THƠ CAO MỴ NHÂN – LOANH QUANH

Lời Dẫn Cho Chủ Đề Chiều Nhạc: “Em Không Nghe Mùa Thu!” Tuần Tới!

(Xin bấm vào link dưới đây, để nghe lời giới thiệu về chiều nhạc độc đáo, có một không hai này!)

Lúc 3 giờ chiều, Chủ Nhật, 12 Tháng 10, 2025 (Tuần tới!)

Tại Cà Phê Lovers, 1855 Aborn Rd, San Jose, CA 95121

-Mùa Thu – chẳng biết từ khi nào, đã trở thành một khúc nhạc dìu dặt vang vọng trong tâm hồn người Việt. Mỗi chiếc lá rơi, mỗi cơn gió heo may như đều có tiếng thì thầm của tình yêu, của nỗi nhớ, của những điều chưa kịp nói.

Có người nghe Thu bằng đôi mắt ngẩn ngơ trước sắc vàng trải dài trên con đường nhỏ. Có người nghe Thu bằng trái tim rưng rưng khi một bản nhạc xưa bất chợt vang lên trong quán vắng. Nhưng cũng có người… không nghe thấy Thu, bởi mùa Thu trong họ là một khoảng lặng, là vết thương chưa lành, là lời hẹn còn bỏ ngỏ.

Chiều nhạc “Em Không Nghe Mùa Thu!” chính là lời mời gọi bước vào cõi mộng đó. Ở đó, âm nhạc và thi ca sẽ dìu nhau đi qua những con đường đầy lá vàng, qua những sợi tơ khói mỏng manh, qua cả bóng dáng của một tình yêu thầm thì hay một kỷ niệm chưa kịp ngủ yên.

Trong không gian ấy, tiếng hát trở thành hơi thở, câu thơ hóa thành cánh hoa vàng khẽ khàng chạm vào tâm hồn người thưởng ngoạn. Người nghe sẽ bắt gặp chính mình – có thể là một ngày thu xưa nơi giảng đường, một khung cửa nhỏ chờ ai, hay một buổi tiễn biệt trong gió lộng lá bay.

Mùa Thu không chỉ để nghe bằng tai, mà còn để cảm bằng tim. Và đôi khi, chính cái “không nghe” ấy lại là sự lắng đọng sâu xa nhất: như một làn sương giăng, như một ánh trăng rằm, như hơi ấm còn vương nơi bàn tay khẽ chạm.

“Em Không Nghe Mùa Thu!” – không chỉ là tên gọi của một chiều nhạc, mà là một giấc mơ được dệt bằng giai điệu, bằng lời thơ, bằng tình yêu bất tận dành cho cái đẹp mong manh và dịu dàng của mùa Thu.

(Xin bấm vào link dưới đây, để nghe lời giới thiệu về chiều nhạc)

LỜI MỜI

Cho Chiều Nhạc Truyền Thống Lần Thứ 6 “Em Không Nghe Mùa Thu!” Do Văn Thơ Lạc Việt Tổ Chức. Vào Cửa, Nước Uống, Hoàn Toàn Miễn Phí!

(Xin bấm vào link dưới đây, để nghe lời giới thiệu về chiều nhạc, độc đáo nhất trong năm!)

-Mỗi độ thu về, lòng người lại rộn ràng với những tình khúc, lời thơ chan chứa hồn mùa thu.

Một buổi sinh hoạt văn học nghệ thuật thân quen – đã thành truyền thống – luôn đầy ắp tiếng hát, tiếng ngâm, cùng những giai điệu ngọt ngào của bạn bè nghệ sĩ và thi nhân trong vùng Thung Lũng Hoa Vàng.

Lúc 3 giờ chiều, Chủ Nhật, 12 Tháng 10, 2025 (Tuần Sau!)

Tại Cà Phê Lovers, 1855 Aborn Rd, San Jose, CA 95121

Thưởng thức ly cà phê, ly trà, ly sinh tố và thưởng thức những tiếng hát được yêu mến nhất vùng Thung Lũng Hoa Vàng: Khôi Nguyên, Hạnh Thảo, Ngọc Hoa, Văn Khoa, Lệ Hà, Thanh Trúc, Thúy Nga, Thanh Loan, Hồng Nguyễn, Minh Thúy, My My, đặc biệt với sự có mặt Thi Sĩ Yên Sơn, khách quý từ xa!

Với những bản tình ca mùa thu lãng mạn: Giấc Mơ Mùa Thu, Mùa Thu Cho Em, Thu Ca, Có Phải Em Mùa Thu Hà Nội, Không Còn Mùa Thu…

Đặc biệt: Với mục Mừng sinh nhật các thành viên, chương trình Lô Tô vui nhộn với 10 phần quà hấp dẫn dành cho Quý Khách may mắn.

Vào cửa & nước uống: Miễn phí!

Văn Thơ Lạc Việt trân trọng kính mời Quý Đồng Hương, Quý Thi Hữu, Quý Thân Hữu cùng đến để hòa nhịp yêu thương, sẻ chia trong một Mùa Thu Vàng 2025 – mùa của thơ, nhạc và tình người.

Lời Chúc Mừng và Cảm Tạ! (Vui): Trang Nhà VTLV Vừa Được Con Số Trên Một Triệu Rưỡi View! (1,545,537)

-Tùng! Tùng!…Tùng!

Xin trân trọng thông báo cho làng trên, xóm dưới, cô bác gần xa, bạn bè tít mù, một tin vui to bằng… cái đình…làng!

Trang Nhà Văn Thơ Lạc Việt (VTLV) đã chính thức cán mốc hơn 1 TRIỆU view rồi đó ạ! Đó là chút khiêm nhường thôi, con số chính thức trên một triệu rưỡi! (1,545,537)

Trên một triệu! – vâng, không nhầm đâu, một con số có sáu số 0 đứng nghiêm chỉnh phía sau số 1 – là kết quả của bao tháng ngày Ban Biên Tập cặm cụi, gõ chữ đến mòn bàn phím, mòn ngón tay! sáng tác, sưu tầm bài vở đến “mòn con mắt!”, để bền bỉ dọn từng mâm chữ nghĩa tươm tất cho quý độc giả thưởng thức.

Nhưng… công lao lớn nhất, thành thật mà nói, thuộc về quý bà con, cô bác, anh chị em văn thi sĩ, bạn hữu, thân hữu khắp nơi, đã thương, đã mến, đã chịu khó “click” vô đọc, rồi “ghé” vô coi, rồi lại “lần sau nhớ ghé nữa nghen!”. Nếu không có tình thương, mến thương đó, VTLV làm sao có được ngày hạnh phúc hôm nay!

Một lần nữa, xin gởi lời tri ân cả nhà, cả xóm, cả làng, cả nước – nói hoài cũng không hết!

Chỉ biết rằng: trên 1 triệu view hôm nay, là niềm vui chung, là kết quả tình thân gắn bó, và là động lực, để VTLV tiếp tục bước tới, dọn thêm nhiều “mâm cỗ chữ nghĩa” tuyệt vời, ngon hơn nữa, để đáp lại lòng thương mến của Quý Vị!

Chúc Mừng Ban Biên Tập VTLV, xin được hô to:

“Cảm ơn! Cảm ơn! Cảm ơn nhiều lắm!”

Kính mời quý vị quý anh chị ghé vào trang nhà VTLV đọc nhiều tin tức và văn thơ mới cập nhật:

TRANG ĐẶC BIỆT VĂN THƠ MÙA THU

VTLV TRANG ĐẶC BIỆT CHO VĂN THƠ MÙA THU

TIN TỨC TỔNG HỢP: LÊ VĂN HẢI

LÊ VĂN HẢI: TỔNG HỢP TIN TỨC MỚI NHẤT

GS/TS MAI THANH TRUYẾT – CON ĐƯỜNG VIỆT NAM

GS/TS MAI THANH TRUYẾT- Con Đường Việt Nam – Phần XII – Thế nước – Vận Nước Việt Nam Hôm Nay và Viễn Cảnh Tương Lai.

VTLV – GÓC VƯỜN CÔ GÁI VIỆT

VĂN THƠ LẠC VIỆT – GÓC VƯỜN CÔ GÁI VIỆT

TIN VUI CHO CỘNG ĐỒNG VIỆT NƠI HẢI NGOẠI

Tin Cực Vui Cho Cộng Đồng Người Việt Hải Ngoại

Xin cảm ơn và kính chúc vui tất cả chúng ta (Phương Hoa – VTLV)

Giới Thiệu Sinh Hoạt Các Hội Đoàn Khác:

Lời Chúc Mừng Tết Trung Thu 2025!

(Hình: Ông H. và cháu ngoại, Mừng Tết Trung Thu!)

-Chỉ còn một ngày nữa, Tết Trung Thu lại về! mang theo ánh trăng tròn đầy, hương bánh nướng nồng nàn và niềm vui đoàn tụ.

Người thực hiện bản tin hàng ngày, xin gửi đến bạn bè và gia đình lời chúc an lành, hạnh phúc và viên mãn trong dịp Tết Nhi Đồng này:

-Chúc mọi nhà sum vầy, ấm áp, tràn ngập tiếng cười và yêu thương.

-Chúc người lớn mạnh khỏe, bình an; trẻ nhỏ hồn nhiên, vui tươi, học giỏi.

-Chúc mỗi mái ấm đều rộn ràng niềm vui đoàn viên, như ánh trăng rằm soi sáng khắp nẻo yêu thương.

Dẫu xa hay gần, xin cùng nâng ly dưới vầng trăng sáng, gửi nhau lời chúc tốt lành:

Một mùa Trung Thu trọn vẹn – Trăng tròn, đèn lồng, bánh ngọt, lòng người thêm ấm áp yêu thương!

Chúc Mừng Trung Thu 2025!

Sài Gòn: Bánh Trung Thu “đại hạ giá sập sàn” vẫn ế! người bán đứng ngồi không yên!

-Chỉ còn có hai ngày nữa là Tết Trung Thu, nhưng thị trường bánh Trung Thu ở Sài Gòn vẫn ảm đạm chưa từng thấy. Dù các quầy đồng loạt hạ giá “sập sàn” – từ “mua 1 tặng 3” đến chiết khấu 20% kèm tặng lồng đèn – hàng vẫn chất đầy, người bán ngao ngán lo… ôm nợ.

Trên tuyến Phạm Văn Đồng (TP Thủ Đức), ông Bùi Văn Hiền cho biết, bánh bán giá chỉ 145.000–165.000 đồng/cái (khoảng 5–6 đô la). “Tuần trước tôi khuyến mãi ‘mua 1 tặng 2’ mà vẫn ế quá, giờ nâng lên ‘mua 1 thành 3’, có khi mai phải… thành 4!”, ông than thở.

Tình cảnh tương tự ở đường Xô Viết Nghệ Tĩnh (Bình Thạnh), anh Văn Viên cho hay dù treo bảng “mua 1 thành 3” nhiều ngày, lượng khách vẫn đìu hiu. Với giá gốc 135.000–175.000 đồng/cái, nay tính ra chỉ còn khoảng 50.000 đồng/cái, nhưng sức mua vẫn “tụt dốc không phanh”. Anh nhập 600 bánh Đồng Khánh mà mới bán được hơn 200. “Ế chưa từng thấy, mưa suốt, khách chẳng buồn ghé!”, anh buồn rầu.

Theo ghi nhận, bánh Kinh Đô dù bán theo giá công ty, không khuyến mãi, cũng chỉ đạt 60–65% lượng tiêu thụ. Nhiều người bán cho biết, với các hãng “mua đứt bán đoạn” như Đồng Khánh, nếu ế là lỗ nặng, trong khi bánh gần hết hạn khó đẩy hàng.

Các siêu thị lớn như Bách Hóa Xanh, MM Mega Market cũng tung khuyến mãi “giảm đến 50%”, “mua trên 650.000 đồng tặng phiếu 100.000 đồng”, nhưng sức mua vẫn èo uột.

Bà Nguyễn Thị Thu Thủy, đại diện hãng Đồng Khánh – Bông Lúa Vàng, nhận định: “Doanh nghiệp nay ít tặng bánh cho đối tác, người dân lại có nhiều lựa chọn hơn, nên thị trường giảm mạnh. Năm nay coi như… mất mùa Trung Thu.”

Từ chỗ “bán một mùa, ăn cả năm”, thị trường bánh Trung Thu Sài Gòn giờ chỉ còn là cuộc đua xả hàng, gỡ vốn trong tuyệt vọng.

Tin Quốc Tế Đó Đây

Tổng Thống Nga Tuyên Bố Sẽ “Đáp Trả Rất Cứng Rắn” Âu Châu Nếu Bị Đe Dọa

(Hình REUTERS – Mikhail Metzel: Tổng thống Nga Vladimir Putin trong chuyến thăm đến Nizhny Novgorod, Nga, theo dõi cuộc tập trận Zapad – 2025.)

-Hôm 2/102/2025, trong một cuộc hội thảo tại Sotchi, miền Tây-Nam nước Nga, Tổng thống Vladimir Putin cho biết Ðiện Cẩm Linh theo dõi sát “việc Âu Châu quân sự hóa”, đồng thời cam kết sẽ “đáp trả rất cứng rắn” nếu bị đe dọa.

Theo thông tấn xã AFP, trong bài phát biểu mở đầu cuộc hội thảo, do viện tư vấn Nga mang tên Club Valdai chủ trì, Tổng thống Nga bảo vệ quan điểm “thế giới đa cực” chống lại phương Tây và khẳng định “cội nguồn thực sự” của chiến tranh Ukraine “và nhiều xung đột nghiêm trọng khác đầu thế kỷ XXI” là do “các thế lực chiến thắng” sau Chiến tranh Lạnh “muốn áp đặt với toàn thế giới quan điểm độc đoán và chủ quan về vấn đề an ninh”.

Ông Putin còn bác bỏ cáo buộc là Nga có ý đồ tấn công Khối Minh ước Bắc Ðại Tây Dương (NATO). Chủ nhân Ðiện Cẩm Linh chỉ trích giới tinh hoa Âu Châu đang kích động không khí hoang tưởng, phổ biến quan điểm “chiến tranh với Nga đang đến gần”. Đặc phái viên của Đài Phát Thanh Quốc Tế Pháp (RFI) tường trình từ Mạc Tư Khoa:

“Những lãnh đạo bất tài, nhiều thành phần trong giới tinh hoa cố tình thổi bùng không khí hoang tưởng”. Tổng thống Nga ngay lập tức đã tìm ra cái đích để tấn công, sau khi các nước Âu Châu vừa kết thúc 2 ngày thượng đỉnh tại Copenhagen, với quốc phòng là nội dung chính. Lãnh đạo Nga cảnh báo: “Hành động đáp trả của Nga đối với các đe dọa chắc chắn sẽ rất cứng rắn. Tôi nói rõ đây là hành động đáp trả bởi vì Nga không phải là bên chủ động dấy lên một cuộc đối đầu về quân sự”.

Theo cáo buộc của Tổng thống Vladimir Putin, các khiêu khích sẽ không dừng lại, bởi vì thông qua các hậu thuẫn quân sự cho Kiev, các nước Âu Châu cũng tìm cách duy tình trạng căng thẳng thường trực trong cuộc chiến tranh tại Ukraine. Ông Putin nói: “Bất hạnh thay, chiến sự vẫn chưa chấm dứt. Đây không phải là lỗi của đa số, mà đúng hơn là của một thiểu số. Âu Châu không ngừng làm xung đột trở nên trầm trọng hơn. Theo ý tôi, họ không có mục tiêu nào khác hơn trong hiện tại. Tuy nhiên, tôi tin tưởng cuối cùng thì thiện chí sẽ chiến thắng. Chắc chắn là như vậy!”

Trong khi đó, đối với Mỹ, Tổng thống Nga tỏ ra mềm mỏng hơn nhiều, cho dù ông Putin cũng cảnh cáo việc Hoa Thịnh Ðốn chuyển cho Kiev phi đạn tầm xa Tomahawk là “một hành động leo thang mới””.

Tổng thống Nga nhấn mạnh đến việc quân đội Ukraine sử dụng phi đạn tầm xa Tomahawk là một bước leo thang nguy hiểm trong quan hệ Nga-Mỹ, do việc vận hành loại phi đạn này “không thể tránh khỏi có sự tham gia trực tiếp của quân nhân Mỹ”.

Về loại phi đạn Tomahawk, hãng tin Anh Reuters, dẫn 4 nguồn tin thân cận với hồ sơ này, cho biết dường như hiện giờ quân đội Hoa Kỳ không có đủ nguồn dự trữ để cung cấp cho Ukraine. Trong những năm gần đây, Tomahawk được sản xuất với nhịp độ từ 55 đến 90 phi đạn mỗi năm. Theo dữ liệu từ ngân sách Bộ Quốc phòng Mỹ, Hoa Kỳ chỉ dự kiến mua thêm 57 phi đạn loại này trong năm tới.

Một Chiếc tàu của “Hạm Đội Ma” của Nga Bị Giữ

-Một diễn biến mới cho thấy sự căng thẳng với Mạc Tư Khoa, đó là vụ Pháp khám xét và bắt giữ một tàu chở dầu bị nghi thuộc đội tàu ma của Nga.

Nhật báo Le Figaro có bài phóng sự: “Những bí ẩn về chiếc tàu ma của Nga giữa cuộc chiến drone” đề cập vụ chiếc tàu “Boracay” đã bị tạm giữ ngoài khơi thành phố Saint-Nazaire của Pháp từ ngày 28/09. Cơ quan chức năng Pháp đã mở điều tra và hai thành viên thủy thủ đoàn đã bị bắt giữ.

Phóng sự của Le Figaro lưu ý, hôm 22/9/2025, nhiều drone xuất hiện gần phi trường Copenhagen, Đan Mạch, làm tê liệt giao thông hàng không hơn 4 giờ. Cùng thời điểm, chiếc tàu chở dầu Boracay, bị nghi ngờ được Nga dùng để chuyên chở dầu né lệnh trừng phạt, di chuyển gần vùng biển Đan Mạch, sau đó bị Hải quân Pháp chặn và đưa về Saint-Nazaire vì nghi vấn mang cờ hiệu giả và chống lệnh.

Chiếc tàu này treo cờ Benin giả, đã nhiều lần đổi tên và quốc tịch để tránh lệnh trừng phạt. Thuyền trưởng và sĩ quan cao cấp của tàu, cả hai đều là công dân Trung Quốc, đã bị bắt giữ vì từ chối tuân lệnh. Tàu Boracay trước đó rời cảng Primorsk (Nga) hướng tới Ấn Độ, bị nghi có liên quan đến các vụ drone, nhưng vai trò trực tiếp chưa rõ. Theo tờ báo, các chiếc tàu ma như Boracay được Nga sử dụng vào mục đích kinh tế nhưng đôi khi cho nhiệm vụ tình báo. Điều này càng cho thấy mối đe dọa trên biển của Nga và nhu cầu Âu Châu tăng cường giám sát, hợp tác quân sự và kiểm soát an ninh hàng hải.

Tại Copenhagen, Tổng thống Emmanuel Macron giải thích rằng việc khám xét tàu Boracay “cho thấy thực tế của một hiện tượng: riêng hạm đội ma, theo ước tính của chúng tôi, đã tài trợ 40% nỗ lực chiến tranh của Nga. Có khoảng từ 600 đến 1.000 tàu như vậy chuyên chở dầu Nga, bất chấp các lệnh cấm. Đây là một yếu tố quan trọng của mô hình kinh tế Nga, và do đó, việc gây áp lực lên nó là tối quan trọng”.

Mục tiêu này rõ ràng được nhiều quan chức Âu Châu chia sẻ. Vào tháng 12, một tàu ma khác của Nga, Eagle S, bị nghi ngờ phá hoại một tuyến cáp ngầm dưới biển ở Baltic. Phần Lan đã bắt giữ chiếc tàu cho đến nay, thuyền trưởng đang chờ xét xử.

Putin: Việc Pháp Bắt Giữ Tàu Chở Dầu Boracay Là Hành Vi “Cướp Biển”

-Phản ứng về việc Hải quân Pháp bắt giữ một tàu chở dầu nghi thuộc “hạm đội ma” của Nga vào thứ Bảy (27/9) tuần trước, Tổng thống Nga Vladimir Putin hôm 2/10/2025, đã phủ nhận mọi sự liên quan giữa tàu này với Mạc Tư Khoa và cáo buộc Paris thực hiện “hành vi cướp biển”.

Chiếc tàu mang tên Boracay bị bắt hôm 27/9, sau khi hải quân Pháp phát giác “các điểm bất thường liên quan đến quốc tịch của tàu” và “việc không treo cờ quốc gia”. Tàu đã được cho rời đi trong đêm 25/9 rạng sáng 26/9 và đang di chuyển về phía Tây-Nam, hướng tới Ấn Độ. Trả lời thông tấn xã AFP, một nguồn tin cho biết thuyền trưởng và thuyền phó – cả hai đều mang quốc tịch Trung Quốc – “đã được đưa trở lại tàu sau thời gian bị câu lưu”.

Phát biểu trong cuộc họp thượng đỉnh Cộng đồng Chính trị Âu Châu ở thủ đô Copenhagen của Ðan Mạch hôm 2/10, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron khẳng định việc bắt giữ tàu này thể hiện mong muốn của Paris “tăng cường áp lực lên hạm đội bóng ma, vì điều đó rõ ràng làm giảm khả năng Nga tài trợ cho cuộc chiến ở Ukraine”. Nguyên thủ Pháp cũng tuyên bố sẽ tổ chức một cuộc họp “trong vài ngày tới” với các Tổng Tham mưu trưởng, “phối hợp với NATO, trong khuôn khổ ‘Liên minh các nước tình nguyện vì Ukraine'”nhằm “vạch ra những hành động chung”.

Trong khi đó, Tổng thống Nga Vladimir Putin lại cho rằng việc bắt giữ tàu Boracay là hành vi “cướp biển”. Ông nói: “Đó là hành vi cướp biển. Bởi vì tàu chở dầu bị bắt giữ trong vùng biển trung lập, hoàn toàn không có cơ sở pháp lý (để bắt giữ). Rõ ràng họ đang tìm kiếm thứ gì đó như hàng hóa quân sự, drone, hoặc những thứ tương tự. Nhưng họ đã không phát giác được gì trên tàu”. Tổng thống Putin khẳng định thêm rằng ông “không biết tàu này có liên quan đến Nga ở mức độ nào”.

Đức: Thống Nhất Chưa Hoàn Tất

-Một sự kiên quan trọng ở Âu Châu cũng được các báo quan tâm: Hôm nay là ngày kỷ niệm 35 năm thống nhất 2 miền Đông và Tây nước Đức. Tuy nhiên, giới quan sát nhận thấy dường như chừng ấy thời gian vẫn chưa đủ để hoàn tất một cuộc thống nhất đất nước.

Báo Le Fiagaro có bài phỏng vấn nhà Sử học Pháp Hélène Miard-Delacroix, một chuyên gia về Lịch sử và Văn minh Đức. Bà Hélène Miard-Delacroix giải thích rằng sự kiện thống nhất nước Đức năm 1990 được thúc đẩy bởi làn sóng dân chủ ở Đông Đức và sự tan rã dần của chính quyền cộng sản. Sau sự sụp đổ của Bức tường Bá Linh tháng 11/1989, Đông Đức tổ chức bầu cử tự do tháng 3/1990 và sáp nhập vào hệ thống kinh tế-xã hội của Tây Đức vào tháng 7.

