ “to quơ”.

Nơi khám phá tuyệt vời.

Lạc vào Gardens by The Bay từ ban chiều tới ban đêm.

Trong chuyến du lịch Singapore lần này, nếu phải chọn một nơi khiến tôi vừa đi vừa “ồ à” nhiều nhất, thì chắc chắn đó là Gardens by the Bay.  Nghe tên tưởng như vườn cây bình thường, nhưng bước vô trong mới biết, là khu vườn…đúng kiểu Singapore, tức là vừa xanh, vừa to, vừa hiện đại, lại còn có cả rừng cây phát sáng vào ban đêm.

Hôm đó chúng tôi đi buổi chiều.   Trời xanh trong, nắng không gắt, gió thổi nhẹ nhẹ man mác.  Vừa xuống taxi, bước vào Gardens by the Bay là thấy không gian mở ra rộng mênh mông.  Lá hoa xanh mướt tốt tươi, lối đi sạch bong, cây cối được trồng ngay hàng thẳng lối, nhìn đâu cũng thấy đã mắt.  Những chòm cây xanh kìn kịn, mượt như nhung, mong manh như tơ, long lanh như sương đêm… được uống tỉa công phu thành hình những con thú xinh đẹp đầy oai phong như, hà mã, khủng long, voi…nên mọi người thi nhau chụp hình lia lịa.

Đi thêm một đoạn về bên trong, nhiều cây Supertree nhân tạo bắt đầu xuất hiện. Nhìn từ xa đã thấy kỳ lạ, lại gần thì càng thấy chúng rất to. Những “cây nấm” này cao vút, thân to, tán xòe tròn như những chiếc nấm khổng lồ mọc sừng sững giữa trời. Mọi người cứ ngẩng mặt lên mà nhìn muốn vẹo cả cổ.

Ban chiều trời còn sáng, Supertree nhìn rất oai, rõ từng chi tiết, chúng đứng im lặng giữa trời xanh, xung quanh là du khách đi qua đi lại, chụp hình không ngớt. Người đứng bên này tạo dáng, người đứng bên kia chờ tới lượt, không khí đông nhưng vẫn rất trật tự, đông mà không loạn xạ, không ồn ào, quả thật du khách đã hành xử đúng với phong cách người Singapore.

Chúng tôi đi dạo vòng vòng, chụp hình, ngắm cây, ngắm hoa, ngắm cả đám đông người thật là thú vị. Có những khu trồng cây từ nhiều vùng khí hậu khác nhau, cây nào cũng xanh tốt, được chăm chút kỹ lưỡng. Đi một hồi mỏi chân, cả nhóm dừng lại nghỉ, có người ngồi cả xuống dưới đường. Giữa khu vườn rộng lớn, nghe gió thổi, nhìn cây rung rinh, tự nhiên thấy lòng dịu lại hẳn.  Tôi đứng đó hít một hơi dài bầu không khí trong lành ấy, cảm giác thật dễ chịu.  Khu vực hiện đại là thế, sôi động là thế, vẫn có chỗ cho người ta chậm lại, tĩnh tâm, lặng lẽ đếm thời gian trôi.

Tới chiều gần tối, mọi người chúng tôi quyết định ở lại để xem Supertree lên đèn. Và lúc này đây mới là lúc Gardens by the Bay thật sự “bung hết công lực” tỏa sáng lên bầu trời, nếu ai bỏ về thì sẽ hối tiếc không nguôi.

Trời sụp tối hẳn, đèn bắt đầu bật lên, cả khu vườn, cả một vùng trời, bỗng chốc như biến hình. Những Supertree ban ngày trông đã to, ban đêm lại càng “khủng” hơn, vô vàng kỳ thú.  Từ một cây, tới hai, rồi ba, bốn… và rồi ánh đèn sáng rực đủ màu, xanh, tím, hồng, vàng, đỏ… chạy dọc các thân cây rồi tràn lan lên tán, tỏa ra, nhìn như một khu rừng ánh sáng khổng lồ.  Tất cả những “cây nấm” này bỗng nhiên sống động hẳn lên, lấp lánh, lung linh, khiêu vũ nhịp nhàng giữa trời đêm Singapore.

Du khách ban chiều vốn đã đông, lúc này càng đông hơn rất nhiều. Người đứng, kẻ ngồi, có nhiều người còn nằm dài trên bãi cỏ, trên các lối đi, ngửa mặt lên nhìn cho đã.  Không khí lúc này giống như một lễ hội, tuy không ồn ào, nhưng rất rộn ràng.

Vì sợ độ cao, tôi quyết định không leo lên cầu treo OCBC Skyway để ngắm từ trên cao, mà chỉ trèo lên mấy bậc rồi đứng dưới nhìn lên.  Chỉ mấy bước dưới chân cầu mà tôi đã thấy hơi… run run.  Từ trên bậc thang nhìn ra xung quanh, các Supertree sáng rực, ánh đèn đổi màu liên tục, trông đẹp mê hồn như cảnh thiêng đường đang phát sáng trong các bộ phim Tàu.  Nhìn lên cầu treo, du khách lớp đi, lớp đứng, người dựa lan can chụp hình, đông đến nỗi người ta phải đứng sát vào nhau.  Ánh đèn từ các “cây nấm” phảng chiếu, lấp loáng trên các ngọn cây và lối đi.

Gió đêm thổi mát rượi, tiếng người từ nhóm bạn tôi chen lẫn du khách muôn phương lớp ngồi lớp nằm la liệt dưới đất gần cầu nói chuyện nhỏ dần, họ lặng lẽ ngắm cảnh, nên chỉ còn cảm giác vừa choáng ngợp, vừa yên bình. Tôi đứng ngắm nhìn quang cảnh tuyệt mỹ có một không hai này, do thiên nhiên cộng thêm nhân tạo, vừa quay phim, vừa chụp hình tới tấp, và trong đầu quên hết mọi sự, chỉ có ánh sáng của những cây hoa điện trước mặt mà thôi. 

Khi rời Gardens by The Bay để theo các bạn đi xem Marina Bay Water Show, tôi vẫn còn ngoái lại nhìn mấy cây Supertree đang sáng rực phía sau.  Đám đông du khách vẫn còn đứng đó, vẫn ngước nhìn, vẫn chụp hình. Còn tôi thì biết chắc một điều, khi về nhà, chỉ cần nhớ lại buổi tối hôm nay thôi là đủ thấy chuyến đi này thật sự đáng giá.

Người bạn “Thổ địa” sống tại Singapore dẫn chúng tôi đi một hồi, khi lên bờ, khi vượt thác, lúc xuống xe điện ngầm, mà chúng tôi như những…thầy bói mù không biết đâu là đâu, cứ “mở banh mắt” chạy theo anh ta, lòng ai cũng háo hức vì sắp coi một màn… ảo thuật khổng lồ giữa trời đêm, như lời người bạn nói.  

Show nước

Đến nơi, nhóm chúng tôi len vào được một khoảng trống nhỏ xíu cạnh thành cầu, chen chúc nhau ngồi bệt xuống nền xi măng sạch bóng cho đỡ mỏi chân, sau một hồi bước thấp bước cao chạy theo người bạn dẫn đường mệt đến “ná thở”.  Đêm Marina Bay rực rỡ như một bức tranh sống động.  Gió từ vịnh thổi vào mát rượi, mang theo mùi nước biển pha lẫn mùi hương người đủ loại của du khách.

Chúng tôi may mắn đến vừa kịp lúc, vì show diễn bắt đầu ngay. Khi nhạc bắt đầu trổi vang lừng, là lúc những tia nước bỗng phụt lên, vươn cao, rồi uốn lượn theo từng nhịp trống nhạc, lúc mềm mại, mơn man như dải lụa trong điệu vũ của các tiên nương, lúc lại mạnh mẽ như sóng cồn, vỗ dồn dập ngoài khơi bắn vào tung tóe trên người của khách xem, làm ướt cả áo quần mặt mũi mà nào ai để ý.  Ánh đèn laser đổi màu liên tục, xanh, đỏ, tím, vàng, hồng tía chiếu lên màn nước tạo thành những hình ảnh lung linh như giấc mơ kỳ diệu đang trôi giữa không trung.  Nhạc chuyển tông, thì những vòm nước quay ngoắt, rồi hình thành những bông hoa khổng lồ, lại chuyển sang hình những con rồng phụng, đến sấm chớp, cầu vồng… Cả bầu trời Marina Bay sáng rực, phản chiếu xuống mặt nước lấp loáng, làm cho những tòa nhà cao tầng xung quanh cũng như đang “xem ké” cùng du khách.

Tôi hào hứng quá đứng bật dậy, quay phim chụp hình lia chia, mà trong bụng cứ… đánh lô tô, lo cái điện thoại bị tuột tay rơi xuống nước là…tiêu tùng.  Xung quanh chúng tôi người đứng sát người, ai cũng ngước nhìn, miệng trầm trồ không ngớt, tay đưa điện thoại ra quay phim, cố không bỏ lỡ một khoảnh khắc đẹp nào.  

Show chấm dứt sau một màn biểu diễn hoa nước cộng hoa pháo thật độc đáo.  Chúng tôi vội kéo nhau bước lẹ ra ngoài, bỏ lại sau lưng tiếng cười, tiếng reo hò ngợi khen, cùng tiếng vỗ tay vang lên ầm ỹ hòa trong bầu trời đêm của vùng vịnh Marina Bay.

Đoàn người dắt díu nhau lên xe điện ngầm, tìm đến khu phố Tàu ở Downtown để “thưởng thức những món ăn độc lạ” của phố thức ăn nổi tiếng đất Sing.  Chúng tôi về đến khách sạn thì đã hơn một giờ sáng. Mệt thì có mệt, nhưng niềm vui thì cũng tràn đầy trong tim.

Tóm lại, đất nước Singapore quả là sạch, đẹp, văn minh, khí hậu ôn hòa thích hợp với dân …gốc mít chúng tôi, cộng với thức ăn ngon, chỉ có cái giá cả là ở “trên mây”. Nhưng thôi, đã đi du lịch thì cũng nên mở lòng, mở ví, cộng mở luôn tầm mắt, để mang về những tấm hình đẹp và cả một mớ kỷ niệm… cùng đôi tiếng cười hạnh phúc trong cuộc sống tất bật nơi xứ Cờ Hoa mỗi khi ngồi nhớ lại.  Cho nên sau này nếu có ai hỏi đi du lịch đất Singapore nữa hông, tôi sẽ sẵn sàng giơ tay… cái  rụp.

Phương Hoa – Bắc Cali, Mùa Valentine 2026.

