THƠ CAO MỴ NHÂN – LOANH QUANH

Lời Dẫn Cho Chủ Đề Chiều Nhạc: “Em Không Nghe Mùa Thu!” Tuần Tới!

(Xin bấm vào link dưới đây, để nghe lời giới thiệu về chiều nhạc độc đáo, có một không hai này!)

Lúc 3 giờ chiều, Chủ Nhật, 12 Tháng 10, 2025 (Tuần tới!)

Tại Cà Phê Lovers, 1855 Aborn Rd, San Jose, CA 95121

-Mùa Thu – chẳng biết từ khi nào, đã trở thành một khúc nhạc dìu dặt vang vọng trong tâm hồn người Việt. Mỗi chiếc lá rơi, mỗi cơn gió heo may như đều có tiếng thì thầm của tình yêu, của nỗi nhớ, của những điều chưa kịp nói.

Có người nghe Thu bằng đôi mắt ngẩn ngơ trước sắc vàng trải dài trên con đường nhỏ. Có người nghe Thu bằng trái tim rưng rưng khi một bản nhạc xưa bất chợt vang lên trong quán vắng. Nhưng cũng có người… không nghe thấy Thu, bởi mùa Thu trong họ là một khoảng lặng, là vết thương chưa lành, là lời hẹn còn bỏ ngỏ.

Chiều nhạc “Em Không Nghe Mùa Thu!” chính là lời mời gọi bước vào cõi mộng đó. Ở đó, âm nhạc và thi ca sẽ dìu nhau đi qua những con đường đầy lá vàng, qua những sợi tơ khói mỏng manh, qua cả bóng dáng của một tình yêu thầm thì hay một kỷ niệm chưa kịp ngủ yên.

Trong không gian ấy, tiếng hát trở thành hơi thở, câu thơ hóa thành cánh hoa vàng khẽ khàng chạm vào tâm hồn người thưởng ngoạn. Người nghe sẽ bắt gặp chính mình – có thể là một ngày thu xưa nơi giảng đường, một khung cửa nhỏ chờ ai, hay một buổi tiễn biệt trong gió lộng lá bay.

Mùa Thu không chỉ để nghe bằng tai, mà còn để cảm bằng tim. Và đôi khi, chính cái “không nghe” ấy lại là sự lắng đọng sâu xa nhất: như một làn sương giăng, như một ánh trăng rằm, như hơi ấm còn vương nơi bàn tay khẽ chạm.

“Em Không Nghe Mùa Thu!” – không chỉ là tên gọi của một chiều nhạc, mà là một giấc mơ được dệt bằng giai điệu, bằng lời thơ, bằng tình yêu bất tận dành cho cái đẹp mong manh và dịu dàng của mùa Thu.

(Xin bấm vào link dưới đây, để nghe lời giới thiệu về chiều nhạc)

LỜI MỜI

Cho Chiều Nhạc Truyền Thống Lần Thứ 6 “Em Không Nghe Mùa Thu!” Do Văn Thơ Lạc Việt Tổ Chức. Vào Cửa, Nước Uống, Hoàn Toàn Miễn Phí!

(Xin bấm vào link dưới đây, để nghe lời giới thiệu về chiều nhạc, độc đáo nhất trong năm!)

-Mỗi độ thu về, lòng người lại rộn ràng với những tình khúc, lời thơ chan chứa hồn mùa thu.

Một buổi sinh hoạt văn học nghệ thuật thân quen – đã thành truyền thống – luôn đầy ắp tiếng hát, tiếng ngâm, cùng những giai điệu ngọt ngào của bạn bè nghệ sĩ và thi nhân trong vùng Thung Lũng Hoa Vàng.

Lúc 3 giờ chiều, Chủ Nhật, 12 Tháng 10, 2025 (Tuần Sau!)

Tại Cà Phê Lovers, 1855 Aborn Rd, San Jose, CA 95121

Thưởng thức ly cà phê, ly trà, ly sinh tố và thưởng thức những tiếng hát được yêu mến nhất vùng Thung Lũng Hoa Vàng: Khôi Nguyên, Hạnh Thảo, Ngọc Hoa, Văn Khoa, Lệ Hà, Thanh Trúc, Thúy Nga, Thanh Loan, Hồng Nguyễn, Minh Thúy, My My, đặc biệt với sự có mặt Thi Sĩ Yên Sơn, khách quý từ xa!

Với những bản tình ca mùa thu lãng mạn: Giấc Mơ Mùa Thu, Mùa Thu Cho Em, Thu Ca, Có Phải Em Mùa Thu Hà Nội, Không Còn Mùa Thu…

Đặc biệt: Với mục Mừng sinh nhật các thành viên, chương trình Lô Tô vui nhộn với 10 phần quà hấp dẫn dành cho Quý Khách may mắn.

Vào cửa & nước uống: Miễn phí!

Văn Thơ Lạc Việt trân trọng kính mời Quý Đồng Hương, Quý Thi Hữu, Quý Thân Hữu cùng đến để hòa nhịp yêu thương, sẻ chia trong một Mùa Thu Vàng 2025 – mùa của thơ, nhạc và tình người.

Lời Chúc Mừng và Cảm Tạ! (Vui): Trang Nhà VTLV Vừa Được Con Số Trên Một Triệu Rưỡi View! (1,545,537)

-Tùng! Tùng!…Tùng!

Xin trân trọng thông báo cho làng trên, xóm dưới, cô bác gần xa, bạn bè tít mù, một tin vui to bằng… cái đình…làng!

Trang Nhà Văn Thơ Lạc Việt (VTLV) đã chính thức cán mốc hơn 1 TRIỆU view rồi đó ạ! Đó là chút khiêm nhường thôi, con số chính thức trên một triệu rưỡi! (1,545,537)

Trên một triệu! – vâng, không nhầm đâu, một con số có sáu số 0 đứng nghiêm chỉnh phía sau số 1 – là kết quả của bao tháng ngày Ban Biên Tập cặm cụi, gõ chữ đến mòn bàn phím, mòn ngón tay! sáng tác, sưu tầm bài vở đến “mòn con mắt!”, để bền bỉ dọn từng mâm chữ nghĩa tươm tất cho quý độc giả thưởng thức.

Nhưng… công lao lớn nhất, thành thật mà nói, thuộc về quý bà con, cô bác, anh chị em văn thi sĩ, bạn hữu, thân hữu khắp nơi, đã thương, đã mến, đã chịu khó “click” vô đọc, rồi “ghé” vô coi, rồi lại “lần sau nhớ ghé nữa nghen!”. Nếu không có tình thương, mến thương đó, VTLV làm sao có được ngày hạnh phúc hôm nay!

Một lần nữa, xin gởi lời tri ân cả nhà, cả xóm, cả làng, cả nước – nói hoài cũng không hết!

Chỉ biết rằng: trên 1 triệu view hôm nay, là niềm vui chung, là kết quả tình thân gắn bó, và là động lực, để VTLV tiếp tục bước tới, dọn thêm nhiều “mâm cỗ chữ nghĩa” tuyệt vời, ngon hơn nữa, để đáp lại lòng thương mến của Quý Vị!

Chúc Mừng Ban Biên Tập VTLV, xin được hô to:

“Cảm ơn! Cảm ơn! Cảm ơn nhiều lắm!”

Kính mời quý vị quý anh chị ghé vào trang nhà VTLV đọc nhiều tin tức và văn thơ mới cập nhật:

TRANG ĐẶC BIỆT VĂN THƠ MÙA THU

VTLV TRANG ĐẶC BIỆT CHO VĂN THƠ MÙA THU

TIN TỨC TỔNG HỢP: LÊ VĂN HẢI

LÊ VĂN HẢI: TỔNG HỢP TIN TỨC MỚI NHẤT

GS/TS MAI THANH TRUYẾT – CON ĐƯỜNG VIỆT NAM

GS/TS MAI THANH TRUYẾT- Con Đường Việt Nam – Phần XII – Thế nước – Vận Nước Việt Nam Hôm Nay và Viễn Cảnh Tương Lai.

VTLV – GÓC VƯỜN CÔ GÁI VIỆT

VĂN THƠ LẠC VIỆT – GÓC VƯỜN CÔ GÁI VIỆT

TIN VUI CHO CỘNG ĐỒNG VIỆT NƠI HẢI NGOẠI

Tin Cực Vui Cho Cộng Đồng Người Việt Hải Ngoại

Xin cảm ơn và kính chúc vui tất cả chúng ta (Phương Hoa – VTLV)

Giới Thiệu Sinh Hoạt Các Hội Đoàn Khác:

Lời Chúc Mừng Tết Trung Thu 2025!

(Hình: Ông H. và cháu ngoại, Mừng Tết Trung Thu!)

-Chỉ còn một ngày nữa, Tết Trung Thu lại về! mang theo ánh trăng tròn đầy, hương bánh nướng nồng nàn và niềm vui đoàn tụ.

Người thực hiện bản tin hàng ngày, xin gửi đến bạn bè và gia đình lời chúc an lành, hạnh phúc và viên mãn trong dịp Tết Nhi Đồng này:

-Chúc mọi nhà sum vầy, ấm áp, tràn ngập tiếng cười và yêu thương.

-Chúc người lớn mạnh khỏe, bình an; trẻ nhỏ hồn nhiên, vui tươi, học giỏi.

-Chúc mỗi mái ấm đều rộn ràng niềm vui đoàn viên, như ánh trăng rằm soi sáng khắp nẻo yêu thương.

Dẫu xa hay gần, xin cùng nâng ly dưới vầng trăng sáng, gửi nhau lời chúc tốt lành:

Một mùa Trung Thu trọn vẹn – Trăng tròn, đèn lồng, bánh ngọt, lòng người thêm ấm áp yêu thương!

Chúc Mừng Trung Thu 2025!

Sài Gòn: Bánh Trung Thu “đại hạ giá sập sàn” vẫn ế! người bán đứng ngồi không yên!

-Chỉ còn có hai ngày nữa là Tết Trung Thu, nhưng thị trường bánh Trung Thu ở Sài Gòn vẫn ảm đạm chưa từng thấy. Dù các quầy đồng loạt hạ giá “sập sàn” – từ “mua 1 tặng 3” đến chiết khấu 20% kèm tặng lồng đèn – hàng vẫn chất đầy, người bán ngao ngán lo… ôm nợ.

Trên tuyến Phạm Văn Đồng (TP Thủ Đức), ông Bùi Văn Hiền cho biết, bánh bán giá chỉ 145.000–165.000 đồng/cái (khoảng 5–6 đô la). “Tuần trước tôi khuyến mãi ‘mua 1 tặng 2’ mà vẫn ế quá, giờ nâng lên ‘mua 1 thành 3’, có khi mai phải… thành 4!”, ông than thở.

Tình cảnh tương tự ở đường Xô Viết Nghệ Tĩnh (Bình Thạnh), anh Văn Viên cho hay dù treo bảng “mua 1 thành 3” nhiều ngày, lượng khách vẫn đìu hiu. Với giá gốc 135.000–175.000 đồng/cái, nay tính ra chỉ còn khoảng 50.000 đồng/cái, nhưng sức mua vẫn “tụt dốc không phanh”. Anh nhập 600 bánh Đồng Khánh mà mới bán được hơn 200. “Ế chưa từng thấy, mưa suốt, khách chẳng buồn ghé!”, anh buồn rầu.

Theo ghi nhận, bánh Kinh Đô dù bán theo giá công ty, không khuyến mãi, cũng chỉ đạt 60–65% lượng tiêu thụ. Nhiều người bán cho biết, với các hãng “mua đứt bán đoạn” như Đồng Khánh, nếu ế là lỗ nặng, trong khi bánh gần hết hạn khó đẩy hàng.

Các siêu thị lớn như Bách Hóa Xanh, MM Mega Market cũng tung khuyến mãi “giảm đến 50%”, “mua trên 650.000 đồng tặng phiếu 100.000 đồng”, nhưng sức mua vẫn èo uột.

Bà Nguyễn Thị Thu Thủy, đại diện hãng Đồng Khánh – Bông Lúa Vàng, nhận định: “Doanh nghiệp nay ít tặng bánh cho đối tác, người dân lại có nhiều lựa chọn hơn, nên thị trường giảm mạnh. Năm nay coi như… mất mùa Trung Thu.”

Từ chỗ “bán một mùa, ăn cả năm”, thị trường bánh Trung Thu Sài Gòn giờ chỉ còn là cuộc đua xả hàng, gỡ vốn trong tuyệt vọng.

Tin Quốc Tế Đó Đây

Tổng Thống Nga Tuyên Bố Sẽ “Đáp Trả Rất Cứng Rắn” Âu Châu Nếu Bị Đe Dọa

(Hình REUTERS – Mikhail Metzel: Tổng thống Nga Vladimir Putin trong chuyến thăm đến Nizhny Novgorod, Nga, theo dõi cuộc tập trận Zapad – 2025.)