Tinh thần ủng hộ ban đầu nhanh chóng lắng xuống khi việc chuyển đổi sang kinh tế thị trường gây thất nghiệp và phá sản, tạo ra cảm giác bị phản bội ở Đông Đức, đồng thời gây bức xúc ở Tây Đức do chi tiêu công lớn cho tái cơ cấu.

Sau 35 năm, việc hội nhập 16 triệu dân Đông Đức vào Tây Đức được xem là thành tựu lớn, nhưng cách biệt kinh tế và xã hội vẫn tồn tại: mức lương, hưu bổng, tỉ lệ việc làm và số lượng doanh nghiệp ở Đông Đức đều thấp hơn so với Tây Đức. Hiện tại, thống nhất về hành chính và kinh tế đã hoàn tất, nhưng còn cách biệt về văn hóa, giá trị và quan hệ xã hội giữa Đông-Tây.

Cùng chủ đề này, báo Libération có bài phóng sự “Thống nhất: Đông Đức còn vương vấn oán giận” cho thấy sự cách biệt giữa Đông và Tây Vẫn chưa thể san bằng.

Theo báo Libération, 35 năm sau thống nhất, các vùng của Đông Đức cũ vẫn chịu hậu quả kinh tế-xã hội: Dân số giảm, thu nhập thấp hơn Tây Đức, nhiều vị trí quan trọng do người phía Tây nắm giữ, và cảm giác mất chủ quyền vẫn tồn tại. Mặc dù cơ sở hạ tầng được cải thiện, tình trạng bất bình đẳng và hoài niệm về “thời Đông Đức” càng làm tăng thêm nỗi thất vọng.

Thực trạng này tạo điều kiện cho sự trỗi dậy của cực hữu, như đảng Afd khai thác tâm trạng này của người dân phía Đông để thu hút cử tri, đặc biệt là giới trẻ. Khoảng cách chính trị giữa Đông và Tây Đức vẫn sâu sắc, khiến “bức tường” Bá Linh, một biểu tượng lịch sử, giờ trở thành rào cản ý thức hệ trong nước Đức thống nhất.

Kỷ Niệm 35 Năm Tái Thống Nhất Đông-Tây: Giới Trẻ Đức Vẫn Khó Vượt Qua Những Rào Cản Khác Biệt

(Hình AFP – Gilles Leimdorfer: Những người trẻ mừng ngày thống nhất nước Đức trước cổng Brandebourg, Bá Linh, thủ đô của Đức, ngày 3/10/1990.)

-Hôm 3/10/2025, Đức kỷ niệm 35 năm tái thống nhất đất nước, khi Đông và Tây Đức chính thức hợp nhất. Lễ kỷ niệm được tổ chức tại Saarbrücken, thủ phủ của tiểu bang Saarland, nằm sát biên giới với Pháp.

Tổng thống Emmanuel Macron đã tới dự buổi lễ, đánh dấu lần đầu tiên trong vòng 20 năm có một nguyên thủ ngoại quốc tham gia sự kiện này. Các hoạt động chào mừng, các cuộc thảo luận và nhiều buổi triển lãm đã bắt đầu từ chiều 2/10 và sẽ kéo dài đến tối 4/10.

Nhưng 35 năm sau, các cuộc thăm dò cho thấy sự khác biệt giữa phía Đông và Tây vẫn còn đó, kể cả trong thế hệ trẻ, những người đã không sống qua thời gian đất nước bị chia cắt. Từ thủ đô Bá Linh của Đức, thông tín viên Pascal Thibaut của Đài Phát Thanh Quốc Tế Pháp (RFI) tường trình:

“Cứ mười người Đức thì có tới sáu người cho rằng giữa hai miền Đông-Tây tồn tại nhiều khác biệt hơn là điểm chung, trong khi cách đây vài năm, các cuộc khảo sát tương tự cho ra kết quả cân bằng hơn. Có thể nhiều người nghĩ rằng thế hệ trẻ sẽ vượt qua những rào cản này dễ dàng hơn, nhưng thực tế thì những khác biệt đó vẫn tồn tại từ trong cuộc sống gia đình ra xã hội.

Nora Zabel, 29 tuổi, sinh ra ở nơi trước đây là Cộng hòa Dân chủ Đức (Đông Đức), mới cho xuất bản trong tuần này cuốn sách mang tên “Thống nhất nhưng chia rẽ”, nói về thế hệ Z ở Đức. Cô nói: “Có những khác biệt về văn hóa thường không mấy được quan tâm ở miền Tây. Chúng tôi lớn lên trong sự khác biệt. Chúng tôi có xu hướng dần xa cách nhau hơn. Ở miền Đông, một số người khẳng định: chúng tôi khác biệt và chúng tôi không để ai áp đặt cách suy nghĩ của mình”.

Một số người trẻ sinh ra sau ngày tái thống nhất nước Đức vẫn tự nhận mình là người miền Đông, có lẽ bị ảnh hưởng bởi những oán giận của cha mẹ họ, những người cảm thấy mình là công dân hạng hai, bị hiểu lầm và quyền lợi không được chú ý. Cuốn sách mang tên “Oststolz / Niềm tự hào miền Đông” của Alexander Prinz, một người trẻ có sức ảnh hưởng, cũng vừa được phát hành. Anh Prinz nói: “Tôi tự hào về những gì người Đức ở miền Đông đã đạt được kể từ sau ngày tái thống nhất. Tôi tin rằng ở đây, miền Đông, chúng tôi có mọi lý do để tự hào. Thế hệ của chúng tôi cần điều đó để tiếp nối ngọn đuốc của cha mẹ”.

Phe cực hữu đạt được mức ủng hộ cao kỷ lục ở vùng Đông Đức trước đây và đang tận dụng tối đa đặc thù này của người miền Đông”.

Pháp Điều Tra Tàu “Ma” của Nga, Bắt Giữ Hai Thủy Thủ

(Ảnh AFP – Damien Meyer, minh họa: Tàu chở dầu Pushpa, còn được biết dưới tên Boracay, thuộc đội “tàu ma” chở dầu Nga.)

-Tàu chở dầu Boracay làm gì ở ngoài khơi Pháp? Ngày 2/10/2025, viện Công tố thành phố Brest, ở miền Tây Pháp, đã quyết định kéo dài thời hạn câu lưu hai thủy thủ của chiếc tàu bị tình nghi là thuộc đội tàu “ma” của Nga, xuất hiện ngoài khơi Đan Mạch từ ngày 22-25/9, khi nước này báo động các vụ xâm nhập bằng drone.

Tàu Boracay, còn có tên là Pushpa, từng nhiều lần đổi tên, đang bị Liên Hiệp Âu Châu (EU), Gia Nã Ðại, Thụy Sĩ, Tân Tây Lan và Anh Quốc trừng phạt vì tham gia vào đội tàu được Mạc Tư Khoa sử dụng để lách lệnh trừng phạt của phương Tây đối với hoạt động buôn bán dầu của Nga.

Vào khoảng 17 giờ ngày 28/9, chiếc tàu dài 244 mét, hiện treo cờ Benin, neo đậu ở vùng biển quốc tế, giáp với lãnh hải Pháp, gần khu điện gió Saint-Nazaire. Viện kiểm sát Brest đã mở điều tra về hành vi “không cung cấp bằng chứng về quốc tịch/cờ tàu” và “từ chối tuân lệnh”, “vi phạm hàng hải” sau khi được Bộ Tư lệnh Hải quân báo cáo ngày 29/9.

Lệnh câu lưu hai người tự nhận là thuyền trưởng và thuyền phó được ban hành ngày 30/9 và được gia hạn vào hôm 1/10. Theo một nguồn tin quân sự của thông tấn xã AFP, đến sáng 2/10, các quân nhân Pháp “vẫn có mặt trên tàu” Boracay.

Hiện tại, cuộc điều tra chưa trực tiếp giải quyết những nghi ngờ rằng tàu Boracay có thể đã được sử dụng làm “bệ phóng” các drone gần đây khiến hoạt động hàng không của Đan Mạnh bị gián đoạn.

Pháp: Tân Thủ tướng Tiếp Tục Tìm Thỏa Hiệp

-Ngày biểu tình phản đối chính phủ tại Pháp hôm 2/10/2025 theo lời kêu gọi của các nghiệp đoàn là tựa lớn trang nhất của báo L’Humanité: “Trên đường phố, nỗi khát khao công bằng xã hội”. Nhật báo thiên tả Libération dành chủ đề chính để giới thiệu về thuế Zucman, sắc thuế 2% đánh vào các tài sản lớn nhất nước Pháp, đã trở thành một biểu tượng chính của cuộc tranh đấu của các nghiệp đoàn.

Nhật báo Công giáo La Croix dành hồ sơ chính để giải thích rõ về “phiếu lương”, tờ giấy mà theo tờ báo đã in đậm những dấu ấn của “mô hình xã hội Pháp”, dựa trên tình đoàn kết. Điều mà đông đảo người dân Pháp giờ đây không hiểu.

Nhật báo kinh tế Les Echos cũng dành tựa lớn trang nhất cho vấn đề “Thuế: Những gì mà tân Thủ tướng Le Cornu đang chuẩn bị”. Tìm được các biện pháp cho phép thu được khoảng 10 tỉ Euro là cách mà chính phủ hy vọng có thể đạt được một thỏa hiệp với đảng Xã hội, mà nếu không có, chính phủ thiểu số của ông Lecornu sẽ dễ dàng bị lật đổ.

Về vấn đề ngân sách của nước Pháp, trang nhất báo Le Monde nói đến đề nghị của nghị sĩ cánh trung Charles de Courson về “4 khoản miễn thuế lớn”, nếu thay đổi, có thể mang lại các nguồn thu cho ngân sách. Trong số đó có biện pháp giảm thuế đối với những người sử dụng lao động tại gia đình, được lập ra từ năm 1991. Theo báo cáo của dân biểu nói trên, khoản tiền miễn giảm thuế, tổng cộng lên đến 6,9 tỉ Euro, được coi là chủ yếu có lợi cho tầng lớp thu nhập cao nhất: “10% dân Pháp thuộc nhóm có thu nhập cao nhất được hưởng đến 45% tổng số tiền này”.

Theo báo Le Monde, trong lúc tân Thủ tướng tiếp tục “tìm đường để ngân sách mới được thông qua”, nhiều đảng đối lập cho rằng, trong tình trạng bế tắc hiện nay, “không tránh khỏi bầu cử Quốc hội sớm”.

Venezuela Sẵn Sàng Đương Đầu Với Mỹ?

-Liên quan đến khu vực Mỹ Châu Latinh, báo Le Monde ra ngày 3/10/2025 có bài “Venezuela sẵn sàng ban bố tình trạng khẩn cấp để đối phó với các mối đe dọa từ Hoa Kỳ”

Lo ngại về một cuộc leo thang quân sự với Hoa Kỳ, trong nhiều tuần qua đã tiến hành một loạt cuộc biểu dương sức mạnh ngoài khơi Venezuela với lý do chống buôn bán ma túy, Tổng thống Nicolas Maduro đã tuyên bố thực hiện các biện pháp nếu áp lực gia tăng.

Tổng thống Nicolas Maduro tuyên bố Venezuela sẵn sàng áp dụng tình trạng khẩn cấp để đối phó. Biện pháp này trao cho ông quyền hạn mở rộng, bao gồm huy động quân đội, đóng cửa biên giới và kiểm soát hạ tầng chiến lược.

Căng thẳng dâng cao sau khi hải quân Mỹ tiêu diệt 3 tàu Venezuela bị cáo buộc chở ma túy, khiến 17 người thiệt mạng. Hoa Thịnh Ðốn gia tăng hiện diện quân sự tại khu vực Caribbean, đồng thời cân nhắc chiến lược “mạnh tay” nhằm buộc Maduro rời khỏi quyền lực.

Caracas tố Hoa Kỳ tìm cách chiếm đoạt dầu mỏ và khoáng sản, trong khi phe đối lập trong nước bị đe dọa truy tố vì ủng hộ hành động quân sự từ bên ngoài. Các tổ chức nhân quyền cảnh báo tình trạng khẩn cấp có thể dẫn tới đàn áp đối lập và quân sự hóa xã hội.

Chính Phủ Nam Hàn Thừa Nhận Trách Nhiệm Trong Các Vụ Lạm Dụng Về Nhận Con Nuôi

(Hình AP – Kim Hong-Ji: Tổng thống Nam Hàn Lee Jae Myung. Ảnh chụp ngày 1/10/2025.)

-Hơn 140.000 trẻ em Nam Hàn đã được nhận làm con nuôi ở ngoại quốc từ năm 1955 đến 1999. Ngày 2/10/2025, lần đầu tiên chính phủ Nam Hàn chính thức thừa nhận trách nhiệm về tình trạng lạm dụng này sau khi kết quả một cuộc điều tra độc lập cáo buộc chính phủ đã tạo thuận lợi cho hoạt động nói trên, kể cả gian lận về giấy tờ của trẻ mồ côi, trẻ không có người giám hộ.

Trong thông cáo, Tổng thống Lee Jae Myung thừa nhận: “Nhà nước đã không làm tròn trách nhiệm. Nhân danh nước Đại Hàn Dân Quốc, tôi xin gửi lời xin lỗi chân thành và những lời an ủi tới những người được nhận làm con nuôi ở ngoại quốc, tới gia đình nuôi cũng như tới gia đình ruột thịt của họ, những người đã phải chịu đau khổ”.

Tháng 3/2025, sau một cuộc điều tra độc lập kéo dài 2 năm 7 tháng, Ủy ban Sự thật và Hòa giải Nam Hàn đã công bố một kết luận mang tính lịch sử, cáo buộc chính phủ Nam Hàn đã tạo thuận lợi cho việc nhận con nuôi, thông qua các hành vi gian lận, bao gồm “đăng ký gian lận trẻ mồ côi, làm giả danh tính và thiếu theo dõi đầy đủ cha mẹ nuôi”.

Theo thông tấn xã AFP, cuộc điều tra đã được tiến hành do sức ép của nhiều người Nam Hàn được nhận làm con nuôi ở ngoại quốc đòi quyền được biết thông tin về gia đình, cha mẹ ruột. Nhiều người khẳng định mẹ ruột của họ đã bị buộc bỏ con và hồ sơ đã bị làm giả để tạo thuận lợi cho việc nhận con nuôi.

Theo báo cáo, chỉ riêng năm 1984, có tới 99% đơn xin nhận con nuôi của cha mẹ ngoại quốc đã được chấp nhận ngay trong ngày hoặc ngay hôm sau. Ngoài ra, chính quyền bị cáo buộc không quản lý chi phí nhận con nuôi để ngăn chặn việc nhận con nuôi quốc tế trở thành một ngành công nghiệp vì lợi nhuận.

Việc nhận con nuôi Nam Hàn được bắt đầu sau cuộc chiến tranh Triều Tiên (1950-1953) để đưa con lai Mỹ-Hàn ra khỏi đất nước, lúc đó đề cao đồng nhất về sắc tộc. Hoạt động này nở rộ trong thập niên 1970-1980, giúp các văn phòng địa phương thu về nhiều triệu Mỹ kim trong khi đất nước đang thoát khỏi nghèo đói và đang phát triển kinh tế.

Trong thập niên 2000, hàng năm vẫn có hàng trăm trẻ em Nam Hàn được nhận làm con nuôi ở ngoại quốc, nhưng số này không nằm trong cuộc điều tra vừa qua. Giữa tháng 7/2025, Nam Hàn đã cam kết tái cấu trúc các cơ quan đặc trách hồ sơ con nuôi và từ bỏ các văn phòng nhận con nuôi tư nhân, vốn thiếu sự giám sát của nhà nước.

Theo Yonhap News, ngày 1/10, Bộ Y tế và Phúc lợi Nam Hàn đã tuyên bố Công ước The Hague ngày 29/5/1993 có hiệu lực nhằm mục đích bảo vệ trẻ em và khuyến khích hợp tác trong các vấn đề nhận con nuôi quốc tế. Việc nhận trẻ em Nam Hàn làm con nuôi sẽ khó khăn hơn trước.

Ngân Sách Liên Bang Hoa Kỳ Tê Liệt: Trump Có Thể Lợi Dụng Để Khẳng Định Quyền Lực

-Kể từ ngày 1/10/2025, các hoạt động được xếp vào nhóm “không thiết yếu” của chính quyền Liên bang Hoa Kỳ bị đình chỉ do việc lưỡng đảng không đạt được thỏa thuận về Ngân sách.

Nhật báo kinh tế Pháp Les Echos chú ý đến việc Tòa Bạch Ốc đe dọa sử dụng tình trạng “ngân sách tê liệt” để thực thi chính sách cắt giảm mạnh nhân sự của bộ máy công chức, điều mà ông Trump đã chủ trương từ lâu nay.

Các nghị sĩ đảng Dân chủ, khi chọn con đường chống lại Dự thảo Ngân sách của phe Cộng hòa, có nguy cơ bị rơi vào thế kẹt. Thượng nghị sĩ bang Maine, Augus King, cảnh báo “thay vì chống lại Trump, trên thực tế, chúng ta đang mang lại cho ông ta nhiều quyền lực hơn”.

Việc chính quyền liên bang Hoa Kỳ bị tê liệt, kể từ ngày 1/10, sau khi Quốc hội không thông qua ngân sách dường như không gây nhiều chú ý bằng hành xử ngày càng “độc đoán” của Tổng thống Hoa Kỳ, cụ thể như với cuộc họp 800 tướng lĩnh hôm thứ Ba 30/9, được bất ngờ triệu tập mà không rõ lý do.

Bài xã luận của báo Les Echos khẳng định diễn văn của Trump trước các tướng lĩnh cao cấp nhất vừa qua cho thấy “một bước đi xa hơn trong hành xử độc đoán”. Theo Trump, các thành phố Hoa Kỳ cần được dùng làm “địa bàn huấn luyện” cho các quân nhân trong cuộc chiến chống lại “những kẻ thù nội địa”, như dân nhập cư, đối lập và báo chí. Theo báo Les Echos, đây rõ ràng là một hành xử của Tổng thống Trump hướng đến “tư nhân hóa” quân đội, coi quân đội Hoa Kỳ là công cụ trong tay cá nhân nhà lãnh đạo.

Báo Le Monde có bài ghi nhận hai nét đặc biệt của cuộc họp với gần 800 Đô đốc, tướng lĩnh Hoa Kỳ. Thứ nhất là diễn đàn này đã được Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth sử dụng để đưa ra các phát biểu chống lại các giá trị “woke”, thường được coi như các giá trị thiên tả, đối nghịch với lập trường của phe cầm quyền. Thứ hai là Tổng thống Trump hướng quân đội vào cuộc chiến trong nội bộ nước Mỹ, chống lại những đối thủ bên trong.

Mỹ Thông Báo Các Biện Pháp Trừng Phạt Một Mạng Lưới Trang Bị Vũ Khí Cho Iran

(Hình REUTERS – Magnus Lejhall/TT: Bộ trưởng Tài chánh Mỹ Scott Bessent. Ảnh ngày 29/07/2025.)

-Hôm 1/10/2025, chính phủ Hoa Kỳ thông báo hàng loạt biện pháp trừng phạt nhắm vào một mạng lưới cung cấp thiết bị quân sự hỗ trợ chương trình phát triển phi đạn-đạn đạo và chiến đấu cơ của Teheran, sau khi Liên Hiệp Quốc áp dụng trở lại các biện pháp trừng phạt Iran.

Trong một thông cáo, Bộ Tài chánh Hoa Kỳ cho biết các lệnh trừng phạt của Hoa Kỳ nhắm vào khoảng 20 công ty và 15 cá nhân mà Hoa Thịnh Ðốn xem là “một mối đe dọa nghiêm trọng đối với các quân nhân Hoa Kỳ đóng tại Trung Đông, các tàu thương mại của Mỹ di chuyển tại các vùng biển quốc tế, cũng như các thường dân”.

Quyết định mới của Hoa Kỳ nằm trong khuôn khổ tái áp đặt các lệnh trừng phạt mà Liên Hiệp Quốc công bố trong tháng 9/2024 nhằm hạn chế các chương trình nguyên tử, phi đạn và các chương trình vũ khí khác của Iran. Bộ trưởng Tài chánh Hoa Kỳ Scott Bessent khẳng định: “Việc chế độ Iran hỗ trợ các nhóm khủng bố và tiếp tục chương trình nguyên tử là một mối đe dọa đối với an ninh của Hoa Kỳ và các đồng minh của chúng tôi trên toàn thế giới. Chúng tôi sẽ ngăn chặn Iran sở hữu những loại vũ khí cần thiết cho các mục tiêu đen tối của họ”.

Theo thông tấn xã AFP, cụ thể các biện pháp trừng phạt của Hoa Kỳ nhắm vào tập đoàn công nghiệp Shahid Hemmad của Iran, phụ trách chương trình phi đạn-đạn đạo của Teheran, cũng như tập đoàn Beh Joule Pars, bị cáo buộc mua sắm thiết bị kỹ thuật mũi nhọn, vốn bị cấm bán cho Teheran, để phục vụ tổ hợp công nghiệp-quân sự của Iran.

Các công ty và cá nhân bị Hoa Kỳ nhắm tới sẽ bị phong tỏa tài sản mà họ nắm giữ trực tiếp hoặc gián tiếp tại Hoa Kỳ. Các công ty hoặc công dân Hoa Kỳ cũng bị cấm giao dịch với các công ty và cá nhân nói trên. Lệnh cấm cũng áp dụng đối với các công ty ngoại quốc sử dụng đồng Mỹ kim trong giao dịch với các công ty và cá nhân có tên trong danh sách bị Hoa Kỳ trừng phạt.

Tổng Thống Trump: Mỹ Đang “Xung Đột Vũ Trang” Với Các Băng Đảng Ma Túy

(Hình Getty Images via AFP – Win Mcnamee: Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump tại Tòa Bạch Ốc, Hoa Thịnh Ðốn ngày 29/9/2025.)

-Trong một thông báo do Ngũ Giác Đài chuyển đến Quốc hội hôm 2/10/2025, Tổng thống Donald Trump tuyên bố Hoa Kỳ đang tham gia vào một “cuộc xung đột vũ trang” chống các băng đảng buôn ma túy.

Theo thông tấn xã AFP, bức thư này, do một nguồn tin ẩn danh trong Quốc hội cung cấp, đã được công bố sau việc một số tàu quân sự được khai triển ngoài khơi Venezuela, ở vùng biển Caribbean, hồi cuối tháng 8/2025, và ít nhất 3 tàu-thuyền trong khu vực bị phá hủy, khiến ít nhất 17 người thiệt mạng. Hoa Thịnh Ðốn cáo buộc những tàu thuyền này có liên quan đến buôn bán ma túy.