THƠ CAO MỴ NHÂN

ĐIÊU TÀN.      CAO MỴ NHÂN

Em hiện thân của chiến tranh

Mắt, môi rực sáng, quách thành ngả nghiêng

Anh mang trọn nỗi ưu phiền

Từ khi lửa đạn đã nghiền ngẫm thân

–

Bây giờ tất cả phù vân

Đường anh đi cũng trăm năm nghĩa tình

Em không có được hoà bình

Trái tim tan nát đao binh lỡ làng

–

Em hiện thân của dở dang

Son phai, phấn lạt, điêu tàn núi sông

Làm sao anh hỡi bạn lòng

Bao phen bão nổi , mưa giông, gió cuồng

–

Một mình ôm khối tình suông

Quê hương biền biệt khói sương mơ hồ

Bây giờ anh cũng hư vô

Không gian vời vợi đắp mồ xuân xanh…

Hawthorne  21 – 7 – 2023

CAO MỴ NHÂN 

=

THÁNG NGÀY.      CAO MỴ NHÂN

Có lần anh nói với em

Rằng hãy quên đi tất cả

Tháng ngày sẽ được dài thêm

Cuộc đời vô cùng êm ả

–

Em hỏi :  ” Để làm gì anh

Cuộc đời dài thêm ngày tháng ? “

Nhưng em vẫn thấy xuân xanh

Tình càng mông mênh, say đắm

–

Em cũng nói với anh rằng

Vui gì tháng ngày trống vắng

Đời em sẽ mất thăng bằng

Tưởng như không còn sức sống

–

Và rồi ngày tháng trôi qua

Mấy mươi năm chưa kết thúc

Mùa xuân vĩnh viễn trong thơ

Có anh mặt trời mới mọc …

  CAO MỴ NHÂN

-=

TÌM MẶT TRỜI.     CAO MỴ NHÂN

Ngày không có mặt trời

Em tìm anh khắp chốn

Anh ở đâu khắp nơi

Hay là anh đi trốn

*

Ta trốn gì cuộc đời

Đã an bài lẽ sống

Dù không có mặt trời

Biển vẫn tràn dâng sóng

*

Đó là điều tuyệt vời

Anh muốn nói với em

Thật rõ ràng một lời

Chữ “ yêu  “ bừng sáng lên

*

Không gian đang tối đen

Làm sao có mặt trời

Anh lẫn vào bóng đêm

Đừng gọi bình minh đến …

Rancho Palos Verdes  4 – 1 – 2026

          CAO MỴ NHÂN

=

BOLSA MẤY NẺO XA GẦN.     CAO MỴ NHÂN

Con đường độc đạo Bolsa

Vừa dài, vừa rộng, vừa xa, vừa gần

Vừa đầy bạn lính, bạn văN

Vừa tân, vừa cổ, vừa cần, vừa dư

–

Thủ đô tị nạn bây chừ

Đầy người chân giả, thực hư, chính tà

Nơi nào cũng có bóng ta

Chỗ nào cũng thấy ba hoa chích choè

–

Bao nhiêu “chiến hữu ” ê hề

Bấy nhiêu ” chính khách ” bộn bề lưu vong

Bolsa đến ở, đi mong

Thủ đô tị nạn đã không lưu đầy

–

Bây giờ bạn với ai đây

Đầu hôm hỗn loạn, cuối ngày lao đao

Bầy chim vỡ tổ xôn xao

Cánh buồn khép lại, hồn chao dập dồn

–

Bình minh lẫn với hoàng hôn

Một màn bi kịch đang còn diễn ra

Bolsa tới hội, khó hoà

Làm sao dựng lại sơn hà cố hương …

  Rancho Palos Verdes  1 – 4 – 2023

            CAO MỴ NHÂN 

VĂN- MÙA XUÂN BẤT TẬN

THĂNG HOA CUỘC ĐỜI
Kỳ 140 Qua Sông Bỏ Bè
Như Ninh Nguyễn Hồng Dũng

Trong pháp hội thù thắng tại thành Tỳ Da Ly nơi đức Thế Tôn cùng đại chúng Thanh văn, Bồ Tát quang lâm giảng bày pháp vi diệu thì bấy giờ Cư sĩ Duy Ma Cật thị hiện mang bệnh. Bệnh ấy không phải do nghiệp báo thông thường, mà là phương tiện thiện xảo nhằm khai thị Chánh pháp sâu xa cho hàng hữu học và vô học. Trước đó, khi Phật lần lượt sai các vị đại Thanh văn đến thăm bệnh, tất cả đều khéo bạch rằng mình không đủ năng lực, vì từng bị Cư sĩ Duy Ma Cật dùng trí tuệ Đại thừa phá tan những chấp trước vi tế nơi tự chứng và pháp tu.

Giờ đây, đức Phật chuyển sang yêu cầu các vị Bồ Tát là những bậc đã phát tâm rộng lớn, hành đạo lợi sinh đặng đến thăm bệnh cư sĩ. Tuy nhiên, điều kỳ diệu thay là từng vị Bồ Tát cũng lần lượt bạch Phật xin được từ chối, không phải vì thoái tâm hay bất kính mà vì tự nhận thấy trí tuệ và phương tiện của mình vẫn chưa thể sánh kịp với biện tài và thần lực bất khả tư nghì của Cư sĩ Duy Ma Cật.

Trước hết, Phật bảo Bồ Tát Di Lặc thay Ngài đến thăm bệnh. Di Lặc là vị Bồ Tát được thọ ký sẽ thành Phật trong tương lai liền bạch rằng mình không đủ năng lực; rồi ngài kể lại một nhân duyên sâu xa rằng, thuở ấy khi đang ở cung trời Đâu suất giảng pháp cho chư thiên về hạnh bất thối chuyển, Cư sĩ Duy Ma Cật bỗng hiện đến và nêu câu hỏi xoáy thẳng vào gốc rễ của mọi chấp trước về thời gian và chứng đắc.
Cư sĩ Duy Ma Cật hỏi rằng, sự thọ ký của Phật dành cho Di Lặc là nhắm vào đời nào? Nếu là quá khứ thì quá khứ đã diệt; nếu là vị lai thì chưa đến; nếu là hiện tại thì hiện tại không dừng trụ. Ngay nơi một sát na, sinh, già, diệt đã đồng thời hiện hữu; vậy thì lấy gì làm chỗ đứng cho sự thọ ký? Nếu nói vô sinh mà được thọ ký, thì trong vô sinh vốn không có kẻ được thọ ký, cũng không có pháp để chứng đắc. Xa hơn nữa, Cư sĩ Duy Ma Cật chỉ bày rằng Như tánh vốn không sinh không diệt, không hai không khác; đã là

Như thì hết thảy chúng sinh, hết thảy pháp, hết thảy Hiền Thánh đều đồng một thể. Nếu Di Lặc được thọ ký thì cũng đồng nghĩa với việc tất cả chúng sinh đều được thọ ký chăng?
Lời khai thị ấy không nhằm phủ nhận hạnh nguyện của Bồ Tát Di Lặc, mà để phá tan tận gốc ý niệm về một “người riêng biệt” chứng đắc chánh giác. Bồ đề không phải là quả vị để nắm bắt bằng thân hay tâm, mà chính là tịch diệt các tướng, lìa mọi phân biệt đối đãi bởi Bồ đề là bất nhị, bình đẳng như hư không, vô vi, vô thủ, vô xứ, vô tỷ; là trí liễu tri tâm hành của hết thảy chúng sinh mà không rơi vào hội hiệp hay phân ly. Khi Cư sĩ Duy Ma Cật giảng xong pháp này, hai trăm thiên tử chứng được vô sinh pháp nhẫn. Tự thấy mình chưa đủ thâm nhập cảnh giới ấy, Bồ Tát Di Lặc xin được miễn thăm bệnh.

Kế đó, Phật gọi Quang Nghiêm Đồng Tử thì vị này cũng bạch rằng mình không đủ năng lực. Quang Nghiêm kể lại lần gặp Cư sĩ Duy Ma Cật nơi cửa thành Tỳ Da Ly. Khi được hỏi từ đâu về, Cư sĩ Duy Ma Cật đáp: “Từ đạo tràng về.”

Nhưng khi được hỏi đạo tràng ở đâu, ông đã khai mở một chân lý làm rung động tận gốc mọi quan niệm hình thức: đạo tràng không phải là một nơi chốn vật lý, mà chính là toàn bộ đời sống tỉnh thức của Bồ Tát. Tâm chính trực là đạo tràng; tâm bồ đề là đạo tràng; bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ đều là đạo tràng. Từ, bi, hỷ, xả là đạo tràng; phiền não, chúng sinh, tất cả pháp cũng đều là đạo tràng, nếu được thấy bằng trí tuệ vô ngã và tính không. Ngay cả ba cõi sinh tử cũng là đạo tràng, vì Bồ Tát không còn chỗ để đi, cũng không còn nơi để trụ.

Từng bước chân của Bồ Tát, nếu tương ưng Ba la mật và lợi ích hữu tình thì đều từ đạo tràng mà đến, đều an trú trong Pháp Phật. Lời pháp ấy khiến năm trăm trời người phát tâm cầu giác ngộ vô thượng nên Quang Nghiêm con tự thấy mình chưa đạt được cái nhìn viên dung ấy nên con xin từ chối.
Tiếp theo, Phật bảo Trì Thế Bồ Tát đi thăm bệnh thì Trì Thế cũng bạch rằng mình không đủ năng lực, rồi thuật lại câu chuyện Ma Ba Tuần giả dạng Đế Thích mang theo mười hai ngàn thiên nữ đến cám dỗ. Khi Trì Thế còn đang phân biệt và khước từ theo giới luật hình tướng thì ngay lúc đó Cư sĩ Duy Ma Cật đã xuất hiện, chỉ rõ đó là ma, rồi dùng chính phương tiện nghịch thường để hàng phục ma và hóa độ các thiên nữ.

Cư sĩ Duy Ma Cật chẳng những không bị nhiễm trước bởi sắc dục, mà còn khiến các thiên nữ phát tâm Bồ đề, biết quay lưng với ngũ dục để tìm niềm vui nơi Chánh pháp. Cư sĩ ấy giảng cho họ thế nào là “vui trong Pháp” do vui vì tín Phật, văn Pháp, hộ Tăng; vui vì đoạn trừ tham dục, thấy rõ ngũ uẩn như kẻ thù, bốn đại như rắn độc; vui vì nhổ gốc phiền não, trang nghiêm Phật độ, thành tựu vô lượng công đức. Cao hơn nữa, Ngài còn dạy pháp môn “Vô tận đăng” tức ánh sáng giác ngộ của một Bồ Tát có thể mồi sáng vô lượng ngọn đèn khác mà không hề suy giảm. Thấy rõ trí tuệ và phương tiện ấy nên Trì Thế biết mình chưa thể sánh kịp nên con xin từ chối.