-Hôm 2/102/2025, trong một cuộc hội thảo tại Sotchi, miền Tây-Nam nước Nga, Tổng thống Vladimir Putin cho biết Ðiện Cẩm Linh theo dõi sát “việc Âu Châu quân sự hóa”, đồng thời cam kết sẽ “đáp trả rất cứng rắn” nếu bị đe dọa.

Theo thông tấn xã AFP, trong bài phát biểu mở đầu cuộc hội thảo, do viện tư vấn Nga mang tên Club Valdai chủ trì, Tổng thống Nga bảo vệ quan điểm “thế giới đa cực” chống lại phương Tây và khẳng định “cội nguồn thực sự” của chiến tranh Ukraine “và nhiều xung đột nghiêm trọng khác đầu thế kỷ XXI” là do “các thế lực chiến thắng” sau Chiến tranh Lạnh “muốn áp đặt với toàn thế giới quan điểm độc đoán và chủ quan về vấn đề an ninh”.

Ông Putin còn bác bỏ cáo buộc là Nga có ý đồ tấn công Khối Minh ước Bắc Ðại Tây Dương (NATO). Chủ nhân Ðiện Cẩm Linh chỉ trích giới tinh hoa Âu Châu đang kích động không khí hoang tưởng, phổ biến quan điểm “chiến tranh với Nga đang đến gần”. Đặc phái viên của Đài Phát Thanh Quốc Tế Pháp (RFI) tường trình từ Mạc Tư Khoa:

“Những lãnh đạo bất tài, nhiều thành phần trong giới tinh hoa cố tình thổi bùng không khí hoang tưởng”. Tổng thống Nga ngay lập tức đã tìm ra cái đích để tấn công, sau khi các nước Âu Châu vừa kết thúc 2 ngày thượng đỉnh tại Copenhagen, với quốc phòng là nội dung chính. Lãnh đạo Nga cảnh báo: “Hành động đáp trả của Nga đối với các đe dọa chắc chắn sẽ rất cứng rắn. Tôi nói rõ đây là hành động đáp trả bởi vì Nga không phải là bên chủ động dấy lên một cuộc đối đầu về quân sự”.

Theo cáo buộc của Tổng thống Vladimir Putin, các khiêu khích sẽ không dừng lại, bởi vì thông qua các hậu thuẫn quân sự cho Kiev, các nước Âu Châu cũng tìm cách duy tình trạng căng thẳng thường trực trong cuộc chiến tranh tại Ukraine. Ông Putin nói: “Bất hạnh thay, chiến sự vẫn chưa chấm dứt. Đây không phải là lỗi của đa số, mà đúng hơn là của một thiểu số. Âu Châu không ngừng làm xung đột trở nên trầm trọng hơn. Theo ý tôi, họ không có mục tiêu nào khác hơn trong hiện tại. Tuy nhiên, tôi tin tưởng cuối cùng thì thiện chí sẽ chiến thắng. Chắc chắn là như vậy!”

Trong khi đó, đối với Mỹ, Tổng thống Nga tỏ ra mềm mỏng hơn nhiều, cho dù ông Putin cũng cảnh cáo việc Hoa Thịnh Ðốn chuyển cho Kiev phi đạn tầm xa Tomahawk là “một hành động leo thang mới””.

Tổng thống Nga nhấn mạnh đến việc quân đội Ukraine sử dụng phi đạn tầm xa Tomahawk là một bước leo thang nguy hiểm trong quan hệ Nga-Mỹ, do việc vận hành loại phi đạn này “không thể tránh khỏi có sự tham gia trực tiếp của quân nhân Mỹ”.

Về loại phi đạn Tomahawk, hãng tin Anh Reuters, dẫn 4 nguồn tin thân cận với hồ sơ này, cho biết dường như hiện giờ quân đội Hoa Kỳ không có đủ nguồn dự trữ để cung cấp cho Ukraine. Trong những năm gần đây, Tomahawk được sản xuất với nhịp độ từ 55 đến 90 phi đạn mỗi năm. Theo dữ liệu từ ngân sách Bộ Quốc phòng Mỹ, Hoa Kỳ chỉ dự kiến mua thêm 57 phi đạn loại này trong năm tới.

Một Chiếc tàu của “Hạm Đội Ma” của Nga Bị Giữ

-Một diễn biến mới cho thấy sự căng thẳng với Mạc Tư Khoa, đó là vụ Pháp khám xét và bắt giữ một tàu chở dầu bị nghi thuộc đội tàu ma của Nga.

Nhật báo Le Figaro có bài phóng sự: “Những bí ẩn về chiếc tàu ma của Nga giữa cuộc chiến drone” đề cập vụ chiếc tàu “Boracay” đã bị tạm giữ ngoài khơi thành phố Saint-Nazaire của Pháp từ ngày 28/09. Cơ quan chức năng Pháp đã mở điều tra và hai thành viên thủy thủ đoàn đã bị bắt giữ.

Phóng sự của Le Figaro lưu ý, hôm 22/9/2025, nhiều drone xuất hiện gần phi trường Copenhagen, Đan Mạch, làm tê liệt giao thông hàng không hơn 4 giờ. Cùng thời điểm, chiếc tàu chở dầu Boracay, bị nghi ngờ được Nga dùng để chuyên chở dầu né lệnh trừng phạt, di chuyển gần vùng biển Đan Mạch, sau đó bị Hải quân Pháp chặn và đưa về Saint-Nazaire vì nghi vấn mang cờ hiệu giả và chống lệnh.

Chiếc tàu này treo cờ Benin giả, đã nhiều lần đổi tên và quốc tịch để tránh lệnh trừng phạt. Thuyền trưởng và sĩ quan cao cấp của tàu, cả hai đều là công dân Trung Quốc, đã bị bắt giữ vì từ chối tuân lệnh. Tàu Boracay trước đó rời cảng Primorsk (Nga) hướng tới Ấn Độ, bị nghi có liên quan đến các vụ drone, nhưng vai trò trực tiếp chưa rõ. Theo tờ báo, các chiếc tàu ma như Boracay được Nga sử dụng vào mục đích kinh tế nhưng đôi khi cho nhiệm vụ tình báo. Điều này càng cho thấy mối đe dọa trên biển của Nga và nhu cầu Âu Châu tăng cường giám sát, hợp tác quân sự và kiểm soát an ninh hàng hải.

Tại Copenhagen, Tổng thống Emmanuel Macron giải thích rằng việc khám xét tàu Boracay “cho thấy thực tế của một hiện tượng: riêng hạm đội ma, theo ước tính của chúng tôi, đã tài trợ 40% nỗ lực chiến tranh của Nga. Có khoảng từ 600 đến 1.000 tàu như vậy chuyên chở dầu Nga, bất chấp các lệnh cấm. Đây là một yếu tố quan trọng của mô hình kinh tế Nga, và do đó, việc gây áp lực lên nó là tối quan trọng”.

Mục tiêu này rõ ràng được nhiều quan chức Âu Châu chia sẻ. Vào tháng 12, một tàu ma khác của Nga, Eagle S, bị nghi ngờ phá hoại một tuyến cáp ngầm dưới biển ở Baltic. Phần Lan đã bắt giữ chiếc tàu cho đến nay, thuyền trưởng đang chờ xét xử.

Putin: Việc Pháp Bắt Giữ Tàu Chở Dầu Boracay Là Hành Vi “Cướp Biển”

-Phản ứng về việc Hải quân Pháp bắt giữ một tàu chở dầu nghi thuộc “hạm đội ma” của Nga vào thứ Bảy (27/9) tuần trước, Tổng thống Nga Vladimir Putin hôm 2/10/2025, đã phủ nhận mọi sự liên quan giữa tàu này với Mạc Tư Khoa và cáo buộc Paris thực hiện “hành vi cướp biển”.

Chiếc tàu mang tên Boracay bị bắt hôm 27/9, sau khi hải quân Pháp phát giác “các điểm bất thường liên quan đến quốc tịch của tàu” và “việc không treo cờ quốc gia”. Tàu đã được cho rời đi trong đêm 25/9 rạng sáng 26/9 và đang di chuyển về phía Tây-Nam, hướng tới Ấn Độ. Trả lời thông tấn xã AFP, một nguồn tin cho biết thuyền trưởng và thuyền phó – cả hai đều mang quốc tịch Trung Quốc – “đã được đưa trở lại tàu sau thời gian bị câu lưu”.

Phát biểu trong cuộc họp thượng đỉnh Cộng đồng Chính trị Âu Châu ở thủ đô Copenhagen của Ðan Mạch hôm 2/10, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron khẳng định việc bắt giữ tàu này thể hiện mong muốn của Paris “tăng cường áp lực lên hạm đội bóng ma, vì điều đó rõ ràng làm giảm khả năng Nga tài trợ cho cuộc chiến ở Ukraine”. Nguyên thủ Pháp cũng tuyên bố sẽ tổ chức một cuộc họp “trong vài ngày tới” với các Tổng Tham mưu trưởng, “phối hợp với NATO, trong khuôn khổ ‘Liên minh các nước tình nguyện vì Ukraine'”nhằm “vạch ra những hành động chung”.

Trong khi đó, Tổng thống Nga Vladimir Putin lại cho rằng việc bắt giữ tàu Boracay là hành vi “cướp biển”. Ông nói: “Đó là hành vi cướp biển. Bởi vì tàu chở dầu bị bắt giữ trong vùng biển trung lập, hoàn toàn không có cơ sở pháp lý (để bắt giữ). Rõ ràng họ đang tìm kiếm thứ gì đó như hàng hóa quân sự, drone, hoặc những thứ tương tự. Nhưng họ đã không phát giác được gì trên tàu”. Tổng thống Putin khẳng định thêm rằng ông “không biết tàu này có liên quan đến Nga ở mức độ nào”.

Đức: Thống Nhất Chưa Hoàn Tất

-Một sự kiên quan trọng ở Âu Châu cũng được các báo quan tâm: Hôm nay là ngày kỷ niệm 35 năm thống nhất 2 miền Đông và Tây nước Đức. Tuy nhiên, giới quan sát nhận thấy dường như chừng ấy thời gian vẫn chưa đủ để hoàn tất một cuộc thống nhất đất nước.

Báo Le Fiagaro có bài phỏng vấn nhà Sử học Pháp Hélène Miard-Delacroix, một chuyên gia về Lịch sử và Văn minh Đức. Bà Hélène Miard-Delacroix giải thích rằng sự kiện thống nhất nước Đức năm 1990 được thúc đẩy bởi làn sóng dân chủ ở Đông Đức và sự tan rã dần của chính quyền cộng sản. Sau sự sụp đổ của Bức tường Bá Linh tháng 11/1989, Đông Đức tổ chức bầu cử tự do tháng 3/1990 và sáp nhập vào hệ thống kinh tế-xã hội của Tây Đức vào tháng 7.

Tinh thần ủng hộ ban đầu nhanh chóng lắng xuống khi việc chuyển đổi sang kinh tế thị trường gây thất nghiệp và phá sản, tạo ra cảm giác bị phản bội ở Đông Đức, đồng thời gây bức xúc ở Tây Đức do chi tiêu công lớn cho tái cơ cấu.

Sau 35 năm, việc hội nhập 16 triệu dân Đông Đức vào Tây Đức được xem là thành tựu lớn, nhưng cách biệt kinh tế và xã hội vẫn tồn tại: mức lương, hưu bổng, tỉ lệ việc làm và số lượng doanh nghiệp ở Đông Đức đều thấp hơn so với Tây Đức. Hiện tại, thống nhất về hành chính và kinh tế đã hoàn tất, nhưng còn cách biệt về văn hóa, giá trị và quan hệ xã hội giữa Đông-Tây.

Cùng chủ đề này, báo Libération có bài phóng sự “Thống nhất: Đông Đức còn vương vấn oán giận” cho thấy sự cách biệt giữa Đông và Tây Vẫn chưa thể san bằng.

Theo báo Libération, 35 năm sau thống nhất, các vùng của Đông Đức cũ vẫn chịu hậu quả kinh tế-xã hội: Dân số giảm, thu nhập thấp hơn Tây Đức, nhiều vị trí quan trọng do người phía Tây nắm giữ, và cảm giác mất chủ quyền vẫn tồn tại. Mặc dù cơ sở hạ tầng được cải thiện, tình trạng bất bình đẳng và hoài niệm về “thời Đông Đức” càng làm tăng thêm nỗi thất vọng.

Thực trạng này tạo điều kiện cho sự trỗi dậy của cực hữu, như đảng Afd khai thác tâm trạng này của người dân phía Đông để thu hút cử tri, đặc biệt là giới trẻ. Khoảng cách chính trị giữa Đông và Tây Đức vẫn sâu sắc, khiến “bức tường” Bá Linh, một biểu tượng lịch sử, giờ trở thành rào cản ý thức hệ trong nước Đức thống nhất.

Kỷ Niệm 35 Năm Tái Thống Nhất Đông-Tây: Giới Trẻ Đức Vẫn Khó Vượt Qua Những Rào Cản Khác Biệt

(Hình AFP – Gilles Leimdorfer: Những người trẻ mừng ngày thống nhất nước Đức trước cổng Brandebourg, Bá Linh, thủ đô của Đức, ngày 3/10/1990.)