Thông tín viên Vincent Souriau của Đài Phát Thanh Quốc Tế Pháp (RFI) tại Hoa Thịnh Ðốn giải thích:

“Theo thông báo gửi đến Quốc hội, Donald Trump đã, xin trích, “xác định” rằng nước ông đang can dự vào một cuộc xung đột vũ trang chống lại các nhóm phi nhà nước. Văn bản cho rằng Hoa Kỳ đã chạm đến ngưỡng ‘đáng lo ngại’ đòi hỏi phải sử dụng vũ lực, vừa để tự vệ, vừa để bảo vệ những nước khác trước điều mà Tòa Bạch Ốc mô tả là “những cuộc tấn công liên tục của các tổ chức bị xếp là khủng bố”.

Từ nhiều tuần qua, các Nghị sĩ Hoa Kỳ đã yêu cầu chính quyền Trump giải trình và đưa một cơ sở pháp lý để biện minh cho những cuộc không kích nhắm vào nhiều tàu thuyền ngoài khơi Venezuela. Nhưng các chuyên gia pháp lý vẫn hoài nghi, bởi vì, một mặt, thông báo nói trên không nêu bất kỳ tổ chức cụ thể nào và mặt khác, khó mà quy kết các băng đảng ma túy có những hành động phối hợp chống lại các lợi ích của Hoa Kỳ.

Tòa Bạch Ốc đáp lại rằng nạn buôn ma túy đang gây ra cái chết cho hàng chục ngàn công dân Mỹ mỗi năm, nhưng không cung cấp thêm chi tiết nào về cách thức mà những băng đảng đó đã sử dụng để chống Hoa Kỳ”.

Hôm 2/10, chính quyền Caracas lên án nhiều chiến đấu cơ Mỹ một ngày trước đó đã “xâm nhập trái phép” không phận Venezuela khi tiến gần cách bờ biển nước này 75 cây số.

TIN VẮN – TIN TỔNG HỢP

*

(AFP/RFI) – Anh Quốc: 2 người thiệt mạng trong vụ tấn công trước một nhà thờ Do Thái ở Manchester. Hôm 2/10/2025, Cảnh sát Anh cho biết 2 người đã thiệt mạng và 3 người khác bị thương nặng trong một vụ tấn công trước nhà thờ Do Thái tại Manchester, đúng dịp lễ chuộc tội Yom Kippur, quan trọng trong đạo Do Thái. Các nhân chứng cho biết hung thủ cầm dao và lái xe lao vào đám đông, sau đó đã bị cảnh sát bắn, trúng đạn, nhưng chính quyền vẫn chưa xác nhận liệu người đàn ông này còn sống hay đã chết. Thủ tướng Anh Keir Starmer cho biết đã khai triển thêm lực lượng bảo vệ an ninh xung quanh các nhà thờ Do Thái trên khắp cả nước.

(AFP/RFI) – Phi Luật Tân: Động đất khiến 72 người thiệt mạng. Hôm 2/10/2025, chính quyền Phi Luật Tân cho biết động đất với cường độ 6,9 độ Richter, xảy ra vào tối thứ Ba, đã khiến 72 người thiệt mạng, khoảng 300 người bị thương. Hơn 20.000 người phải đi di tản và khoảng 600 ngôi nhà đã bị phá hủy. Chính phủ của Tổng thống Marcos cho biết sẽ hỗ trợ một khoản tiền mang tính tượng trưng, khoảng 10.000 Peso (154 Euro) cho mỗi gia đình bị mất nhà sau vụ động đất.

(US Naval Institute/RFI) – Manila tịch thu drone ngầm của Trung Quốc hoạt động trong vùng biển Phi Luật Tân hồi cuối tuần qua. Hải cảnh Phi Luật Tân cho biết có các dấu hiệu của Trung Quốc trên drone này. Drone được trang bị cảm biến độ dẫn điện, nhiệt và độ sâu để phục vụ các hoạt động khảo sát Hải Dương học. Manila đã thu hồi ít nhất 5 drone ngầm có nguồn gốc từ Trung Quốc trong giai đoạn 7/2022-12/2024.

(AFP/RFI) – Do Thái sẽ trục xuất các nhà hoạt động tham gia vào đoàn tàu cứu trợ Gaza. Hôm 2/10/2025, Do Thái thông báo đã chặn 40 trong số 45 tàu của đoàn tàu Global Sumud Flotilla, muốn tiến vào Gaza để phá vỡ sự phong tỏa của Do Thái tại dải đất đang xảy ra nạn đói, theo báo cáo của Liên Hiệp Quốc. Chính phủ Do Thái cũng đã bắt giữ hàng chục nhà hoạt động và một số chính trị gia, đồng thời cho biết sẽ trục xuất họ về Âu Châu. Tuy nhiên, phát ngôn của Global Sumud khẳng định các tàu sẽ vẫn cố gắng tiếp tục hành trình. Đoàn tàu đã khởi hành hồi tháng Chín, từ Tây Ban Nha, với sự tham gia của hơn 500 nhà hoạt động, trong đó có Greta Thunberg.

(BFM TV/Sud-Ouest/RFI) – Shein thông báo mở 6 cửa hàng ở Pháp. Ngày 1/10/2025, thương hiệu giá rẻ của Trung Quốc cho biết cửa hàng đầu tiên sẽ nằm ở tầng 6 của cửa hàng BHV nổi tiếng ở Paris. Năm cửa hàng khác sẽ lần lượt được mở ở Galeries Lafayette ở các tỉnh. Công ty mẹ của Galeries Lafayette (nhưng không khai thác các cửa hàng ở tỉnh) đã từ chối để Shein đặt quầy ở Paris. Trước đó, Shein đã hợp tác với thương hiệu may mặc Pimkie. Quyết định mở 6 cửa hàng tại thương xá lớn tại Pháp từ tháng 11 có nguy cơ lại khiến ngành may mặc bất bình. Trả lời đài Franceinfo ngày 2/10, người phát ngôn của Shein France khẳng định “Shein đã tới Pháp từ năm 2018 nên không thể cáo buộc Shein mọi điều không hay liên quan đến ngành may mặc Pháp” và nhấn mạnh “chất lượng sản phẩm” luôn là “ưu tiên” của tập đoàn.

Attachments area

Preview YouTube video Poster Em Không Nghe Mùa Thu 6Preview YouTube video Poster Em Không Nghe Mùa Thu 6

VTLV Chào Cờ Tưởng Niệm SEP, 11, Trong Ngày Vu Lan

Bầu trời nắng nhẹ hôm nay

Hoa Vàng Thung Lũng mây bay lững lờ

Cộng đồng – Lạc Việt Văn Thơ

Vườn Truyền Thống Việt chào cờ nghiêm trang

Cờ Hoa sát cánh Cờ Vàng

Trong ngày Báo Hiếu Vu Lan nguyện cầu

Tháng 9, 11 buồn đau

Nén hương tưởng niệm nỗi sầu khôn nguôi

Quốc Ca Mỹ Quốc tung trời

Quốc Ca Nam Việt lời lời ngân vang

Nguyện cầu quốc thái dân an

Hoa Kỳ –  đất Việt – vô vàn quý thương

Cảm ơn nước Mỹ thiên đường

Cho dân gốc Việt bốn phương tìm về

Đơm bông kết trái đề huề

Công thành danh toại mọi bề an vui…

    Phương Hoa – SEP 6th, 2025

Sáng nay trời San Jose không có nắng.  Từng cụm mây xanh ung dung lờ lượn bên trên bầu trời khu Vườn Truyền Thống Việt che khuất cả ánh mặt trời, như thể đang bảo vệ cho các bông hồng xinh đẹp trong những chiếc áo dài Việt Nam truyền thống khỏi sự chòng ghẹo của tia cực tím làm hỏng những làn da mịn màng.

Bãi đậu xe khu này rất rộng rãi, bao bọc xung quanh bởi nhiều cụm cây xanh mát mắt.  Những chiếc xe dừng lại, những “mảnh da vàng đầu đen” bước xuống xe, kẻ vào người ra, thật là tấp nập.  Ai nấy đều ăn mặc đẹp, lịch sự, cùng với vẻ mặt thật trang nghiêm.  

Tôi và chàng xã đến từ Vùng Bay Area, cách San Jose hơn một giờ lái xe.  Thực ra “Lễ Thượng Kỳ Mỹ Việt Mỗi Đầu Tháng” tại Vườn Truyền Thống Việt đã có lâu rồi, kể từ khi hoàn thành Tượng Đài Quân Nhân Việt Mỹ.  Và anh Lê Văn Hải, Hội Trưởng hội Văn Thơ Lạc Việt của chúng tôi là một trong những người có công lớn trong việc xây dựng tượng đài.   Mỗi lần cộng đồng Việt Nam tổ chức chào cờ, anh Hải đều có thông báo mời các thành viên.  Nhưng vì ở xa, nên tôi chưa lần nào đến tham gia.  Đây là lần đầu tiên tôi đến dự, vì lần này có nhiều lý do đặc biệt. 

*Thứ nhất, đây là Tháng 9, là dịp Thượng Kỳ Tưởng Niệm 9/11, ngày đau thương của nước Mỹ, bọn khủng bố dã man đã cướp đi hai nghìn sáu trăm mạng người vô tội, để lại một vết thương đau đớn không bao giờ lành cho toàn dân tộc Hoa Kỳ.

*Thứ hai, ngày chào cờ, lại đúng vào ngày Rằm Tháng Bảy, Vu Lan Báo Hiếu. Anh Hải muốn vinh danh tất cả những bậc sinh thành, nhất là những người Mẹ trong Văn Thơ Lạc Việt và những người Mẹ trong cộng đồng Việt Nam. Dù anh không phải người Đạo Phật, nhưng tâm anh rất thiện lành, hòa đồng với mọi tôn giáo khác. Tôi cảm động vô cùng khi nhìn hình bé “Cháu cục cưng của ông ngoại Hải” đến chùa quỳ nghe kinh cùng người lớn. Nhìn bé đáng yêu khôn tả.

*Thứ ba, là từ lời mời rất xúc động của Hội Trưởng VTLV, “chàng Không Quân” Lê Văn Hải, “Lễ Thượng Kỳ đặc biệt này, là do Văn Thơ Lạc Việt trân trọng tổ chức (lần đầu tiên), không đơn thuần là nghi lễ kéo cờ…Mà là một lời tri ân từ trái tim, từ cộng đồng người Việt San Jose– dành cho những anh hùng không tên, những người lính cứu hỏa, cho những người ra đi không một lời từ biệt… và cho một thế giới đã thay đổi mãi mãi, sau buổi sáng lịch sử hôm ấy.”

Tham dự buổi lễ hôm nay gồm có dân biểu Biên Đoàn, Lực lượng Cảnh sát và Cứu hỏa thành phố San Jose, Đoàn Hướng Đạo, Võ đường Thần Phong, Lực Lượng Sĩ Quan Thủ Đức, nhà báo Huỳnh Lương Thiện, cùng nhiều nhà truyền thông, học giả, và văn thi sĩ địa phương cũng như các nơi khác về.

Để thêm phần trang trọng, sau các thủ tục chào cờ, kéo cờ, và phút mặc niệm, các môn sinh võ đường Thần Phong đã ra biểu diễn nhiều màn võ thuật rất độc đáo, rất chuyên nghiệp, cho dù cả các cháu ở lứa tuổi nhỏ nhìn dễ thương vô cùng. Mọi người ai nấy ngồi xem im lìm như nín thở và rồi những tràng pháo tay vang dậy để khuyến khích các em..

Các món giải khác và ăn vặt cũng được ban tiếp tân chuẩn bị thật chu đáo.  Còn có mục “bì đỏ lì xì” của anh Hải tặng các bà Mẹ, và rồi còn … tặng cả các ông!  Anh Hải nói tặng quà cho mọi người mua số Lô Tô hiện tại đã lên một tỷ mấy rồi!

Nhóm VTLV 9 người góp hết bì lì xì lại giao cho thầy Thái Phạm đi mua số.  Giờ chót, tôi chợt nhớ tới anh Hải và chạy đi kiếm thì anh đã đi mất tiêu, nên tôi kêu thầy Thái “cho anh Hải hùn vốn” cùng mọi người mua vé số để “hưởng phước ké” từ tấm lòng lương thiện của anh, biết đâu cả nhóm sẽ thành…tỷ phú! Vậy là vé số hôm nay bán thêm được 10 người của VTLV.  Anh Hải và mọi người nhớ dò vé số nhé! Biết đâu!

Lần đầu tiên tôi đi dự một buổi Lễ Thượng Kỳ mà lại do VTLV tổ chức, đầy xúc động. Cảm ơn anh Lê Văn Hải và tất cả những vị có công trong việc xây dựng Tượng Đài Mỹ Việt để bà con cộng đồng Việt có nơi để “về”, để tưởng nhớ, và tri ân những anh hùng tử sĩ Việt Mỹ đã vì đất nước, vì hai chữ tự do mà hy sinh…  

Phương Hoa

Chưa Bao Giờ Có Tin Vui Như Thế! “Cơ Hội Vàng!” Khác Gì Trúng Số! Cho Bệnh Nhân Mỹ! Thuốc Kê Toa Sẽ Giảm Giá Mạnh, Bán Trực Tiếp Cho Bệnh Nhân! Áp Dụng Vào Năm Tới!

Một thay đổi lịch sử đang đến gần: Nhiều tập đoàn dược phẩm hàng đầu thế giới như Pfizer, Sanofi, Eli Lilly, Novo Nordisk, AstraZeneca, Novartis, Roche… vừa đồng loạt công bố kế hoạch giảm giá thuốc mạnh mẽ và bán trực tiếp cho bệnh nhân Mỹ, bỏ qua khâu “trung gian” ăn lời khủng khiếp, vốn khiến giá thuốc cao ngất ngưởng!

Từ đầu năm tới, 2026, Chính phủ Hoa Kỳ sẽ ra mắt trang web TrumpRx.gov, để bệnh nhân mua thuốc với giá ưu đãi, không cần qua bảo hiểm hay nhà thuốc trung gian.
-Sanofi (Pháp): Insulin chỉ còn 35 USD/tháng, áp dụng cho mọi bệnh nhân có toa, bất kể có bảo hiểm hay không.
-Novo Nordisk (Đan Mạch): Thuốc tiểu đường Ozempic bán trực tiếp với giá 499 USD/tháng, rẻ hơn nhiều so với giá thị trường.

-Eli Lilly (Mỹ): Bán trực tiếp thuốc giảm cân Zepbound qua website riêng.
-AstraZeneca (Anh): Giảm tới 70% giá thuốc tiểu đường và hen suyễn.
-Pfizer (Mỹ): Cam kết bán thuốc trong chương trình Medicaid bằng giá các nước phát triển khác, đồng thời đầu tư lớn vào sản xuất trong nước.
-Sanofi, Roche, Novartis… cũng lần lượt tung các gói giảm giá, mở nền tảng bán trực tiếp, giúp bệnh nhân tiết kiệm từ 50% – 90% chi phí thuốc kê toa.

Theo sắc lệnh hành pháp mới, nếu các công ty dược không thực hiện đúng cam kết, chính phủ sẽ áp thêm thuế và cho phép nhập khẩu thuốc giá rẻ để bảo vệ bệnh nhân

Ý Nghĩa Tin Vui Này!

Đây là tin cực vui cho hàng triệu người Mỹ – đặc biệt là những bệnh nhân nan y, hay phải dùng thuốc dài hạn. Nếu trước đây một mũi thuốc ở Mỹ có giá 1.300 USD, trong khi tại Anh chỉ 88 USD, thì sắp tới, khoảng cách phi lý này sẽ được xóa bỏ.

Bệnh nhân sẽ mua thuốc trực tiếp, giá giảm mạnh, không lo bảo hiểm hay thủ tục rườm rà – một bước ngoặt lịch sử giúp người dân tiếp cận y tế công bằng hơn.

Có thể nói, đây là “cơ hội vàng!” như trúng số! cho những người đang chống chọi bệnh tật: Thuốc rẻ hơn, dễ mua hơn, và cơ hội sống được nới rộng từng ngày.

Tù Nhân Lương Tâm Vương Văn Thả, Mang Nhiều Dấu Hiệu Bị Đánh Đập, Tra Tấn Cho Đến Chết!

Dựa trên các hãng thông tấn quốc tế: Reuter, CBS News,… có thể tổng hợp và đi đến kết luận rằng, cái chết của tù nhân lương tâm, tín đồ Phật Giáo Hòa Hảo hiền hòa Vương Văn Thả, mang nhiều dấu hiệu bị đánh đập, tra tấn đến chết! thay vì cái gọi là “tự tử” như phía trại giam An Phước thông báo. Xin được trình bày rõ theo ba phần:

1. Những mâu thuẫn trong thông báo từ phía nhà cầm quyền

•Thông báo chậm trễ và mơ hồ: Gia đình chỉ được báo miệng sau nhiều ngày, không có giấy tờ chính thức, không có chứng cứ y tế, không có báo cáo khám nghiệm tử thi.

•Nguyên nhân “tự tử” không thuyết phục: Ông Thả đã kiên cường đấu tranh nhiều năm, nổi tiếng là người không khuất phục. Giả thuyết ông tự kết liễu trong tù hoàn toàn trái ngược với tính cách và tinh thần đấu tranh kiên định của ông.

•Vi phạm luật pháp hiện hành: Theo Điều 61, 62 của Luật Thi Hành Án Hình Sự 2019, trại giam phải cho gia đình nhận xác nếu có yêu cầu. Nhưng thay vào đó, họ tự ý chôn cất trong nghĩa trang nội bộ, hành động này vi phạm trắng trợn luật pháp Việt Nam.

2. Những dấu hiệu cho thấy có tra tấn, bạo hành

•Che giấu thi thể: Trại giam từ chối bàn giao xác, nghĩa là có điều khuất tất. Đây là cách làm thường thấy trong các vụ tù nhân bị đánh đập hoặc tra tấn đến chết.

•Tiền lệ nhiều vụ tương tự: Các trường hợp Đào Quang Thực (2019), Đỗ Công Đương (2022), hay tử tù Lê Văn Mạnh (2023) đều cho thấy mẫu số chung: tra tấn, thiếu chăm sóc y tế, và che giấu thông tin khi tù nhân chết.

•Dư luận và nhân chứng gia đình: Chính con gái ông Thả, bà Vương Ngọc Thảo, khẳng định gia đình không hề tin nguyên nhân “tự tử”. Cái chết được dư luận trong và ngoài nước đánh giá là “bất minh” và “bị dập chết trong tù”.

3. Kết luận

Từ các dữ kiện:

•Cái chết đột ngột, thiếu minh bạch.

•Thi thể bị giấu, gia đình không được tiếp cận.

•Vi phạm luật pháp quốc nội và công ước quốc tế.

•Có tiền lệ nhiều tù nhân lương tâm Việt Nam chết, trong hoàn cảnh bị tra tấn tương tự.

Có nhiều bằng chứng vững chắc để đi đến kết luận: Ông Vương Văn Thả đã bị, đánh đập đến chết trong trại giam An Phước.

Đây không chỉ là cái chết oan ức của một tù nhân lương tâm, mà còn là tội ác nghiêm trọng của nhà cầm quyền CSVN đối với quyền con người, quyền tự do tín ngưỡng và nhân phẩm cơ bản của công dân.

KHÁNG THƯ

Của Hội Truyền Thông Người Việt Bắc California: Cực lực lên án Cộng sản Việt Nam, tra tấn dã man, tù nhân lương tâm, tín đồ Phật Giáo Hòa Hảo cho đến chết!

-Chúng tôi, trong Hội Truyền Thông Người Việt Bắc California, vô cùng phẫn nộ và đau xót, trước cái chết tức tưởi của ông Vương Văn Thả – một cư sĩ Phật Giáo Hòa Hảo hiền lành thuần túy, một nhà tranh đấu kiên cường cho tự do, dân chủ và nhân quyền tại Việt Nam.

Tội ác chà đạp công lý

Ngày 23 tháng 1 năm 2018, Tòa án Nhân dân tỉnh An Giang đã ngang nhiên tuyên án 12 năm tù đối với ông Vương Văn Thả, theo điều 88 Bộ Luật Hình sự cộng sản, với cáo buộc “Tuyên truyền chống Nhà nước!”.

•Con trai ông, anh Vương Thanh Thuận, bị kết án 7 năm tù.

•Hai người cháu, Nguyễn Nhật Trường và Nguyễn Văn Thượng, đều bị kết án 6 năm tù.

Đây là một bản án bất công, phi pháp, phi nhân, được dựng nên trong một phiên tòa trá hình, nơi bị cáo không hề được quyền tiếp cận luật sư, công chúng bị ngăn cấm tham dự, và bản án đã được định sẵn bởi nhà cầm quyền.

Trong suốt quá trình, ông Vương Văn Thả đã phản kháng mạnh mẽ, tố cáo sự gian trá, đòi công lý, đòi có luật sư quốc tế. Nhưng đáp lại, ông chỉ nhận được bạo lực, bị khống chế, cô lập và bỏ tù.

Cái chết trong ngục tù cộng sản!

Sau nhiều năm bị giam cầm trong ngục tù cộng sản – nơi vốn được dùng như công cụ khủng bố tinh thần, tra tấn thể xác để dập tắt tiếng nói đối kháng – ông Vương Văn Thả đã chết một cách mờ ám, đầy uẩn khúc!

Cái chết của ông là một bản án nhức nhối cho lương tâm nhân loại, một bằng chứng không thể chối cãi về bản chất tàn bạo, vô nhân tính và hèn hạ của chế độ CS Hà Nội.

Lời tố cáo và kêu gọi

Trước sự kiện đau thương này, chúng tôi:

•Cực lực tố cáo và lên án Cộng sản Việt Nam đã tra tấn, đàn áp, hành hạ tù nhân lương tâm đến chết.

•Khẩn thiết kêu gọi các tổ chức nhân quyền quốc tế hãy mở cuộc điều tra độc lập, về cái chết của ông Vương Văn Thả.

•Kêu gọi Chính phủ Hoa Kỳ và các quốc gia dân chủ, hãy áp lực chế độ Hà Nội, buộc họ phải chấm dứt tình trạng đàn áp tôn giáo, tra tấn tù nhân và giết người bịt miệng những tiếng nói tự do.

•Kêu gọi đồng bào trong và ngoài nước hãy hiệp thông, tiếp tục cất cao tiếng nói đấu tranh, để máu oan không đổ xuống vô ích.

Kết luận

Cái chết của ông Vương Văn Thả, không chỉ là nỗi đau của gia đình, không chỉ là mất mát của tín đồ Phật Giáo Hòa Hảo, mà còn là vết thương chung của dân tộc Việt Nam. Nó khắc sâu vào lịch sử như một lời tố cáo đanh thép: chế độ cộng sản là kẻ thù của nhân quyền, công lý và phẩm giá con người!

Chúng tôi, những người làm truyền thông, có bổn phận lên tiếng, thay cho những nạn nhân bị bịt miệng, không thể nói! Long trọng tuyên bố: Kháng thư này là tiếng chuông báo động, là bản án của lương tri, dành cho tội ác man rợ của Cộng sản Việt Nam!