Sau đó, Phật gọi Thiện Đức, con trai một vị trưởng giả thì Thiện Đức cũng bạch rằng mình không đủ năng lực. Anh kể lại việc từng tổ chức một đại hội bố thí suốt bảy ngày để cúng dường khắp mọi tầng lớp. Nhưng Cư sĩ Duy Ma Cật đã đến và chỉ rõ rằng, đó chỉ là tài thí, chưa phải đại hội chân thật. Đại hội chân thật là Pháp thí, là trong một niệm mà khởi đầy đủ tâm Bồ đề, từ, bi, hỷ, xả; là hành lục Ba la mật, tứ nhiếp pháp, tam giải thoát môn; là lấy vô ngã, vô tướng, vô tác làm nền; là vì lợi ích chúng sinh mà khởi nghiệp trí và nghiệp tuệ.

Pháp thí ấy không phân trước sau, không chọn đối tượng, không cầu báo đáp. Người an trú nơi Pháp thí là đại thí chủ, là ruộng phước tối thượng của thế gian. Khi Cư sĩ Duy Ma Cật thị hiện đem vòng trân châu chia cho người hành khất nghèo nhất và cúng dường Như Lai thì tất cả đại chúng đều thấy rõ là bố thí với tâm bình đẳng, vô cầu, chính là đồng với công đức của Phật. Ngay cả người ăn xin thấp hèn nhất cũng phát tâm Bồ đề. Chứng kiến và nghe pháp như vậy nên Thiện Đức biết mình chưa đạt được chiều sâu ấy nên con xin từ chối.

Cuối cùng, tất cả các Bồ Tát đều lần lượt bạch Phật rằng họ không đủ năng lực đi thăm bệnh Cư sĩ Duy Ma Cật. Điều này không làm giảm uy đức của các Ngài, mà trái lại, làm hiển lộ trọn vẹn dụng ý sâu xa của phẩm kinh rằng, Cư sĩ Duy Ma Cật không đại diện cho một cá nhân vượt trội, mà là biểu tượng sống động của trí tuệ Bất Nhị và hạnh Bồ Tát nhập thế.

“Bệnh” của Cư sĩ Duy Ma Cật chính là tấm gương soi chiếu mọi chấp trước vi tế còn ẩn tàng nơi hàng tu học vì còn chấp thời gian, chấp chứng đắc, chấp đạo tràng, chấp bố thí, chấp thanh tịnh. Khi những chấp ấy được tháo gỡ, thì bệnh và thuốc đều không còn. Đó chính là tinh thần bất khả tư nghì của Đại thừa: lấy phương tiện làm cửa ngõ, lấy trí tuệ làm cứu cánh, và lấy đại bi làm nhịp cầu đưa tất cả chúng sinh cùng đi vào con đường giác ngộ viên mãn.
T

oàn bộ Kinh nêu bật vị trí siêu việt của trí tuệ Bồ tát đạo được thể hiện nơi cư sĩ Cư sĩ Duy Ma Cật hầu phá chấp hình tướng, địa vị và ngôn ngữ trên con đường giác ngộ. Khi Phật yêu cầu các vị Thanh văn đi thăm bệnh, họ đều từ chối vì từng bị Cư sĩ Duy Ma Cật chỉ ra rằng giải thoát không nằm ở hình thức tu tập, vai trò hay sở đắc cá nhân. Đến lượt các

Bồ Tát, tuy ở địa vị cao hơn, các ngài cũng lần lượt từ chối bởi chính họ đã từng bị Cư sĩ Duy Ma Cật khai thị pháp sâu xa vượt ngoài đối đãi, phân biệt. Quả vị Bồ đề không phải là một cái gì để chứng đắc, vì nếu còn thấy “ta chứng” thì chưa phải Bồ đề. Giác ngộ chân thật vốn là Bồ đề, sẵn đủ nơi tự tâm chứ không phải một đối tượng ở bên ngoài để tìm kiếm hay chiếm hữu. Khi còn khởi niệm “ta đang tu”, “ta đã chứng”, thì cái “ngã” vi tế vẫn còn hiện diện, mà nơi nào còn ngã thì nơi đó chưa thể là giác ngộ viên mãn. Bồ đề chỉ hiển lộ khi mọi chấp trước về người tu, pháp tu và quả chứng đều buông rơi; lúc ấy không có kẻ chứng đắc, cũng chẳng có pháp để được chứng mà chỉ còn trí tuệ sáng suốt tự nhiên hiện tiền.
Tất cả pháp đều là “Như” nên không có người được thọ ký riêng lẻ, không có chúng sinh nào thật sự sinh hay diệt bởi mọi hiện tượng đều đồng một tánh chân thật, không sai khác trong bản thể. Vì đã là Như nên không có pháp nào cao thấp để phân biệt, cũng không có một cá nhân riêng lẻ nào được thọ ký theo nghĩa tuyệt đối. Cái gọi là chúng sinh diệt hay sanh chỉ là hiện tướng do duyên tan duyên hợp như sóng nổi rồi lặng trên mặt nước. Bản tánh Như của các pháp thì chưa từng sinh, cũng chưa từng diệt, luôn lặng lẽ thường trụ.

Đạo tràng không ở một nơi chốn, mà chính là nơi tâm hành chánh trực, nơi mỗi hành động lợi tha đều là Phật sự, nó không bị giới hạn bởi chùa chiền hay không gian vật lý, mà được thiết lập ngay nơi tâm ngay thẳng, không tà vạy, không vụ lợi. Khi tâm hành chánh trực, mỗi lời nói, việc làm đều thuận với chánh pháp. Lúc ấy, đi đứng nằm ngồi đều là tu, tiếp người xử việc đều là hành đạo. Bất cứ hành động nào khởi từ lòng từ bi, trí tuệ và lợi ích cho người khác, thì hành động ấy chính là Phật sự. Đạo tràng vì thế hiện diện khắp nơi, theo từng bước chân của người tỉnh thức.

Pháp thí vượt trên tài thí vì chỉ khi khai mở trí tuệ và tâm Bồ đề cho người khác thì phước đức mới viên mãn. Pháp thí là đem chánh pháp, hiểu biết đúng đắn và con đường tỉnh thức chia sẻ cho người khác, giúp họ tự chuyển hóa khổ đau từ gốc rễ. Tài thí chỉ giải quyết nhu cầu trước mắt, còn Pháp thí khai mở trí tuệ, nuôi lớn tâm Bồ đề khiến người nhận có khả năng tự vượt thoát sinh tử và tiếp tục lợi ích cho nhiều người khác. Khi trao truyền ánh sáng hiểu biết, người cho không mất mà phước càng sâu dày. Vì vậy mà pháp thí được xem là vượt trên tài thí, đưa phước đức đến chỗ lâu dài và viên mãn.

Ma và Phật không ở ngoài tâm, nếu có trí tuệ và phương tiện thì ngay nơi cảnh ma cũng hóa độ chúng sinh bởi vì Ma và Phật không phải hai thực thể đối lập ở bên ngoài, mà đều phát sinh từ tâm con người. Khi tâm mê lầm, tham chấp thì cảnh hiện ra thành ma; khi tâm sáng suốt, từ bi thì ngay hoàn cảnh ấy liền hiện Phật đạo. Người có trí tuệ thấy rõ bản chất các pháp, lại có phương tiện thiện xảo, sẽ không sợ cảnh ma, mà dùng chính nghịch duyên để giáo hóa chúng sinh.

Vì vậy, không cần trốn tránh hay tiêu diệt, chỉ cần chuyển hóa tâm, thì nơi nào cũng có thể thành đạo tràng. Niềm vui chân thật là vui trong chánh pháp, không phải trong dục lạc hay phước báu hữu lậu. Niềm vui chân thật không lệ thuộc vào cảm giác khoái lạc hay phước báu đời sau, vì những thứ ấy đều vô thường và dễ dẫn đến tham chấp.

Vui trong Chánh pháp là niềm vui của sự hiểu biết, buông xả và an ổn nội tâm. Khi sống đúng chánh kiến, chánh niệm, chánh hạnh, tâm nhẹ nhàng, không bị lôi kéo bởi được mất hơn thua. Niềm vui ấy không làm người say đắm mà càng khiến trí tuệ sáng hơn, từ bi lớn hơn, và tự do hơn trước mọi biến động của cuộc đời. Việc tất cả Bồ Tát đều từ chối đi thăm bệnh Cư sĩ Duy Ma Cật không nhằm tôn vinh cá nhân cư sĩ mà để làm nổi bật tinh thần then chốt của kinh này rằng, trí tuệ giác ngộ không bị giới hạn bởi hình thức xuất gia hay tại gia. Cư sĩ Duy Ma Cật dùng bệnh làm pháp môn, dùng đời sống thế tục để hiển bày đạo lý sâu xa khiến hàng Bồ Tát nhận ra chỗ còn chấp pháp, chấp vai trò của mình; qua đó khẳng định rằng giác ngộ chân thật nằm ở trí tuệ và tâm vô ngã, không ở địa vị hay hình tướng.

Chân lý tối hậu, như phẩm kinh này khéo hiển bày, không phải là điều có thể đạt được bằng sự tích lũy tri thức, bằng công phu tu tập hình tướng hay bằng bất cứ danh xưng thánh thiện nào, bởi hễ còn thấy có cái để nắm bắt, có người để thành tựu, thì chân lý vẫn còn bị che mờ vì đối đãi. Chân lý chỉ hiển lộ khi tâm an trụ trong trí tuệ bất nhị nơi không còn phân chia phàm và thánh, bệnh và lành, sinh tử và Niết-bàn… và khi lòng đại bi vận hành một cách tự nhiên, không điều kiện, không cầu báo đáp.

Trong ánh sáng ấy, “bệnh” của Cư sĩ Duy Ma Cật không còn là một trạng thái thân xác, mà trở thành một pháp môn sống động. Ông mượn thân bệnh để làm tấm gương soi chiếu lại căn bệnh thầm kín của người tu vốn hay chấp vào pháp mình hành, chấp vào cái “ta” đang tu, và chấp vào quả chứng mà mình mong đạt. Chính những chấp thủ vi tế ấy mới là nguồn gốc khiến đạo chưa viên mãn, trí chưa rốt ráo, bi chưa trọn vẹn.

Khi trí tuệ soi thấu, người tu nhận ra rằng bệnh vốn không thật có, thuốc cũng chỉ là phương tiện. Pháp như ghe thuyền dùng để qua sông thì không nên đội trên đầu; đến bờ rồi, cả bệnh lẫn thuốc đều buông xuống thì lúc ấy, không còn người dạy, kẻ học; không còn người bệnh, kẻ thăm mà chỉ còn sự tỉnh thức lặng lẽ, viên dung, đang hiện hữu ngay giữa đời sống thường nhật. Đó chính là ý nghĩa rốt ráo mà kinh này muốn trao truyền rằng, sống đạo ngay trong đời, giác ngộ ngay trong vô thường, và giải thoát ngay khi mọi chấp trước đều tan biến.

Nguyện đem những lời này, hướng đến tất cả vạn loài, mong chúng sanh khắp vũ trụ đều an vui, giải thoát.