-Hôm 3/10/2025, Đức kỷ niệm 35 năm tái thống nhất đất nước, khi Đông và Tây Đức chính thức hợp nhất. Lễ kỷ niệm được tổ chức tại Saarbrücken, thủ phủ của tiểu bang Saarland, nằm sát biên giới với Pháp.

Tổng thống Emmanuel Macron đã tới dự buổi lễ, đánh dấu lần đầu tiên trong vòng 20 năm có một nguyên thủ ngoại quốc tham gia sự kiện này. Các hoạt động chào mừng, các cuộc thảo luận và nhiều buổi triển lãm đã bắt đầu từ chiều 2/10 và sẽ kéo dài đến tối 4/10.

Nhưng 35 năm sau, các cuộc thăm dò cho thấy sự khác biệt giữa phía Đông và Tây vẫn còn đó, kể cả trong thế hệ trẻ, những người đã không sống qua thời gian đất nước bị chia cắt. Từ thủ đô Bá Linh của Đức, thông tín viên Pascal Thibaut của Đài Phát Thanh Quốc Tế Pháp (RFI) tường trình:

“Cứ mười người Đức thì có tới sáu người cho rằng giữa hai miền Đông-Tây tồn tại nhiều khác biệt hơn là điểm chung, trong khi cách đây vài năm, các cuộc khảo sát tương tự cho ra kết quả cân bằng hơn. Có thể nhiều người nghĩ rằng thế hệ trẻ sẽ vượt qua những rào cản này dễ dàng hơn, nhưng thực tế thì những khác biệt đó vẫn tồn tại từ trong cuộc sống gia đình ra xã hội.

Nora Zabel, 29 tuổi, sinh ra ở nơi trước đây là Cộng hòa Dân chủ Đức (Đông Đức), mới cho xuất bản trong tuần này cuốn sách mang tên “Thống nhất nhưng chia rẽ”, nói về thế hệ Z ở Đức. Cô nói: “Có những khác biệt về văn hóa thường không mấy được quan tâm ở miền Tây. Chúng tôi lớn lên trong sự khác biệt. Chúng tôi có xu hướng dần xa cách nhau hơn. Ở miền Đông, một số người khẳng định: chúng tôi khác biệt và chúng tôi không để ai áp đặt cách suy nghĩ của mình”.

Một số người trẻ sinh ra sau ngày tái thống nhất nước Đức vẫn tự nhận mình là người miền Đông, có lẽ bị ảnh hưởng bởi những oán giận của cha mẹ họ, những người cảm thấy mình là công dân hạng hai, bị hiểu lầm và quyền lợi không được chú ý. Cuốn sách mang tên “Oststolz / Niềm tự hào miền Đông” của Alexander Prinz, một người trẻ có sức ảnh hưởng, cũng vừa được phát hành. Anh Prinz nói: “Tôi tự hào về những gì người Đức ở miền Đông đã đạt được kể từ sau ngày tái thống nhất. Tôi tin rằng ở đây, miền Đông, chúng tôi có mọi lý do để tự hào. Thế hệ của chúng tôi cần điều đó để tiếp nối ngọn đuốc của cha mẹ”.

Phe cực hữu đạt được mức ủng hộ cao kỷ lục ở vùng Đông Đức trước đây và đang tận dụng tối đa đặc thù này của người miền Đông”.

Pháp Điều Tra Tàu “Ma” của Nga, Bắt Giữ Hai Thủy Thủ

(Ảnh AFP – Damien Meyer, minh họa: Tàu chở dầu Pushpa, còn được biết dưới tên Boracay, thuộc đội “tàu ma” chở dầu Nga.)

-Tàu chở dầu Boracay làm gì ở ngoài khơi Pháp? Ngày 2/10/2025, viện Công tố thành phố Brest, ở miền Tây Pháp, đã quyết định kéo dài thời hạn câu lưu hai thủy thủ của chiếc tàu bị tình nghi là thuộc đội tàu “ma” của Nga, xuất hiện ngoài khơi Đan Mạch từ ngày 22-25/9, khi nước này báo động các vụ xâm nhập bằng drone.

Tàu Boracay, còn có tên là Pushpa, từng nhiều lần đổi tên, đang bị Liên Hiệp Âu Châu (EU), Gia Nã Ðại, Thụy Sĩ, Tân Tây Lan và Anh Quốc trừng phạt vì tham gia vào đội tàu được Mạc Tư Khoa sử dụng để lách lệnh trừng phạt của phương Tây đối với hoạt động buôn bán dầu của Nga.

Vào khoảng 17 giờ ngày 28/9, chiếc tàu dài 244 mét, hiện treo cờ Benin, neo đậu ở vùng biển quốc tế, giáp với lãnh hải Pháp, gần khu điện gió Saint-Nazaire. Viện kiểm sát Brest đã mở điều tra về hành vi “không cung cấp bằng chứng về quốc tịch/cờ tàu” và “từ chối tuân lệnh”, “vi phạm hàng hải” sau khi được Bộ Tư lệnh Hải quân báo cáo ngày 29/9.

Lệnh câu lưu hai người tự nhận là thuyền trưởng và thuyền phó được ban hành ngày 30/9 và được gia hạn vào hôm 1/10. Theo một nguồn tin quân sự của thông tấn xã AFP, đến sáng 2/10, các quân nhân Pháp “vẫn có mặt trên tàu” Boracay.

Hiện tại, cuộc điều tra chưa trực tiếp giải quyết những nghi ngờ rằng tàu Boracay có thể đã được sử dụng làm “bệ phóng” các drone gần đây khiến hoạt động hàng không của Đan Mạnh bị gián đoạn.

Pháp: Tân Thủ tướng Tiếp Tục Tìm Thỏa Hiệp

-Ngày biểu tình phản đối chính phủ tại Pháp hôm 2/10/2025 theo lời kêu gọi của các nghiệp đoàn là tựa lớn trang nhất của báo L’Humanité: “Trên đường phố, nỗi khát khao công bằng xã hội”. Nhật báo thiên tả Libération dành chủ đề chính để giới thiệu về thuế Zucman, sắc thuế 2% đánh vào các tài sản lớn nhất nước Pháp, đã trở thành một biểu tượng chính của cuộc tranh đấu của các nghiệp đoàn.

Nhật báo Công giáo La Croix dành hồ sơ chính để giải thích rõ về “phiếu lương”, tờ giấy mà theo tờ báo đã in đậm những dấu ấn của “mô hình xã hội Pháp”, dựa trên tình đoàn kết. Điều mà đông đảo người dân Pháp giờ đây không hiểu.

Nhật báo kinh tế Les Echos cũng dành tựa lớn trang nhất cho vấn đề “Thuế: Những gì mà tân Thủ tướng Le Cornu đang chuẩn bị”. Tìm được các biện pháp cho phép thu được khoảng 10 tỉ Euro là cách mà chính phủ hy vọng có thể đạt được một thỏa hiệp với đảng Xã hội, mà nếu không có, chính phủ thiểu số của ông Lecornu sẽ dễ dàng bị lật đổ.

Về vấn đề ngân sách của nước Pháp, trang nhất báo Le Monde nói đến đề nghị của nghị sĩ cánh trung Charles de Courson về “4 khoản miễn thuế lớn”, nếu thay đổi, có thể mang lại các nguồn thu cho ngân sách. Trong số đó có biện pháp giảm thuế đối với những người sử dụng lao động tại gia đình, được lập ra từ năm 1991. Theo báo cáo của dân biểu nói trên, khoản tiền miễn giảm thuế, tổng cộng lên đến 6,9 tỉ Euro, được coi là chủ yếu có lợi cho tầng lớp thu nhập cao nhất: “10% dân Pháp thuộc nhóm có thu nhập cao nhất được hưởng đến 45% tổng số tiền này”.

Theo báo Le Monde, trong lúc tân Thủ tướng tiếp tục “tìm đường để ngân sách mới được thông qua”, nhiều đảng đối lập cho rằng, trong tình trạng bế tắc hiện nay, “không tránh khỏi bầu cử Quốc hội sớm”.

Venezuela Sẵn Sàng Đương Đầu Với Mỹ?

-Liên quan đến khu vực Mỹ Châu Latinh, báo Le Monde ra ngày 3/10/2025 có bài “Venezuela sẵn sàng ban bố tình trạng khẩn cấp để đối phó với các mối đe dọa từ Hoa Kỳ”

Lo ngại về một cuộc leo thang quân sự với Hoa Kỳ, trong nhiều tuần qua đã tiến hành một loạt cuộc biểu dương sức mạnh ngoài khơi Venezuela với lý do chống buôn bán ma túy, Tổng thống Nicolas Maduro đã tuyên bố thực hiện các biện pháp nếu áp lực gia tăng.

Tổng thống Nicolas Maduro tuyên bố Venezuela sẵn sàng áp dụng tình trạng khẩn cấp để đối phó. Biện pháp này trao cho ông quyền hạn mở rộng, bao gồm huy động quân đội, đóng cửa biên giới và kiểm soát hạ tầng chiến lược.

Căng thẳng dâng cao sau khi hải quân Mỹ tiêu diệt 3 tàu Venezuela bị cáo buộc chở ma túy, khiến 17 người thiệt mạng. Hoa Thịnh Ðốn gia tăng hiện diện quân sự tại khu vực Caribbean, đồng thời cân nhắc chiến lược “mạnh tay” nhằm buộc Maduro rời khỏi quyền lực.

Caracas tố Hoa Kỳ tìm cách chiếm đoạt dầu mỏ và khoáng sản, trong khi phe đối lập trong nước bị đe dọa truy tố vì ủng hộ hành động quân sự từ bên ngoài. Các tổ chức nhân quyền cảnh báo tình trạng khẩn cấp có thể dẫn tới đàn áp đối lập và quân sự hóa xã hội.

Chính Phủ Nam Hàn Thừa Nhận Trách Nhiệm Trong Các Vụ Lạm Dụng Về Nhận Con Nuôi

(Hình AP – Kim Hong-Ji: Tổng thống Nam Hàn Lee Jae Myung. Ảnh chụp ngày 1/10/2025.)

-Hơn 140.000 trẻ em Nam Hàn đã được nhận làm con nuôi ở ngoại quốc từ năm 1955 đến 1999. Ngày 2/10/2025, lần đầu tiên chính phủ Nam Hàn chính thức thừa nhận trách nhiệm về tình trạng lạm dụng này sau khi kết quả một cuộc điều tra độc lập cáo buộc chính phủ đã tạo thuận lợi cho hoạt động nói trên, kể cả gian lận về giấy tờ của trẻ mồ côi, trẻ không có người giám hộ.

Trong thông cáo, Tổng thống Lee Jae Myung thừa nhận: “Nhà nước đã không làm tròn trách nhiệm. Nhân danh nước Đại Hàn Dân Quốc, tôi xin gửi lời xin lỗi chân thành và những lời an ủi tới những người được nhận làm con nuôi ở ngoại quốc, tới gia đình nuôi cũng như tới gia đình ruột thịt của họ, những người đã phải chịu đau khổ”.

Tháng 3/2025, sau một cuộc điều tra độc lập kéo dài 2 năm 7 tháng, Ủy ban Sự thật và Hòa giải Nam Hàn đã công bố một kết luận mang tính lịch sử, cáo buộc chính phủ Nam Hàn đã tạo thuận lợi cho việc nhận con nuôi, thông qua các hành vi gian lận, bao gồm “đăng ký gian lận trẻ mồ côi, làm giả danh tính và thiếu theo dõi đầy đủ cha mẹ nuôi”.

Theo thông tấn xã AFP, cuộc điều tra đã được tiến hành do sức ép của nhiều người Nam Hàn được nhận làm con nuôi ở ngoại quốc đòi quyền được biết thông tin về gia đình, cha mẹ ruột. Nhiều người khẳng định mẹ ruột của họ đã bị buộc bỏ con và hồ sơ đã bị làm giả để tạo thuận lợi cho việc nhận con nuôi.

Theo báo cáo, chỉ riêng năm 1984, có tới 99% đơn xin nhận con nuôi của cha mẹ ngoại quốc đã được chấp nhận ngay trong ngày hoặc ngay hôm sau. Ngoài ra, chính quyền bị cáo buộc không quản lý chi phí nhận con nuôi để ngăn chặn việc nhận con nuôi quốc tế trở thành một ngành công nghiệp vì lợi nhuận.

Việc nhận con nuôi Nam Hàn được bắt đầu sau cuộc chiến tranh Triều Tiên (1950-1953) để đưa con lai Mỹ-Hàn ra khỏi đất nước, lúc đó đề cao đồng nhất về sắc tộc. Hoạt động này nở rộ trong thập niên 1970-1980, giúp các văn phòng địa phương thu về nhiều triệu Mỹ kim trong khi đất nước đang thoát khỏi nghèo đói và đang phát triển kinh tế.