San Jose, California – Ngày 3 tháng 10 năm 2025

Thay mặt Hội Truyền Thông Người Việt Bắc California

Lê Văn Hải

Bắc Cali: Chuyện Lạ – Cảnh Sát Chặn Taxi Phạm Luật Ngay Trước Mặt! Nhưng Không Thể Phạt! Tại Sao?

SAN BRUNO, Bắc California – Một tình huống hi hữu, lần đầu tiên xảy ra trong đời sống: cảnh sát chặn xe vi phạm ngay trước mặt, nhưng… không thể viết giấy phạt!

Sáng sớm Thứ Bảy tuần trước, trong lúc thực hiện chiến dịch kiểm tra tài xế say rượu và ma túy, cảnh sát thành phố San Bruno chứng kiến một chiếc taxi tự lái Waymo, quay đầu xe ẩu tả ngay trước mặt họ! Lập tức, xe tuần cảnh bật đèn hú, ra hiệu dừng lại. Nhưng khi tiến đến kiểm tra, cảnh sát… “cứng họng”: chiếc taxi hoàn toàn không có tài xế!

Sở Cảnh Sát San Bruno (SBPD) cho biết: “Chúng tôi không thể lập biên bản, vì trong sổ phạt, cũng không có ô nào, ghi phạt cho ‘robot’ cả!” Hình ảnh cảnh sát viên nhìn vào chiếc xe trống trơn, đã được đăng kèm trên Facebook của SBPD, gây xôn xao dư luận! Phản ảnh sự bất công, người thì bị phạt! Xe Robot thì được tha!

Waymo – công ty con của Alphabet (Google) – xác nhận họ đã được cảnh sát báo tin và đang rà soát sự việc. “Chúng tôi cam kết cải thiện mức độ an toàn thông qua những kinh nghiệm này,” phát ngôn viên Waymo cho hay.

Waymo hiện đang vận hành dịch vụ taxi tự lái tại Phoenix (Arizona), Los Angeles, San Francisco, và một số thành phố phụ cận như San Bruno.

Lời Bàn Về Bản Tin:

-Thế là thời đại mới đã thật sự gõ cửa! Ngày xưa, cảnh sát đau đầu vì tài xế say xỉn, lạng lách; nay thì… đau đầu vì chẳng có ai để mà viết biên bản. Hóa ra, robot không biết “xin xỏ,” cũng chẳng cần “xuống xe trình bằng lái.” Một cú quay đầu ẩu, mà cảnh sát chỉ còn biết… quay đầu gãi tai!

Đây mới chỉ là màn mở đầu cho kỷ nguyên: cảnh sát phải đối diện với robot thay vì con người. Biết đâu một ngày không xa, “tòa án” cũng sẽ phải nghĩ cách xử… trí tuệ nhân tạo! Lúc đó, ai biết được, luật sư sẽ tranh cãi với… phần mềm nâng cấp mới nhất?

Tin Quốc Tế Đó Đây

***

Khởi Động Chiến Tranh Nhưng Không Thắng Nổi Ukraine, Nga Xuống Dốc Trên Trường Quốc Tế

(Hình REUTERS – Thomas Peter: Một người đứng trên nóc một tòa nhà dân cư bị phá hủy trong đợt Nga oanh tạc bằng drone và phi đạn vào thủ đô Kiev của Ukraine ngày 28/9/2025.)

-Theo báo Le Figaro ngày 30/9/2025, Vladimir Putin đã sai lầm khủng khiếp khi tháng 2/2022 đã chọn quyền lực cứng thay vì quyền lực mềm. Trước cuộc xâm lăng Ukraine, Nga vẫn còn được tôn trọng tại Âu Châu, kinh doanh phát đạt, và không phải quỵ lụy Trung Quốc.

Quốc gia Moldova nhỏ bé 2.400.000 dân trên diện tích 33.000 cây số vuông lâu nay vẫn có một số đáng kể cư dân mang tâm trạng hoài nhớ Liên Xô cũ, nhất là ở Transnistria, nhưng cuộc xâm lăng tàn bạo vào nước láng giềng Ukraine đã khiến nhiều công dân Moldova thay đổi ý kiến. Liệu Moldova có nguy cơ bị “quái vật” Nga nuốt chửng hay không? Tác giả cho rằng không, vì nước này may mắn không có biên giới trực tiếp với Nga.

Trên lý thuyết thì Moldova nhiều rủi ro hơn các nước Baltic vì không phải là thành viên NATO hay EU, nhưng về địa lý, một khi Ukraine còn kháng cự được Nga thì Moldova vẫn an toàn. Cuộc bầu cử Moldova cho thấy sai lầm khủng khiếp của Putin, khi tháng 2/2022 đã chọn quyền lực cứng thay vì quyền lực mềm. Nếu Tổng thống Nga không dùng vũ lực với nước láng giềng anh em, ảnh hưởng Ðiện Cẩm Linh nay sẽ lớn gấp trăm lần ở hai bên bờ sông Dniepr, Dniestr, và thậm chí Danube. So sánh với mùa Hè 2021, Nga đã yếu hẳn đi.

Báo Le Figaro nhắc lại, ngày 20/8/2021, bà Angela Merkel chuẩn bị rời chức Thủ tướng Đức sau 16 năm cầm quyền, nhất định đến Mạc Tư Khoa để chào từ biệt Putin. Hai tháng trước đó, Tổng thống Mỹ Joe Biden trao đổi với Putin ở Geneva, và còn đồng ý rút lại lệnh phủ quyết dự án Nord Stream đưa khí đốt Nga sang Đức. Đó là thời kỳ mà Nga vẫn còn được tôn trọng tại Âu Châu, tiến hành những vụ làm ăn béo bở, và không phải quỵ lụy Trung Quốc. Khi một quốc gia khởi động chiến tranh mà không có khả năng chiến thắng, thì ảnh hưởng quốc tế luôn bị suy sụp nặng nề.

Về kinh tế, báo Les Echos cho biết “Nga cắt giảm các chi tiêu không thiết yếu để cứu vãn ngân sách quân sự”. Hôm thứ Hai (29/9), Thủ tướng Mikhail Michoustine đã trình ra trước Douma tức Quốc hội Nga, thực ra chỉ là bù nhìn, các biện pháp chính cho kế hoạch 2026. Tỉ lệ lạm phát đã lên đến 8,2%, gấp đôi so với mục tiêu 4%.

Thâm hụt ngân sách dự báo 2% GDP trong năm 2026 tới, tuy không nhiều so với phương Tây, nhưng rất lớn đối với một quốc gia không còn khả năng nhận được nguồn tài chánh từ phương Tây, trong khi giai cấp trung lưu Nga chừng như không có ý định đầu tư vào trái phiếu quốc gia. Thâm thủng của liên bang lên đến 4.880 tỉ Rúp (61,1 tỉ Mỹ kim). Giá dầu giảm, doanh thu dầu khí sụt mất 21%, đồng Rúp tăng, lãi suất quá cao ảnh hưởng tăng trưởng. Chính quyền đành phải cắt giảm chi tiêu cho giáo dục, y tế, an sinh xã hội, bảo vệ môi trường.

Không Thắng Được Trên Chiến Trường, Ðiện Cẩm Linh Khủng Bố Thường Dân Ukraine

-Về cuộc chiến tranh ở Ukraine, tác giả Renaud Girard trên báo Le Figaro nhận định, không có gì chắc chắn rằng cuộc oanh tạc đại quy mô đêm 27 rạng 28/9 có thể mang lại thắng lợi quân sự cho Ðiện Cẩm Linh – một cuộc xâm lăng không phận với 600 drone.

Đó chỉ là công cụ chiến tranh tiêu hao của Vladimir Putin, nhằm làm mất tinh thần người dân nước láng giềng. Nhưng chiến lược này có vẻ không thành công, đại đa số người Ukraine không chấp nhận từ bỏ tự do độc lập, và vẫn tin tưởng vào Tổng thống Volodymyr Zelensky.

Bên ngoài biên giới, quân Nga tiến vô cùng chậm, trong nước, Nga không thể ngăn được các drone Ukraine phá hủy lần lượt các cơ sở năng lượng, từ nhà máy lọc dầu đến trạm bơm của các đường ống dẫn. Trên Hắc Hải, các chiến hạm Nga phải rời cảng Sebastopol để ẩn náu tận Abkhazie vì sợ drone hải chiến của Kiev. Tóm lại, nước Nga của Putin còn quá xa giấc mơ chinh phục Odessa, cắt đứt lối ra biển của Ukraine.

Về chính trị, ảnh hưởng quốc tế của Nga lại càng thụt lùi rõ rệt. Ở phía Bắc, biển Baltic trở thành ao nhà của Khối Minh ước Bắc Ðại Tây Dương (NATO), sau khi Thụy Điển và Phần Lan gia nhập Liên minh NATO. Khi chấp nhận đưa lực lượng đến các nước Baltic, đồng minh Anh, Pháp, Đức, Ý Ðại Lợi bắt đầu thiết lập răn đe quy ước ở vùng đất thuộc Liên Xô cũ. Ở phía Nam, Moldova vừa khẳng định quyết tâm hướng về Brussels thay vì Mạc Tư Khoa.

Trump Sẽ Cung Cấp Phi Đạn Tomahawk Cho Ukraine?

-Báo Le Figaro ra ngày 1/10/2025 nhận xét “Ukraine hy vọng nhận được các phi đạn Tomahawk để gia tăng sức ép lên Nga”. Tuy năm 2024 chỉ trích người tiền nhiệm Joe Biden đã cho phép Ukraine tấn công vào lãnh thổ Nga, Tổng thống Donald Trump có thể sẽ chấp nhận cung ứng cho Kiev các phi đạn tầm xa, với điều kiện do Âu Châu mua. Hơn 3 năm rưỡi sau khi khởi động, lối thoát cho cuộc chiến không phải ngoài tiền tuyến, nơi các chiến binh xáp trận để giành vài cây số vuông.

Để làm kiệt lực đối thủ, Nga dựa vào các đợt oanh tạc rầm rộ trên toàn lãnh thổ Ukraine, trộn lẫn giữa hàng trăm drone và các phi đạn liên lục địa hay đạn đạo. Về phía Kiev tìm cách đánh vào các cơ sở hạ tầng dầu khí Nga, tuy nhiên thiếu phương tiện phá hủy mục tiêu mạnh mẽ và chính xác, nên Tổng thống Volodymyr Zelensky đề nghị Mỹ cung ứng phi đạn Tomahawk, có tầm bắn 1.000 đến 2.500 cây số. Hiện Kiev chỉ có một số ít Scalp và Storm Shadow, ATACMS chỉ đạt 300-450 cây số. Khi hàm ý chuyển giao các phi đạn này, Hoa Kỳ muốn gởi thông điệp đến Ðiện Cẩm Linh, do Vladimir Putin cứ tìm cách câu giờ sau hội nghị thượng đỉnh Alaska.

Trong bài xã luận, báo Le Monde nhấn mạnh Liên minh Phòng thủ Bắc Ðại Tây Dương (NATO) nhất thiết phải trả đũa các vụ xâm nhập không phận Ba Lan, Lỗ Ma Ni, Estonia, Đan Mạch gần đây, khiến Copenhague đành phải cấm các vật thể bay trong dịp hội nghị thượng đỉnh Liên Hiệp Âu Châu (EU) ngày 1 và 2/10. Trước mối đe dọa “low cost” trong khuôn khổ chiến tranh đa diện của Nga, các quốc gia trong Liên minh cần phải nói cùng một tiếng nói.

Moldova: Đảng của Bà Sandu Thắng Cử, Âu Châu Thở Phào

-Sự kiện phe thân Âu Châu thắng cử ở Moldova được tất cả các báo ra ngày 1/10/2025 chú ý.

Báo La Croix cho biết trong cuộc bầu cử căng thẳng mang tính quyết định cho tương lai đất nước, người dân Moldova rốt cuộc đã dồn phiếu cho đảng của Tổng thống Maia Sandu. Nhiều nước Âu Châu hôm 30/9 thở phào nhẹ nhõm. Đảng Hành động và Đoàn kết (PAS) tiếp tục chiếm đa số tuyệt đối tại Quốc hội, chỉ mất một ít ghế, tuy Mạc Tư Khoa ra tay can thiệp chưa từng thấy.

Tháng 6/2022, sau khi Nga xâm lăng Ukraine, Brussels đã bảo đảm tư cách ứng cử viên Liên Hiệp Âu Châu (EU) cho Kiev và Chisinau. Năm 2024, mục tiêu gia nhập EU đã được ghi vào Hiến pháp Moldova, bước ngoặt hướng về phương Tây khiến Nga bực tức. Mạc Tư Khoa hỗ trợ đối lập thân Nga, tài trợ cho các chiến dịch bóp méo thông tin quy mô trên mạng xã hội và mưu toan mua chuộc cử tri, chủ yếu từ vùng ly khai Transnistria thân Nga, nằm sát Ukraine.

Để đáp trả, các nhà lãnh đạo “tam giác Weimar” (Pháp, Đức, Ba Lan) hồi tháng Tám đã sang ủng hộ bà Maia Sandu, trước đó bà Ursula von der Leyen hứa viện trợ 1,8 tỉ Euro. Một tuần trước bầu cử, đảng PAS vẫn bị các đối thủ bám sát trong các cuộc thăm dò, và cứ 3 cử tri thì có 1 người do dự chưa quyết định.

Cầm quyền từ 2021, đảng thân Âu Châu bị yếu đi vì tình hình kinh tế sa sút, phần lớn liên quan đến cuộc xâm lăng nước láng giềng Ukraine. Moldova bị lạm phát trầm trọng, bị khủng hoảng năng lượng liên tục trong khi cố gắng thoát khỏi sự lệ thuộc khí đốt Nga, kết nối vào mạng điện Âu Châu. Tháng Một, Mạc Tư Khoa ngưng cung cấp khí đốt cho nhà máy điện trung ương Moldova, khiến hệ thống sưởi nhiều lần ngưng hoạt động ngay trong mùa Đông.

Việc cộng đồng hải ngoại tham gia bầu cử đông đảo đã góp phần quan trọng vào thắng lợi của PAS: 4/5 cử tri sống ở ngoại quốc bỏ phiếu cho đảng của bà Maidu. Dù vậy, cựu Thủ tướng Natalia Gavrilita cảnh báo “Cuộc chiến chưa kết thúc”. Thủ lãnh đảng Khối Ái quốc thân Nga về nhì, ông Igor Dodon kêu gọi biểu tình phản đối trước Quốc hội, nhưng hôm 30/9 chỉ có 200 người tham gia. Điều bất ngờ là đảng Dân chủ tại gia đạt 5% để bước vào Quốc hội. Thân Âu Châu và bảo thủ, gần gũi với cực hữu Lỗ Ma Ni, đảng này chủ trương sáp nhập Moldova với Lỗ Ma Ni, và đã tỏ ra chống đối các hoạt động của bà Maia Sandu.

Truyền Thông Tây Ban Nha Đòi Meta Bồi Thường Hơn 500 Triệu Euro Vì Cạnh Tranh Không Lành Mạnh

(Hình AP – Thibault Camus: Logo Meta, công ty mẹ của Facebook, Instagram, tại triển lãm Vivatech, Paris, thủ đô của Pháp, ngày 14/6/2023.)

-Hơn 80 cơ quan truyền thông Tây Ban Nha yêu cầu Meta – công ty mẹ của Facebook và Instagram – bồi thường 551 triệu Euro do cạnh tranh không lành mạnh trong lĩnh vực quảng cáo kỹ thuật số.

Phiên tòa diễn ra vào hôm 1/10/2025, tại thủ đô Madrid của Tây Ban Nha. Từ Madrid, thông tín viên François Musseau của Ðài Phát Thanh Quốc Tế Pháp (RFI) cho biết cụ thể:

“Các đài truyền hình, đài phát thanh, báo chí từ mọi khuynh hướng chính trị đã cùng nhau lên tiếng tố cáo điều mà họ gọi là việc cạnh tranh không lành mạnh liên quan đến doanh thu quảng cáo. Theo họ, Meta đã không tuân thủ các quy định của Âu Châu về bảo vệ dữ liệu cá nhân. Luật pháp quy định rằng mọi nhà quảng cáo phải xin sự đồng ý của người dùng trước khi thu thập hoặc sử dụng dữ liệu. Tuy nhiên, gã khổng lồ Mỹ lại không tuân thủ, điều này cho thấy rõ ràng rằng Meta đang trục lợi từ các khoản thu nhập, mà theo các cơ quan truyền thông Tây Ban Nha là “bất hợp pháp”.

Các cơ quan này đã tính toán rằng số doanh thu quảng cáo không tuân thủ quy định mà Meta đã thu lợi, từ tháng 5/2018 đến tháng 7/2023, lên tới 550 triệu Euro, và họ hiện đang đòi bồi thường thông qua tòa án.

Chủ tịch Hiệp hội các Cơ quan Truyền thông Tây Ban Nha, ông Martinez de Salazar, cho rằng tình trạng độc quyền quảng cáo này đã gây ra thiệt hại tài chánh nghiêm trọng cho các cơ quan truyền thông quốc gia – thậm chí đe dọa đến sự sống còn của họ, những cơ quan mà ông cho là đóng vai trò thiết yếu đối trong việc bảo đảm tính dân chủ của đất nước.

Hiện giờ cần phải chờ đợi xem các thẩm phán phản ứng ra sao trước yêu cầu mạnh mẽ này của giới truyền thông”.

Trước đó hồi tháng Tư, Meta cũng đã bị khoảng 200 tập đoàn truyền thông của Pháp đệ đơn kiện với lý do tương tự.

Bắc Kinh Ve Vãn Các Nước Phương Nam

-Trên bình diện địa chính trị, trong khi Nga mất đi ảnh hưởng, “Trung Quốc ve vuốt phương Nam để chống lại Trump và vượt xa Ấn Độ”, trở thành lãnh đạo các nước mới trỗi dậy.

Tại New York (Hoa Kỳ), cường quốc thứ nhì thế giới này tung ra lá bài mới: Đơn phương từ bỏ quy chế tối huệ quốc dành cho các nước đang phát triển trong các thỏa thuận tương lai. Thủ tướng Lý Cường khoe khoang Trung Quốc là “quốc gia đang phát triển có trách nhiệm”, với tràng pháo tay của Tổng Thư ký Liên Hiệp Quốc Antonio Guterres.

Nhưng theo báo Le Figaro, đó chỉ là động thái hoàn toàn mang tính tượng trưng vì đã từ lâu, cường quốc kinh tế số một thế giới không còn được hưởng lợi ích này đối với các đối tác phương Bắc từ Âu Châu đến Hoa Kỳ, vốn thường xuyên tố cáo cạnh tranh bất chính. Tuy vậy các nước đang phát triển cũng coi nhượng bộ này là tốt, vào lúc hàng sản xuất thừa của Trung Quốc tràn ngập thị trường quốc tế, lại phải chịu đựng thuế quan của Trump.

Ba tuần trước, Tập Cận Bình ghi điểm khi tập hợp được nhiều khuôn mặt lãnh đạo các nước mới nổi tại cuộc họp Tổ chức Hợp tác Thượng Hải và lễ duyệt binh ở Bắc Kinh. Nhà nghiên cứu Marc Julien cho rằng đó là thành công về mặt hình ảnh, nhưng không xáo lại trật tự quốc tế.

Tuần này, một cuộc chiến tranh giành ảnh hưởng diễn ra trong hậu trường Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc giữa Tân Ðề Ly và Bắc Kinh để thu hút các phái đoàn Phi Châu, Á Châu và Mỹ châu La-tinh. Ngoại trưởng Ấn Độ tập hợp khoảng 20 nước bạn bè để cảnh báo về các chuỗi cung ứng chỉ do một nhân tố thống trị, rõ ràng muốn nói đến công xưởng thế giới. Ba Tây và Nam Dương đã áp đặt các biện pháp bảo hộ chống hàng “made in China” từ 2024. Khác xa hình ảnh xếp hàng bên ông Tập ở Thiên An Môn!

Pin Mặt Trời ở Sa Mạc và Nơi Khô Cằn: Một Mắt Xích Quan Trọng Để Trung Quốc Chuyển Đổi Năng Lượng

(Ảnh AP – Ng Han Guan, minh họa: Pin mặt trời trên mái nhà máy sản xuất thiết bị năng lượng Iraeta, ngoại ô của Tế Nam, tỉnh Sơn Đông, miền đông Trung Quốc, ngày 21/3/2024.)

-Năng lực sản xuất điện than của Trung Quốc trong nửa đầu năm 2025 đạt mức lớn chưa từng có tính từ năm 2016, theo báo cáo của Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí Sạch (CREA) và Tổ chức Giám sát Năng lượng Toàn cầu (GEM), được thông tấn xã AFP ngày 1/10/2025 dẫn lại. Cho dù vẫn là nước dùng than nhiều nhất và thải nhiều khí nhà kính nhất thế giới, có một thực tế là chỉ sau 15 năm, Trung Quốc đã vươn lên thành cường quốc hàng đầu về chuyển đổi sinh thái, bỏ xa Âu Châu.

Chính quyền Trung Quốc muốn trở thành quốc gia đầu tiên dung hòa quá trình chuyển đổi năng lượng và tăng trưởng kinh tế bền vững. Theo báo Le Monde, từ những vùng sa mạc mênh mông ở Cam Túc, miền Bắc, đến những ngọn núi Vân Nam, miền Nam, qua những khu đất nhấp nhô như những ngọn đồi ở mỏ than cũ ở Sơn Tây, các đầm lầy nước mặn ở Vịnh Bột Hải, đều được phủ kín với các tấm pin mặt trời, với tốc độ nhanh ngoài sức tưởng tượng.

Còn theo thông tấn xã AFP, trên nền một sa mạc ở miền Bắc Trung Quốc, cách Bắc Kinh 700 cây số, cả một “đại dương” hàng trăm ngàn tấm pin năng lượng mặt trời màu xanh lam bao phủ, được xem như biểu tượng cho quá trình chuyển đổi năng lượng nhanh chóng của Trung Quốc.

Việc lắp đặt pin lượng mặt trời ở sa mạc và các vùng khô cằn là “một mắt xích” quan trọng trong chiến lược chuyển đổi năng lượng của Trung Quốc: theo một tài liệu quy hoạch, lượng pin mặt trời cho phép đạt công suất điện gấp 3 lần tổng công suất điện của cả nước Pháp được lắp đặt tại đây từ năm 2022 đến năm 2030. Các hình ảnh vệ tinh mà thông tấn xã AFP phân tích đã xác nhận là trong thập kỷ qua, các tấm pin quang điện đã được lắp đạt nhanh chóng tại các sa mạc rộng lớn của Trung Quốc. Ví dụ, tại Ordos, thuộc sa mạc Kubuqi, hơn 100 cây số vuông – tương đương diện tích Paris – đã được phủ pin mặt trời.

Tuy nhiên, lựa chọn này cũng đặt ra nhiều thách thức: Bão cát có thể làm hỏng các hệ thống, nhiệt độ quá cao làm giảm hiệu suất của các tấm pin. Việc cát sa mạc tích tụ trên các tấm pin cũng đòi hỏi sử dụng nhiều nước để làm sạch, trong khi đó lại là sa mạc, nơi khô cằn.