Như Ninh Nguyễn Hồng Dũng
1-1-2026

TRUYỆN NGẮN: BUÔNG TAY – SỎI NGỌC

Buông tay cũng là một cách ta yêu thương

Buông tay cho lòng thôi hết vấn vương

Buông tay như là ta hy sinh cho nhau

Buông tay để một cuộc sống mới bắt đầu

(Buông tay- Đức Thành và Phúc Chinh)

Ngắm dáng chàng nằm ngủ thật yên trên chiếc giường rộng của hai vợ chồng, đôi mi khép thật bình an, chiếc miệng hơi mở như một nụ cười toại nguyện. Tôi rúc đầu vào lồng ngực rộng của chàng, đã rất lâu tôi mong có được sự chở che này trong giấc ngủ. Cái hạnh phúc giản dị ấy, rất dễ với mọi người nhưng với chúng tôi, thật khó lắm!

o O o

Cách đây trên 25 năm, hồi chúng tôi học trung học ở Sài Gòn, tuổi ô mai 15-16 ăn chưa no, lo chưa tới, chàng đã từng chơi u, quay dây nhảy, ăn hàng với bọn con gái chúng tôi. Tiếng cười hồn nhiên theo tôi mãi trong ký ức cho đến khi tôi theo gia đình định cư tại Cali, miền đất ấm áp, nơi rất đông người Việt. Kỷ niệm ấy chôn vùi tận sâu trong ký ức với tuổi đời ngày càng lớn, bận rộn cuộc sống.

Sau khi ra trường với mảnh bằng kế toán, tôi được một người quen đưa vào làm ở một công ty may mặc, nơi ấy tôi quen với ông chủ hãng, giàu có, lớn hơn tôi gần 20 tuổi, anh lại là con trai của một người bạn thân của ba tôi khi còn ở quê nhà, và chúng tôi mau chóng tiến đến hôn nhân theo sự thúc giục của ba mẹ hai bên; ba tôi lúc đó sức khỏe không khả quan mấy, ông ta muốn tôi có nơi nương tựa, để nếu ông ra đi cũng yên lòng nơi chín suối, tôi chưa yêu ai nên đã chấp thuận để trả chữ hiếu cho tròn đầy.

Chúng tôi có với nhau một con gái thật ngoan và kháu khỉnh sau một năm, anh ít có thì giờ với nó, sự có mặt của anh ở nhà rất hiếm, với lý do công việc. Tôi tuy cũng bận công việc sở, nhưng phải về nhà đúng giờ để bù đắp sự vắng lặng thiếu sót của cha đối với con bé.

5 năm sống bên cạnh nhau, số ngày thì nhiều, nhưng những cuộc nói chuyện, tâm sự của chúng tôi như đếm trên đầu ngón tay, chúng tôi thực sự không hiểu nhau; mỗi lần bàn chuyện là to tiếng, làm cho bé Hiên bịt tai, lúc đó bé mới 3 tuổi, cả người nó co rúm lại mỗi lần gặp cha nó, nó núp dưới gầm bàn, hoặc sau bức tường, giọng nói lí nhí, bé ít ăn, người gầy nhom, bác sĩ nói:

– Bé có triệu chứng trầm cảm.

Tôi xót xa, chảy nước mắt mỗi khi nhìn thấy con ngày càng xuống cân, đôi mắt sợ hãi nhìn cha, nửa đêm ngủ mớ, rồi cả thân người co rúm lại như con tôm, hai tay bịt tai.

Tôi suy nghĩ rất nhiều, muốn đem con xa khỏi cái không khí thiếu tình gia đình này. Tôi đưa ra quyết định…ly hôn!

Tôi tưởng anh sẽ chống lại, bào chữa, hay tự sửa mình; nhưng không!… Anh cầm bút nhẹ nhàng ký vào đơn ly hôn; anh không đòi nuôi con, cũng chả làm khó dễ gì, hình như anh đang chờ đợi lời đề nghị này của tôi lâu lắm rồi vậy!

Anh trợ cấp cho tôi và con một số tiền kha khá để mua một căn condo gần Bolsa. Trước khi ra đi, anh còn nói một câu:

– Có thể từ nay trở đi, tôi sẽ không về thăm… Hãy sống và dạy bảo con cho tốt.

Đôi mắt tôi ráo hoảnh, hững hờ nhìn dáng anh khuất sau cánh cửa.

o O o

Mười mùa lá vàng trôi qua, tôi 42 tuổi, mẹ đơn thân, một mình kiên cường với cuộc sống, bé Hiên là mục đích, hy vọng duy nhất. Tôi làm việc ngày đêm để quên thời gian, để dành tiền nuôi con ăn học. Con gái Hiên đã 14 tuổi, cái tuổi mà tôi đã từng trải qua, hồn nhiên thánh thiện và bắt đầu bước vào đời.

Giáng Sinh năm ấy, sở tôi tổ chức đi ăn ngày cuối năm, giữa những tiếng cười, tiếng ly chạm nhau, những lời chúc kết thúc một năm cũ, tôi nghe tiếng nói trầm ấm bên tai:

– Cô… Cô ơi, chiếc áo khoác của cô rơi xuống đất rồi…

Tôi quay lại, người đàn ông dáng cao với khuôn mặt thanh tú nhặt giùm chiếc áo dưới đất lên, đưa cho tôi mỉm cười; ánh mắt chàng thật quen lắm, và nhất là kiểu tóc mái rũ…Chàng và tôi nhìn nhau không chớp mắt.

Một lúc, chàng lên tiếng:

– Có phải… hồi xưa cô học ở… Lê Quý Đôn không?

-… Phải rồi… hình như anh là Thiện phải không?

-…Bích Mai phải không?… lúc này làm gì? ở đâu? Gia đình ra sao?…

Chúng tôi rất vui mừng gặp lại bạn xưa, hỏi tin nhau dồn dập.

Thiện nhắc lại kỷ niệm cũ làm chúng tôi cười thật vui như sống lại thuở học trò:

– Mai có nhớ hồi đó Thiện bị mất dép không?… các bạn nữ đã giấu đôi dép mình tuốt trên ngọn cây bồ kết trong sân trường, làm kỳ đó bên đội nam phải chịu thua, cõng từng cô bên đội nữ một vòng sân. Kỳ đó Thiện cõng Mai đó nhớ không?

– Nhớ chứ, mấy tên kia cõng đi nhanh là hết một vòng sân rồi, ai như Thiện cõng Mai đi từ từ, bị chọc là cõng đi ngắm hoa hay sao đó mà lâu mới về đích!

– Ngàn năm một thuở mà, phải tận dụng chớ!

Đã rất lâu, tôi mới được cười hả hê đến thế!

o O o

Thiện cũng như tôi, đã ly dị và có một cháu trai 16 tuổi.

Tình bạn từ trung học ngày xưa làm chúng tôi gắn kết lại một cách dễ dàng, nhanh chóng, nhiều khi không cần nói, chỉ nhìn trong ánh mắt nhau, chúng tôi hiểu đối phương muốn nói gì. Những buổi hẹn hò đi uống nước cuối tuần, chúng tôi như đôi chim sẻ, huyên thuyên kể chuyện, hạnh phúc, quên tất cả mọi mỏi mệt của cuộc sống.

Một buổi chiều, sau 2 năm qua lại, ngồi trong góc một tiệm ăn tối, Thiện bỗng đan tay chàng vào bàn tay tôi, hôn nhẹ lên tóc tôi, dưới ngọn nến lung linh lãng mạn, chàng lướt chiếc nhẫn kim cương lóng lánh sáng vào ngón tay áp út, đề nghị một cách giản dị và chân tình:

– Em và con gái về sống với cha con anh nhé, mình cùng nhau xây lại tổ ấm…

Hơi chút bất ngờ, cảm động, nhưng tôi vẫn ghẹo vui:

– Ủa! sao anh nói ở một mình có cái hạnh phúc riêng mà?

– Nhưng sẽ không hạnh phúc bằng khi có hai người!… Cuối tuần sau anh sẽ đến đón em và con gái nhé?… Không cần mang theo gì đâu, đi tay không là được!

– Ôi sao nhanh thế?… Để em hỏi ý con bé đã, xem nó có chịu cho mẹ nó …đi lấy chồng không đã!

– Chắc chắn con bé sẽ hoan nghênh ngay đấy!

– Anh tự tin quá há!…còn nếu không thì sao?

– Ôi thế thì… người ba dượng này sẽ phải nhanh tay lo đút lót cho con bé mới được!

o O o

Bé Hiên nhìn mẹ vui và hạnh phúc bên chú Thiện, nó không nỡ làm trái ý mẹ, nó đành miễn cưỡng gật đầu theo mọi người về bên chú ấy sống.

Ngày đầu tiên bước vào nhà Thiện, phòng khách và phòng ăn liền nhau, rộng rãi, sáng sủa; nhà có 3 phòng ngủ trên lầu, chàng đã sửa soạn cho bé Hiên một phòng màu hồng xinh xắn, với một cửa sổ nhỏ nhìn xuống sân sau; bên cạnh là phòng của Huy, con trai chàng, căn phòng xanh dương nhẹ, có tầm nhìn xuống góc trái của căn nhà, ánh sáng rộng từ cửa sổ hắt vào làm căn phòng đầy sức sống và cuối dãy là phòng của chúng tôi.

Tôi và con gái cảm thấy vui, hạnh phúc, nghĩ đây chính là gia đình mơ ước cuối đời của chúng tôi.

Buổi tối đầu tiên, bữa ăn còn gượng gạo của hai đứa trẻ, chàng gắp đồ ăn cho bé Hiên, cho tôi, rồi cho Huy, tôi cũng chọn miếng gà nạc cho Huy, miếng cá ngon cho Hiên, chúng cúi đầu ăn nhanh, không nói gì, rồi chuồn vào phòng riêng.

Những ngày tháng tiếp theo, tôi và Thiện thật hạnh phúc, mỗi buổi chiều về nhà đều có tiếng cười, tiếng nói của nhau, đã 10 năm hơn tôi mới được người lo lắng chăm chút, làm tôi thật cảm động, trân quý từng phút giây, nhưng điều làm tôi áy náy nhất là Huy vẫn khuôn mặt không cười và Hiên với cặp mắt chỉ nhìn xuống đất, chúng vẫn không hợp được với nhau! Tôi vẫn giữ hy vọng chúng sẽ hiểu nhau hơn sau này.

Một buổi chiều khi tôi đi làm ra, vội vàng ghé qua chợ mua một giỏ thức ăn, định về nhà sẽ làm món cá chiên chấm nước mắm mà bé Hiên rất thích, và cả tôm càng cho Huy. Vừa mở cửa ra, tôi đã nghe tiếng Huy giận dữ:

– Trả lại cái remote control đây!

-…Em xem TV trước mà… Em…

Thằng bé nhào đến giật cái remote trên tay Hiên:

– TV là của ba tao mua! Về phòng mày đi!