Trong thập niên 2000, hàng năm vẫn có hàng trăm trẻ em Nam Hàn được nhận làm con nuôi ở ngoại quốc, nhưng số này không nằm trong cuộc điều tra vừa qua. Giữa tháng 7/2025, Nam Hàn đã cam kết tái cấu trúc các cơ quan đặc trách hồ sơ con nuôi và từ bỏ các văn phòng nhận con nuôi tư nhân, vốn thiếu sự giám sát của nhà nước.

Theo Yonhap News, ngày 1/10, Bộ Y tế và Phúc lợi Nam Hàn đã tuyên bố Công ước The Hague ngày 29/5/1993 có hiệu lực nhằm mục đích bảo vệ trẻ em và khuyến khích hợp tác trong các vấn đề nhận con nuôi quốc tế. Việc nhận trẻ em Nam Hàn làm con nuôi sẽ khó khăn hơn trước.

Ngân Sách Liên Bang Hoa Kỳ Tê Liệt: Trump Có Thể Lợi Dụng Để Khẳng Định Quyền Lực

-Kể từ ngày 1/10/2025, các hoạt động được xếp vào nhóm “không thiết yếu” của chính quyền Liên bang Hoa Kỳ bị đình chỉ do việc lưỡng đảng không đạt được thỏa thuận về Ngân sách.

Nhật báo kinh tế Pháp Les Echos chú ý đến việc Tòa Bạch Ốc đe dọa sử dụng tình trạng “ngân sách tê liệt” để thực thi chính sách cắt giảm mạnh nhân sự của bộ máy công chức, điều mà ông Trump đã chủ trương từ lâu nay.

Các nghị sĩ đảng Dân chủ, khi chọn con đường chống lại Dự thảo Ngân sách của phe Cộng hòa, có nguy cơ bị rơi vào thế kẹt. Thượng nghị sĩ bang Maine, Augus King, cảnh báo “thay vì chống lại Trump, trên thực tế, chúng ta đang mang lại cho ông ta nhiều quyền lực hơn”.

Việc chính quyền liên bang Hoa Kỳ bị tê liệt, kể từ ngày 1/10, sau khi Quốc hội không thông qua ngân sách dường như không gây nhiều chú ý bằng hành xử ngày càng “độc đoán” của Tổng thống Hoa Kỳ, cụ thể như với cuộc họp 800 tướng lĩnh hôm thứ Ba 30/9, được bất ngờ triệu tập mà không rõ lý do.

Bài xã luận của báo Les Echos khẳng định diễn văn của Trump trước các tướng lĩnh cao cấp nhất vừa qua cho thấy “một bước đi xa hơn trong hành xử độc đoán”. Theo Trump, các thành phố Hoa Kỳ cần được dùng làm “địa bàn huấn luyện” cho các quân nhân trong cuộc chiến chống lại “những kẻ thù nội địa”, như dân nhập cư, đối lập và báo chí. Theo báo Les Echos, đây rõ ràng là một hành xử của Tổng thống Trump hướng đến “tư nhân hóa” quân đội, coi quân đội Hoa Kỳ là công cụ trong tay cá nhân nhà lãnh đạo.

Báo Le Monde có bài ghi nhận hai nét đặc biệt của cuộc họp với gần 800 Đô đốc, tướng lĩnh Hoa Kỳ. Thứ nhất là diễn đàn này đã được Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth sử dụng để đưa ra các phát biểu chống lại các giá trị “woke”, thường được coi như các giá trị thiên tả, đối nghịch với lập trường của phe cầm quyền. Thứ hai là Tổng thống Trump hướng quân đội vào cuộc chiến trong nội bộ nước Mỹ, chống lại những đối thủ bên trong.

Mỹ Thông Báo Các Biện Pháp Trừng Phạt Một Mạng Lưới Trang Bị Vũ Khí Cho Iran

(Hình REUTERS – Magnus Lejhall/TT: Bộ trưởng Tài chánh Mỹ Scott Bessent. Ảnh ngày 29/07/2025.)

-Hôm 1/10/2025, chính phủ Hoa Kỳ thông báo hàng loạt biện pháp trừng phạt nhắm vào một mạng lưới cung cấp thiết bị quân sự hỗ trợ chương trình phát triển phi đạn-đạn đạo và chiến đấu cơ của Teheran, sau khi Liên Hiệp Quốc áp dụng trở lại các biện pháp trừng phạt Iran.

Trong một thông cáo, Bộ Tài chánh Hoa Kỳ cho biết các lệnh trừng phạt của Hoa Kỳ nhắm vào khoảng 20 công ty và 15 cá nhân mà Hoa Thịnh Ðốn xem là “một mối đe dọa nghiêm trọng đối với các quân nhân Hoa Kỳ đóng tại Trung Đông, các tàu thương mại của Mỹ di chuyển tại các vùng biển quốc tế, cũng như các thường dân”.

Quyết định mới của Hoa Kỳ nằm trong khuôn khổ tái áp đặt các lệnh trừng phạt mà Liên Hiệp Quốc công bố trong tháng 9/2024 nhằm hạn chế các chương trình nguyên tử, phi đạn và các chương trình vũ khí khác của Iran. Bộ trưởng Tài chánh Hoa Kỳ Scott Bessent khẳng định: “Việc chế độ Iran hỗ trợ các nhóm khủng bố và tiếp tục chương trình nguyên tử là một mối đe dọa đối với an ninh của Hoa Kỳ và các đồng minh của chúng tôi trên toàn thế giới. Chúng tôi sẽ ngăn chặn Iran sở hữu những loại vũ khí cần thiết cho các mục tiêu đen tối của họ”.

Theo thông tấn xã AFP, cụ thể các biện pháp trừng phạt của Hoa Kỳ nhắm vào tập đoàn công nghiệp Shahid Hemmad của Iran, phụ trách chương trình phi đạn-đạn đạo của Teheran, cũng như tập đoàn Beh Joule Pars, bị cáo buộc mua sắm thiết bị kỹ thuật mũi nhọn, vốn bị cấm bán cho Teheran, để phục vụ tổ hợp công nghiệp-quân sự của Iran.

Các công ty và cá nhân bị Hoa Kỳ nhắm tới sẽ bị phong tỏa tài sản mà họ nắm giữ trực tiếp hoặc gián tiếp tại Hoa Kỳ. Các công ty hoặc công dân Hoa Kỳ cũng bị cấm giao dịch với các công ty và cá nhân nói trên. Lệnh cấm cũng áp dụng đối với các công ty ngoại quốc sử dụng đồng Mỹ kim trong giao dịch với các công ty và cá nhân có tên trong danh sách bị Hoa Kỳ trừng phạt.

Tổng Thống Trump: Mỹ Đang “Xung Đột Vũ Trang” Với Các Băng Đảng Ma Túy

(Hình Getty Images via AFP – Win Mcnamee: Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump tại Tòa Bạch Ốc, Hoa Thịnh Ðốn ngày 29/9/2025.)

-Trong một thông báo do Ngũ Giác Đài chuyển đến Quốc hội hôm 2/10/2025, Tổng thống Donald Trump tuyên bố Hoa Kỳ đang tham gia vào một “cuộc xung đột vũ trang” chống các băng đảng buôn ma túy.

Theo thông tấn xã AFP, bức thư này, do một nguồn tin ẩn danh trong Quốc hội cung cấp, đã được công bố sau việc một số tàu quân sự được khai triển ngoài khơi Venezuela, ở vùng biển Caribbean, hồi cuối tháng 8/2025, và ít nhất 3 tàu-thuyền trong khu vực bị phá hủy, khiến ít nhất 17 người thiệt mạng. Hoa Thịnh Ðốn cáo buộc những tàu thuyền này có liên quan đến buôn bán ma túy.

Thông tín viên Vincent Souriau của Đài Phát Thanh Quốc Tế Pháp (RFI) tại Hoa Thịnh Ðốn giải thích:

“Theo thông báo gửi đến Quốc hội, Donald Trump đã, xin trích, “xác định” rằng nước ông đang can dự vào một cuộc xung đột vũ trang chống lại các nhóm phi nhà nước. Văn bản cho rằng Hoa Kỳ đã chạm đến ngưỡng ‘đáng lo ngại’ đòi hỏi phải sử dụng vũ lực, vừa để tự vệ, vừa để bảo vệ những nước khác trước điều mà Tòa Bạch Ốc mô tả là “những cuộc tấn công liên tục của các tổ chức bị xếp là khủng bố”.

Từ nhiều tuần qua, các Nghị sĩ Hoa Kỳ đã yêu cầu chính quyền Trump giải trình và đưa một cơ sở pháp lý để biện minh cho những cuộc không kích nhắm vào nhiều tàu thuyền ngoài khơi Venezuela. Nhưng các chuyên gia pháp lý vẫn hoài nghi, bởi vì, một mặt, thông báo nói trên không nêu bất kỳ tổ chức cụ thể nào và mặt khác, khó mà quy kết các băng đảng ma túy có những hành động phối hợp chống lại các lợi ích của Hoa Kỳ.

Tòa Bạch Ốc đáp lại rằng nạn buôn ma túy đang gây ra cái chết cho hàng chục ngàn công dân Mỹ mỗi năm, nhưng không cung cấp thêm chi tiết nào về cách thức mà những băng đảng đó đã sử dụng để chống Hoa Kỳ”.

Hôm 2/10, chính quyền Caracas lên án nhiều chiến đấu cơ Mỹ một ngày trước đó đã “xâm nhập trái phép” không phận Venezuela khi tiến gần cách bờ biển nước này 75 cây số.

TIN VẮN – TIN TỔNG HỢP

*

(AFP/RFI) – Anh Quốc: 2 người thiệt mạng trong vụ tấn công trước một nhà thờ Do Thái ở Manchester. Hôm 2/10/2025, Cảnh sát Anh cho biết 2 người đã thiệt mạng và 3 người khác bị thương nặng trong một vụ tấn công trước nhà thờ Do Thái tại Manchester, đúng dịp lễ chuộc tội Yom Kippur, quan trọng trong đạo Do Thái. Các nhân chứng cho biết hung thủ cầm dao và lái xe lao vào đám đông, sau đó đã bị cảnh sát bắn, trúng đạn, nhưng chính quyền vẫn chưa xác nhận liệu người đàn ông này còn sống hay đã chết. Thủ tướng Anh Keir Starmer cho biết đã khai triển thêm lực lượng bảo vệ an ninh xung quanh các nhà thờ Do Thái trên khắp cả nước.

(AFP/RFI) – Phi Luật Tân: Động đất khiến 72 người thiệt mạng. Hôm 2/10/2025, chính quyền Phi Luật Tân cho biết động đất với cường độ 6,9 độ Richter, xảy ra vào tối thứ Ba, đã khiến 72 người thiệt mạng, khoảng 300 người bị thương. Hơn 20.000 người phải đi di tản và khoảng 600 ngôi nhà đã bị phá hủy. Chính phủ của Tổng thống Marcos cho biết sẽ hỗ trợ một khoản tiền mang tính tượng trưng, khoảng 10.000 Peso (154 Euro) cho mỗi gia đình bị mất nhà sau vụ động đất.

(US Naval Institute/RFI) – Manila tịch thu drone ngầm của Trung Quốc hoạt động trong vùng biển Phi Luật Tân hồi cuối tuần qua. Hải cảnh Phi Luật Tân cho biết có các dấu hiệu của Trung Quốc trên drone này. Drone được trang bị cảm biến độ dẫn điện, nhiệt và độ sâu để phục vụ các hoạt động khảo sát Hải Dương học. Manila đã thu hồi ít nhất 5 drone ngầm có nguồn gốc từ Trung Quốc trong giai đoạn 7/2022-12/2024.

(AFP/RFI) – Do Thái sẽ trục xuất các nhà hoạt động tham gia vào đoàn tàu cứu trợ Gaza. Hôm 2/10/2025, Do Thái thông báo đã chặn 40 trong số 45 tàu của đoàn tàu Global Sumud Flotilla, muốn tiến vào Gaza để phá vỡ sự phong tỏa của Do Thái tại dải đất đang xảy ra nạn đói, theo báo cáo của Liên Hiệp Quốc. Chính phủ Do Thái cũng đã bắt giữ hàng chục nhà hoạt động và một số chính trị gia, đồng thời cho biết sẽ trục xuất họ về Âu Châu. Tuy nhiên, phát ngôn của Global Sumud khẳng định các tàu sẽ vẫn cố gắng tiếp tục hành trình. Đoàn tàu đã khởi hành hồi tháng Chín, từ Tây Ban Nha, với sự tham gia của hơn 500 nhà hoạt động, trong đó có Greta Thunberg.