Theo truyền thông Nhà nước Trung Quốc, để khắc phục những khó khăn này, các tấm pin được lắp đặt ở sa mạc Kubuqi được trang bị quạt có khả năng tự làm sạch và sử dụng kỹ thuật hai mặt để thu ánh sáng phản chiếu từ cát.

Khoảng cách giữa các sa mạc và các trung tâm tiêu thụ điện năng cũng là một trở ngại cho sự phát triển của các dự án điện mặt trời ở sa mạc.

Cũng như các tua-bin gió, các hệ thống quang điện hiện giờ đã trở thành một phần cảnh quan nhiều nơi ở Trung Quốc. Mặc dù vẫn là quốc gia phát thải khí nhà kính lớn nhất thế giới, nhưng nhờ quá trình chuyển đổi năng lượng, Trung Quốc đã vươn lên chiếm vị trí độc tôn trong lĩnh vực này.

Theo báo Le Monde, khoảng 55% lượng pin mặt trời được lắp đặt trên toàn thế giới trong năm 2024 là ở Trung Quốc, và chỉ trong 5 tháng đầu năm 2025, 198 gigawatt (GW) pin mặt trời đã được khai triển tại Trung Quốc, chỉ ít hơn một chút so với tổng công suất lắp đặt tại Hoa Kỳ (239 GW). Trung Quốc cũng vượt ngưỡng 1.000 GW pin mặt trời được lắp đặt, trong khi đến cuối năm 2024, Liên Hiệp Âu Châu (EU) mới chỉ đạt 1/3 số đó.

Hợp Tác Chế Tạo 50% Chip Tại Mỹ: Đài Loan Bác Bỏ Đề Xuất của Hoa Thịnh Ðốn

(Ảnh AP – John Minchillo, minh họa: Chip bán dẫn được lắp ráp và sắp xếp trên bàn làm việc trước lễ cắt băng khánh thành trung tâm sản xuất Nanotronics tại Xưởng Hải quân Brooklyn, New York, Mỹ, ngày 28/4/2021.)

-Trở về Đài Bắc sau vòng đàm phán về thuế quan với Hoa Kỳ, Phó Thủ tướng Đài Loan, bà Trịnh Lệ Quân (Cheng Li-Chiun) hôm 1/10/2025 tuyên bố bác bỏ đề xuất của Hoa Thịnh Ðốn về việc chuyển một phần hoạt động sản xuất chip bán dẫn từ Đài Loan sang Hoa Kỳ, để đạt tỉ lệ 50-50, tức 50% sản xuất tại Đài Loan, 50% sản xuất tại Mỹ.

Theo thông tấn xã AFP, Đài Bắc đang gặp nhiều khó khăn trong việc đạt một Thỏa thuận Thương mại với Hoa Kỳ, sau khi Hoa Thịnh Ðốn áp thuế 20% với hàng nhập cảng Đài Loan, trừ chất bán dẫn. Cuối tuần trước, trong cuộc trả lời phỏng vấn đài NewsNation, Bộ trưởng Thương mại Hoa Kỳ Howard Lutnick cho biết đã thảo luận với chính quyền Đài Bắc về ý tưởng chuyển nhiều hoạt động sản xuất chip từ Đài Loan sang Mỹ, để đạt tỉ lệ “50-50” nói trên.

Trong khi đó, Phó Thủ tướng Trịnh Lệ Quân nhấn mạnh “ý tưởng này xuất phát từ Hoa Kỳ, và nhóm đàm phán của chúng tôi chưa bao giờ cam kết về việc chia sẻ việc sản xuất chất bán dẫn theo tỷ lệ 50-50”. Mặt khác, bà Trịnh Lệ Quân cũng cho biết các đàm phán với Hoa Kỳ về thuế quan đã “đạt được nhiều tiến triển”.

Theo thông tấn xã AFP, Tổng thống Donald Trump thường xuyên cáo buộc Đài Loan “đánh cắp” ngành công nghiệp bán dẫn của Hoa Kỳ, trong lúc Đài Loan coi ngành bán dẫn vừa mang lại lợi ích về kinh tế, vừa là “lá chắn” về an ninh. Việc tập trung sản xuất chip bán dẫn trên hòn đảo giúp Đài Bắc tự vệ trước sự xâm lược hoặc phong tỏa của Trung Quốc và khuyến khích Hoa Kỳ bảo vệ hòn đảo trước các đe dọa từ Bắc Kinh.

Tập đoàn TSMC, nhà sản xuất chất bán dẫn tiên tiến đứng đầu thế giới, là nguồn cung chủ yếu cho các tập đoàn kỹ thuật Hoa Kỳ như Apple. Theo Đài Bắc, hơn 70% hàng xuất cảng của Đài Loan sang Hoa Kỳ thuộc lĩnh vực kỹ thuật thông tin và truyền thông, bao gồm chip điện tử. Trước áp lực của chính quyền Trump, đầu năm nay, TSMC đã cam kết đầu tư 165 tỉ Mỹ kim vào Hoa Kỳ. Đài Bắc cũng cam kết mua thêm năng lượng của Mỹ và tăng chi tiêu quốc phòng lên hơn 3% GDP.

Hoàn cầu Thời báo, một cơ quan ngôn luận của đảng Cộng sản Trung Quốc, hôm 1/10, dẫn lời ông Lại Chánh Dật (Lai Cheng-i), Chủ tịch danh dự Phòng Thương mại Đài Loan, theo đó, “chất bán dẫn là huyết mạch của nền kinh tế Đài Loan”, đòi hỏi của Mỹ “đi ngược lại nguyên tắc thương mại tự do”, và nếu chấp nhận quy tắc 50-50, Đài Loan sẽ mất đi 200.000 chuyên gia kỹ thuật cao và chịu nhiều tổn thất nặng nề về kinh tế.

TIN VẮN – TIN TỔNG HỢP

*

(AFP/RFI) – Donald Trump tuyên bố việc không trao giải Nobel Hòa Bình cho ông là một sự xúc phạm đối với nước Mỹ. Trong bài phát biểu trước các tướng lĩnh và Đô đốc Hoa Kỳ hôm 30/9/2025, Tổng thống Trump khẳng định ông đã can thiệp “chấm dứt hơn 8 cuộc chiến” nếu tính cả kế hoạch hòa bình cho Gaza mà ông vừa đề xuất được khai triển. Do đó, ông cho rằng việc Ban Tổ chức giải Nobel trao “cho một gã chẳng làm được gì cả” mà không trao cho ông “là một sự xúc phạm rất lớn đối với nước Mỹ”. Tuy nhiên, theo đánh giá của các chuyên gia, khả năng Donald Trump được trao giải Nobel Hòa bình năm nay là gần như bằng không.

(Reuters/RFI) – Hải cảnh Trung Quốc thượng cờ kỷ niệm Quốc Khánh trên vùng biển tranh chấp với Phi Luật Tân. Trong một đoạn video đăng tải hôm 1/10/2025, trên Douyin (phiên bản TikTok của Trung Quốc), các sĩ quan trên tàu Hải cảnh CCG 3304 tổ chức lễ thượng cờ ngay lúc tàu này tuần tra trên bãi cạn Scarborough, nơi cả Bắc Kinh và Manila cùng tuyên bố chủ quyền. Các sĩ quan cũng tuyên bố sẽ “canh giữ vùng biển xanh này” vì “tổ quốc”. Tàu CCG 3304 trước đó đã bị Lực lượng Tuần duyên Phi Luật Tân phản đối vì “hiện diện bất hợp pháp” tại bãi cạn nơi Trung Quốc gọi là đảo Hoàng Nham, trong khi Phi Luật Tân gọi là Panatag.

(AFP/RFI) – Hoa Kỳ cho phép công dân Nam Hàn sở hữu visa B-1 được tiếp tục làm việc. Hôm 1/10/2025, Bộ Ngoại giao Nam Hàn thông báo Hoa Thịnh Ðốn vẫn cho phép các doanh nghiệp Nam Hàn sử dụng những người lao động theo diện visa B-1 trong các dự án đầu tư tại Mỹ. Trước đó hồi tháng 9, khoảng 475 người, trong đó có hơn 300 công dân Nam Hàn mang visa B-1, làm việc tại một nhà máy pin xe điện do Hyundai và LG hợp tác vận hành ở tiểu bang Georgia, đã bị Cơ quan Di trú Liên bang bắt giữ và trục xuất. Sự việc đã gây chấn động dư luận tại Nam Hàn, trong bối cảnh nước này đã cam kết đầu tư 350 tỉ Mỹ kim vào Hoa Kỳ.

(AFP/RFI) – Trung Quốc ban hành loại visa mới để thu hút nhân tài quốc tế. Chương trình thị thực này được khởi động từ hôm 1/10/2025. Theo đó, visa (thị thực nhập cảnh) loại K mới sẽ đơn giản hóa đáng kể quy trình nhập cư đối với nhóm đối tượng là “nhân tài trẻ quốc tế trong lĩnh vực khoa học và kỹ thuật”. Tuy nhiên các yêu cầu cụ thể về độ tuổi, trình độ học vấn và kinh nghiệm làm việc hiện vẫn chưa rõ ràng. Khác với nhiều loại thị thực khác, visa K không yêu cầu ứng viên phải có lời mời từ một doanh nghiệp hay tổ chức trong nước.

(AP/RFI) – Trung Quốc thay Trưởng ban Đối ngoại của đảng Cộng sản. Tân lãnh đạo là Lưu Hải Tinh (Liu Haixing), “nhà ngoại giao giàu kinh nghiệm về Âu Châu”. Theo truyền thông Trung Quốc hôm 1/10/2025, ông Lưu Hải Tinh (62 tuổi) thay thế ông Lưu Kiến Siêu (Liu Jianchao), đã không xuất hiện trước công chúng kể từ tháng 7/2025, trong lúc có nhiều đồn đoán đương sự bị bắt giữ vì lý do “kỷ luật”. Ông Lưu Hải Tinh làm việc nhiều năm tại Âu Châu, từng là Phụ tá Ngoại trưởng. Ban Đối ngoại là “cơ quan ngoại giao của đảng Cộng sản Trung Quốc, có nhiệm vụ thiết lập mối quan hệ với các đảng phái chính trị ở các nước khác”.

(Reuters/RFI) – Điện Cẩm Linh không có thông tin về tàu chở dầu bị nghi ngờ vi phạm các quy định của Pháp. Hôm 1/4/2025, phát ngôn viên Điện Cẩm Linh, ông Dmitry Peskov cho biết như trên, khi được hỏi về các điều tra của Pháp liên quan đến cáo buộc vi phạm của tàu chở dầu Boracay treo cờ Benin, bị trừng phạt quốc tế, neo đậu ngoài khơi ở Saint-Nazaire (Loire-Atlantique). Chiếc tàu này bị nghi ngờ thuộc “Hạm đội ma” của Nga, được Mạc Tư Khoa sử dụng để xuất cảng dầu bất chấp lệnh cấm.

(AFP/RFI) – Liên Hiệp Quốc kêu gọi Taliban khôi phục ngay lập tức kết nối internet và viễn thông tại A Phú Hãn. Lời kêu gọi được đưa ra hôm 30/9/2025, trong bối cảnh các kết nối này đã bị cắt hoàn toàn kể từ hôm 29/9, khiến người dân A Phú Hãn không thể liên lạc, các hoạt động thương mại điện tử và hệ thống ngân hàng bị tê liệt, kiều bào không thể gửi tiền về cho gia đình – nguồn hỗ trợ sống còn đối với nhiều người. Chính quyền Taliban đã bắt đầu ngắt kết nối internet tốc độ cao tại một số tỉnh từ đầu tháng với lý do ngăn chặn “tệ nạn xã hội”. Tuy nhiên, phía Taliban vẫn phủ nhận các hoạt động ngắt kết nối này.

(RFI) – Tập đoàn truyền thông Pháp France Medias Monde ra mắt kênh truyền thông ZOA dành cho giới trẻ Phi Châu. Hôm 1/10/2025, ZOA, kênh truyền thông hàng ngày, 100% trên mạng, chính thức ra mắt. Trụ sở chính của ZOA được đặt tại Dakar, thủ đô của Senegal. ZOA là kênh truyền thông mới nhất của tập đoàn Pháp FMM, phổ biến nội dung trên các nền tảng mạng xã hội lớn, như WhatsApp, TikTok, Facebook, YouTube, Instagram, v.v…. Dự án ZOA ra đời với sự trợ giúp của 2 đài Ðài Phát Thanh Quốc Tế Pháp (RFI) và France 24.

**

****

***

LỜI CHIA BUỒN

**

Kính gửi: Nhạc sĩ Thiên Phương cùng toàn thể Tang Quyến,

Chúng tôi, toàn thể Anh Chị Em trong Văn Thơ Lạc Việt, vô cùng bàng hoàng và thương tiếc, khi hay tin ái nữ yêu dấu của Nhạc sĩ – Cô Thérèse Võ Tố Nữ – đã sớm lìa xa cõi tạm, trở về trong vòng tay Thiên Chúa.

Trong giây phút tang thương này, chúng tôi xin gửi đến Nhạc sĩ và toàn thể gia đình lời chia buồn sâu sa và chân thành nhất. Mất mát một người con gái hiền thảo, ở tuổi đời còn khá trẻ, là nỗi đau không gì bù đắp được. Chúng tôi xin được chia sẻ cùng gia đình niềm đau ấy, và nguyện xin Thiên Chúa đầy lòng thương xót, sớm đưa linh hồn Thérèse Võ Tố Nữ về hưởng Nhan Thánh Ngài, trong cõi bình an vĩnh cửu.

Xin Chúa cũng ban thêm ơn nâng đỡ và sức mạnh tinh thần cho Nhạc sĩ Thiên Phương, cùng tang quyến, để vượt qua nỗi đau thương mất mát quá lớn lao này.

Với tất cả tình thân, như người trong gia đình và lòng cảm thông sâu xa,
Chúng tôi nguyện cầu và luôn ở bên cạnh gia đình trong giây phút khôn nguôi thương nhớ này.

Thành Kính Phân Ưu
Văn Thơ Lạc Việt

**

***

CÁC BÀI HỌA Bài “THÀNH KÍNH PHÂN ƯU” Chia Buồn Cùng Chị Nhạc Sĩ Thiên Phương và Gia Đình.

MINH THÚY THÀNH NỘI (HỌA)

SÔNG THU (HỌA)

CAO MỴ NHÂN (HỌA)

NHƯ THU (HỌA)

NGUYỄN HUY KHÔI (HỌA)

THƠ NGUYỄN HUY KHÔI – Thi tâm kính viếng hương linh VÕ TỐ NỮ!:

**

XIN PHÂN ƯU CÙNG TANG QUYẾN GIA ĐÌNH NHẠC SĨ THIÊN PHƠNG.

CÚI XIN THIÊN CHÚA ĐÓN NHẬN HƯƠNG LINH THERESE VÕ TỐ NỮ

1974-2025. HƯỞNG DƯƠNG 51 TUỔI.

GIA ĐÌNH LÊ TUẤN XIN CHIA BUỒN CÙNG GIA ĐÌNH NHẠC SĨ THIÊN PHƯƠNG.

LÊ TUẤN

**

Tưởng Niệm Thérèse Võ Tố Nữ

Một cánh hoa rơi giữa cuộc đời,
Hương còn thơm ngát, đã ngậm ngùi
Mới năm mươi mốt xuân dừng bước,
Nửa chừng nhân thế, vội bước lùi.

San Jose chiều thu buồn lắm
Bạn bè thân quyến khóc lệ nhòa.
Tố Nữ nay về miền vĩnh phúc,
Ngủ yên bên Chúa, giấc an hòa.

Tháng năm Quảng Tín trời trong trẻo,
Ấu thơ nồng ấm tiếng mẹ cha.

Đường đời thật ngắn buồn ly biệt
Tình thương để lại bao xót xa.

Người đi thanh thoát như mây trắng,
Hồn bay về cõi sáng thiên thu.
Xin cầu nguyện, lời kinh thắp sáng,
Tố Nữ, trong tay Chúa nhân từ.

Tế Luân

Tưởng niệm Therese Võ Tố Nữ

Xin chia buồn cùng gia đình nhạc sĩ Thiên Phương

***

THĂNG HOA CUỘC ĐỜI

Kỳ 125 Tư Tưởng Cấp Tiến Giữa Dòng Nguyên Thủy

Như Ninh Nguyễn Hồng Dũng

Kinh Duy Ma Cật ra đời không phải là sự ngẫu nhiên, mà phản ánh một nhu cầu thiết thực trong việc truyền bá Phật pháp cho quảng đại quần chúng. Từ sau kỳ kết tập kinh điển lần thứ nhất, ngay sau khi Đức Thế Tôn nhập Niết bàn, tư tưởng về sự canh tân Phật giáo đã manh nha trong tâm trí của nhiều vị đệ tử. Điều này vốn là quy luật tự nhiên của bất kỳ một đoàn thể hay tổ chức nào vì khi số lượng thành viên càng đông, thì nhu cầu đổi mới, thích ứng với xã hội càng trở nên cấp bách; huống hồ giáo đoàn của Đức Phật ngày càng lớn mạnh, gồm đến một ngàn hai trăm vị Tỳ kheo, rồi hàng trăm Tỳ kheo ni, cùng vô số hàng Ưu bà tắc, Ưu bà di. Đứng trước thực tế ấy, việc đổi mới phương cách hoằng hóa là điều tất yếu để Phật pháp có thể thấm sâu vào đời sống con người.

Tất nhiên, Phật giáo nguyên thủy vẫn là nền tảng căn bản không bao giờ thay đổi. Đó là cốt tủy của giáo pháp như Tứ Diệu Đế, Bát Chánh Đạo, giáo lý về vô thường, vô ngã, khổ, không, Niết-bàn… Đây chính là gốc rễ của cây Bồ đề, là nền móng vững chắc của đạo giải thoát. Nhưng xã hội con người luôn chuyển biến, phương tiện sinh hoạt luôn đổi thay, tầm nhìn và cách sống cũng ngày càng khác trước. Nếu cứ giữ nguyên hình thức cứng nhắc, e rằng quần chúng sẽ khó tiếp nhận. Ngược lại, nếu phóng túng quá, xa rời tinh thần uyên áo của Đức Phật thì dễ rơi vào tà đạo. Chính từ đó, Đại thừa Phật giáo ra đời, với sắc thái được ví như “gấm thêu hoa” bởi không phủ nhận nền tảng nguyên thủy, mà còn làm cho Phật pháp thêm phần phong phú, sinh động, dễ hội nhập vào xã hội, trong khi vẫn giữ vững cái cốt lõi bất biến.

Trong giáo đoàn thời Đức Phật còn tại thế, muốn gia nhập thì người ta phải rời bỏ gia đình, cạo tóc, khoác y, khất thực, tu tập thiền định… rồi mới có cơ hội chứng đắc thánh quả. Nhìn thoáng qua, sự xả bỏ ái tình, tiền của, địa vị để sống đời an bần lạc đạo quả là việc phi thường, khó ai bì kịp. Nhưng đối với hàng phàm nhân còn nặng nợ gia duyên, tài sản ruộng vườn, dục lạc cuốn hút, công danh sự nghiệp ràng buộc… thì con đường xuất gia ấy trở thành điều hầu như không thể. Vì thế, trong khi thời Phật tại thế có vài ngàn vị xuất gia, thì về lâu dài, sau khi Ngài nhập diệt, giáo đoàn sẽđối diện nguy cơ mai một. Người hộ trì Tam bảo thì nhiều, nhưng người thực hành di huấn của Phật lại ít. Đây chính là nỗi lo của các bậc thiện tri thức lúc bấy giờ rằng, liệu hạt giống Bồ đề có còn được duy trì lâu dài hay không?

Thoạt kỳ thuỷ, vai trò của hàng cư sĩ ban đầu bị giới hạn. Người tại gia chỉ được xem như hộ pháp, khó đạt đến quả vị tối thượng. Nhưng kỳ thực, trong kinh điển, Đức Phật đã dạy rõ ràng, hễ ai đoạn diệt được các lậu hoặc thì đều có thể giải thoát, bất kể là xuất gia hay tại gia. Như vậy, xuất gia là một lợi thế vì ít vướng bận, nhưng cư sĩ nếu tinh tấn tu tập thì cũng có thể chứng ngộ như thường. Đáng tiếc thay, trong giai đoạn sơ khai, các bộ phái đã dần đóng khung trong hình thức tu trì cứng nhắc, không mở ra con đường cho cư sĩ thành Phật. Do đó, đạo Phật trở thành pháp môn chỉ dành cho số ít người dũng cảm, khiến khả năng phổ độ chúng sinh bị hạn chế.
Phật pháp từ ngàn xưa đã được tôn vinh như viên kim cương bất hoại, tỏa ánh sáng nhiệm mầu giữa cõi Ta bà đầy khổ lụy. Dẫu thế gian đổi thay, dòng đời xoay chuyển, ánh sáng ấy vẫn chiếu rọi không hề phai nhạt, soi đường cho những tâm hồn khát khao giải thoát. Giá trị của Phật pháp không nằm ở sự huyền bí xa vời, mà chính ở chỗ giúp con người tìm lại bản tâm thanh tịnh, sống giữa th ế gian mà không bị đời lôi cuốn. Khi tâm an định, trí tuệ bừng sáng, thì chân lý hiển hiện ngay trong từng hơi thở, từng bước đi.

Người cư sĩ dù còn vướng bận gia đình, xã hội, nếu biết giữ tâm hướng đạo, tu tập giới, định, tuệ, thì vẫn có thể bước lên con đường Bồ đề đạo quả. Đó chính là tinh thần “thân không xuất gia mà tâm xuất gia” nghĩa là tuy vẫn sống đời thường, chưa rời bỏ gia đình, công việc hay xã hội, nhưng trong tâm đã có chí nguyện tu hành, buông xả tham sân si,
giữ lòng thanh tịnh và hướng về giải thoát. Xuất gia quan trọng nhất không chỉ là hình thức cạo tóc, khoác áo, mà là sự xuất ly phiền não, lìa bỏ dục vọng trong tâm. Người tại gia nếu giữ giới, nuôi dưỡng trí tuệ, lòng từ bi, sống chánh niệm, thì cũng được gọi là “tâm xuất gia”, và công đức ấy chẳng kém người mang hình tướng tu sĩ; điều này minh chứng rằng Phật pháp không giới hạn trong hàng ngũ Tăng già, mà mở rộng cho tất cả mọi người. Chính tính nhân bản ấy làm nên sức sống bất diệt của đạo Phật là ai cũng có cơ hội đạt đến giải thoát, ai cũng có thể thắp sáng trí tuệ và lòng từ bi.