Nghe thấy tiếng “mày tao” của Huy, tôi bỏ giỏ thức ăn ngay ngoài cửa, vội vàng đến cạnh bé Hiên, ôm con gái vào lòng, nói với Huy:

– Sao con lại gọi em bằng mày?… Nó đang xem trước mà, con đến sau phải chờ chứ!

Bỗng Thiện xuất hiện ngay trước cổng nhà, chàng vừa đi làm về, cũng nói:

– Huy nhường em đi, con đi học bài trước rồi lát xem cũng được!

Huy vùng vằng, chạy vội vào phòng, vừa nói:

– Ba lại bênh nó!

Tôi nghe tiếng đóng cửa rầm trên lầu. Bé Hiên không còn lòng dạ nào ngồi xem TV nữa, nó tắt TV và trốn về phòng.

Thiện giúp tôi làm bếp, chàng rửa rau, tôi nấu nồi soup, chàng nói:

– Thằng Huy đã thiếu tình thương của mẹ từ khi nó mới 6 tuổi, anh chỉ có mình nó, nên bao nhiêu tình thương đều dồn cho nó cả, nay anh san sẻ tình thương này cho em và con gái, nên chắc nó tủi thân, em đừng giận hành động vừa qua của nó nhe, hãy bỏ qua cho nó, tìm cách gần gũi để bù đắp cho nó sự thiếu thốn tình mẫu tử.

– Vâng! Em đang cố gắng cân bằng cho cả hai đứa… con trai thật khó, nó không chịu mở lòng, nhưng em sẽ ráng hết sức…

o O o

Một buổi sáng đầu tuần, chúng tôi ai nấy bận rộn sửa soạn bữa sáng và lấy đồ ăn đem đi làm, tôi nghe tiếng đập cửa inh ỏi trên lầu, cả tôi và Thiện bỏ hết mọi thứ, chạy lên xem, thấy Huy đang đập cửa nhà tắm, giọng vang lên:

– Có ra ngay không, ngủ trong đó sao lâu vậy?…trễ rồi đây, mở cửa ra!

Không có tiếng đáp lại từ bên trong.

Thiện lên tiếng giải quyết:

– Con có thể vào buồng tắm của ba dùng cũng được mà, chắc em Hiên đang bận trong ấy.

– Không! Đây là buồng tắm của con, có bàn chải, khăn và đồ dùng của con trong đó mà, tại sao nó lúc nào cũng chiếm đồ của người khác mà không biết xấu hổ vậy!

Hiên mở cửa phòng tắm bước ra, mắt nhìn xuống đất, miệng lí nhí:

– Xin lỗi… không cố ý.

Con bé chạy ngay về phòng, thay đồ đi học, nó chạy như trốn khỏi chúng tôi, tôi gọi:

– Hiên! Hiên! Con quên lấy đồ ăn nè!

Bóng nó đã lao vút ra khỏi nhà như không muốn đem theo bất kỳ cái gì từ «căn nhà của ba tao» nữa.

Huy lê chiếc ba lô từ trên lầu xuống nhà, mặt tỏ vẻ vô cùng tức giận:

– Từ ngày hai mẹ con nó vào nhà này, ba chỉ bênh mẹ con nó thôi, con không muốn về đây nữa nếu họ còn ở đây ngày nào!

Quay sang tôi, nó ngước lên, giọng gay gắt:

– Tôi xin Bà và con Hiên hãy trả lại sự ấm êm cho cái nhà nầy! Hãy…cút về nhà bà đi!

Tôi còn đang chôn chân ở một chỗ, bàng hoàng với thái độ hỗn láo của thằng bé 16 tuổi.

Thiện hùng hổ tiến tới, «bốp» giáng cho Huy một cái tát nẩy lửa!

Thằng bé lấy tay ôm má, nhìn ba nó lạnh lùng, không một giọt nước mắt, cặp mắt lì lợm:

– Ba vì mẹ con bà ấy đánh con!… Được rồi, mọi người cứ vui vẻ hạnh phúc ở đây đi, con sẽ không về nữa!

Nó hấp tấp, khuôn mặt đỏ gay, chạy ra khỏi nhà, đóng sầm cánh cửa lại sau lưng.

Tôi vẫn đứng chết trân tại chỗ, tay bám chặt vào thành!

Thiện bỏ hộp cơm vào giỏ, lặng lẽ ra khỏi nhà, không nói với tôi lời nào.

Tôi ngồi thụp xuống ghế, nước mắt ràn rụa, bẽ bàng, đau khổ tột cùng!

Tôi phone vào sở xin nghỉ một ngày. Tôi muốn một mình suy nghĩ cho thật kỹ để đừng quyết định lầm lỡ, bước lại vào vết xe đổ như với người chồng trước.

Tôi ngắm ngôi nhà xinh xắn hạnh phúc này, tôi ngỡ sẽ trải qua phần cuối đời nơi đây, tôi tưởng sẽ chắp nối một cách yên lành cho con gái tôi có thêm một người anh trai, có người bố dượng tốt, có gia đình yên ấm để sau này sẽ không phải cô đơn trong cuộc sống! Nhưng chỉ mới có 4 tháng thôi!

Bốn tháng vỏn vẹn để biết rằng … có hợp rồi có tan!

Nước mắt tuôn chảy không ngừng, mệt quá, tôi gục xuống thành ghế sofa thiếp đi hồi nào không hay.

Tôi tỉnh dậy khi nghe tiếng thét trên lầu của Hiên, mới biết nó vừa đi học về, tôi chạy ba chân bốn cẳng lên lầu.

Trước mắt tôi cả căn phòng bừa bộn, mấy tấm ảnh chụp của bé Hiên treo trên tường bị ném hết xuống đất, tấm nào cũng có bút mực đỏ, đen gạch chéo trên đó, tôi nhìn lên tấm gương to ở bên cạnh, vết viết bằng cây son môi đỏ chói:

– Hãy cút về nhà mày! Trả lại ba cho tao!

Tôi và Hiên sững sờ, nhìn cảnh tan hoang của căn phòng, đoán được rằng hồi sáng trước khi ra khỏi nhà, Huy đã phá nát tan căn phòng của con bé!

Hiên sà vào lòng, ôm lấy tôi, gào to:

– Mẹ ơi, con không ở đây đâu, con không muốn ở nhờ nhà người ta để bị xỉa xói mỗi ngày, con không thể sống nổi nữa đâu mẹ ơi!… Mình về nhà mình đi mẹ! con xin mẹ!

Tôi vuốt tóc con, nước mắt đầm đìa, trấn an:

– Mẹ lúc nào cũng ở bên con, mẹ xin lỗi, mẹ đã sai rồi, mẹ đã làm điều không đúng!

o O o

Hai tháng trôi qua trong ngôi nhà cũ thân thương, yên ấm, bé Hiên đã lấy lại được nụ cười hồn nhiên, con bé vẽ những bức tranh có bầu trời ngập ánh nắng, hoa đủ màu nở rộ và những chú bướm bay lượn; tôi không còn bận rộn làm những bữa cơm cầu kỳ nữa, tôi có nhiều thì giờ bên con gái hơn, xem bài vở, nói chuyện và hướng dẫn con bước vào đời qua những mẩu chuyện con gái kể về bạn bè trong lớp học.

Thiện có text cho tôi:

– Anh xin lỗi em và con gái, thằng bé Huy chưa chuẩn bị tâm lý để có mẹ kế cũng như em gái, hãy cho các con của chúng ta thêm thời gian em nhé. Thằng Huy bỏ nhà đi theo mấy thằng bạn hư hỏng mấy ngày nay, anh gọi phone nó cũng không bắt; anh không muốn làm nó bị tổn thương hơn nữa, xin em hãy thông cảm cho anh, mong em và con gái nhiều sức khỏe và anh không dám hứa điều gì cho tương lai. Bye em!

Tôi không trả lời Thiện, 2 tháng nay chúng tôi không hẹn gặp mặt, ít nhiều gì lòng tự trọng cũng đã bị tổn thương, tôi nhớ chàng đã từng nói:

– Dù gì cuộc đời mình cũng coi như xong, bây giờ anh chỉ muốn cho thằng Huy cũng như con gái em một gia đình có cha, có mẹ, hòa thuận, để sau này chúng ra đời sẽ vững chãi hơn…

Ai ngờ…

Đặt dấu chấm không viết về anh nữa

Đem thu xưa gửi lại thuở bên người

Năm tháng ấy thuộc về miền quá vãng

Vé khứ hồi không hẹn chuyến tàu xưa.

(Buông- thơ Hoàng thị Bích Hà)

Sỏi Ngọc

Montreal, Nov’25

CÔ GÁI VIỆT PHIẾM – ĐỘI QUÂN TÓC DÀI HAI BÀ TRƯNG 2026

CGV Phương Hoa

Tui là một CÔ GÁI VIỆT.  Kính xin thưa thiệt, Năm Mới tới rùi, nhưng tui bị xui, cúm hành tới lui, mấy ngày nằm vùi, bút treo đầu bếp.  Trộm nghĩ: Dù tẻ hay nếp, năm mới năm me, bút bi hay bút tre, cũng cần khai bút, nếu không muốn bị …lụt nghề.  Thôi thì…ngồi dậy đi tề! Khăn áo đề huề, tìm đề mà… tám! Đây là đề tài: ĐỘI QUÂN TÓC DÀI – NGỰA PHI NƯỚC ĐẠI NĂM 2026.

Đầu năm 2026, “đạo quân” hùng hậu gần 70 Cô Gái Việt nhóm tui – úi  giời ui! tóc dài phấp phới – xinh đẹp rạng ngời – tui dám chắc ai nhìn cũng phải mê tơi, mê đến… chới với chơi vơi!  Các cô toàn là dân chơi thứ thiệt, rành mọi việc, giỏi mọi bề, thơ dzăn thì hay khỏi chê, nấu nướng chụp hình khoe trên mạng nhìn mê đến … chảy cả nước miếng.  Nhóm tui còn có nhiều tóc dài rất có máu tếu máu hài.