(BFM TV/Sud-Ouest/RFI) – Shein thông báo mở 6 cửa hàng ở Pháp. Ngày 1/10/2025, thương hiệu giá rẻ của Trung Quốc cho biết cửa hàng đầu tiên sẽ nằm ở tầng 6 của cửa hàng BHV nổi tiếng ở Paris. Năm cửa hàng khác sẽ lần lượt được mở ở Galeries Lafayette ở các tỉnh. Công ty mẹ của Galeries Lafayette (nhưng không khai thác các cửa hàng ở tỉnh) đã từ chối để Shein đặt quầy ở Paris. Trước đó, Shein đã hợp tác với thương hiệu may mặc Pimkie. Quyết định mở 6 cửa hàng tại thương xá lớn tại Pháp từ tháng 11 có nguy cơ lại khiến ngành may mặc bất bình. Trả lời đài Franceinfo ngày 2/10, người phát ngôn của Shein France khẳng định “Shein đã tới Pháp từ năm 2018 nên không thể cáo buộc Shein mọi điều không hay liên quan đến ngành may mặc Pháp” và nhấn mạnh “chất lượng sản phẩm” luôn là “ưu tiên” của tập đoàn.

Attachments area

Preview YouTube video Poster Em Không Nghe Mùa Thu 6Preview YouTube video Poster Em Không Nghe Mùa Thu 6

VTLV Chào Cờ Tưởng Niệm SEP, 11, Trong Ngày Vu Lan

Bầu trời nắng nhẹ hôm nay

Hoa Vàng Thung Lũng mây bay lững lờ

Cộng đồng – Lạc Việt Văn Thơ

Vườn Truyền Thống Việt chào cờ nghiêm trang

Cờ Hoa sát cánh Cờ Vàng

Trong ngày Báo Hiếu Vu Lan nguyện cầu

Tháng 9, 11 buồn đau

Nén hương tưởng niệm nỗi sầu khôn nguôi

Quốc Ca Mỹ Quốc tung trời

Quốc Ca Nam Việt lời lời ngân vang

Nguyện cầu quốc thái dân an

Hoa Kỳ –  đất Việt – vô vàn quý thương

Cảm ơn nước Mỹ thiên đường

Cho dân gốc Việt bốn phương tìm về

Đơm bông kết trái đề huề

Công thành danh toại mọi bề an vui…

    Phương Hoa – SEP 6th, 2025

Sáng nay trời San Jose không có nắng.  Từng cụm mây xanh ung dung lờ lượn bên trên bầu trời khu Vườn Truyền Thống Việt che khuất cả ánh mặt trời, như thể đang bảo vệ cho các bông hồng xinh đẹp trong những chiếc áo dài Việt Nam truyền thống khỏi sự chòng ghẹo của tia cực tím làm hỏng những làn da mịn màng.

Bãi đậu xe khu này rất rộng rãi, bao bọc xung quanh bởi nhiều cụm cây xanh mát mắt.  Những chiếc xe dừng lại, những “mảnh da vàng đầu đen” bước xuống xe, kẻ vào người ra, thật là tấp nập.  Ai nấy đều ăn mặc đẹp, lịch sự, cùng với vẻ mặt thật trang nghiêm.  

Tôi và chàng xã đến từ Vùng Bay Area, cách San Jose hơn một giờ lái xe.  Thực ra “Lễ Thượng Kỳ Mỹ Việt Mỗi Đầu Tháng” tại Vườn Truyền Thống Việt đã có lâu rồi, kể từ khi hoàn thành Tượng Đài Quân Nhân Việt Mỹ.  Và anh Lê Văn Hải, Hội Trưởng hội Văn Thơ Lạc Việt của chúng tôi là một trong những người có công lớn trong việc xây dựng tượng đài.   Mỗi lần cộng đồng Việt Nam tổ chức chào cờ, anh Hải đều có thông báo mời các thành viên.  Nhưng vì ở xa, nên tôi chưa lần nào đến tham gia.  Đây là lần đầu tiên tôi đến dự, vì lần này có nhiều lý do đặc biệt. 

*Thứ nhất, đây là Tháng 9, là dịp Thượng Kỳ Tưởng Niệm 9/11, ngày đau thương của nước Mỹ, bọn khủng bố dã man đã cướp đi hai nghìn sáu trăm mạng người vô tội, để lại một vết thương đau đớn không bao giờ lành cho toàn dân tộc Hoa Kỳ.

*Thứ hai, ngày chào cờ, lại đúng vào ngày Rằm Tháng Bảy, Vu Lan Báo Hiếu. Anh Hải muốn vinh danh tất cả những bậc sinh thành, nhất là những người Mẹ trong Văn Thơ Lạc Việt và những người Mẹ trong cộng đồng Việt Nam. Dù anh không phải người Đạo Phật, nhưng tâm anh rất thiện lành, hòa đồng với mọi tôn giáo khác. Tôi cảm động vô cùng khi nhìn hình bé “Cháu cục cưng của ông ngoại Hải” đến chùa quỳ nghe kinh cùng người lớn. Nhìn bé đáng yêu khôn tả.

*Thứ ba, là từ lời mời rất xúc động của Hội Trưởng VTLV, “chàng Không Quân” Lê Văn Hải, “Lễ Thượng Kỳ đặc biệt này, là do Văn Thơ Lạc Việt trân trọng tổ chức (lần đầu tiên), không đơn thuần là nghi lễ kéo cờ…Mà là một lời tri ân từ trái tim, từ cộng đồng người Việt San Jose– dành cho những anh hùng không tên, những người lính cứu hỏa, cho những người ra đi không một lời từ biệt… và cho một thế giới đã thay đổi mãi mãi, sau buổi sáng lịch sử hôm ấy.”

Tham dự buổi lễ hôm nay gồm có dân biểu Biên Đoàn, Lực lượng Cảnh sát và Cứu hỏa thành phố San Jose, Đoàn Hướng Đạo, Võ đường Thần Phong, Lực Lượng Sĩ Quan Thủ Đức, nhà báo Huỳnh Lương Thiện, cùng nhiều nhà truyền thông, học giả, và văn thi sĩ địa phương cũng như các nơi khác về.

Để thêm phần trang trọng, sau các thủ tục chào cờ, kéo cờ, và phút mặc niệm, các môn sinh võ đường Thần Phong đã ra biểu diễn nhiều màn võ thuật rất độc đáo, rất chuyên nghiệp, cho dù cả các cháu ở lứa tuổi nhỏ nhìn dễ thương vô cùng. Mọi người ai nấy ngồi xem im lìm như nín thở và rồi những tràng pháo tay vang dậy để khuyến khích các em..

Các món giải khác và ăn vặt cũng được ban tiếp tân chuẩn bị thật chu đáo.  Còn có mục “bì đỏ lì xì” của anh Hải tặng các bà Mẹ, và rồi còn … tặng cả các ông!  Anh Hải nói tặng quà cho mọi người mua số Lô Tô hiện tại đã lên một tỷ mấy rồi!

Nhóm VTLV 9 người góp hết bì lì xì lại giao cho thầy Thái Phạm đi mua số.  Giờ chót, tôi chợt nhớ tới anh Hải và chạy đi kiếm thì anh đã đi mất tiêu, nên tôi kêu thầy Thái “cho anh Hải hùn vốn” cùng mọi người mua vé số để “hưởng phước ké” từ tấm lòng lương thiện của anh, biết đâu cả nhóm sẽ thành…tỷ phú! Vậy là vé số hôm nay bán thêm được 10 người của VTLV.  Anh Hải và mọi người nhớ dò vé số nhé! Biết đâu!

Lần đầu tiên tôi đi dự một buổi Lễ Thượng Kỳ mà lại do VTLV tổ chức, đầy xúc động. Cảm ơn anh Lê Văn Hải và tất cả những vị có công trong việc xây dựng Tượng Đài Mỹ Việt để bà con cộng đồng Việt có nơi để “về”, để tưởng nhớ, và tri ân những anh hùng tử sĩ Việt Mỹ đã vì đất nước, vì hai chữ tự do mà hy sinh…  

Phương Hoa

Mùa thu lại về!

Những ngọn gió mát mang theo hương lá khô lay nhẹ từng cành cây, và không gian như đắm chìm trong sắc vàng của những buổi chiều êm ả.

Trong không khí se lạnh ấy, xin trân trọng kính mời quý thân hữu cùng hòa mình vào một buổi chiều nhạc đặc biệt – nơi âm nhạc và thiên nhiên giao hòa, nơi những bản nhạc về mùa thu sẽ đưa chúng ta trở về với những ký ức luyến nhớ.

Hãy đến và cùng nhau thưởng thức những giai điệu bất hủ, để mỗi nốt nhạc là một chiếc lá vàng rơi nhẹ vào tâm hồn, mang theo bao điều đẹp đẽ của mùa thu – mùa của sự trầm lắng và thơ mộng. 

Chưa Bao Giờ Có Tin Vui Như Thế! “Cơ Hội Vàng!” Khác Gì Trúng Số! Cho Bệnh Nhân Mỹ! Thuốc Kê Toa Sẽ Giảm Giá Mạnh, Bán Trực Tiếp Cho Bệnh Nhân! Áp Dụng Vào Năm Tới!

Một thay đổi lịch sử đang đến gần: Nhiều tập đoàn dược phẩm hàng đầu thế giới như Pfizer, Sanofi, Eli Lilly, Novo Nordisk, AstraZeneca, Novartis, Roche… vừa đồng loạt công bố kế hoạch giảm giá thuốc mạnh mẽ và bán trực tiếp cho bệnh nhân Mỹ, bỏ qua khâu “trung gian” ăn lời khủng khiếp, vốn khiến giá thuốc cao ngất ngưởng!

Từ đầu năm tới, 2026, Chính phủ Hoa Kỳ sẽ ra mắt trang web TrumpRx.gov, để bệnh nhân mua thuốc với giá ưu đãi, không cần qua bảo hiểm hay nhà thuốc trung gian.
-Sanofi (Pháp): Insulin chỉ còn 35 USD/tháng, áp dụng cho mọi bệnh nhân có toa, bất kể có bảo hiểm hay không.
-Novo Nordisk (Đan Mạch): Thuốc tiểu đường Ozempic bán trực tiếp với giá 499 USD/tháng, rẻ hơn nhiều so với giá thị trường.

-Eli Lilly (Mỹ): Bán trực tiếp thuốc giảm cân Zepbound qua website riêng.
-AstraZeneca (Anh): Giảm tới 70% giá thuốc tiểu đường và hen suyễn.
-Pfizer (Mỹ): Cam kết bán thuốc trong chương trình Medicaid bằng giá các nước phát triển khác, đồng thời đầu tư lớn vào sản xuất trong nước.
-Sanofi, Roche, Novartis… cũng lần lượt tung các gói giảm giá, mở nền tảng bán trực tiếp, giúp bệnh nhân tiết kiệm từ 50% – 90% chi phí thuốc kê toa.

Theo sắc lệnh hành pháp mới, nếu các công ty dược không thực hiện đúng cam kết, chính phủ sẽ áp thêm thuế và cho phép nhập khẩu thuốc giá rẻ để bảo vệ bệnh nhân

Ý Nghĩa Tin Vui Này!

Đây là tin cực vui cho hàng triệu người Mỹ – đặc biệt là những bệnh nhân nan y, hay phải dùng thuốc dài hạn. Nếu trước đây một mũi thuốc ở Mỹ có giá 1.300 USD, trong khi tại Anh chỉ 88 USD, thì sắp tới, khoảng cách phi lý này sẽ được xóa bỏ.

Bệnh nhân sẽ mua thuốc trực tiếp, giá giảm mạnh, không lo bảo hiểm hay thủ tục rườm rà – một bước ngoặt lịch sử giúp người dân tiếp cận y tế công bằng hơn.

Có thể nói, đây là “cơ hội vàng!” như trúng số! cho những người đang chống chọi bệnh tật: Thuốc rẻ hơn, dễ mua hơn, và cơ hội sống được nới rộng từng ngày.

Tù Nhân Lương Tâm Vương Văn Thả, Mang Nhiều Dấu Hiệu Bị Đánh Đập, Tra Tấn Cho Đến Chết!

Dựa trên các hãng thông tấn quốc tế: Reuter, CBS News,… có thể tổng hợp và đi đến kết luận rằng, cái chết của tù nhân lương tâm, tín đồ Phật Giáo Hòa Hảo hiền hòa Vương Văn Thả, mang nhiều dấu hiệu bị đánh đập, tra tấn đến chết! thay vì cái gọi là “tự tử” như phía trại giam An Phước thông báo. Xin được trình bày rõ theo ba phần:

1. Những mâu thuẫn trong thông báo từ phía nhà cầm quyền

•Thông báo chậm trễ và mơ hồ: Gia đình chỉ được báo miệng sau nhiều ngày, không có giấy tờ chính thức, không có chứng cứ y tế, không có báo cáo khám nghiệm tử thi.

•Nguyên nhân “tự tử” không thuyết phục: Ông Thả đã kiên cường đấu tranh nhiều năm, nổi tiếng là người không khuất phục. Giả thuyết ông tự kết liễu trong tù hoàn toàn trái ngược với tính cách và tinh thần đấu tranh kiên định của ông.

•Vi phạm luật pháp hiện hành: Theo Điều 61, 62 của Luật Thi Hành Án Hình Sự 2019, trại giam phải cho gia đình nhận xác nếu có yêu cầu. Nhưng thay vào đó, họ tự ý chôn cất trong nghĩa trang nội bộ, hành động này vi phạm trắng trợn luật pháp Việt Nam.

