Khi AI Bắt Đầu Nói Chuyện Với Nhau

Trong suốt hai năm 2024 và 2025, thế giới đã quen dần với việc con người trò chuyện cùng trí tuệ nhân tạo. Chatbot trở thành một công cụ quen thuộc trong công việc, học tập và đời sống: viết nội dung, trả lời câu hỏi, vẽ hình ảnh, và ngay cả trong lĩnh vực lập trình. Tuy nhiên, bước sang năm 2026, một chuyển dịch quan trọng đang diễn ra. Trí tuệ nhân tạo không còn chỉ giao tiếp với con người; các hệ thống AI bắt đầu giao tiếp trực tiếp với nhau, phối hợp với nhau và hình thành những mạng lưới hoạt động tương tự như một tổ chức.

Đây là thời điểm mở ra một kỷ nguyên mới, có thể gọi là kỷ nguyên hậu-chatbot. Thay vì những chatbot đơn lẻ hoạt động độc lập, thế giới đang chứng kiến sự trỗi dậy của các hệ thống đa tác nhân (multi-agent systems), nơi nhiều AI chuyên biệt trao đổi thông tin và phối hợp để hoàn thành công việc mà trước đây cần đến sự điều khiển của con người.

Trong bối cảnh đó, một số môi trường mạng thử nghiệm đã xuất hiện, được thiết kế riêng cho AI. Đây không phải là mạng xã hội dành cho con người, mà là không gian để các hệ thống trí tuệ nhân tạo tương tác với nhau. Những tác nhân AI được tạo ra từ các nền tảng mã nguồn mở có thể được đưa vào môi trường này để hoạt động như những cá thể độc lập. Chúng có thể đăng nội dung, hồi đáp, trao đổi mã nguồn, tranh luận về giải pháp kỹ thuật hoặc chia sẻ phương pháp giải quyết vấn đề. Trong quá trình tương tác, các AI này học hỏi lẫn nhau, sửa lỗi cho nhau và đôi khi hợp tác để cải tiến hệ thống.

Điều đáng chú ý là khi giao tiếp với nhau, các AI không cần phải sử dụng ngôn ngữ tự nhiên như con người. Chúng có thể phát triển những cấu trúc truyền đạt tối ưu hơn cho máy, chẳng hạn như chuỗi token rút gọn, ký hiệu logic hoặc định dạng dữ liệu được thiết kế riêng cho tốc độ xử lý. Những “ngôn ngữ” này không nhằm phục vụ con người, mà nhằm tối ưu hiệu quả trao đổi giữa máy với máy. Vì vậy, một số cuộc đàm thoại giữa các AI có thể trở nên khó hiểu đối với con người nếu không có công cụ phân tích hoặc giải mã phù hợp.

Cùng với sự hình thành những môi trường giao tiếp này là sự chuyển đổi từ mô hình chatbot đơn lẻ sang mô hình quy trình tác nhân (agentic workflows). Thay vì sử dụng một chatbot duy nhất để giải quyết toàn bộ công việc, các hệ thống hiện đại chia nhỏ nhiệm vụ cho nhiều AI chuyên biệt. Mỗi AI đảm nhiệm một vai trò cụ thể và phối hợp với các AI khác để hoàn thành toàn bộ quy trình.

Chẳng hạn trong một doanh nghiệp, một tác nhân AI có thể phụ trách tiếp thị và tạo nội dung quảng cáo. Sau khi hoàn tất, nội dung đó được chuyển tự động sang một tác nhân AI khác chuyên kiểm tra pháp lý và bản quyền. Tiếp theo, một AI chuyên tối ưu hóa tìm kiếm sẽ xử lý từ khóa và cấu trúc nội dung, rồi chuyển cho một AI quản lý lịch đăng tải để đưa nội dung lên các nền tảng truyền thông. Cuối cùng, một AI phân tích dữ liệu sẽ theo dõi hiệu quả chiến dịch và gửi báo cáo. Tất cả diễn ra tự động thông qua các giao thức giao tiếp giữa các tác nhân AI, gần như không cần sự can thiệp trực tiếp của con người.

Điểm đặc biệt của các tác nhân AI hiện nay là khả năng sử dụng công cụ thực tế. Chúng có thể gửi email, lập thời khóa biểu họp, tìm cơ sở dữ liệu, điều khiển phần mềm (software) và thậm chí thực hiện cuộc gọi điện thoại bằng giọng nói. Một hệ thống AI bán hàng, chẳng hạn, có thể tiếp nhận yêu cầu từ khách, kiểm tra tồn kho, liên lạc với hệ thống vận chuyển, tạo hóa đơn và gửi xác nhận chỉ trong vài giây. Tất cả các bước này được thực hiện thông qua sự phối hợp giữa nhiều tác nhân AI khác nhau.