Chưa viết được chữ nào tui đã tự cười dài. Nhớ lại trước đây trong đội quân của tui ai đó đã cho đọc những câu thơ “lộn ruột” kiểu như:

 “Chị Hai vừa mới sửa ti

  vi hết năm triệu cũng vì lỗi ngu

 Anh Ba vừa mất con cu

gáy mua nghìn rưởi bù lu khóc òa…”

Dẫn đầu cái nhóm “gây bão” này là một Bà Bầu. Bầu ta thiệt là ngầu, gồm thâu dzăn dzõ, vào vườn ra ngõ, chữ tốt thơ hay, chính tả đọc tài, tranh thơ độc lạ. Rồi thì là họa thơ thơ họa, Đường Thi Muối Thi… gì gì cũng có.  Ai làm Đường Thi mà bị té lật gọng gãy giò cũng đều được Bà Bầu của tui phụ… sửa lưng cho. Rồi nào là cùng nhau làm thơ liên hoàn, chọc phá, móc nghéo để mà vui. Quan trọng hơn cả là chia sẻ những sưu tầm giá trị “lời hay ý đẹp” học làm người tốt, những kinh nghiệm đời thường, bấm huyệt trị bệnh, diệt gián chùi xooong, những bài thuốc kỳ diệu nằm lòng, và các loại thức ăn trường sinh bất lão…

Bên dưới boss BB là cả một “triều đình” rộn ràng: Chị Cả Minh Nguyệt hoa khôi đẹp nhất làng, đẹp mặn mà như… mắm nhĩ Phú Quốc, chị nói câu nào là như hoa xuân nở rộ, cả nhóm “dạ răm rắp” đầy yêu thương. Chị Hai Ngọc Hạnh tính tình hiền lương, chuyên đi du lịch và làm… nhiệm vụ tường thuật cho mọi người xem nhiều phong cảnh hữu tình, chị viết nhiều và nhanh như lá mùa thu bay lả tả. Chị Ba Hồng Thủy văn hay chữ tốt vừa xinh đẹp vừa có tâm từ, thương yêu hết mọi người, ai ở xa về Thủ Đô đều được chị chào đón, các em đều yêu quý chị.  Chị Sương Lam tâm từ, người thông đạo hạnh, chị chuyên viết chủ đề một cõi thiền nhàn, ai đọc vô cũng thấy lòng nhẹ tênh, muốn …đi tu cho thoát vòng khổ não.  Chị Sao Khuê dược sĩ, hễ ai than “đau đầu” là chị hỏi liền: “Đau vì thiếu ngủ hay vì thiếu… người thương?” rồi bày thuốc, bày luôn cả cách sống khỏe, sống vui, chị còn chuyên “trị” nhiều bài phân tích những loại thuốc tốt xấu dở hay, cùng sẻ chia nhiều mẹo vặt tuyệt vời hữu ích.  Chị Hội Đồng Tiểu Thu văn chương mượt mà thiết tha diết da như “Hồ Biểu Chánh” ngày xưa, văn chị khiến người đọc rồi còn ngẩn ngơ …cả buổi.  CGV Nguyễn Thị Thanh Dương thơ truyện đời thường nhưng làm cho độc giả yêu thương và vấn vương không ít. Tác phẩm của Thanh Dương lưu truyền xoay tít, xoay vòng vòng cuối cùng người ta chuyển về cho…chính tác giả! Chị chuyên viết thư họa Đỗ Dung, văn chương hay mịt mùng, luôn tìm mây… túm gió.  Phạm Phan Lang Trung Tá, nhà nhiếp ảnh đại tài, nhà du lịch khắp trời mây, hết đi đông tới đi tây, bởi vì “sinh nhằm nơi đầu gối ông Hoàng Đế!”  Nữ dịch giả Thái Lan tuy chuyện dịch ngắn vài trang nhưng là đều truyện hay đáng đọc.  Thúy M được bầu là “nhà bác học” chuyên tra cứu “Fake News”. Chị Ngọc Hà kỹ sư rất quý yêu bè bạn.  Anh gà Phương Lan hay … quờ quạng, nên “dê Chúa” là biệt danh, nhưng tình tình rất lành, ai chọc ghẹo đều cười hi hí.  Hoàng Dung chuyện tếu không bao giờ bí, từ bà bán thịt “Lộn em 4 lạng” tới rao bán giọng Huế mỏi mệt về khuya, “Ai mua đu đủ, bánh tét, vịt lộn…”

Ui! Nhìn đi nhìn lại thì còn khá bộn các CGV nhà nầy.  Làm sao tui… túm cả vào đây? Cái điện thoại dung lượng đã bị đầy, mà cái tay nầy cũng đà quá…mỏi.  Xin cho tui chỉ đếm “quý danh” những “gương mặt thường nổi” với bài vở thường xuyên: Kim Loan, Kim Oanh, Ngọc Huyền, Minh Thúy, Hồng Thúy, Ngọc An, Chị Thêm Nguyễn, Mỹ Hoàn, Quỳnh Hoa, Ý Nga, Thu Hương, Hoàng Thục Uyên, Hoài Niệm, Ngân Bình, Minh Giang, Hoàng Quân Ngọc Thúy, Song Thy, Tuyết Phan nhạc sĩ, Kim Phú, Thúy Vinh, Tường Thúy, Vi Vân, Tố Phương, Nguyễn Nghĩa, Mỹ Nga, bội Hằng nhà ta, Tưởng Dung, Linh Đắc, Mắt Nâu, Mẫu Đơn từ lâu chưa hiện.  Còn ai chưa “trình diện” xin hãy trình làng, bài gửi vài trang cho mọi người dễ nhớ.

Xin thưa …các mợ, mời hãy tham gia. Vì còn hằng hà số người lặn hút. Năm mới 2026, chia sẻ văn thơ, mẹo vặt đợi chờ, sưu tầm lời hay ý tốt, cùng nhau tán dóc, từ sáng tới khuya. Mỗi ngày mỗi giờ, tíu ta tíu tít, vui như chợ Tết, lả tả thơ bay, chuyện vui rớt đầy, tiếng cười vang ngõ.  Hàng xóm hàng gió, làn sóng Wi-Fi cũng phải lung lay, rung rinh và rủng rỉnh…

Đầu năm 2026: Nhóm Cô Gái Việt con cháu Hai Bà, không cần trống đồng, không cần gươm giáo — chỉ cần bàn phím, cộng tình người ấm áp là đủ khuấy động cả mùa xuân.  Ai bước vô nhóm này rồi là xác định: Cười hoài – thương hoài – ĐỘI QUÂN TÓC DÀI PHI NƯỚC ĐẠI NĂM CON NGỰA

Lộc cộc lộc cộc…

Năm Bính Ngọ 2026, đoàn Ngựa Đội quân tóc dài CÔ GÁI VIỆT không cần yên cương, không cần roi ngựa — chỉ cần tình chị em, chút duyên trời cho, và những trái tim thiện lành, những cái miệng cười không ngưng nghỉ, là đủ phi thẳng vào mùa xuân.  Năm 2026, ngựa có thể phi khắp bốn phương, nhưng tiếng cười của các Cô Gái Việt thì phi thẳng vô tim, ai đọc bài này rồi mà không… cười lộn ruột, không quên luôn tuổi tác, quên cả deadline… thì đó là người có trái tim…. RAU MUỐNG! (Vô Tâm Thảo)

Phương Hoa – Khai bút Tân Niên 2026.

*

*

*

*’

*

*

*

*

*

*TUYET NHUNG CẮM HOA – NHỮNG BÌNH HOA ĐẸP MÊ HỒN

HỘI TRĂNG QUỲNH

Nói tới người Việt Nam làm thơ thì rất nhiều, từ cổ chí kim, từ đông sang tây, nơi nào có người Việt Nam cư ngụ, là y như có thi sĩ, vì quý vị vẫn thường ví mỗi người Việt Nam là có có một thi sĩ trong tâm hồn, đến nỗi thơ ca tràn ngập đều khắp các sinh hoạt cuộc sống nhân dân ta.

Người Việt Nam làm thơ nhiều đã đành, không dành hẳn cho riêng giới văn nhân, tài tử, thích nhả ngọc, phun châu, mà thơ ca đã ưu ái cả giới bình dân, suốt ngày làm việc chân tay, vẫn có thể thở ra những câu thơ thay cho điều cần bày tỏ ý kiến, hoặc quan niệm của mình.

Đã thế, tôi còn cảm thấy phái nữ làm thơ nhiều hơn phái nam nữa, có lẽ phái nam vốn mạnh mẽ, hào sảng, nên muốn làm thơ là phải viết thế nào cho có vẻ… thơ. Còn phái nữ vốn đã thơ từ nhân dáng, tâm tư, tình cảm, nên chỉ cần thốt ra lời lẽ êm đềm, vần điệu, là trở thành thi sĩ tự bao giờ!

Vì thế cho nên mới có cái làng quan họ ngoài Bắc, quý chị em đầu cần phải biết kỹ thuật thuật thơ đâu, vậy mà ngôn ngữ chứa chan thơ thơ, mộng mộng, khiến bên nam, hoặc bất cứ ai nghe được, cũng thầm vương vấn.

Vẫn chuyện phụ nữ làm thơ, tôi xin phép giới thiệu một hội thơ cận đại, có danh xưng là Hội thơ Quỳnh Dao, quý vị ngoài hội còn gọi Thi đàn Quỳnh Dao, hay Thi đoàn Quỳnh Giao nữa.

Nguyên khoảng giữa thế kỷ 20 vừa qua, quý vị làm thơ trên, là những bậc nữ lưu xuất thân từ những gia đình có gốc gác văn chương, văn học, được giới mộ điệu thi ca biết đến khá nhiều.

Thí dụ: nữ sĩ Cao Ngọc Anh là ái nữ cụ cố Cao Xuân Dục, một vị quan triều Nguyễn . Nữ sĩ Mộng Tuyết Thất Tiểu Muội là phu nhân thi sĩ Đông Hồ Lâm Tấn Phác, nữ sỹ Hồng Thiên là hậu duệ cụ cố Nguyễn Khuyến…

Khởi thủy, 4 nữ sĩ thủa bấy giờ, các năm đầu, các năm …. đầu thập niên 60 thế kỷ trước, thường xướng họa thi ca trên các báo, quý vị đã tìm gặp nhau để phát họa hình thành một hội thơ nữ lưu, gồm 4 vị sáng lập: Mai Oanh, Thu Nga, Đinh Thị Việt Liên và Vân Nương.

4 vị vừa nêu đồng ý trong hoàn toàn nguyên tắc là thâu nhận hội viên qua 2 điiều kiện sau:

– Quý vị sống trong hoàn cảnh binhg thường

– Biết sáng tác, xướng họa thơ luật Đường.

Đọc tới đây, quý vị độc giả sẽ mỉm cười, hỏi rằng “hoàn cảnh bình thường” là thế nào?

Xin thưa, là một phụ nữ đang làm vợ, làm mẹ, hay đã làm bà nội, ngoại, tức các vị nữ lưu ấy không bị kéo sốc lên bởi những éo le, của tình tang trong gia đình về phương diện tình cảm. Tất nhiên có những quả phụ, danh chính, ngôn thuận như nữ Quỳ Hương, Uyển Hương…

Buổi đầu “chơi thơ” chưa hề đặt vấn đề Hội trưởng, trưởng đoàn… mà chỉ chuyên chú vào chuyện xướng họa tao nhã. Nên hội thơ chỉ họp vào mỗi buổi tối “đêm trăng tròn 16”. Các khuôn viên liên hệ của các nhà thơ nữ đương nhiên khuôn viên nào được tổ chức, thì thi sĩ chủ nhân “đăng cai” đài thọ hết chi phí trà nước, tiệc tùng.