2. Những dấu hiệu cho thấy có tra tấn, bạo hành

•Che giấu thi thể: Trại giam từ chối bàn giao xác, nghĩa là có điều khuất tất. Đây là cách làm thường thấy trong các vụ tù nhân bị đánh đập hoặc tra tấn đến chết.

•Tiền lệ nhiều vụ tương tự: Các trường hợp Đào Quang Thực (2019), Đỗ Công Đương (2022), hay tử tù Lê Văn Mạnh (2023) đều cho thấy mẫu số chung: tra tấn, thiếu chăm sóc y tế, và che giấu thông tin khi tù nhân chết.

•Dư luận và nhân chứng gia đình: Chính con gái ông Thả, bà Vương Ngọc Thảo, khẳng định gia đình không hề tin nguyên nhân “tự tử”. Cái chết được dư luận trong và ngoài nước đánh giá là “bất minh” và “bị dập chết trong tù”.

3. Kết luận

Từ các dữ kiện:

•Cái chết đột ngột, thiếu minh bạch.

•Thi thể bị giấu, gia đình không được tiếp cận.

•Vi phạm luật pháp quốc nội và công ước quốc tế.

•Có tiền lệ nhiều tù nhân lương tâm Việt Nam chết, trong hoàn cảnh bị tra tấn tương tự.

Có nhiều bằng chứng vững chắc để đi đến kết luận: Ông Vương Văn Thả đã bị, đánh đập đến chết trong trại giam An Phước.

Đây không chỉ là cái chết oan ức của một tù nhân lương tâm, mà còn là tội ác nghiêm trọng của nhà cầm quyền CSVN đối với quyền con người, quyền tự do tín ngưỡng và nhân phẩm cơ bản của công dân.

KHÁNG THƯ

Của Hội Truyền Thông Người Việt Bắc California: Cực lực lên án Cộng sản Việt Nam, tra tấn dã man, tù nhân lương tâm, tín đồ Phật Giáo Hòa Hảo cho đến chết!

-Chúng tôi, trong Hội Truyền Thông Người Việt Bắc California, vô cùng phẫn nộ và đau xót, trước cái chết tức tưởi của ông Vương Văn Thả – một cư sĩ Phật Giáo Hòa Hảo hiền lành thuần túy, một nhà tranh đấu kiên cường cho tự do, dân chủ và nhân quyền tại Việt Nam.

Tội ác chà đạp công lý

Ngày 23 tháng 1 năm 2018, Tòa án Nhân dân tỉnh An Giang đã ngang nhiên tuyên án 12 năm tù đối với ông Vương Văn Thả, theo điều 88 Bộ Luật Hình sự cộng sản, với cáo buộc “Tuyên truyền chống Nhà nước!”.

•Con trai ông, anh Vương Thanh Thuận, bị kết án 7 năm tù.

•Hai người cháu, Nguyễn Nhật Trường và Nguyễn Văn Thượng, đều bị kết án 6 năm tù.

Đây là một bản án bất công, phi pháp, phi nhân, được dựng nên trong một phiên tòa trá hình, nơi bị cáo không hề được quyền tiếp cận luật sư, công chúng bị ngăn cấm tham dự, và bản án đã được định sẵn bởi nhà cầm quyền.

Trong suốt quá trình, ông Vương Văn Thả đã phản kháng mạnh mẽ, tố cáo sự gian trá, đòi công lý, đòi có luật sư quốc tế. Nhưng đáp lại, ông chỉ nhận được bạo lực, bị khống chế, cô lập và bỏ tù.

Cái chết trong ngục tù cộng sản!

Sau nhiều năm bị giam cầm trong ngục tù cộng sản – nơi vốn được dùng như công cụ khủng bố tinh thần, tra tấn thể xác để dập tắt tiếng nói đối kháng – ông Vương Văn Thả đã chết một cách mờ ám, đầy uẩn khúc!

Cái chết của ông là một bản án nhức nhối cho lương tâm nhân loại, một bằng chứng không thể chối cãi về bản chất tàn bạo, vô nhân tính và hèn hạ của chế độ CS Hà Nội.

Lời tố cáo và kêu gọi

Trước sự kiện đau thương này, chúng tôi:

•Cực lực tố cáo và lên án Cộng sản Việt Nam đã tra tấn, đàn áp, hành hạ tù nhân lương tâm đến chết.

•Khẩn thiết kêu gọi các tổ chức nhân quyền quốc tế hãy mở cuộc điều tra độc lập, về cái chết của ông Vương Văn Thả.

•Kêu gọi Chính phủ Hoa Kỳ và các quốc gia dân chủ, hãy áp lực chế độ Hà Nội, buộc họ phải chấm dứt tình trạng đàn áp tôn giáo, tra tấn tù nhân và giết người bịt miệng những tiếng nói tự do.

•Kêu gọi đồng bào trong và ngoài nước hãy hiệp thông, tiếp tục cất cao tiếng nói đấu tranh, để máu oan không đổ xuống vô ích.

Kết luận

Cái chết của ông Vương Văn Thả, không chỉ là nỗi đau của gia đình, không chỉ là mất mát của tín đồ Phật Giáo Hòa Hảo, mà còn là vết thương chung của dân tộc Việt Nam. Nó khắc sâu vào lịch sử như một lời tố cáo đanh thép: chế độ cộng sản là kẻ thù của nhân quyền, công lý và phẩm giá con người!

Chúng tôi, những người làm truyền thông, có bổn phận lên tiếng, thay cho những nạn nhân bị bịt miệng, không thể nói! Long trọng tuyên bố: Kháng thư này là tiếng chuông báo động, là bản án của lương tri, dành cho tội ác man rợ của Cộng sản Việt Nam!

San Jose, California – Ngày 3 tháng 10 năm 2025

Thay mặt Hội Truyền Thông Người Việt Bắc California

Lê Văn Hải

Bắc Cali: Chuyện Lạ – Cảnh Sát Chặn Taxi Phạm Luật Ngay Trước Mặt! Nhưng Không Thể Phạt! Tại Sao?

SAN BRUNO, Bắc California – Một tình huống hi hữu, lần đầu tiên xảy ra trong đời sống: cảnh sát chặn xe vi phạm ngay trước mặt, nhưng… không thể viết giấy phạt!

Sáng sớm Thứ Bảy tuần trước, trong lúc thực hiện chiến dịch kiểm tra tài xế say rượu và ma túy, cảnh sát thành phố San Bruno chứng kiến một chiếc taxi tự lái Waymo, quay đầu xe ẩu tả ngay trước mặt họ! Lập tức, xe tuần cảnh bật đèn hú, ra hiệu dừng lại. Nhưng khi tiến đến kiểm tra, cảnh sát… “cứng họng”: chiếc taxi hoàn toàn không có tài xế!

Sở Cảnh Sát San Bruno (SBPD) cho biết: “Chúng tôi không thể lập biên bản, vì trong sổ phạt, cũng không có ô nào, ghi phạt cho ‘robot’ cả!” Hình ảnh cảnh sát viên nhìn vào chiếc xe trống trơn, đã được đăng kèm trên Facebook của SBPD, gây xôn xao dư luận! Phản ảnh sự bất công, người thì bị phạt! Xe Robot thì được tha!

Waymo – công ty con của Alphabet (Google) – xác nhận họ đã được cảnh sát báo tin và đang rà soát sự việc. “Chúng tôi cam kết cải thiện mức độ an toàn thông qua những kinh nghiệm này,” phát ngôn viên Waymo cho hay.

Waymo hiện đang vận hành dịch vụ taxi tự lái tại Phoenix (Arizona), Los Angeles, San Francisco, và một số thành phố phụ cận như San Bruno.

Lời Bàn Về Bản Tin:

-Thế là thời đại mới đã thật sự gõ cửa! Ngày xưa, cảnh sát đau đầu vì tài xế say xỉn, lạng lách; nay thì… đau đầu vì chẳng có ai để mà viết biên bản. Hóa ra, robot không biết “xin xỏ,” cũng chẳng cần “xuống xe trình bằng lái.” Một cú quay đầu ẩu, mà cảnh sát chỉ còn biết… quay đầu gãi tai!

Đây mới chỉ là màn mở đầu cho kỷ nguyên: cảnh sát phải đối diện với robot thay vì con người. Biết đâu một ngày không xa, “tòa án” cũng sẽ phải nghĩ cách xử… trí tuệ nhân tạo! Lúc đó, ai biết được, luật sư sẽ tranh cãi với… phần mềm nâng cấp mới nhất?

Tin Quốc Tế Đó Đây

***

Khởi Động Chiến Tranh Nhưng Không Thắng Nổi Ukraine, Nga Xuống Dốc Trên Trường Quốc Tế

(Hình REUTERS – Thomas Peter: Một người đứng trên nóc một tòa nhà dân cư bị phá hủy trong đợt Nga oanh tạc bằng drone và phi đạn vào thủ đô Kiev của Ukraine ngày 28/9/2025.)

-Theo báo Le Figaro ngày 30/9/2025, Vladimir Putin đã sai lầm khủng khiếp khi tháng 2/2022 đã chọn quyền lực cứng thay vì quyền lực mềm. Trước cuộc xâm lăng Ukraine, Nga vẫn còn được tôn trọng tại Âu Châu, kinh doanh phát đạt, và không phải quỵ lụy Trung Quốc.

Quốc gia Moldova nhỏ bé 2.400.000 dân trên diện tích 33.000 cây số vuông lâu nay vẫn có một số đáng kể cư dân mang tâm trạng hoài nhớ Liên Xô cũ, nhất là ở Transnistria, nhưng cuộc xâm lăng tàn bạo vào nước láng giềng Ukraine đã khiến nhiều công dân Moldova thay đổi ý kiến. Liệu Moldova có nguy cơ bị “quái vật” Nga nuốt chửng hay không? Tác giả cho rằng không, vì nước này may mắn không có biên giới trực tiếp với Nga.

Trên lý thuyết thì Moldova nhiều rủi ro hơn các nước Baltic vì không phải là thành viên NATO hay EU, nhưng về địa lý, một khi Ukraine còn kháng cự được Nga thì Moldova vẫn an toàn. Cuộc bầu cử Moldova cho thấy sai lầm khủng khiếp của Putin, khi tháng 2/2022 đã chọn quyền lực cứng thay vì quyền lực mềm. Nếu Tổng thống Nga không dùng vũ lực với nước láng giềng anh em, ảnh hưởng Ðiện Cẩm Linh nay sẽ lớn gấp trăm lần ở hai bên bờ sông Dniepr, Dniestr, và thậm chí Danube. So sánh với mùa Hè 2021, Nga đã yếu hẳn đi.

Báo Le Figaro nhắc lại, ngày 20/8/2021, bà Angela Merkel chuẩn bị rời chức Thủ tướng Đức sau 16 năm cầm quyền, nhất định đến Mạc Tư Khoa để chào từ biệt Putin. Hai tháng trước đó, Tổng thống Mỹ Joe Biden trao đổi với Putin ở Geneva, và còn đồng ý rút lại lệnh phủ quyết dự án Nord Stream đưa khí đốt Nga sang Đức. Đó là thời kỳ mà Nga vẫn còn được tôn trọng tại Âu Châu, tiến hành những vụ làm ăn béo bở, và không phải quỵ lụy Trung Quốc. Khi một quốc gia khởi động chiến tranh mà không có khả năng chiến thắng, thì ảnh hưởng quốc tế luôn bị suy sụp nặng nề.

Về kinh tế, báo Les Echos cho biết “Nga cắt giảm các chi tiêu không thiết yếu để cứu vãn ngân sách quân sự”. Hôm thứ Hai (29/9), Thủ tướng Mikhail Michoustine đã trình ra trước Douma tức Quốc hội Nga, thực ra chỉ là bù nhìn, các biện pháp chính cho kế hoạch 2026. Tỉ lệ lạm phát đã lên đến 8,2%, gấp đôi so với mục tiêu 4%.

Thâm hụt ngân sách dự báo 2% GDP trong năm 2026 tới, tuy không nhiều so với phương Tây, nhưng rất lớn đối với một quốc gia không còn khả năng nhận được nguồn tài chánh từ phương Tây, trong khi giai cấp trung lưu Nga chừng như không có ý định đầu tư vào trái phiếu quốc gia. Thâm thủng của liên bang lên đến 4.880 tỉ Rúp (61,1 tỉ Mỹ kim). Giá dầu giảm, doanh thu dầu khí sụt mất 21%, đồng Rúp tăng, lãi suất quá cao ảnh hưởng tăng trưởng. Chính quyền đành phải cắt giảm chi tiêu cho giáo dục, y tế, an sinh xã hội, bảo vệ môi trường.

Không Thắng Được Trên Chiến Trường, Ðiện Cẩm Linh Khủng Bố Thường Dân Ukraine

-Về cuộc chiến tranh ở Ukraine, tác giả Renaud Girard trên báo Le Figaro nhận định, không có gì chắc chắn rằng cuộc oanh tạc đại quy mô đêm 27 rạng 28/9 có thể mang lại thắng lợi quân sự cho Ðiện Cẩm Linh – một cuộc xâm lăng không phận với 600 drone.