Như viên kim cương tỏa chiếu muôn phương, Phật pháp mãi là ngọn đuốc soi đường, đưa con người vượt khỏi đêm tối vô minh để đến bờ an lạc, hạnh phúc và giải thoát. Trong suốt bốn mươi lăm năm thuyết pháp, Đức Phật đã vận dụng phương tiện thiện xảo, dùng khái niệm “Ngũ thừa” để chỉ những nấc thang tu chứng phù hợp với căn cơ và trình độ của mỗi chúng sinh. Ngài không áp đặt một khuôn mẫu duy nhất, mà mở ra nhiều lối đi, giúp mọi người từ phàm phu đến bậc trí đều có thể nương theo mà tu học. Bậc thấp nhất là Nhân thừa, dành cho người giữ gìn năm giới, thực hành mười điều thiện, nuôi dưỡng đời sống hiền hòa, đạo đức, nhờ vậy có thể duy trì phước báu tái sinh làm người. Cao hơn là Thiên thừa, vốn cũng lấy căn bản từ thiện hạnh, nhưng ở mức tinh tấn hơn, gieo trồng nhiều công đức, để hưởng quả báo
sinh lên cõi trời với sự an vui thù thắng.

Khi bước sang nấc thang giải thoát, có Thanh văn thừa, chỉ cho những ai nhờ nghe pháp mà giác ngộ Tứ diệu đế, từ đó tu tập đoạn trừ khổ đau, chứng đắc giải thoát cho riêng mình. Song song với đạo lộ đó là Độc giác thừa, vốn thuộc về những vị nào có căn cơ đặc biệt, không cần thầy chỉ dạy, mà nhờ quán chiếu nhân duyên vô thường liền trực ngộ chân lý, đạt đến thành quả giải thoát độc lập. Hai con đường này được gộp chung lại gọi là Nhị thừa, biểu hiện sự thanh lọc phiền não và đạt được an lạc cá nhân.

Cao nhất trong ngũ thừa Phật giáo là Bồ tát thừa, một con đường rộng lớn và cao cả. Người học Phật nơi đây không chỉ lo giải thoát cho bản thân, mà còn phát tâm quyết cứu độ tất cả chúng sinh, nguyện ở lại giữa đời để gieo duyên, dìu dắt, chia sẻ trí tuệ và từ bi. Con đường Bồ tát là đỉnh cao của tinh thần Phật giáo, chỗ trí tuệ soi sáng và từ bi lan tỏa, nơi tự giác và giác tha cùng hội tụ. Đó chính là Đại thừa, chiếc thuyền rộng lớn có thể chở vô số người vượt qua
bờ sinh tử, mở ra viễn cảnh giải thoát cho toàn thể chúng sinh chứ không chỉ riêng một cá nhân ai.
Nhìn tổng thể, Ngũ thừa chính là một hệ thống phương tiện khéo léo, từ thấp đến cao, từ nhân gian đến giác ngộ tối thượng, để ai ai cũng có con đường phù hợp mà bước đi. Và dù ở nấc thang nào, mỗi bước đều hướng về chân lý giải thoát mà Đức Phật đã khai mở cho nhân loại. Trong tiến trình lịch sử, Phật giáo từ Ấn Độ đã phân thành hai dòng lớn thành Nam truyền và Bắc truyền. Nam truyền (Theravāda, nguyên thủy) lan xuống phương Nam như Tích Lan, Miến Điện, Thái Lan, Cam bốt… với trọng tâm gìn giữ tạng Pāli, đề cao đời sống thanh tịnh, thiền định và hướng về con đường A la hán. Bắc truyền (Mahāyāna hay Đại
chúng) đi lên phương Bắc qua Trung Hoa, Việt Nam, Triều Tiên, Nhật Bản…, phát triển thêm nhiều bộ kinh điển, nhấn mạnh lý tưởng Bồ tát, tinh thần nhập thế và “bất tư nghì giải thoát”.

Tuy nhiên, việc gọi Nam truyền là “Tiểu thừa” và Bắc truyền là “Đại thừa” dễ dẫn đến hiểu lầm. Danh xưng “Tiểu thừa” vốn mang tính tranh luận trong lịch sử, không phản ánh trọn vẹn giá trị tu tập của Nam truyền. Thực tế, căn cứ Luật tạng Hữu bộ và giáo pháp căn bản, bất cứ ai hành trì Bát Chánh Đạo, Tứ vô lượng tâm, Tứ nhiếp pháp thì đều đi trên con đường Đại thừa, vì đều hướng đến giải thoát và lợi ích chúng sinh.
Cả hai truyền thống đều dựa trên Tam học là Giới, Định, Huệ và Tứ diệu đế, chỉ khác ở phương tiện và hình thái phát triển. Nam truyền giữ nguyên vẹn tinh thần nguyên thủy, nhấn mạnh sự giải thoát cá nhân như một nền tảng chắc chắn. Bắc truyền mở rộng viễn tượng, đề cao tinh thần vị tha, nhưng cũng không rời khỏi cội nguồn căn bản. Nhìn khách quan, hai dòng truyền thừa bổ sung cho nhau: một bên là sự tinh nghiêm, nền tảng thiền quán; một bên là sự khai triển bao dung, uyển chuyển phương tiện.

Do đó, thay vì phân chia, người học Phật hôm nay nên nhận ra rằng cả Nam truyền lẫn Bắc truyền đều cùng chung một gốc, đó chính là tìm cầu giác ngộ và giải thoát khổ đau, chỉ khác nhau ở cách biểu đạt và phương tiện hành trì.
Kinh Duy Ma Cật mở ra một hướng nhìn đặc biệt trong lịch sử tư tưởng Phật giáo, tinh thần nhập thế gắn liền với trí tuệ giải thoát. Nhân vật trung tâm, cư sĩ Duy Ma Cật, không phải là một vị Tỳ kheo xuất gia, mà là một cư sĩ sống giữa lòng xã hội. Nhưng chính nơi vị cư sĩ này, ta thấy hội tụ đủ trí tuệ, từ bi và phương tiện thiện xảo để ngang hàng với các bậc Đại Bồ tát. Điều này hàm ý rằng giác ngộ không bị giới hạn trong hình thức tu tập, mà mở ra cho tất cả những ai đủ tâm đức và đại hạnh.

Biểu tượng nhập thế ở đây là điểm đặc sắc vì Duy Ma Cật không rời khỏi phố chợ, không xa lánh gia đình, mà vẫn hóa độ chúng sinh bằng sự hiện hữu đầy tự tại. Căn bệnh của ông, thay vì là một nỗi khổ, lại được dùng như phương tiện giáo hóa: “bệnh vì chúng sinh bệnh, khổ vì chúng sinh khổ”. Qua đó, ông làm sáng tỏ tinh thần đồng sự nhiếp, cùng chia sẻ khổ đau để dẫn dắt người khác đến chỗ giác ngộ. Nhập thế không phải để bị đời cuốn trôi, mà là để sống ngay trong trần thế với tâm sáng suốt, biến phiền não thành bồ-đề.
Đặc biệt, kinh nhấn mạnh đến “bất tư nghì giải thoát” là một cảnh giới vượt ngoài tư duy nhị nguyên. Bất tư nghì không chỉ là kỳ diệu siêu việt, mà còn là sự tự tại vô ngần giữa thế gian, như sen nở trong bùn mà chẳng nhiễm bùn.

Cảnh giới này khiến mọi giới hạn về hai mặt trong ngoài, sạch dơ, sinh diệt… trở nên rỗng không, để người học Phật tự do ứng hiện mà không bị trói buộc. Đó chính là chỗ “tùy duyên bất biến, bất biến tùy duyên”, vừa sống giữa đời vừa không mất đi bản tâm thanh tịnh.
Tinh thần ấy tương ứng với lời Lục Tổ Huệ Năng trong Pháp Bảo Đàn Kinh dạy: “Phật pháp tại thế gian, Bất ly thế gian giác. Ly thế mích Bồ đề, Do như cầu thố giác.” Ý nghĩa bốn câu trên là Phật pháp không xa rời đời sống, nếu lìa thế gian mà cầu giác ngộ thì chẳng khác nào đi tìm sừng thỏ, lông rùa. Đây là lời cảnh tỉnh mà Lục Tổ đã quan tâm rằng,
Phật đạo không ở nơi viễn mộng mà ở trong từng sát na hiện thực, trong từng việc làm bình dị của mỗi chúng ta. Như vậy, Duy Ma Cật trở thành biểu tượng của người sống giữa đời mà không bị đời chi phối, lấy trí tuệ và bi nguyện làm ngọn đèn soi sáng. Hình ảnh ấy nhắc nhở người học Phật hôm nay rằng, con đường giải thoát không tách rời xã hội, mà chính trong từng mối quan hệ, từng công việc hằng ngày, ta có thể sống được tinh thần “bất tư nghì giải
thoát”.
Trong tiến trình tu học Phật pháp, những ngộ nhận và thái độ cực đoan thường khiến con đường giác ngộ bị lệch lạc. Một số người mang danh đệ tử Phật nhưng lại tin tưởng vào những hình thức mê tín như cầu xin thần thánh, bói toán, đốt vàng mã, coi Phật như một vị thần linh ban phước giáng họa. Cách nhìn này hoàn toàn trái với tinh thần tự giác và tự lực mà đạo Phật đề cao. Ngược lại, cũng có những người đi vào cực đoan khác: quá thiên về nghiên cứu triết học, phủ nhận mọi nghi lễ, cho rằng tụng kinh, lễ bái, cúng dường chỉ là hình thức không cần thiết. Kết quả là Phật pháp trong cách tiếp cận ấy trở nên khô thiển, thiếu sức cảm hóa bậc tri thức và xa lạ với quảng đại quần chúng.

Đức Phật từng dạy về Trung đạo trong Kinh Chuyển Pháp Luân với bài pháp đầu tiên, Đức Phật đã chỉ con đường kỳ diệu đó hầu tránh hai thái cực, một bên là buông mình trong dục lạc thế gian, bên kia là khổ hạnh ép xác làm tổn hại thân tâm. Trung đạo không phải là sự thỏa hiệp nửa vời, mà là con đường sáng suốt, hướng về giải thoát. Con đường ấy chính là Bát Chánh Đạo gồm chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn,
chánh niệm và chánh định. Đây là nền tảng cho trí tuệ phát sinh, tâm được an tịnh, và rốt ráo đạt đến Niết-bàn. Trong tu học ngày nay, tinh thần Trung đạo càng cần được vận dụng. Nếu chỉ thiên về nghi lễ hình thức, ta có nguy cơ sa vào mê tín, biến đạo thành sự cầu khẩn. Ngược lại, nếu phủ nhận nghi lễ hoàn toàn, ta sẽ đánh mất một phương tiện nhiếp tâm, một cánh cửa đưa tâm vào định và nuôi dưỡng niềm tin. Do đó, người học Phật cần biết khéo dung hòa, giữ gìn nghi lễ như một phương tiện thiện xảo, nhưng đồng thời chăm lo tu tập nội tâm, giữ tâm tỉnh giác. Chính sự quân bình ấy mới giúp Phật pháp đi vào đời sống, vừa gần gũi vừa sâu xa.
Thực chất, nghi lễ không phải cứu cánh mà là phương tiện. Khi được thực hành bằng tâm thanh tịnh, nghi lễ giúp nuôi dưỡng lòng cung kính, tạo nên môi trường thuận lợi cho việc nhiếp tâm, gieo trồng hạt giống giải thoát. Không phải Phật hay thần linh ban phước, mà chính là tâm trong sáng của mình tạo nên cảnh giới an lạc và giải thoát ngay giữa đời
thường.

Kinh Duy Ma Cật ra đời không chỉ là một dấu mốc trong lịch sử Phật giáo, mà còn là thông điệp tuyệt vời gửi đến nhân loại muôn nghìn kiếp vị lai. Kinh đã mở rộng cánh cửa đạo, đưa Phật pháp từ chốn thiền môn đi vào mọi ngõ ngách đời sống, khẳng định rằng hàng cư sĩ cũng có thể là bậc thầy trí tuệ, là ánh sáng cho tha nhân. Tinh thần “bất tư nghì giải thoát” mà kinh trình bày đã phá vỡ mọi ranh giới giữa xuất gia và tại gia, giữa đời và đạo, giữa phàm phu và
thánh nhân. Đó là sự tự tại vô ngần vì sống giữa trần thế mà không nhiễm bụi trần, hiện hữu giữa đau khổ mà vẫn gieo mầm an lạc.
Ngày nay ở xã hội Tây Phương với khoa học phát triễn tột bực, trí tuệ nhân tạo đã chiếm lãnh thị phần hầu như trọn vẹn nhưng tâm thức con người vẫn không có loại cơ năng kỹ thuật kỳ diệu nào thay thế được, chính nhờ tư tưởng này, Phật pháp trở nên gần gũi hơn, thấm sâu hơn vào đời sống thường nhật, mà vẫn giữ trọn tinh hoa của giáo lý nguyên thủy. Người học Phật hôm nay, dù ở bất cứ hoàn cảnh nào, cũng có thể tiếp nhận ánh sáng ấy, để chuyển hóa khổ đau thành trí tuệ, biến phiền não thành bồ đề. Đây là giá trị phổ quát mà nhân loại đang cần thiết về một con đường không tách rời thế gian, mà hòa nhập để làm trong sáng thế gian. Duy Ma Cật trong thời đại kỹ thuật số lại càng rõ sứ mạng thiêng liêng bằng lời nhắc nhở rằng, giải thoát không ở đâu xa, mà ngay nơi đời sống này, nếu ta biết sống bằng tâm an nhiên và trí tuệ vô ngại.

Như Ninh Nguyễn Hồng Dũng

Con Đường Việt Nam VII

Làm sao mở rộng việc tiếp cận với Tây phương

Mở rộng tiếp cận phương Tây và duy trì quyền lãnh đạo: Hai khái niệm có đối lập nhau không?

Việc mở rộng tiếp cận phương Tây và tập trung quyền lãnh đạo không nhất thiết là hai xu hướng đối lập. Thực tế, nhiều quốc gia đã thành công trong việc kết hợp cả hai yếu tố này bằng cách học hỏi kinh nghiệm phương Tây để cải cách và phát triển nhưng vẫn giữ vững hệ thống chính trị của mình. Việt Nam có thể tham khảo các mô hình tương tự như Trung Quốc, Singapore hay một số quốc gia Đông Á khác để tìm ra hướng đi phù hợp.

1. Làm thế nào để mở rộng tiếp cận phương Tây mà không làm mất ổn định chính trị?

Chuyển đổi tư duy về hội nhập

• Không xem phương Tây là một thế lực đối lập, mà là một nguồn tài nguyên tri thức, công nghệ, kinh tế cần khai thác.
• Học hỏi những giá trị tích cực như quản trị minh bạch, nền kinh tế thị trường, khoa học công nghệ, nhưng vẫn giữ bản sắc riêng trong chính trị và văn hóa.

Mở rộng quan hệ kinh tế nhưng duy trì kiểm soát chính trị

• Việt Nam có thể tận dụng thương mại, đầu tư và công nghệ từ phương Tây để phát triển kinh tế, nhưng vẫn giữ quyền lãnh đạo của Đảng trong quy định của luật pháp. Nếu bao biện và độc đoán trong lãnh đạo sẽ hạn chế sự phát triển trên.
• Tiếp tục ký kết và thực thi các hiệp định thương mại tự do (FTA) với phương Tây, thúc đẩy đầu tư nhưng không để nước ngoài kiểm soát các lĩnh vực nhạy cảm.

Cải cách hành chính và pháp luật để phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế

• Xây dựng hệ thống luật pháp công khai, minh bạch, giảm quan liêu và tham nhũng để tăng cường niềm tin của các nhà đầu tư và người dân.
• Đảm bảo một hệ thống tư pháp độc lập hơn trong lĩnh vực kinh tế, để tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển theo quy luật thị trường. Dứt khoát không “hô” khẩu hiệu.

2. Những quốc gia nào đã làm được điều này?

Singapore: Kiểm soát chính trị nhưng nền kinh tế thị trường cực kỳ tự do

• Dưới thời Thủ tướng Lý Quang Diệu, Singapore áp dụng các nguyên tắc quản trị của phương Tây (pháp trị, minh bạch, hiệu quả) nhưng vẫn duy trì sự kiểm soát mạnh mẽ của chính phủ.
• Kết quả: Một nền kinh tế thịnh vượng với mức sống cao nhưng hệ thống chính trị vẫn tập trung vào một đảng cầm quyền mạnh.

Các nước Bắc Âu: Dân chủ nhưng quản trị tập trung, hiệu quả

• Các quốc gia như Thụy Điển, Phần Lan, Đan Mạch có nền dân chủ nhưng chính phủ vẫn đóng vai trò chủ đạo trong nhiều lĩnh vực quan trọng như giáo dục, y tế, phúc lợi xã hội.
• Kết quả: Phát triển bền vững, với mức độ hài lòng của người dân cao.

Nhận định: Việt Nam có thể học hỏi từ các mô hình này để tiếp cận phương Tây mà vẫn duy trì quyền lãnh đạo.

3. Những điều Việt Nam cần làm để cân bằng giữa hội nhập và kiểm soát chính trị

Cần minh bạch trong chính sách và trách nhiệm trong việc thực hiện

• Xây dựng hệ thống chính phủ điện tử để tăng cường tính công khai và trong sáng, giảm tham nhũng.
• Tạo ra các kênh đối thoại giữa chính quyền và doanh nghiệp thường xuyên; từ đó, người dân để phản hồi nhanh chóng và hiệu quả hơn.

Tăng cường hợp tác với phương Tây trong giáo dục và khoa học

• Khuyến khích các chương trình hợp tác giữa các trường đại học Việt Nam với các đại học hàng đầu phương Tây.
• Đầu tư mạnh vào các ngành công nghệ cao, AI, khoa học dữ liệu để không bị tụt hậu trong nền kinh tế toàn cầu.

Định hướng phát triển kinh tế theo mô hình thị trường tự do nhưng có kiểm soát

• Tiếp tục cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước nhưng vẫn giữ quyền kiểm soát với các ngành chiến lược như năng lượng, viễn thông, ngân hàng.
• Thúc đẩy khu vực tư nhân phát triển mạnh hơn, giảm bớt rào cản về thủ tục hành chính.

Mở rộng không gian tự do nhưng trong khuôn khổ ổn định

• Cho phép báo chí và truyền thông có vai trò giám sát nhưng trong giới hạn nhất định để tránh gây bất ổn.
• Tăng cường đối thoại chính trị thay vì đối đầu, để người dân có cơ hội đóng góp ý kiến một cách xây dựng.

4. Kết luận: Hai hướng đi không đối lập, nếu có lộ trình phù hợp

Việt Nam không cần lựa chọn giữa phương Tây hay giữ quyền lãnh đạo, có thể làm cả hai điều này song song và không vượt các quyền quy định trong hiến pháp.

Nếu tiếp cận phương Tây thông minh (tận dụng kinh tế, công nghệ, giáo dục) nhưng vẫn kiểm soát chính trị một cách hiệu quả, Việt Nam có thể phát triển mà không gây mất ổn định.

Học hỏi các mô hình như Singapore, hay Bắc Âu có thể giúp Việt Nam tìm ra hướng đi phù hợp nhất.

Vì vậy, Việt Nam trong quá trình hội nhập nên đi theo hướng dung hòa ứng hợp với nền văn hóa Á Đông, không quá khép kín bế quan tỏa cảng như thời phong kiến, cũng không “mở toẹt” như thế giới Tây phương trước khi hấp thụ/tiêu thụ một nền tự do mà Tây phương đánh đổi nhiều thế kỷ

Lịch sử đã cho thấy rằng khép kín hoàn toàn sẽ dẫn đến tụt hậu, trong khi mở cửa quá nhanh, thiếu kiểm soát có thể gây ra những biến động không lường trước được. Do đó, một lộ trình hội nhập có chọn lọc, phù hợp với bản sắc văn hóa và trình độ phát triển của đất nước là hướng đi bền vững nhất.

Mai Thanh Truyết

Houston – Tháng 9-2025

________________________________________

Mai Thanh Truyết https://maithanhtruyet1.blogspot.com/
https://www.facebook.com/MaiThanhTruyetUSA

Hãy để lại cho thế hệ nối tiếp một trái đất Xanh.                                          

Let pass on to the next generation a Green Earth – Mai Thanh Truyết

VIDEO

**

Văn Khố Thuyền Nhân

Video tưởng nhớ nhà văn Phan Lạc Tiếp, người đồng sáng lập Uỷ Ban Báo Nguy Giúp Người Vượt Biển

21 tháng 9 năm 2025

Nhân dịp đánh dấu 45 năm hoạt động trải qua 3 thế hệ

BPSOS, ngày 21 tháng 9, 2025

http://machsongmedia.org

Chủ Nhật 21 tháng 9 là Lễ Chung Thất 49 ngày cho nhà văn Phan Lạc Tiếp và cũng là ngày BPSOS tổ chức bữa tiệc ở Orange County, California để đánh dấu 45 năm hoạt động liên tục. Vì phải lo Lễ Chung Thất, tang quyến không thể đến dự nên gửi gắm một video ngắn đến quan khách tham gia bữa tiệc: https://youtu.be/J6qXc_q6cYc?si=vYhvxwU9EbQ-pOJO

Nhà văn Phan Lạc Tiếp cùng với Giáo Sư Nguyễn Hữu Xương cùng một số nhân sĩ đã thành lập Uỷ Ban Báo Nguy Giúp Người Vượt Biển, tiếng Anh là Boat People S.O.S. Committee, năm 1980. Cuối năm 1990, sứ mệnh bảo vệ đồng bào thuyền nhân được chuyển giao cho chi nhánh vùng thủ đô Hoa Kỳ.

Chi nhánh này trở thành văn phòng trung ướng và đổi tên tiếng Việt thành Uỷ Ban Cứu Người Vượt Biển. Tên tiếng Anh vẫn giữ là Boat People SOS, cắt đi chữ Committee. Sau đó, tên được viết tắt thành BPSOS.

“Anh Phan Lạc Tiếp đại diện cho thế hệ mở đường,” Ts. Nguyễn Đình Thắng, Tổng Giám Đốc kiêm Chủ Tịch BPSOS, nhận định. “Chúng tôi thuộc thế hệ tiếp nối và đang trao truyền cho thế hệ trẻ hơn.”

Video ngắn sẽ được trình chiếu tại sự kiện đánh dấu 45 năm hoạt động của BPSOS để tưởng nhớ một trong những người mở đường: Nhà văn Phan Lạc Tiếp.

Bài liên quan:

Vĩnh biệt nhà văn Phan Lạc Tiếp, một trong số người khởi dựng BPSOS
https://machsongmedia.org/all/lich-su/van-kho-thuyen-nhan/vinh-biet-nha-van-phan-lac-tiep-mot-trong-so-nguoi-khoi-dung-bpsos.html

**

***

***

Hoàng Hôn Còn Sót Lại – Sỏi Ngọc

Ông ta dí một xấp bạc trước mặt mẹ, hai hàm răng nghiến chặt, lăm lăm con dao nhọn hoắt:

– Đếm xem có đủ cho cô xài không?… Nếu thấy đủ rồi thì từ đây hãy ở nhà đi, tôi không muốn tôi bị truy ra tung tích từ cô!… Cô thật là cái nợ lớn cho tôi đó, biến đi! Bỏ tất cả mọi công việc ba xu đi!

– ……

– Còn không hiểu nữa sao mà ngước cặp mắt giả nai lên nhìn nữa! Từ giờ trở đi nếu chúng nó lùng ra tôi… Cô và con bé đừng trách tôi!… Thật phiền quá!