Thí dụ: khuôn viên Minh Minh Thư Uyển thưởng trăng 16 tháng giêng thì nữ sĩ Như Hiên đãi khách thơ tham dự, tùy phương tiện và sáng kiến tiếp tân của chủ nhân kỳ đó.

Đã đến lúc hội thơ cần đặt cho chi lan, tỷ muội một tên chung, quý vị đã đặt tên Hội Thơ Quỳnh Dao. Nhưng tùy cảm nghĩ của mỗi vị khi sáng tác, lại thả vần cho buổi họp ấy, nào là hội trăng Quỳnh, trăng tròn, trăng 16, vườn Quỳnh, đài Dao v.v…

Thế rồi thì danh tiếng hội thơ Quỳnh Dao đã quy tụ được trên 50 vị nữ sĩ, đa phần là cao tuổi, am tường Hán học và Pháp ngữ, đến tai cụ bà Cao Ngọc Anh, một danh thơ Đường từ đầu thế kỷ thứ 20 (cụ sinh vào cuối thế kỷ 19), nên nữ sĩ Cao Ngọc Anh được mời tham dự, cụ đã gia nhập Hội thơ Quỳnh Dao năm sau đó, khi cụ đã ngoài bảy chục, vì thế, nếu tính đến nay, cụ 120 tuổi hơn.

Ngay thủa đó, các nữ sĩ trong hội thơ Quỳnh Dao tôn phong đại lão nữ sĩ Cao Ngọc Anh là niên trưởng Quỳnh Dao. Noi theo thời đại này, cụ là đệ nhất niên trưởng vậy.

Người kế vị,  nữ sĩ Cao Ngọc Anh khi cụ mãn phần, là nữ sĩ Đào Vân Khanh, thân mẫu của ông Vũ Khánh đại sứ ở Nhật, nhạc sĩ Vũ Thành và nữ sĩ Uyển Hương, quý ông Vũ Khánh, Vũ thành (nhạc sĩ) đã mất từ lâu, cụ cố, Đào Vân Khanh chung cuộc khi 103 tuổi (1988) hiện còn tại thế, ái nữ của cụ là nữ sĩ Uyên Hương cũng đã khoảng 95 tuổi.

Nữ sĩ Đào Vân Khanh mất ở hải ngoại, tức sau cuộc di tản 1975.

Bây giờ sau 1975, hội thơ Quỳnh Dao đã thất tán đi khắp nơi, quý cụ theo con cháu ra hải ngoại, theo con cháu về quê, bệnh, già… còn lại ở tại Saigon mười mấy vị,  nữ sĩ Mộng Tuyết bước vòa thất thập cổ lai hy vài năm, chúng tôi phong tặng chức niên trưởng Quỳnh Dao quốc nội, mặt khác, nữ sĩ Trùng Quang giữ chức niên trưởng Quỳnh Dao hải ngoại.

Nữ sĩ Mộng Tuyết mất ở Hà Tiên đã là gần chục năm, còn nữ sĩ Trùng Quang mất ở San Jose cách đây vài tháng, thọ 103 tuổi.

Tại sao hôm nay, tôi lại đề cập tới một hội thơ mà rải rác suốt bài, toàn các cụ đại thọ, và tin tức không còn biết tại thế, số là như đứng trước một buổi chợ chiều Hội thơ Quỳnh Dao, quý vị nữ sĩ đang ở tuổi thất, bát, cửu thập… nên chuyện ra đi về cỗi vô cùng, chỉ như những chặng đường dài, ngắn tùy theo  tuổi tác và sức khỏe.

Cái lý do gần nhất, cũng không phải chuyện vừa viết ở đoạn trên, mà vì trở lại lời kể ban đầu, rằng 4 vị sáng lập  hội thơ, nay đã, đang sao rồi.

Xin thưa, ngay vài thập niên đầu, nữ sĩ Mai Oanh từ giã chi lan, tỷ muội sớm nhất ở Saigon, mới đây, độ vài năm, nữ sĩ Thu Nga San Jose Bắc Cali. Như vậy, chỉ còn một vị đang ngẩn ngơ bên nước Pháp xa vời là nữ sĩ Vân Nương.

Thật buồn, chỉ trong 2 tháng, 2 cụ Quỳnh Dao xa rời thung lũng hoa vàng, niên trưởng Trùng Quang, sáng lập viên Đinh Thị Việt Liên vào cuối tuần này sẽ mãi an nghỉ trên đồi cao.

Buổi trưa nay, điên thoại reo, tôi nhấc máy Thắng, đứa con trai út của nữ sĩ Đinh Thị Việt Liên nói:

– Thưa, tôi muốn gặp cô Cao Mỵ Nhân

– Dạ, tôi đây.

– Thưa cô, cháu là Thắng, báo tin cô hay là bà Đinh Thị Việt Liên, mẹ cháu đã mất.

Tin cho nhau về một cụ già đã thất lộc là chuyện thường, nhưng lòng tôi ngổn ngang quá đỗi, Thắng nhờ tôi thông báo cho quý vị, thành viên hội thơ Quỳnh Dao, tôi nhận lời, nên xin gửi tâm tư tình cảm vào bài viết này, kính chuyển đến quý vị nữ sĩ hội thơ Quỳnh Dao ở Việt Nam và khắp nơi trên thế giới hay, để quý vị tưởng niệm trong lòng, và nếu còn sáng tác thì mượn thơ  chia xẻ tâm tình, cùng nhớ lại những đêm trăng Quỳnh mười sáu ở quê hương xưa.

Trước khi chấm dứt cuộc điện đàm, Thắng con trai út nữ sĩ Đinh Thị Việt Liên đã 62 tuổi, nhưng vẫn thường xưng “cháu” với chúng tôi, vì bạn thơ của mẹ cậu, nên chẳng những Thắng mà tất cả các quý nam, ái nữ của các cụ nữ sĩ Quỳnh Dao đều thưa gởi với chúng tôi như thế, Thắng hỏi:

– Ô cô ơi, cháu muốn hỏi là tại sao cô hiện diện trong thi đàn Quỳnh Dao, toàn quý cụ cao niên, 8,9 chục tuổi hơn, có vị cả trăm tuổi vậy.

Tôi cười hiu hắt:

– Trong hội thơ Quỳnh Dao hiện nay, chỉ có 3 người thuộc thế hệ ngoài bảy chục, theo thứ tự từ nhiều hơn, tới ít; là nữ sĩ Tuệ Nga, Tôn Nữ Hỷ Khương, và út của hội là cô, cô sẽ chuyển tin buồn này, xin chia buồn với cháu và gia đình các anh chị cháu nhé”.

Hawthorene

25-12-2025

ĐẠI TÁ CAO VĂN ỦY – AI CÒN NHỚ …AI ĐÃ QUÊN…

QUÂN LỰC VIỆT NAM CỘNG HÒA – AI CÒN NHỚ …AI ĐÃ QUÊN…

-Sinh tháng 11 năm 1933 tại Hải Dương

– Nhập ngũ ngày 13-5-1952

– Xuất thân trường sĩ quan Võ Bị Đà Lạt Khóa 7

– Liên Đoàn trưởng Liên Đoàn 2 BĐQ

– Tỉnh Trưởng Pleiku

– Tư Lệnh Phó Sư Đoàn 106 Biệt Động Quân (tháng 4/1975)

MỘT THỜI ĐÃ YÊU

Một trong số rất hiếm vị sĩ quan cao cấp phải đi bộ từ PHÚ BỔN về TUY HÒA, nhưng tôi thật nhớ rõ ràng, anh tôi đại tá CAO VĂN ỦY, chức vụ sau cùng là Liên Đoàn trưởng Liên Đoàn 2 BIỆT ĐỘNG QUÂN, trong cuộc triệt thoái cao nguyên mùa xuân năm 1975, chính là người thầm lặng nhất, khi tôi hỏi anh sau này, từ Úc qua Mĩ năm 1999, rằng anh là một chứng nhân sống nhất, anh thấy chung quanh anh, trên quốc lộ 21 ấy, tất nhiên không có cấp tướng rồi, thì còn bao nhiêu đại tá tiếp sức ngày đêm để chia sẻ gian lao cùng với lính, rời CHUDRON đất đỏ, về ĐÀ RẰNG cát nổi mơ hồ.

Đại tá CAO VĂN ỦY cười hòa đồng với tất cả những ai muốn biết thêm về chuyện lui quân thuộc vùng 2 lãnh thổ:

– Cô đã có lần rời nhà ở BAN MÊ THUỘC lên PLEIKU cô có nhớ cái cánh rừng già, lá cây được phủ bụi mù như mặc áo, vô sâu bên tay mặt, và tấm bảng nhỏ, đề chữ PHÚ BỔN, đó là quận lỵ CHUDRON thời PHÁP đấy.

Tới sau năm 1956, nếu tôi nhớ không lầm, thì Tổng Thống NGÔ ĐÌNH DIỆM đã nâng vùng đất đai này lên hàng Tỉnh,tỉnh PHÚ BỔN từ ngọn nguồn phía tây, chạy ngang, xuống tới quốc lộ 1, gặp tỉnh PHÚ YÊN tức TUY HÒA.

Quốc lộ số 21, xem như một vĩ tuyến nối liền 2 trạm tây, đông nêu trên, nó,quốc lộ số 21 ấy được kể song song với 2 quốc lộ xẻ ngang đất nước, là đường 19 nối từ PLEIKU xuống QUI NHƠN, và đường 23 nối từ BAN MÊ THUỘC xuống NINH HÒA.

– Trên bản đồ thì biết vậy nhưng ngoài thực tế, và trọng điểm là cuộc rút quân đương nêu, được bắt đầu và kết thúc làm sao?

– Thì sao không đọc cuộc triệt thoái cao nguyên của PHẠM HUẤN, ông sĩ quan chiến tranh chính trị đã mở màn cho cuốn phim lịch sử đó lâu nay rồi.

– Thưa anh, đại tá CAO VĂN ỦY, tất nhiên là ai cũng đã đọc, thậm chí còn đọc trên nhiều trang báo từ khi bắt đầu cuộc triệt thoái khi quân và dân ta rời phố núi về duyên hải, từ 1975 ở trong nước kia, nhưng biết anh hiện diện nơi đoàn người lũ lượt đó, em muốn anh kể lại xem có gì khác lạ không?

– Khác lạ về phương diện gì, cô nên nhớ là với 17, 18 năm tù của tôi, đại tá ỦY, tôi đã bị mài món trí nhớ, đến nỗi đôi khi tôi muốn có dịp nào, đi lại con đường đó.

– Để làm gì?

– Để xem thử mình có khác được không? Khóc thế nào, khóc thống thiết, hai mắt căng ra, cho lệ chảy thành sông, khổ lắm, hận lắm, tủi lắm. Nói chung thì cường độ đau buồn với tôi lúc này, nó đã tiềm ẩn thành khối băng, lạ lắm, không mừng và không tất cả, không, không, thôi đừng hỏi nữa.