Đó chỉ là công cụ chiến tranh tiêu hao của Vladimir Putin, nhằm làm mất tinh thần người dân nước láng giềng. Nhưng chiến lược này có vẻ không thành công, đại đa số người Ukraine không chấp nhận từ bỏ tự do độc lập, và vẫn tin tưởng vào Tổng thống Volodymyr Zelensky.

Bên ngoài biên giới, quân Nga tiến vô cùng chậm, trong nước, Nga không thể ngăn được các drone Ukraine phá hủy lần lượt các cơ sở năng lượng, từ nhà máy lọc dầu đến trạm bơm của các đường ống dẫn. Trên Hắc Hải, các chiến hạm Nga phải rời cảng Sebastopol để ẩn náu tận Abkhazie vì sợ drone hải chiến của Kiev. Tóm lại, nước Nga của Putin còn quá xa giấc mơ chinh phục Odessa, cắt đứt lối ra biển của Ukraine.

Về chính trị, ảnh hưởng quốc tế của Nga lại càng thụt lùi rõ rệt. Ở phía Bắc, biển Baltic trở thành ao nhà của Khối Minh ước Bắc Ðại Tây Dương (NATO), sau khi Thụy Điển và Phần Lan gia nhập Liên minh NATO. Khi chấp nhận đưa lực lượng đến các nước Baltic, đồng minh Anh, Pháp, Đức, Ý Ðại Lợi bắt đầu thiết lập răn đe quy ước ở vùng đất thuộc Liên Xô cũ. Ở phía Nam, Moldova vừa khẳng định quyết tâm hướng về Brussels thay vì Mạc Tư Khoa.

Trump Sẽ Cung Cấp Phi Đạn Tomahawk Cho Ukraine?

-Báo Le Figaro ra ngày 1/10/2025 nhận xét “Ukraine hy vọng nhận được các phi đạn Tomahawk để gia tăng sức ép lên Nga”. Tuy năm 2024 chỉ trích người tiền nhiệm Joe Biden đã cho phép Ukraine tấn công vào lãnh thổ Nga, Tổng thống Donald Trump có thể sẽ chấp nhận cung ứng cho Kiev các phi đạn tầm xa, với điều kiện do Âu Châu mua. Hơn 3 năm rưỡi sau khi khởi động, lối thoát cho cuộc chiến không phải ngoài tiền tuyến, nơi các chiến binh xáp trận để giành vài cây số vuông.

Để làm kiệt lực đối thủ, Nga dựa vào các đợt oanh tạc rầm rộ trên toàn lãnh thổ Ukraine, trộn lẫn giữa hàng trăm drone và các phi đạn liên lục địa hay đạn đạo. Về phía Kiev tìm cách đánh vào các cơ sở hạ tầng dầu khí Nga, tuy nhiên thiếu phương tiện phá hủy mục tiêu mạnh mẽ và chính xác, nên Tổng thống Volodymyr Zelensky đề nghị Mỹ cung ứng phi đạn Tomahawk, có tầm bắn 1.000 đến 2.500 cây số. Hiện Kiev chỉ có một số ít Scalp và Storm Shadow, ATACMS chỉ đạt 300-450 cây số. Khi hàm ý chuyển giao các phi đạn này, Hoa Kỳ muốn gởi thông điệp đến Ðiện Cẩm Linh, do Vladimir Putin cứ tìm cách câu giờ sau hội nghị thượng đỉnh Alaska.

Trong bài xã luận, báo Le Monde nhấn mạnh Liên minh Phòng thủ Bắc Ðại Tây Dương (NATO) nhất thiết phải trả đũa các vụ xâm nhập không phận Ba Lan, Lỗ Ma Ni, Estonia, Đan Mạch gần đây, khiến Copenhague đành phải cấm các vật thể bay trong dịp hội nghị thượng đỉnh Liên Hiệp Âu Châu (EU) ngày 1 và 2/10. Trước mối đe dọa “low cost” trong khuôn khổ chiến tranh đa diện của Nga, các quốc gia trong Liên minh cần phải nói cùng một tiếng nói.

Moldova: Đảng của Bà Sandu Thắng Cử, Âu Châu Thở Phào

-Sự kiện phe thân Âu Châu thắng cử ở Moldova được tất cả các báo ra ngày 1/10/2025 chú ý.

Báo La Croix cho biết trong cuộc bầu cử căng thẳng mang tính quyết định cho tương lai đất nước, người dân Moldova rốt cuộc đã dồn phiếu cho đảng của Tổng thống Maia Sandu. Nhiều nước Âu Châu hôm 30/9 thở phào nhẹ nhõm. Đảng Hành động và Đoàn kết (PAS) tiếp tục chiếm đa số tuyệt đối tại Quốc hội, chỉ mất một ít ghế, tuy Mạc Tư Khoa ra tay can thiệp chưa từng thấy.

Tháng 6/2022, sau khi Nga xâm lăng Ukraine, Brussels đã bảo đảm tư cách ứng cử viên Liên Hiệp Âu Châu (EU) cho Kiev và Chisinau. Năm 2024, mục tiêu gia nhập EU đã được ghi vào Hiến pháp Moldova, bước ngoặt hướng về phương Tây khiến Nga bực tức. Mạc Tư Khoa hỗ trợ đối lập thân Nga, tài trợ cho các chiến dịch bóp méo thông tin quy mô trên mạng xã hội và mưu toan mua chuộc cử tri, chủ yếu từ vùng ly khai Transnistria thân Nga, nằm sát Ukraine.

Để đáp trả, các nhà lãnh đạo “tam giác Weimar” (Pháp, Đức, Ba Lan) hồi tháng Tám đã sang ủng hộ bà Maia Sandu, trước đó bà Ursula von der Leyen hứa viện trợ 1,8 tỉ Euro. Một tuần trước bầu cử, đảng PAS vẫn bị các đối thủ bám sát trong các cuộc thăm dò, và cứ 3 cử tri thì có 1 người do dự chưa quyết định.

Cầm quyền từ 2021, đảng thân Âu Châu bị yếu đi vì tình hình kinh tế sa sút, phần lớn liên quan đến cuộc xâm lăng nước láng giềng Ukraine. Moldova bị lạm phát trầm trọng, bị khủng hoảng năng lượng liên tục trong khi cố gắng thoát khỏi sự lệ thuộc khí đốt Nga, kết nối vào mạng điện Âu Châu. Tháng Một, Mạc Tư Khoa ngưng cung cấp khí đốt cho nhà máy điện trung ương Moldova, khiến hệ thống sưởi nhiều lần ngưng hoạt động ngay trong mùa Đông.

Việc cộng đồng hải ngoại tham gia bầu cử đông đảo đã góp phần quan trọng vào thắng lợi của PAS: 4/5 cử tri sống ở ngoại quốc bỏ phiếu cho đảng của bà Maidu. Dù vậy, cựu Thủ tướng Natalia Gavrilita cảnh báo “Cuộc chiến chưa kết thúc”. Thủ lãnh đảng Khối Ái quốc thân Nga về nhì, ông Igor Dodon kêu gọi biểu tình phản đối trước Quốc hội, nhưng hôm 30/9 chỉ có 200 người tham gia. Điều bất ngờ là đảng Dân chủ tại gia đạt 5% để bước vào Quốc hội. Thân Âu Châu và bảo thủ, gần gũi với cực hữu Lỗ Ma Ni, đảng này chủ trương sáp nhập Moldova với Lỗ Ma Ni, và đã tỏ ra chống đối các hoạt động của bà Maia Sandu.

Truyền Thông Tây Ban Nha Đòi Meta Bồi Thường Hơn 500 Triệu Euro Vì Cạnh Tranh Không Lành Mạnh

(Hình AP – Thibault Camus: Logo Meta, công ty mẹ của Facebook, Instagram, tại triển lãm Vivatech, Paris, thủ đô của Pháp, ngày 14/6/2023.)

-Hơn 80 cơ quan truyền thông Tây Ban Nha yêu cầu Meta – công ty mẹ của Facebook và Instagram – bồi thường 551 triệu Euro do cạnh tranh không lành mạnh trong lĩnh vực quảng cáo kỹ thuật số.

Phiên tòa diễn ra vào hôm 1/10/2025, tại thủ đô Madrid của Tây Ban Nha. Từ Madrid, thông tín viên François Musseau của Ðài Phát Thanh Quốc Tế Pháp (RFI) cho biết cụ thể:

“Các đài truyền hình, đài phát thanh, báo chí từ mọi khuynh hướng chính trị đã cùng nhau lên tiếng tố cáo điều mà họ gọi là việc cạnh tranh không lành mạnh liên quan đến doanh thu quảng cáo. Theo họ, Meta đã không tuân thủ các quy định của Âu Châu về bảo vệ dữ liệu cá nhân. Luật pháp quy định rằng mọi nhà quảng cáo phải xin sự đồng ý của người dùng trước khi thu thập hoặc sử dụng dữ liệu. Tuy nhiên, gã khổng lồ Mỹ lại không tuân thủ, điều này cho thấy rõ ràng rằng Meta đang trục lợi từ các khoản thu nhập, mà theo các cơ quan truyền thông Tây Ban Nha là “bất hợp pháp”.

Các cơ quan này đã tính toán rằng số doanh thu quảng cáo không tuân thủ quy định mà Meta đã thu lợi, từ tháng 5/2018 đến tháng 7/2023, lên tới 550 triệu Euro, và họ hiện đang đòi bồi thường thông qua tòa án.

Chủ tịch Hiệp hội các Cơ quan Truyền thông Tây Ban Nha, ông Martinez de Salazar, cho rằng tình trạng độc quyền quảng cáo này đã gây ra thiệt hại tài chánh nghiêm trọng cho các cơ quan truyền thông quốc gia – thậm chí đe dọa đến sự sống còn của họ, những cơ quan mà ông cho là đóng vai trò thiết yếu đối trong việc bảo đảm tính dân chủ của đất nước.

Hiện giờ cần phải chờ đợi xem các thẩm phán phản ứng ra sao trước yêu cầu mạnh mẽ này của giới truyền thông”.

Trước đó hồi tháng Tư, Meta cũng đã bị khoảng 200 tập đoàn truyền thông của Pháp đệ đơn kiện với lý do tương tự.

Bắc Kinh Ve Vãn Các Nước Phương Nam

-Trên bình diện địa chính trị, trong khi Nga mất đi ảnh hưởng, “Trung Quốc ve vuốt phương Nam để chống lại Trump và vượt xa Ấn Độ”, trở thành lãnh đạo các nước mới trỗi dậy.

Tại New York (Hoa Kỳ), cường quốc thứ nhì thế giới này tung ra lá bài mới: Đơn phương từ bỏ quy chế tối huệ quốc dành cho các nước đang phát triển trong các thỏa thuận tương lai. Thủ tướng Lý Cường khoe khoang Trung Quốc là “quốc gia đang phát triển có trách nhiệm”, với tràng pháo tay của Tổng Thư ký Liên Hiệp Quốc Antonio Guterres.

Nhưng theo báo Le Figaro, đó chỉ là động thái hoàn toàn mang tính tượng trưng vì đã từ lâu, cường quốc kinh tế số một thế giới không còn được hưởng lợi ích này đối với các đối tác phương Bắc từ Âu Châu đến Hoa Kỳ, vốn thường xuyên tố cáo cạnh tranh bất chính. Tuy vậy các nước đang phát triển cũng coi nhượng bộ này là tốt, vào lúc hàng sản xuất thừa của Trung Quốc tràn ngập thị trường quốc tế, lại phải chịu đựng thuế quan của Trump.

Ba tuần trước, Tập Cận Bình ghi điểm khi tập hợp được nhiều khuôn mặt lãnh đạo các nước mới nổi tại cuộc họp Tổ chức Hợp tác Thượng Hải và lễ duyệt binh ở Bắc Kinh. Nhà nghiên cứu Marc Julien cho rằng đó là thành công về mặt hình ảnh, nhưng không xáo lại trật tự quốc tế.

Tuần này, một cuộc chiến tranh giành ảnh hưởng diễn ra trong hậu trường Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc giữa Tân Ðề Ly và Bắc Kinh để thu hút các phái đoàn Phi Châu, Á Châu và Mỹ châu La-tinh. Ngoại trưởng Ấn Độ tập hợp khoảng 20 nước bạn bè để cảnh báo về các chuỗi cung ứng chỉ do một nhân tố thống trị, rõ ràng muốn nói đến công xưởng thế giới. Ba Tây và Nam Dương đã áp đặt các biện pháp bảo hộ chống hàng “made in China” từ 2024. Khác xa hình ảnh xếp hàng bên ông Tập ở Thiên An Môn!

Pin Mặt Trời ở Sa Mạc và Nơi Khô Cằn: Một Mắt Xích Quan Trọng Để Trung Quốc Chuyển Đổi Năng Lượng

(Ảnh AP – Ng Han Guan, minh họa: Pin mặt trời trên mái nhà máy sản xuất thiết bị năng lượng Iraeta, ngoại ô của Tế Nam, tỉnh Sơn Đông, miền đông Trung Quốc, ngày 21/3/2024.)