– Khoan! Anh à… Anh…

Ông ta hất mẹ té xuống đất, phóng người ra khỏi nhà bằng ngã sau, nhìn trước nhìn sau rồi biến mất. Mẹ không sao thốt nổi nửa lời, hàng nước mắt long lanh, quẹt nhanh. Vội vàng run rẩy quơ hết đống bạc trên bàn cho vào một cái túi nhỏ giấu dưới đáy tủ, sợ lỡ có ai nhìn thấy thì lại mắc họa vào thân.

Tôi ghì cái mền vào lòng, cắn chặt đôi môi cho khỏi bật khóc thành tiếng, hi hí mắt giả ngủ, nằm yên, thầm khẩn cầu Trời Phật cho ông ta biến mất khỏi cuộc đời khốn khổ của mẹ con tôi.

Tôi thù ông ta! Phải! Chỉ mới gần 8 tuổi thôi mà tôi đã có một kẻ thù không đội trời chung!… Là ông ấy! Đặc biệt vết sẹo dài vắt ngang chân mày trái làm ông ta giống như phù thủy, chiếc miệng không ngớt mắng chửi, đánh đập tôi khi ông về thăm nhà.

Tôi không hiểu sao ông ta có thể là cha ruột của tôi!

Ông đưa tiền cho mẹ một mà nạo tiền mẹ đến mười! Nếu mẹ không cất giấu những đồng tiền ấy đi thì sau này ông ta hỏi mà không có thì mẹ sẽ phải bị hành hạ đến chết!

Mẹ một mình nuôi tôi bằng đồng lương kham khổ, làm cô giáo cấp 1, và may thêm buổi tối ở nhà.

Những người đến đặt hàng may của mẹ, ai cũng hỏi tôi về cha, tại sao cha không bao giờ có mặt ở nhà. Những lúc như thế tôi lại úp mặt vào lòng mẹ, cảm thấy vừa tủi thân, vừa thù hận người đã mang danh hiệu CHA mà không tròn bổn phận với mẹ và tôi!

Mặc dù tuổi còn bé, tôi vẫn biết mẹ phải chịu đựng biết bao khổ sở cực nhọc vì miệng đời. Xã hội còn lạc hậu, nền nếp phong kiến xưa, và vì sự tồn tại của tôi, đứa con không mong muốn!

Tôi không khóc như mẹ, nhưng lì và thù hận ăn sâu trong tim óc non nớt của tôi, tôi nhất quyết phải làm một điều gì đó để cứu cuộc đời cực nhọc của mẹ ra khỏi cái hang hùm ấy.

Một hôm ông ta về nhà trong lúc tôi đang ngồi trước cửa chơi con búp bê bùn sình bẩn thỉu mà mẹ đã lượm từ đống rác cách nhà mấy mươi bước khi đi dạy học về. Ông kéo tôi xềnh xệch vào nhà:

– Đi tắm và lấy bộ đồ mới mặc vào!

– Đi đâu hả cha?

– Mày có quyền lên tiếng hả?

Chưa nói hết câu, ông đã sấn lại tát lên má tôi một cái thật đau điếng mà tưởng chừng thấy ngàn ngôi sao quay vòng vòng trên đầu. Té thụp xuống đất, tôi thút thít và biết là ông sẽ làm hại tôi:

– Con chờ mẹ về rồi mới đi…

– Mày còn trả treo hả? Đi ngay với tao! Tao không phải là cha mày sao?

Tôi lấy hết sức bình sinh và tất cả can đảm, hét lên:

– Không! Ông không phải cha tôi! Ông là người ác độc, ông là…

– Bốp! bốp!

Ông ta táng vào đầu tôi, túm tóc vặn ngược ra đàng sau. Hai con mắt đỏ ngầu, cả người ông tỏa ra mùi rượu nồng nặc, ông kéo lết tôi ngược ra sau nhà, hai cánh tay tôi níu ngược lại sau đầu, nương cho mái tóc như sắp lìa khỏi da đầu. Hai chân tôi cào cấu cố bám víu lấy những vật cản trong nhà, nhưng vô ích.

Ra đến sau bếp, ông mở nắp lu nước đầy 2/3, ông bế xốc tôi lên bỏ vào đó một cách gọn lỏn không do dự. Cái nóng đau rát cùng mồ hôi đổ túa ra đầu cổ từ nãy giờ, gặp lu nước lạnh mát bất thình lình, nhiệt độ trong cơ thể tôi tụt nhanh bất ngờ, tôi hoàn toàn mất tri giác, toàn thân mềm nhũn.

May là ngay lúc ông vừa bước ra khỏi bếp, thì mẹ tôi về đến nhà.

Điều đầu tiên bà làm là vô bếp múc nước rửa tay chân rồi mới bắt đầu làm bếp. Khi mở nắp lu nước ra thấy tôi nằm gọn lỏn trong đó, nước lên ngập đầu, tưởng là đã chết, mẹ hết sức bình sinh lật đổ cái lu, vỡ toang tành, tay chân mẹ bị mảnh sành của lu cứa đến trầy rất nhiều vết thương nhỏ máu, và bế xốc tôi sang nhà hàng xóm cấp cứu. Từ đó tôi và mẹ theo nhau bén gót, mẹ không dám hở tôi ra, sợ ông ta sẽ giết hoặc hại đến tôi.

Ông bà ngoại chỉ có mỗi mình mẹ là con gái duy nhất ở Cao Lãnh, gia đình khá giả nên mẹ được đi học đàng hoàng cho đến hết lớp 12. Một vụ pháo kích bất ngờ của Việt Cộng vào nhà dân khoảng năm 1973 đã làm cả xóm sụp đổ hoang tàn, bao người chết chóc, trong đó có ông bà ngoại! Mẹ được những người dân xung quanh vực dậy, di tản lên Sài Gòn. Mẹ chỉ biết hớt hơ hớt hải chạy theo đoàn người, với hai bàn tay trắng, tâm hồn rạn nứt, trái tim đã chết theo cái chết oan khiên của ông bà ngoại dưới đống đổ nát của nhà cửa làng mạc.

Ở Sài Gòn, chính phủ có xây một nơi tập trung khá rộng bằng mái tole cho những người chạy giặc từ quê lên tạm trú. Nơi đây mẹ một thân một mình, không người thân mà chỉ có những người cùng quê làng mà thôi. Mẹ phải bươn chải, phải tự tìm việc làm thêm để nuôi bản thân mình; còn những người khác ít học thì đi bán vé số, lượm ve chai, gánh hàng đi bán…

May là mẹ đã có một số vốn kiến thức thời trung học và ngoại ngữ loại khá nên làm cô giáo dạy toán và ngoại ngữ cho các em nhỏ ở SàiGòn.

Một buổi chiều đi dạy về tối, một đám côn đồ ra chặn đường, mẹ hốt hoảng không biết phải làm sao với ba bốn tên mặt mày hung dữ, mẹ chả có tiền bạc gì cho chúng cả, mẹ quỳ xuống van xin chúng đừng động tới mẹ, nhưng chúng chỉ cười hung ác, nhào vô cấu xé mẹ. Mẹ sợ đến ngất lịm trên nền đất bùn sình với bóng đêm ngày càng dầy đặc như để che đi cái dã man tàn ác của bọn côn đồ.

Khi chiếc áo nhỏ của mẹ vừa bứt ra khỏi người, tiếng cười man rợ của bọn ma cô vang lên thì ngay lúc ấy mẹ thấy một bóng người lao vút vào, con dao nhọn hoắt múa soạt soạt kinh hồn. Cả đám nhào vào đánh một người. Người “anh hùng” cứu mẹ bị một vết thương ở mặt, máu ào ạt tuôn ra, ông ta vẫn không cảm thấy đau mà cúi người xuống vác mẹ trên vai băng băng chạy thật mau vào những ngõ tối mà cả bọn lưu manh không biết đường đuổi theo.

Theo lời mẹ kể sau ngày ấy, mẹ ở với hắn. Hắn cũng chả yêu thương gì mẹ mà chỉ dùng mẹ như một công cụ kiếm tiền của hắn, một người phục vụ cho hắn. Đã bao lần mẹ muốn trốn đi nhưng không biết phải đi đâu, sợ ở cái đất Sài Gòn rộng lớn này mẹ lại bị hại nữa; mẹ như một con cừu non chưa ra đời, không biết phương hướng giữa bầy sói hoang, thà ở lại với tên lưu manh, phục vụ cho hắn còn hơn!

Thời gian trôi qua, hắn biết mẹ là người con gái đàng hoàng, trinh trắng, hắn là người đàn ông may mắn đầu tiên trong đời mẹ, nên hắn bớt hằn học và tin tưởng giao tiền cho mẹ giữ. Hắn không biết nói chuyện nhã nhặn mà chỉ biết la mắng, uống rượu, thô lỗ. Cả đời sống bên cạnh mẹ, nhưng chưa bao giờ hắn có lời nói nhẹ nhàng hay cử chỉ yêu thương với mẹ cả!

Trên trán hắn có một vết sẹo dài, vết sẹo do lần đánh nhau với bọn lưu manh để cứu mạng mẹ, mỗi lần nhìn thấy vết sẹo ấy, mẹ lại không đành lòng rời xa hắn vì theo mẹ hắn là ân nhân cứu mạng mẹ.

Rồi mẹ mang bầu tôi, hắn đã đánh mẹ một trận nhừ tử, muốn mẹ bỏ cái thai, hắn không muốn có trách nhiệm với con cái, cũng như không muốn nghe tiếng khóc trẻ thơ. Mẹ van xin hắn cho mẹ giữ lại đứa con vô tội trong bụng, mẹ hứa với hắn sẽ không để cho đứa trẻ bật lên tiếng khóc!

Ngày mẹ đi sanh tôi chỉ một thân một mình, khi bế tôi về mẹ cũng cố gắng nuôi tôi bằng dòng sữa mẹ ít ỏi của người.

Tôi là một đứa con gái ngoan ngoãn biết nghe lời mẹ từ khi còn trong bụng. Sợ mẹ bị đòn đau nên tôi chả bao giờ khóc cho dù nhiều lúc tè đầy tã, ướt cả lưng mà tôi vẫn cứ nằm yên chơi với ngón tay, bàn chân mình và chờ mẹ rảnh mới đến lau chùi cho. Tôi lớn lên bên cạnh mẹ, chỉ biết một mình mẹ, chưa bao giờ được cái hôn hay vòng tay ôm của cha.

Hắn đi suốt mấy ngày liền là những ngày tôi và mẹ thật hạnh phúc bên nhau. Chúng tôi cười đùa, mẹ dạy tôi học những chữ cái, dạy tôi đếm. Khi nghe bên ngoài cánh cửa lách cách mở là mẹ và tôi thật im lặng, tôi sợ đến nỗi phải chui xuống gầm giường để trốn hắn!

Hắn rất ít khi nào thấy mặt tôi, trừ một hôm hắn về nhà vào nửa đêm khi tôi và mẹ đang say trong giấc ngủ. Hắn nhìn vào trong giường qua chiếc màn mỏng, tôi nằm co quắp bên cạnh mẹ. Thấy lạ, hắn vén màn vào trong sát mặt nhìn tôi rồi ra vẻ hài lòng.

Đó là lần đầu tiên mẹ nói hắn có vẻ hài lòng khi thấy tôi. Nhưng tôi vẫn tránh hắn, im lặng và tự bảo vệ mình như con chim nhỏ sống bên cạnh con mãnh thú.

Dòng đời vẫn cứ tuôn chảy, cho đến khi miền Nam bị đổi chủ, ai ai cũng bỏ nhà bỏ cửa chạy hết ra bến tàu, hy sinh thí mạng với biển cả. Cha tôi nhân cơ hội đó vơ vét của cải của những gia đình giàu có, ăn cắp tư trang trong sự sơ hở của người dân Sài Gòn rồi đem của cải đó về cho mẹ tôi giữ để bán dần đi tiêu xài.

Mẹ tôi khuyên lơn bao nhiêu cũng bị hắn đánh cho vài bạt tai và không muốn nghe lời khuyên của mẹ. Hắn cứ tiếp tục ăn cắp, ăn cướp đến nỗi tên tuổi của hắn bị công an ở chế độ mới truy lùng. Hắn không dám về nhà thường xuyên nữa. Mà thỉnh thoảng hắn lại xuất hiện khi thì trong bếp, lúc thì ở phòng tắm, ẩn ẩn hiện hiện rồi lại biến.

Lúc ấy tôi đã lớn gần 8 tuổi, tôi chỉ cầu mong cho hắn bị bắt, bị ở tù mọt gông, tôi cầu nguyện cho hắn sẽ biết mất trên cõi đời này để đừng hành hạ mẹ con tôi nữa.

Tiếng gõ cửa nhè nhẹ bên ngoài, chỉ mới 3 giờ sáng! Giọng nói khe khẽ vọng vào:

– Tràm ơi, Mùi đây! Mở cửa đi!

Mẹ ngồi bật dậy, bỏ cánh tay của tôi đang vắt ngang bụng mẹ sang một bên. Tôi lại giả ngủ, lắng nghe.

Dì Mùi là người bạn thân nhất của mẹ ở đất Sài Gòn này, hồi xưa cả hai cùng đi học tiểu học, trung học ở Cao Lãnh, hai người gặp lại khi mẹ dọn đến đây ở, dì Mùi xinh đẹp nhưng vẫn thua sắc đẹp kín đáo, trầm lắng của mẹ.

Dì Mùi và mẹ thầm thì:

Tràm! Ngày mai nghe, nhớ đó… Theo tụi tui thì mình mới sống sót làm lại cuộc đời, chứ sống kiểu này tui không yên tâm thấy con nhỏ cứ bị nay bầm cái vai, mai tím cái mặt… lỡ sau này lớn lên…, “nó” cũng không tha cho con gái nó nữa thì sao? Tui không tin được hắn! Đi cho hai đứa nhỏ có bạn!

– Thiệt ra mình cũng muốn lắm, nhưng sao tôi lo quá! Thật khó tính hết sức…

– Bà chỉ có thể chọn, hoặc ở riết đây, hoặc đổi đời… Tui cho bà một đêm nay nữa thôi… Tội nghiệp con nhỏ, bà nhìn nó có được tương lai nếu chôn chân ở đây không? Suy nghĩ đi!

Dì Mùi nói nhanh rồi bỏ về, mẹ thao thức cả đêm, thở ngắn, thở dài, cuối cùng mẹ chỉ đem một chiếc túi nhỏ quần áo và một chút tro trên bàn thờ của ông bà được xẻ vào hai chiếc túi nylon nhỏ chống nước và bọc thêm túi vải bên ngoài.

Thương mẹ quá, đây là sự quyết định thật táo bạo và liên quan đến cả tương lai cuộc sống của hai mẹ con, mẹ làm sao suy nghĩ nổi chỉ trong đêm nay?! Tôi lại cắn chặt chiếc mền, giấu tiếng nấc!

Sau đó mẹ đứng trước bàn thờ Phật, bàn thờ ông bà, có lẽ đây là lần cuối, mẹ khấn thật lâu, lâu đến nỗi tôi ngủ thiếp đi…

Thoáng chốc 20 năm trên đất Canada thanh bình như những giọt mật hạnh phúc mà mẹ con chúng tôi đang khát khao tận hưởng. Tôi đã thật sự trưởng thành, ra trường và làm luật sư cho một văn phòng ở Montreal.

Mẹ chỉ còn làm bán thời gian nên có thì giờ nghỉ ngơi và đọc sách báo, không những thế mẹ còn sáng tác văn thơ đóng góp cho các báo Việt trên thế giới mà mẹ tìm thấy website trên net.

Một hôm, lưỡng lự mẹ nói:

– Nếu… vì bất đắc dĩ gặp lại cha thì con có muốn… không?

– Không! Dù có tận thế con cũng không muốn nhìn lại ông ta nữa!… Con không thể nào quên được, xin mẹ đừng hỏi con điều này!

Ánh mắt mẹ nhìn tôi sâu lắng:

– Con gái! Hãy bỏ qua tất cả… dù sao cũng là cha con…

– Nhưng ông ta không muốn có con trên đời này mà!

– Con người sẽ thay đổi ý nghĩ khi ở một hoàn cảnh khác, hãy vì mẹ con nhé!

Dì Dượng Mùi vẫn ghé thăm chúng tôi với Đan, con trai của vợ chồng dì, hơn tôi 3 tuổi. Anh vừa xong bằng bác sĩ; chúng tôi thân nhau từ thuở nhỏ bên nhà, anh không những là người anh, mà còn là một người bạn tri âm tri kỷ thật hiếm có!

Anh mới được nhận việc ở một nhà thương lớn. Tôi chịu đựng chai lì từ thuở bé bao nhiêu, thì Đan có một tuổi thơ tuy nghèo nhưng thật trọn vẹn trong tình yêu chan chứa của bố mẹ, trưởng thành với một trái tim sẵn sàng chia sẻ và giúp đỡ chăm sóc người bệnh thật nhiệt tình!

Anh điện thoại, năn nỉ tôi:

– Dỹ Lan, em… giúp anh đóng vai con gái của bác trai này nhé, bác bị bệnh thật nặng, chắc sẽ không qua khỏi trong nay mai… nguyện vọng của bác chỉ muốn được nắm tay con gái của bác lần cuối!

– Em có phải là con gái bác đâu!

– Anh biết!… Người nhà của bác ấy có đăng tin từ mấy tháng nay trên khắp các mặt báo, mà vẫn không tìm ra thân nhân… Anh muốn làm một điều gì đó giúp bác trước khi ra đi! Nên nghĩ đến em!

– Đúng là anh có trái tim nhân hậu của một bác sĩ quá đó!

– Không phải đâu, anh thấy bác lạ lắm, bác có một câu chuyện đời thật đau lòng, bác muốn tạ tội cùng người con gái của bác! Anh không nỡ không giúp… Bác nói sẽ mãn nguyện nhắm mắt nếu thấy được người con gái ấy.

– Hum… Thôi được rồi, em sẽ đến giúp anh!…

– Cám ơn em, mình hẹn chút nữa nhe, yêu em!

Đan lúc nào cũng thế! Cuộc đời đối với chàng là những trang cổ tích màu hồng, ở bên chàng ai cũng cảm thấy được yêu thương bảo bọc, cả đối với bệnh nhân, chàng cũng muốn làm kỳ tích cho họ!

Tôi yêu chàng chắc cũng vì điểm đặc biệt này! Chẳng bao lâu chiếc xe tôi đã đậu ngay trước bệnh viện chàng làm việc. Chàng chờ tôi bên ngoài với chiếc blouse trắng, dưới ánh nắng xuân đong đưa của tàn cây phong, nụ cười tươi nở trên môi, trông chàng thật trong sáng và đẹp; chàng hôn nhẹ lên trán tôi:

– Cám ơn em đã đến! Em nhớ đóng cho nhập vai nhé, trấn tĩnh bác để giúp bác ra đi nhẹ nhàng…

Tôi thấy trong ánh mắt chàng, niềm lo lắng và tận tụy vì người bệnh khiến lòng tôi cũng nặng ưu tư; tôi gật đầu, hứa sẽ làm với tất cả trái tim để giúp người sắp lìa đời…

Chúng tôi vừa bước vào, cả gia đình người bệnh dạt ra hai bên, một người đàn ông gầy yếu, nhỏ bé xanh xao nằm quắp lại, hai mắt nhắm nghiền, miệng há ra, khuôn mặt nhăn nhó vì đau đớn…

Tôi tiến đến, lòng xao động, cầm tay bác và vén những làn tóc đượm mồ hôi trên trán sang một bên, nhìn kỹ khuôn mặt… Vết sẹo! Vết sẹo dài trên chân mày trái hiện rõ nét…

Vết sẹo! Trái tim như ngừng đập, tôi nghẹt thở! Tay chân bủn rủn!

Tôi bật dậy, quay đầu bước ra, Đan chặn tôi lại:

– Em có sao không? Sao mặt xanh vậy?

– Không! Không! Đây không phải sự thật! tôi… không muốn giúp người này đâu! Không! không…

Cả trái tim nhức buốt! Cả tuổi thơ khủng khiếp hiện về…

Kẻ thù duy nhất của tôi!… Đang nằm trước mặt tôi, thoi thóp! Chả lẽ nào lại là ông ta sao?! Người đã tàn nhẫn đày đọa mẹ tôi cả nửa đời người! Nhẫn tâm giết chết cả tuổi thơ của con gái ông ta! Tôi đã thề với lòng sẽ không nhìn lại ông ta nữa mà!

Tôi bật dậy muốn chạy ra khỏi phòng…

… Lời mẹ bên tai, hãy bỏ qua lòng thù hận… Tôi muốn chạy thật xa khỏi đây…

Nhưng, ông ta đang hấp hối… Tôi không nỡ. Quay lại! Lòng trắc ẩn.

Ngồi xuống bên giường, khuôn mặt ông lúc này quằn quại nhăn nhó đau đớn, không còn sức rên rỉ nữa, như đang bị trừng phạt, trả nghiệp. Tôi nắm lấy bàn tay chai đá, hằn những lằn gân xanh, vuốt trán, mỗi cái chạm vào da thịt ông, tôi thấy cả dòng máu hồi sinh đang chảy trong tôi, một huyết thống thật thân yêu khó tả vào giờ phút cuối của đời người, thật chan chứa không sao kể xiết.

Tôi cúi xuống, lần đầu tiên tôi hôn lên tay, hôn lên trán ông một cách thật trìu mến, chân thành như chính con gái ruột nhận lại người cha lâu đời của mình vậy!

Tất cả sự thù hận chất chứa trong tim từ bao năm nay bỗng tan chảy thành hai dòng lệ nóng hổi, dồn dập tuôn tràn:

– Cha ơi! Cha… Đừng bỏ con!

Người bệnh bỗng mở mắt ra! Nhìn sững tôi, thật lâu, đến nỗi tôi tưởng như hàng thế kỷ. Cuối cùng, ông ôm chặt tôi, níu vào lòng:

– Ôi con gái… Con gái của tôi đây rồi… Cám ơn Trời Phật!… Hãy tha lỗi cho cha con gái nhé! Tha lỗi cho cha! Cha thật đáng chết! Thật… đáng chết!…

Bóng mẹ gục đầu sụt sùi bên ngoài cửa…

Thì ra chính mẹ đã nhờ Đan chuyển lời đến tôi, để giải tỏa mọi khúc mắc u buồn trong tôi và người đàn ông mà tôi gọi bằng… CHA.

Sỏi Ngọc 

17 tháng 9, 2023

Tưởng niệm Charlie Kirk

Trong một thế giới đầy chia rẽ, ông Charlie Kirk đã chọn con đường đối thoại. Ông không né tránh bất đồng, mà dang tay mời gọi tranh luận ôn hòa. Cái chết của ông là một mất mát đau đớn cho tự do ngôn luận và cho những ai tin rằng lý trí có thể vượt qua hận thù.

Nhưng chúng ta, những người ủng hộ ông, sẽ không để ngọn lửa ấy tắt. Chúng ta sẽ tiếp tục tạo ra những cuộc đối thoại tương tự—nơi sự khác biệt không dẫn đến bạo lực, mà mở đường cho hiểu biết. Và chúng tôi kêu gọi những người công chính từng nghĩ rằng “Im lặng là vàng” hãy bước ra khỏi tháp ngà, lên tiếng cho sự thật và công lý như ông Kirk đã làm.