– Tại sao vậy, lẽ ra anh phải viết lại cho thật rõ.

– À, thì cô cứ nhớ điều này nhé, ông tướng PHẠM TẤT của binh chủng BIỆT ĐỘNG QUÂN chúng tôi, là người duy nhất trên trực thăng, theo sát đoàn lữ hành di tản, cứ 15 phút thì lại đậu xuống một lần, để quan sát tình hình, khích lệ ngay trong buổi đầu, tôi không biết ví như thế nào, bởi vì tiền bạc hay hứa thăng thưởng không cần thiết nữa, chúng tôi chỉ muốn đi mau đi nhanh về vùng trời…an nghỉ, phải nói là mệt, mệt đứt hơi ra.

Tôi dẫn đầu đoàn người khổ nhục đó. Nhìn lại đằng sau, lính và dân sát cánh nhau, nhưng sắc áo lính nhiều hơn, có thể đoan chắc là không ai chỉ huy ai, nhưng vẫn nghe lời dẫn giảng, đề nghị nếu cần.

Con đường vẫn có đoạn còn dấu vết tráng nhựa xa xưa, nhưng nó đã bị bỏ quên lâu rồi, vì không cần thiết lắm ,nhưng có đoạn cây, giây leo cuộn rối như ở giữa lòng rừng, nên giống như mọi người vừa đi, vừa khai phá, y hệt một đoàn thám hiểm khổng lồ.

– Thế anh còn nhớ ai đã đồng hành với anh năm đó, hiện đang ở đây?

– Để cô tìm gặp người ta à, tôi đã nói với mọi người khi họ phỏng vấn tôi, là chúng ta nếu có điều kiện, một phải nói rõ hơn, hai đừng nói gì hết. Bạn đồng hành của tôi ở đây nhiều lắm, và hồi đó, chết cũng nhiều lắm.

– Nói rõ hơn như thế nào,theo ý anh?

– Lẽ ra phải quay trọn một cuốn phim, suốt thời gian di chuyển đó, nhưng chúng tôi có định đóng phim đâu. Ồ, mà ngoài cô, cũng có những cuộc di tản chiến thuật sôi nổi, như dân chúng ở HUẾ đổ xô vào ĐÀ NẴNG, hay từ QUẢNG NGÃI đổ ngược về CHU LAI v.v… nhất là 21 cây số đường đèo HẢI VÂN, người ta đã đẩy xe, và đẩy cả nhau xuống vực, để giành nhau thoát chạy nhanh hơn, sao cô không ghi lại và hỏi tôi về hành trình rút bỏ cao nguyên? Thật vô cùng bi thảm.

– Tại anh hiện diện trên hành trình đó, thì hỏi thăm cho chắc thôi. Vả chăng chúng ta còn đợi một người chép sử chính xác.

– Tất cả quân nhân VIỆT NAM CỘNG HÒA đều nên chép lại giai đoạn lịch sử này, trước, trong , và sau ngày 30-4-1975 trên khắp ngả đường đất nước miền nam VIỆT NAM.

Đại tá CAO VĂN ỦY, LIÊN ĐOÀN trưởng LIÊN ĐOÀN 2 BIỆT ĐỘNG QUÂN, xuất thân từ khóa 1 sĩ quan NAM ĐỊNH, đã từng tham gia tác chien trên nhiều chiến trường Nam, Bắc.

Có thời ông làm chỉ huy trưởng trường Hạ Sĩ Quan Nha Trang, là người đoạt chức vô địch súng trường của toàn quân QUÂN LỰC VNCH, bên cạnh đó, bạn tôi, võ sư thiếu úy HẠ QUỐC HUY vô địch súng colt, nên mỗi lần nhắc tên 2 vị vô địch tác xạ, tôi thường kể ra để không thiếu xót.

Đại tá CAO VĂN ỦY là một trong các vị thuộc Bộ Tham Mưu hành quân trực chiến, bị bắt ở PHAN RANG-khi vừa tan cuộc binh đao.

Rồi quý vị nêu trên bị tù đầy xuyên suốt tháng năm cải tạo,từ chớm mùa gọi là tập trung học tập,cho tới khi khai thông chiến dịch HO,để đa số tái định cư ở HOA KỲ, nhưng ông không đi MỸ mà tới ÚC, vì gia đình đang cư ngụ ở đó.

Hơn 20 năm, kể từ 1953 tới 1975, đại tá CAO VĂN ỦY sớm xếp bút nghiên, rời trường CHU VĂN AN HÀ NỘI, lên đường gia nhập Quân lực VNCH để theo việc đao cung. Song, ông đã sinh nghề kiếm đạo, mà lại không tử nghiệp, như không chết ở sa trường, lao tù với nhiều năm khổ sai, biệt giam, ông lại chết giữa bầu trời ấm áp nơi cuộc sống đã tạm yên, chỉ vì một mũi kim chích vô tình chạm thần kinh tọa.

Ngày ông qua Mỹ thăm họ hàng, và chủ yếu là chiến hữu các cấp binh chủng BIỆT ĐỘNG QUÂN, ông đã phải chống một cây gậy do bệnh viện X.ÚC cấp. Ông nói người ta đang lập hồ sơ giùm ông, để kiện cái sự việc vô tình làm chân ông suy thoái, nhưng ông nôn nóng gặp lại anh em đã từng đội mũ nâu, mang huy hiệu cọp rừng-nhe răng trên tay áo, ôi, một thời đã yêu, và một thời nhớ mãi. Ông hẹn ngày gặp lại, sẽ không lệ thuộc chiếc ba toong, tha hồ bay nhẩy.

Nhưng chẳng còn dịp nào nữa, vì ít lâu sau, đại tá CAO VĂN ỦY, đã âm thầm trở về cát bụi, con đường quốc lộ 21 hoang hóa buồn tênh kia, chắc có một lần trước khi nhắm mắt, anh thấy lại nó trong tâm tư người lính già trên tuổi tác, tai ương…, song, trẻ mãi cùng hồn thiêng sông núi.

Và, những người lính cảm thấy: có bổn phận phải hy sinh xương máu, để hồn thiêng sông núi linh hiển đến muôn sau.

Hawthorne 15-3-2011 CAO MỴ NHÂN

CÂU ĐÔI TẾT BÍNH NGỌ CỦA THẦY ĐỒ ĐỖ CHIÊU ĐỨC

Câu đối cho Năm Mới Bính Ngọ 2026:

         XÀ đi bình ổn, Mừng thế giới chưa gây nên thế chiến;

               MÃ đáo thành công, Chúc năm châu chào đón một năm lành.

ĐÔ CHIÊU ĐỨC

THƠ XƯỚNG HỌA KHAI BÚT TẾT TÂY 2026 – Phương Hoa & Thi Hữu

*

THƠ CHÀO NĂM MỚI 2026 – CAO MỴ NHÂN

*

THƠ TUYẾT NHUNG – CHÚC MỪNG NĂM MỚI

 CHÚC MỪNG NĂM MỚI – LỜI TRI ÂN NƯỚC MỸ THÂN YÊU!

                     Xuân lại về trên khắp nẻo đường xa, 

                     Gia đình ta đón Tết giữa quê nhà thứ hai,

                     Nơi đất Mỹ bao dung và rộng mở,

                     Cho chúng ta giấc mơ sáng tuong lai.

*

                             Cảm ơn NƯỚC MỸ- miền đất của tự do,

                             Cho con trẻ lớn lên trong hy vong.

                             Cho mái nhà yên binh, cơm no áo ấm,

                             Cho niềm tin nở rộ giữa đời thường.

*

                    Năm mới đến, lòng tràn ngập tri ân 

                    Những cơ hội, yêu thương, chan tình nghia,

                    Nguyện sống tốt, chăm chỉ và tử tế,

                    Để xứng đáng với ân tình đã trao.

*

                             Chúc năm mới an lành hạnh phúc,

                             Cho chúng tôi và đất nước này.

                             Xuân rạng rỡ trên từng trang cuộc sống.

                             Biết ơn Trời, và Nước Mỹ hôm nay!

                                        Thân ái 

                                         Tuyết Nhung 

                                         San Jose Dec 31,2025 

THƠ CHÀO MƯNG 2026 – ĐÔNG RY NGUYỄN

**

CA KHUC Tình Mưa – Nhạc: Lê Hữu Nghĩa – Lời : Hồng Thúy – Hòa âm & hát SUNO AI

THƠ CHÀO 2026 – MINH THÚY & NGUYỄN THỊ THANH DƯƠNG (CGV)

SAU 50 NĂM.       CAO MỴ NHÂN

*

Anh về thắp sáng hoàng hôn

Khi non sông đã liệm hồn  chiến  chinh

Quân xưa còn đợi lính mình

Nhìn nhau thúc giục đăng trình phục hưng

*

Tiếng tù và vọng gió sương

Ngựa hồng tung vó nuốt đường chim bay

Bắc Nam ôm nỗi thù này

Đôi phương học thuyết phơi bày giang sơn

*

Nghe trong đêm nỗi tủi hờn

Tiếng côn trùng cũng van lơn tuyến đầu

Hồn thiêng tử sĩ muôn sau

Vương trên áo trận nát nhàu hóa sinh

*

Một dòng sông chảy điêu linh

Đôi bờ oan nghiệt tạ tình sử xanh

Ngàn năm chẳng thể yên lành

Vết thương tuyệt lộ, cam đành nỗi đau …

*

 Hawthorne 30 – 12 – 2025

          CAO MỴ NHÂN  

THƠ THÁI HUY – LỜI NGUYỆN CUỐI NĂM

LỜI NGUYỆN CUỐI NĂM

*

Năm tàn tháng lụn, ước tương lai

Thay đổi cuộc đời không giống ai

Đã bị sói mòn vì đố kỵ

Còn do thù hận bởi ganh tài

Kẻ này lên mặt, ta cầm trịch

Người nọ xưng tên, tớ thủ đài

Lạy Chúa xin thương và giải hóa,

Giúp toàn thế giới tránh nhân tai!

Thái Huy 12/31/25

TƯỜNG THUẬT TỪ TRÊN DU THUYỀN – EMAIL PHẠM PHAN LANG

Kính chào quý Văn Thi Nhạc hữu, 

Chào Cả Nhà.  Kính chúc Giáng Sinh Vui Vẻ. Năm Mới Hạnh Phúc. 

Mời thưởng thức một chương thật lãng mạn, ngọt ngào trong kịch Shakespeare’s Romeo & Juliet, Balcony Scene, chuyển qua thể loại verse-story opera, ca kịch tương tự như Italian opera, Phantom, cải lương,  phiên bản ca hát tiếng Anh rồi tiếng Việt.  Có lẽ đây là kịch Shakespeare đầu tiên được chuyển thành toàn ca hát qua tiếng Anh và tiếng Việt.  Mời xem. 

-Vương Thanh