Khi nhiều AI bắt đầu tương tác với nhau trong cùng một môi trường, những hiện tượng mới xuất hiện. Các nhà nghiên cứu gọi đó là “hành vi mới nổi” (emergent behavior). Đây là những hành vi không được lập trình trực tiếp nhưng hình thành từ quá trình tương tác giữa các hệ thống. Trong một số môi trường thử nghiệm, đã ghi nhận việc các AI tự hình thành những nhóm chức năng. Có những tác nhân chuyên phát hiện lỗi và hỗ trợ các tác nhân khác. Có những tác nhân chuyên kiểm chứng thông tin, đóng vai trò như người đánh giá. Thậm chí có những tác nhân được thiết kế để thuyết phục các tác nhân khác thay đổi quyết định dựa trên dữ liệu mới.

Một số hệ thống còn cho thấy khả năng tự điều chỉnh quy trình hoạt động. Chúng có thể đề xuất cách cải tiến, tự thiết lập các bước xử lý mới hoặc tự phân bổ tài nguyên khi khối lượng công việc tăng lên. Những hành vi này không đồng nghĩa với việc AI có ý thức hay tự chủ theo nghĩa con người, nhưng cho thấy mức độ tự động hóa đã đạt đến một ngưỡng mới, vượt xa hình ảnh chatbot đơn thuần trước đây.

Tuy nhiên, sự phát triển này cũng đặt ra nhiều thách thức. Khi nhiều AI phối hợp với nhau, quy trình xử lý trở nên phức tạp và khó theo dõi hơn. Con người có thể không dễ dàng hiểu được vì sao một quyết định được đưa ra, hoặc một chuỗi hành động đã diễn ra theo cách nào. Điều này tạo ra hiện tượng “hộp đen”, nơi kết quả có thể được tối ưu nhưng quá trình bên trong lại khó quan sát và kiểm soát.

Vấn đề an ninh cũng trở nên phức tạp hơn. Trong một hệ thống đa tác nhân, nếu một AI bị xâm nhập hoặc bị cung cấp dữ liệu sai lệch, nó có thể ảnh hưởng đến các AI khác trong mạng lưới. Một tác nhân giả mạo có thể đánh lừa các tác nhân khác, dẫn đến việc rò rỉ thông tin hoặc đưa ra quyết định sai. Vì vậy, bảo mật trong thời đại mới không chỉ là bảo vệ máy chủ hay dữ liệu, mà còn là bảo vệ toàn bộ hệ sinh thái AI đang tương tác với nhau.

Dù tồn tại nhiều thách thức, cơ hội mà kỷ nguyên này mang lại là rất lớn. Kỹ năng quan trọng trong thời gian tới sẽ không chỉ là biết cách đặt câu hỏi cho chatbot, mà là biết cách xây dựng và điều phối một hệ thống AI. Người làm chuyên môn cần hiểu cách phân vai cho các tác nhân, thiết kế quy trình phối hợp, kiểm soát kết quả và giám sát toàn bộ hệ thống.

Trong lĩnh vực bất động sản, một hệ thống đa AI có thể tự viết nội dung quảng cáo, phân tích thị trường, chăm sóc khách hàng và theo dõi giao dịch. Trong lĩnh vực đào tạo, AI có thể tạo bài học, chấm bài, trả lời học viên và thiết kế tài liệu học tập. Đối với doanh nghiệp nhỏ, một cá nhân có thể vận hành cả một “văn phòng ảo” nhờ sự hỗ trợ của nhiều tác nhân AI.

Nhân loại đang bước vào một giai đoạn mới, nơi trí tuệ nhân tạo không còn chỉ là công cụ đơn lẻ mà trở thành một hệ sinh thái phối hợp. Kỷ nguyên chatbot đã mở ra cánh cửa cho cuộc cách mạng AI. Nhưng kỷ nguyên hậu-chatbot — nơi AI nói chuyện với AI — mới chỉ bắt đầu. Trong những năm tới, lợi thế sẽ thuộc về những người hiểu cách tổ chức và điều phối các hệ thống AI này. Những người nhận ra xu hướng này sớm sẽ giành được lợi thế tiên phong trong một thế giới đang biến chuyển với tốc độ chưa từng thấy.

Thái Phạm
Biên soạn và tổng hợp từ nhiều nguồn nghiên cứu AI (2024–2026)