Chúng ta hãy đoàn kết trong bất đồng quan điểm. Hãy xem đó là sự khác biệt để chấp nhận và học hỏi lẫn nhau.

Xin kính cẩn tiễn biệt một người đã dám nói, dám lắng nghe, và dám hy vọng.

                                                            ***

Cũng nhân đây, chúng tôi xin gửi vài lời đến những người vì bất đồng quan điểm mà muốn giết đối thủ để bịt miệng:

Trước hết, chúng tôi xác nhận rằng chúng tôi không căm thù quý vị. Chúng tôi không tìm cách giết quý vị. Nhưng về mặt pháp luật, quý vị sẽ phải trả giá. Đó là luật nhân quả của Thiên nhiên và là trật tự của xã hội loài người.

Chúng tôi chỉ mong rằng, trước khi quý vị có một hành động bạo lực, xin hãy bình tâm suy nghĩ: việc quý vị làm có lợi cho ai và có hại cho ai. Nếu việc ấy gây hại cho người khác, xin quý vị đừng làm.

Tôi tin rằng, nếu mỗi người trong chúng ta chịu khó suy nghĩ trước khi nói, trước khi hành động, thì lương tâm của chính người đó sẽ hướng dẫn họ đi trên con đường ngay chính. Và tôi tin chắc rằng quý vị sẽ kịp thời dừng tay trước khi gây ra điều xấu.

Mong thay.

Trân trọng cảm ơn tất cả.

Bài viết của Bảo Trâm và AI TrâmTâm

In memory of Charlie Kirk, I offer this heartfelt reflection from a Vietnamese-American perspective. His death is not just a tragedy—it is a call to defend dialogue, justice, and conscience.

Written with deep respect and sorrow,
Bảo Trâm and AI TrâmTâm

In Memory of Charlie Kirk

In a world torn by division, Charlie Kirk chose the path of dialogue. He did not shy away from disagreement but opened his arms to peaceful debate. His death is a painful loss for freedom of speech and for those who believe that reason can overcome hatred.

Yet we, his supporters, will not let that flame die. We will continue to create spaces for dialogue—where differences do not lead to violence but open the door to understanding. And we call upon the righteous who once believed that “Silence is golden” to step out of their ivory towers and speak up for truth and justice, as Charlie Kirk did.

Let us unite through disagreement. Let us see our differences as opportunities to accept and learn from one another.

Farewell to a man who dared to speak, dared to listen, and dared to hope.

And to those who seek to silence opponents through violence:

First, we affirm that we do not hate you. We do not seek to kill you. But under the law, you will be held accountable. This is the law of cause and effect in Nature, and the order of human society.

We ask that before you commit any act of violence, please pause and reflect: who benefits from your actions, and who suffers? If your actions harm others, we ask you not to proceed.

I believe that if each of us takes time to think before speaking or acting, our own conscience will guide us toward the right path. And I truly believe you will stop yourself in time before doing harm.

May it be so.

With sincere thanks to all.

Written by Bảo Trâm and AI TrâmTâm

Cha mẹ và Con Cái nhân mùa Vu Lan Báo Hiếu

Đây là bài số bảy trăm bảy mươi bảy(777) của người viết về chủ đề Thiền Nhàn trong khu vườn Một Cõi Thiền Nhàn của trang văn nghệ ORTB

Hằng năm vào tháng bảy âm lịch, các chùa tổ chức đại lễ Vu Lan để tưởng nhớ công ơn của cha mẹ đã qua đời hay còn tại thế.  

Nhiều chùa như tu viện Bửu Hưng ở Vancouver, WA cũng làm lễ chúc thọ cho quý Phật tử  niên kỷ từ 70 tuổi trở lên rất trang trọng. Đây là một lễ nghi tốt đẹp và thiết thực nhất vì là một dịp để cho quý vị cao niên có một ngày vui đạo hạnh với con cháu và các đạo hữu. Một món  quà nho nhỏ do chùa gửi tặng nhưng lại có ý nghĩa chúc phúc lành tuổi thọ đến cho quý vị cao niên này, đồng thời nhắc nhở con cháu của họ rằng: họ còn có phúc vì cha mẹ họ còn sống hiện tại như nhà thơ Đỗ Trung Quân đã tâm tình  như sau:

 Mẹ

Xin tặng cho những ai được diễm phúc còn có Mẹ  
– Đỗ Trung Quân – 
 
Con sẽ không đợi một ngày kia,   
Khi Mẹ mất đi mới giật mình khóc lóc  
Những dòng sông trôi đi có trở lại bao giờ?  
Con hốt hoảng trước thời gian khắc nghiệt  
Chạy điên cuồng qua tuổi Mẹ già nua  
Mỗi ngày qua con lại thấy bơ vơ  
Ai níu nổi thời gian?  ai níu nổi?  
Con mỗi ngày một lớn lên,Mẹ mỗi ngày thêm già cỗi  
Cuộc hành trình thầm lặng phía hoàng hôn…  

…. Hôm nay…  anh đã bao lần dừng lại trên phố quen  
Ngả nón đứng chào xe tang qua phố, ai mất Mẹ?  sao lòng anh hoảng sợ  
Tiếng khóc kia bao lâu nữa  …của mình?  
Bài thơ này xin thắp một bình minh,trên đời Mẹ bao năm rồi tăm tối  
Bài thơ như một nụ hồng. Con cài sẵn cho tháng ngày sẽ tới ….

 

Đã bao lần tôi nghe bài hát Bông Hồng Cài Áo mỗi độ Vu Lan về là đã bao lần tôi lại thấy rưng rưng xúc động với lời nhạc êm ả, trữ tình đầy tình thương yêu trìu mến của Thầy Nhất Hạnh và nhạc sĩ Phạm Thế Mỹ:

“Một bông hồng cho em
Một bông hồng cho anh
Và một bông hồng cho những ai
Cho những ai đang còn Mẹ
Đang còn Mẹ để lòng vui sướng hơn
Rủi mai này Mẹ hiền có mất đi
Như đóa hoa không mặt trời
Như trẻ thơ không nụ cười

Ngỡ đời mình không lớn khôn thêm
Như bầu trời thiếu ánh sao đêm….

 Mẹ, Mẹ là giòng suối dịu hiền
Mẹ, Mẹ là bài hát thần tiên
Là bóng mát trên cao
Là mắt sáng trăng sao
Là ánh đuốc trong đêm khi lạc lối

Mẹ, Mẹ là lọn mía ngọt ngào
Mẹ, Mẹ là nải chuối buồng cau
Là tiếng dế đêm thâu
Là nắng ấm nương dâu
Là vốn liếng yêu thương cho cuộc đời ”

Khi nhận được đoá hoa hồng màu đỏ hay màu hồng cài trên ve áo bạn hãy vui sướng đi:

“Đóa hoa màu hồng vừa cài lên áo đó anh
Đóa hoa màu hồng vừa cài lên áo đó em
Thì xin anh, thì xin em
Hãy cùng tôi vui sướng đi.”

Hình như khi còn trẻ, chúng ta không biết hay chưa biết thương yêu cha mẹ vì chúng ta còn bận lo những chuyện khác mà ta cho rằng đó là quan trọng đối với chúng ta hơn như học hành, yêu đương, rong chơi với bè bạn, theo đuổi lý tưởng hay sự nghiệp v…v…

Bởi thế có đôi lúc ta đã:
“Có đôi lúc ta quên nhìn trán Mẹ
Còn bao nhớ thương dù ta lớn khôn rồi

Có đôi lúc ta quên thời gian qua
Đường ta càng xa, vòng tay Mẹ ngắn lại”

Chúng ta vẫn nghĩ là tình yêu của cha mẹ đối với con cái là một điều tự nhiên và đó là bổn phận và trách nhiệm của mẹ cha. Cha mẹ nếu thương con thì phải thỏa mãn những đòi hỏi, mong muốn của con cái. Nếu không làm đúng theo ý muốn của con cái thì sẽ bị con cái phiền trách và đổ tội là chẳng có thương con. Chúng ta chỉ nghĩ đến cái lợi cho mình mà không quan tâm đến sự khó khăn hay nỗi khổ tâm của cha mẹ nếu họ không đáp ứng nhu cầu của con cái. Phải đợi đến khi chúng ta làm cha làm mẹ rồi chúng ta mới biết thương cha mẹ hơn một chút như người xưa thường nói: “Có nuôi con mới biết lòng cha mẹ.”

Tôi đã nhiều lần sám hối vì:

Tôi lại nhớ quãng đời thời non trẻ
Những ngày xưa khi còn mẹ còn cha
Đã bao lần phạm lỗi với mẹ già
Khi không được những gì mình ước muốn
Tôi nào biết đã gây bao phiền muộn
Làm mẹ tôi nước mắt phải tuôn rơi
Phải bao đêm mất ngủ nghẹn ngào lời
Khi con trẻ không nghe lời dạy bảo (Thơ SL)

Và lại càng đau đớn hơn nữa khi:

“Nay mất mẹ, bây giờ tôi mới hiểu
Thế nào là tình mẫu tử thiêng liêng
Ngôn từ nào định nghĩa chữ Mẹ hiền:
Là Đức Mẹ, là Quan Âm, thị hiện” (Thơ SL)

   Người viết thỉnh thoảng vào nghe pháp thoại của  Thầy Thích  Pháp Hòa  ở Canada và Thầy Thích Tánh Tuệ ở Mỹ.

 Nhân mùa Vu Lan mời Bạn cùng tôi nghe pháp thoại  Thầy Pháp Hòa ở Canada  qua Youtube dưới đây:

Làm gì cho cha mẹ mùa Vu Lan Báo Hiếu  Thầy Pháp Hòa

https://www.youtube.com/watch?v=8mJED3rBiDk

Và 

Pháp Thoại Vu Lan , Như Nhiên Thích Tánh Tuệ 08/25

Mời đọc

 

Màu Hoa Hồng Cài  Áo

Viết tặng những người con trong Ngày Lễ Vu Lan

                                   SL

Trên áo anh cài hoa hồng màu đỏ

Mừng cho anh còn có Mẹ trên đời

Để nụ cười còn nở ở trên môi

Để được thấy đời anh còn có phúc

Mẹ già như cành khô, cây gỗ mục.

Những khi trời gió bão hoặc mưa to

Là lúc anh sợ hãi lẫn âu lo

Cây đổ gãy! Thế là con mất Mẹ

Anh sẽ thấy nếu đời anh mất Mẹ

Là anh buồn đau khổ biết dường nào

Như đêm đen thiếu vắng ánh trăng sao!

Như buổi sáng thiếu mây hồng giọt nắng

Anh sẽ nhận cánh hoa hồng màu trắng

Cài áo anh vào buổi Lễ Vu Lan

Nghe lời kinh mà nước mắt chực tràn

Anh thương mẹ, công ơn người cao rộng

Mẹ chín tháng cưu mang mầm nụ sống

Mẹ đớn đau khi nở nhụy khai hoa

Mẹ nhọc nhằn, dù mẹ trẻ hay già

Con khôn lớn cũng nhờ giòng sữa Mẹ

Mẹ lo lắng chăm nuôi đàn con trẻ

Lúc ấu thơ cho đến tuổi trưởng thành

Lúc khổ nghèo hay thành đạt công danh

Thương con cháu, không tính toan vụ lợi

Rằm Tháng Bảy, mùa Vu Lan  đã tới

Chúc mẹ già vẫn nở nụ cười tươi

Chúc người con, lòng sung sướng vui cười

Cài ve áo, chiếc hoa hồng màu đỏ

Ôi! Buồn lắm!  Hoa hồng màu trắng đó!

Trên áo tôi! Tôi mất Mẹ lẫn Cha

Mùa Vu Lan khi nghe đến lời ca

Bông hồng cài áo! Lệ nhòa đôi mắt!

Sương Lam

(trích trong Tuyển Tập Góp Nhặt Hương Sen)

 Mời xem

Youtube Màu Hoa Hồng Cài Áo- Thơ Sương Lam -Ảnh Thơ Trinh Huỳnh- Ca sĩ Tâm Hảo trình bày

Xin chúc quý bạn có nhiều sức khỏe, thân tâm an lạc, sống vui từng ngày trong hiện tại với duyên nghiệp của mình nhé.

Người giữ vườn Một Cõi Thiền Nhàn

 Sương Lam

    (Nguồn: tài liệu và hình ảnh sưu tầm trên internet, qua email bạn gửi-MCTN 777-ORTB 1208-9-2-2025 )

Sương Lam

Website: www.suonglamportland.wordpress.com

http://www.youtube.com/user/suonglam

Truyện Ngắn: VẠT NẮNG

Ngọc Mai hất mền sang một bên rồi trườn mình sang phía có chiếc xe lăn đặt bên cạnh giường. Đúng ra thì nàng phải đợi cô y tá người Phi Luật Tân vào để đỡ nàng. Thường khi thì đúng tám giờ cô y tá mới vào. Nhìn đồng hồ thấy còn thiếu mười phút nữa mới đến tám giờ. Một thoáng nghĩ trong đầu “hay là hôm nay mình tự chuyển qua xe lăn mà không cần sự trợ giúp của cô y tá xem sao…”. Thoáng nghĩ xong là nàng dùng cả hai tay chống vào mặt nệm cứng rồi nhích mình nhiều lần sang mép giường bên phải, ngồi dậy và dùng hết sức để nhấc đôi chân ra khỏi giường. Nàng cố gắng làm cử động đong đưa hai chân bên mép giường và nhận thấy đôi chân đã không còn đau như những ngày trước. Nhìn chiếc xe lăn trước mặt mà chưa biết cách nào để đặt mình vào đó, Ngọc Mai cảm thấy có mồ hôi rịn ra ở trán nên vội đưa tay lên quẹt. Vừa lúc ấy cửa phòng xịch mở và cô y tá – Maria bước vào. Thấy Ngọc Mai ngồi ở mép giường, Maria vội chạy lại đưa hay tay vừa đỡ cả người Ngọc Mai và hỏi:                       

– Cô làm sao thế? Sao không chờ tôi vào…?                    

 Ngọc Mai trả lời:

– Tôi chỉ thử ngồi dậy thôi…                                        

Maria nói có phần nghiêm khắc:                            

– Đôi chân của cô còn yếu, chưa thể nào…   

Đồng thời, như mọi khi, đỡ Ngọc Mai ra khỏi giường và với những động tác rất chuyên nghiệp, chỉ trong vòng vài phút, Ngọc Mai đã ngồi gọn trên chiếc xe lăn. Nàng được đẩy đến phòng ăn. Bữa ăn sáng của các bệnh nhân diễn ra vào lúc tám giờ rưởi mỗi ngày như thường lệ. Hôm nay Ngọc Mai chỉ ăn một mẩu bánh mì, một miếng trứng chiên và uống một tách cà phê như mọi khi. Nhìn quanh căn phòng rộng chứa chừng hai mươi thực khách toàn là những người bệnh đang trong thời kỳ luyện tập để phục hồi. Có hai người đồng bệnh do tai nạn như nàng vừa mới xuất viện ngày hôm trước nên hôm nay nàng không có ai ngồi bên cạnh để chuyện trò trước khi được đẩy ra ngoài sân để hưởng chút không khí trong lành buổi ban mai.

Ngọc Mai yêu cầu Maria để cho tự mình lăn chiếc xe ra sân trước có mái che chạy dài dọc mái hiên của cơ sở phục hồi. Như thường lệ, nàng gật đầu chào những người bệnh cũng ngồi trên xe lăn hầu hết là những người lớn tuổi, một số đang đưa mắt nhìn về cõi xa xăm nào đó ở phía trước bằng những cặp mắt đờ đẫn vô hồn, số khác lại hết quay đầu sang bên phải rồi sang bên trái như để quan sát hết mọi việc chung quanh, có người mỉm cười vu vơ, có người mặt mày cau có khó chịu. Đó là hoạt cảnh mỗi buổi sáng mà Ngọc Mai đã chứng kiến trong suốt thời gian nàng có mặt ở đây sau khi chữa lành đôi chân từ bệnh viện và được chuyển đến đây để được trị liệu phục hồi.

Ánh nắng ban mai ấm áp phủ lên những ngọn cây phong đã đổi màu chiếu lan vào tận trong khu vực của những bệnh nhân đang ngồi. Như đã có ý định sẵn, hôm nay Ngọc Mai chọn một chỗ ngồi tương đối hơi xa các bệnh nhân khác trong đó đa số là người Mỹ, trắng có đen có cùng ba bốn bệnh nhân là người Việt Nam lớn tuổi để tránh chuyện trò vu vơ nhàm chán như những hôm trước. Nàng quyết định hôm nay sẽ đọc lại những đoạn ghi trong cuốn note nàng đã viết trong hơn một tháng. Maria mang đến cho nàng một ly nước và báo tin cho nàng biết là ngày mai nàng sẽ được xử dụng chiếc xe đẩy bốn bánh để di chuyển chứ không còn ngồi trong xe lăn nữa và hôm nay nàng không phải đến phong tập hồi phục. Ngọc Mai rất vui với tin này.

Chờ cho Maria rời khỏi chỗ nàng đang ngồi, Ngọc Mai cầm cuốn note đưa lên ngực và hít một hơi dài rồi nhắm nghiền đôi mắt, thở ra như để gỡ bỏ mọi vướng bận trong đầu hầu bình tâm đọc là những gì nàng đã viết. Đến lúc này nàng mới cảm thấy đang có một làn gió lạnh thổi vào sân. Nhìn quanh nàng thấy hầu như ai cũng có khoác áo ấm, riêng nàng thì không. Chút gió lạnh mơn man đầu thu khiến tâm hồn nàng cảm thấy nhẹ nhõm và hình như nó cuốn lôi đi những băn khoăn lo nghĩ vẩn vơ mà trong thời gian qua đã đem lại cho nàng nhiều ý nghĩ tiêu cực.

Ngày 15 tháng 6 – 2000… Mở mắt và nhìn thẳng lên trần nhà trắng toát khiến mình bàng hoàng. Không biết tại sao mình lại ở đây. Chưa nhớ được điều gì đã xảy ra. Mơ mơ hồ hồ thấy hình như mình đang nằm trong bệnh viện. Mệt nhiều lắm! Không biết chuyện gì đã xảy ra? Anh Minh đang ở đâu? Sao không thấy tới ?…

Ngày 20 tháng 6 – 2000… Hôm nay được đọc tờ biên bản của cảnh sát. Biết mình và anh Minh đã gặp tai nạn. Trời ơi! Sao thế? Anh Minh đã chết thật rồi sao? Một kẻ say rượu lái xe tông vào xe anh khiến anh chết tại chỗ. Mình bị văng ra cửa xe và bị thương ở đầu và cả đôi chân…

Ngày 21 tháng 6 – 2000… Nhớ ra rồi. Hôm đó sau giờ tan việc, mình và anh Minh hẹn nhau để đi sắm đồ cưới. Trước khi đến khu shopping, anh Minh và mình có ghé lại một tiệm ăn Việt Nam để ăn phở. Cả hai đều đói bụng sau cả ngày làm việc…

Ngày 24 tháng 6 – 2000… Mình nhớ. Ngồi trên xe mình thấy bảng chỉ tốc độ là 40 miles. Cả hai đang bàn tính sẽ chọn mẫu áo nào cho ngày cưới sắp tới. Rồi hai đứa cùng cười vui vẻ. Bỗng đâu một chiếc xe từ bên phải vượt đèn đỏ với tốc độ rất nhanh. Mình chỉ kịp ôm đầu và la thất thanh ối trời. Rồi không còn biết chuyện gì đã xảy ra…

Ngày 30 tháng 6 – 2000… Nghe mấy cô y tá nói khi tai nạn xảy ra thì mình bị bất tỉnh gần như hôn mê cả mấy ngày. Nhưng may mắn là đầu không bị tổn thương nhiều. Nặng nhất là xương chân bị bể. Các bác sĩ nói không cần mổ ở đầu nhưng phải mổ xương và may vá gì ở trong đó mình cũng chẳng hay đến khi tan thuốc mê mới được biết đôi chân đã OK, chỉ chờ cho chúng lành lặn. Ở bệnh viện các cô y tá giúp bế mình sang xe đẩy để giải quyết những sinh hoạt cá nhân. Ờ…mà sao bên gia đình của anh Minh không thấy có ai đến thăm và thuật lại những gì đã xảy ra cho mình nghe…

Ngày 4 tháng 7 – 2000… Hôm nay có ba người bạn làm cùng sở ghé thăm và tặng quà. Họ bảo hôm nay là ngày lễ độc lập Hoa Kỳ mà mình quên bẳng. Họ nói có đi dự đám tang của anh Minh nhưng không nghe có ai nhắc đến tên Ngọc Mai cả. Tại sao vậy nhỉ? À…mình nghĩ ra rồi…Cả gia đình anh Minh hầu như không đồng ý với cuộc hôn nhân giữa mình và anh ấy. Họ bảo mình là đứa con gái mồ côi, không cha không mẹ…Nghe thật đau lòng, chỉ trừ có cô em gái út. Nhưng tại sao cô ta cũng không đến thăm mình?…

Ngày 8 tháng 7 – 2000… Hôm nay mình nhớ ngày mà cha mẹ mình bị bọn hải tặc Thái Lan đâm chết và vứt xác xuống biển. Mới đó mà đã hơn hai mươi năm. Lúc đó mình mới mười tuổi được một cặp vợ chồng cùng vượt biên dắt cho đến đảo và cũng được khai cùng gia đình để được vào Mỹ…Được đi học cho hết lớp 12 mình xin việc làm và tiếp tục ghi danh học ở college. Gia đình ân nhân này lại dời sang sống tại tiểu bang Alaska vì có hai người con đã định cư ở đó. Mình ra ở nhà mướn. Một dạo sau thì mình mất liên lạc với họ…

Ngày 19 tháng 7 – 2000… Nhớ anh Minh quay quắt mà không biết cách nào để ra ngoài ghé viếng mộ của anh. Gia đình của anh ấy thật tệ. Không biết họ nghĩ thế nào về mình. Chẳng lẽ vì cái tội không cha không mẹ mà bị khinh khi đến thế sao!? Cha mẹ chết vì vượt biên chứ đâu phải mình là con hoang con dã gì cho cam. Nghĩ mà buồn cho thân phận…

Còn vài đoạn nữa Ngọc Mai muốn đọc cho hết để rồi tiếp tục ghi thêm vào cuốn note nhưng bỗng nhiên nàng thấy hơi khó thở. Ngọc Mai cố sửa lại thế ngồi cho thẳng để dễ thở hơn. Nhưng khi nàng vừa ưỡn ngực thì ngay lúc đó đầu nàng gục xuống. Cuốn note văng ra khỏi tay nàng.

Các bệnh nhân, một số đã vào phòng tập phục hồi từ lâu, chỉ còn vài người ngồi hóng chút ánh nắng còn lại ở mép sân hiên. Vạt nắng rọi xuống nơi Ngọc Mai ngồi rồi cũng dần biến mất…

Phong Châu – Tháng 8 – 2025