-Năng lực sản xuất điện than của Trung Quốc trong nửa đầu năm 2025 đạt mức lớn chưa từng có tính từ năm 2016, theo báo cáo của Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí Sạch (CREA) và Tổ chức Giám sát Năng lượng Toàn cầu (GEM), được thông tấn xã AFP ngày 1/10/2025 dẫn lại. Cho dù vẫn là nước dùng than nhiều nhất và thải nhiều khí nhà kính nhất thế giới, có một thực tế là chỉ sau 15 năm, Trung Quốc đã vươn lên thành cường quốc hàng đầu về chuyển đổi sinh thái, bỏ xa Âu Châu.

Chính quyền Trung Quốc muốn trở thành quốc gia đầu tiên dung hòa quá trình chuyển đổi năng lượng và tăng trưởng kinh tế bền vững. Theo báo Le Monde, từ những vùng sa mạc mênh mông ở Cam Túc, miền Bắc, đến những ngọn núi Vân Nam, miền Nam, qua những khu đất nhấp nhô như những ngọn đồi ở mỏ than cũ ở Sơn Tây, các đầm lầy nước mặn ở Vịnh Bột Hải, đều được phủ kín với các tấm pin mặt trời, với tốc độ nhanh ngoài sức tưởng tượng.

Còn theo thông tấn xã AFP, trên nền một sa mạc ở miền Bắc Trung Quốc, cách Bắc Kinh 700 cây số, cả một “đại dương” hàng trăm ngàn tấm pin năng lượng mặt trời màu xanh lam bao phủ, được xem như biểu tượng cho quá trình chuyển đổi năng lượng nhanh chóng của Trung Quốc.

Việc lắp đặt pin lượng mặt trời ở sa mạc và các vùng khô cằn là “một mắt xích” quan trọng trong chiến lược chuyển đổi năng lượng của Trung Quốc: theo một tài liệu quy hoạch, lượng pin mặt trời cho phép đạt công suất điện gấp 3 lần tổng công suất điện của cả nước Pháp được lắp đặt tại đây từ năm 2022 đến năm 2030. Các hình ảnh vệ tinh mà thông tấn xã AFP phân tích đã xác nhận là trong thập kỷ qua, các tấm pin quang điện đã được lắp đạt nhanh chóng tại các sa mạc rộng lớn của Trung Quốc. Ví dụ, tại Ordos, thuộc sa mạc Kubuqi, hơn 100 cây số vuông – tương đương diện tích Paris – đã được phủ pin mặt trời.

Tuy nhiên, lựa chọn này cũng đặt ra nhiều thách thức: Bão cát có thể làm hỏng các hệ thống, nhiệt độ quá cao làm giảm hiệu suất của các tấm pin. Việc cát sa mạc tích tụ trên các tấm pin cũng đòi hỏi sử dụng nhiều nước để làm sạch, trong khi đó lại là sa mạc, nơi khô cằn.

Theo truyền thông Nhà nước Trung Quốc, để khắc phục những khó khăn này, các tấm pin được lắp đặt ở sa mạc Kubuqi được trang bị quạt có khả năng tự làm sạch và sử dụng kỹ thuật hai mặt để thu ánh sáng phản chiếu từ cát.

Khoảng cách giữa các sa mạc và các trung tâm tiêu thụ điện năng cũng là một trở ngại cho sự phát triển của các dự án điện mặt trời ở sa mạc.

Cũng như các tua-bin gió, các hệ thống quang điện hiện giờ đã trở thành một phần cảnh quan nhiều nơi ở Trung Quốc. Mặc dù vẫn là quốc gia phát thải khí nhà kính lớn nhất thế giới, nhưng nhờ quá trình chuyển đổi năng lượng, Trung Quốc đã vươn lên chiếm vị trí độc tôn trong lĩnh vực này.

Theo báo Le Monde, khoảng 55% lượng pin mặt trời được lắp đặt trên toàn thế giới trong năm 2024 là ở Trung Quốc, và chỉ trong 5 tháng đầu năm 2025, 198 gigawatt (GW) pin mặt trời đã được khai triển tại Trung Quốc, chỉ ít hơn một chút so với tổng công suất lắp đặt tại Hoa Kỳ (239 GW). Trung Quốc cũng vượt ngưỡng 1.000 GW pin mặt trời được lắp đặt, trong khi đến cuối năm 2024, Liên Hiệp Âu Châu (EU) mới chỉ đạt 1/3 số đó.

Hợp Tác Chế Tạo 50% Chip Tại Mỹ: Đài Loan Bác Bỏ Đề Xuất của Hoa Thịnh Ðốn

(Ảnh AP – John Minchillo, minh họa: Chip bán dẫn được lắp ráp và sắp xếp trên bàn làm việc trước lễ cắt băng khánh thành trung tâm sản xuất Nanotronics tại Xưởng Hải quân Brooklyn, New York, Mỹ, ngày 28/4/2021.)

-Trở về Đài Bắc sau vòng đàm phán về thuế quan với Hoa Kỳ, Phó Thủ tướng Đài Loan, bà Trịnh Lệ Quân (Cheng Li-Chiun) hôm 1/10/2025 tuyên bố bác bỏ đề xuất của Hoa Thịnh Ðốn về việc chuyển một phần hoạt động sản xuất chip bán dẫn từ Đài Loan sang Hoa Kỳ, để đạt tỉ lệ 50-50, tức 50% sản xuất tại Đài Loan, 50% sản xuất tại Mỹ.

Theo thông tấn xã AFP, Đài Bắc đang gặp nhiều khó khăn trong việc đạt một Thỏa thuận Thương mại với Hoa Kỳ, sau khi Hoa Thịnh Ðốn áp thuế 20% với hàng nhập cảng Đài Loan, trừ chất bán dẫn. Cuối tuần trước, trong cuộc trả lời phỏng vấn đài NewsNation, Bộ trưởng Thương mại Hoa Kỳ Howard Lutnick cho biết đã thảo luận với chính quyền Đài Bắc về ý tưởng chuyển nhiều hoạt động sản xuất chip từ Đài Loan sang Mỹ, để đạt tỉ lệ “50-50” nói trên.

Trong khi đó, Phó Thủ tướng Trịnh Lệ Quân nhấn mạnh “ý tưởng này xuất phát từ Hoa Kỳ, và nhóm đàm phán của chúng tôi chưa bao giờ cam kết về việc chia sẻ việc sản xuất chất bán dẫn theo tỷ lệ 50-50”. Mặt khác, bà Trịnh Lệ Quân cũng cho biết các đàm phán với Hoa Kỳ về thuế quan đã “đạt được nhiều tiến triển”.

Theo thông tấn xã AFP, Tổng thống Donald Trump thường xuyên cáo buộc Đài Loan “đánh cắp” ngành công nghiệp bán dẫn của Hoa Kỳ, trong lúc Đài Loan coi ngành bán dẫn vừa mang lại lợi ích về kinh tế, vừa là “lá chắn” về an ninh. Việc tập trung sản xuất chip bán dẫn trên hòn đảo giúp Đài Bắc tự vệ trước sự xâm lược hoặc phong tỏa của Trung Quốc và khuyến khích Hoa Kỳ bảo vệ hòn đảo trước các đe dọa từ Bắc Kinh.

Tập đoàn TSMC, nhà sản xuất chất bán dẫn tiên tiến đứng đầu thế giới, là nguồn cung chủ yếu cho các tập đoàn kỹ thuật Hoa Kỳ như Apple. Theo Đài Bắc, hơn 70% hàng xuất cảng của Đài Loan sang Hoa Kỳ thuộc lĩnh vực kỹ thuật thông tin và truyền thông, bao gồm chip điện tử. Trước áp lực của chính quyền Trump, đầu năm nay, TSMC đã cam kết đầu tư 165 tỉ Mỹ kim vào Hoa Kỳ. Đài Bắc cũng cam kết mua thêm năng lượng của Mỹ và tăng chi tiêu quốc phòng lên hơn 3% GDP.

Hoàn cầu Thời báo, một cơ quan ngôn luận của đảng Cộng sản Trung Quốc, hôm 1/10, dẫn lời ông Lại Chánh Dật (Lai Cheng-i), Chủ tịch danh dự Phòng Thương mại Đài Loan, theo đó, “chất bán dẫn là huyết mạch của nền kinh tế Đài Loan”, đòi hỏi của Mỹ “đi ngược lại nguyên tắc thương mại tự do”, và nếu chấp nhận quy tắc 50-50, Đài Loan sẽ mất đi 200.000 chuyên gia kỹ thuật cao và chịu nhiều tổn thất nặng nề về kinh tế.

TIN VẮN – TIN TỔNG HỢP

*

(AFP/RFI) – Donald Trump tuyên bố việc không trao giải Nobel Hòa Bình cho ông là một sự xúc phạm đối với nước Mỹ. Trong bài phát biểu trước các tướng lĩnh và Đô đốc Hoa Kỳ hôm 30/9/2025, Tổng thống Trump khẳng định ông đã can thiệp “chấm dứt hơn 8 cuộc chiến” nếu tính cả kế hoạch hòa bình cho Gaza mà ông vừa đề xuất được khai triển. Do đó, ông cho rằng việc Ban Tổ chức giải Nobel trao “cho một gã chẳng làm được gì cả” mà không trao cho ông “là một sự xúc phạm rất lớn đối với nước Mỹ”. Tuy nhiên, theo đánh giá của các chuyên gia, khả năng Donald Trump được trao giải Nobel Hòa bình năm nay là gần như bằng không.

(Reuters/RFI) – Hải cảnh Trung Quốc thượng cờ kỷ niệm Quốc Khánh trên vùng biển tranh chấp với Phi Luật Tân. Trong một đoạn video đăng tải hôm 1/10/2025, trên Douyin (phiên bản TikTok của Trung Quốc), các sĩ quan trên tàu Hải cảnh CCG 3304 tổ chức lễ thượng cờ ngay lúc tàu này tuần tra trên bãi cạn Scarborough, nơi cả Bắc Kinh và Manila cùng tuyên bố chủ quyền. Các sĩ quan cũng tuyên bố sẽ “canh giữ vùng biển xanh này” vì “tổ quốc”. Tàu CCG 3304 trước đó đã bị Lực lượng Tuần duyên Phi Luật Tân phản đối vì “hiện diện bất hợp pháp” tại bãi cạn nơi Trung Quốc gọi là đảo Hoàng Nham, trong khi Phi Luật Tân gọi là Panatag.

(AFP/RFI) – Hoa Kỳ cho phép công dân Nam Hàn sở hữu visa B-1 được tiếp tục làm việc. Hôm 1/10/2025, Bộ Ngoại giao Nam Hàn thông báo Hoa Thịnh Ðốn vẫn cho phép các doanh nghiệp Nam Hàn sử dụng những người lao động theo diện visa B-1 trong các dự án đầu tư tại Mỹ. Trước đó hồi tháng 9, khoảng 475 người, trong đó có hơn 300 công dân Nam Hàn mang visa B-1, làm việc tại một nhà máy pin xe điện do Hyundai và LG hợp tác vận hành ở tiểu bang Georgia, đã bị Cơ quan Di trú Liên bang bắt giữ và trục xuất. Sự việc đã gây chấn động dư luận tại Nam Hàn, trong bối cảnh nước này đã cam kết đầu tư 350 tỉ Mỹ kim vào Hoa Kỳ.

(AFP/RFI) – Trung Quốc ban hành loại visa mới để thu hút nhân tài quốc tế. Chương trình thị thực này được khởi động từ hôm 1/10/2025. Theo đó, visa (thị thực nhập cảnh) loại K mới sẽ đơn giản hóa đáng kể quy trình nhập cư đối với nhóm đối tượng là “nhân tài trẻ quốc tế trong lĩnh vực khoa học và kỹ thuật”. Tuy nhiên các yêu cầu cụ thể về độ tuổi, trình độ học vấn và kinh nghiệm làm việc hiện vẫn chưa rõ ràng. Khác với nhiều loại thị thực khác, visa K không yêu cầu ứng viên phải có lời mời từ một doanh nghiệp hay tổ chức trong nước.

(AP/RFI) – Trung Quốc thay Trưởng ban Đối ngoại của đảng Cộng sản. Tân lãnh đạo là Lưu Hải Tinh (Liu Haixing), “nhà ngoại giao giàu kinh nghiệm về Âu Châu”. Theo truyền thông Trung Quốc hôm 1/10/2025, ông Lưu Hải Tinh (62 tuổi) thay thế ông Lưu Kiến Siêu (Liu Jianchao), đã không xuất hiện trước công chúng kể từ tháng 7/2025, trong lúc có nhiều đồn đoán đương sự bị bắt giữ vì lý do “kỷ luật”. Ông Lưu Hải Tinh làm việc nhiều năm tại Âu Châu, từng là Phụ tá Ngoại trưởng. Ban Đối ngoại là “cơ quan ngoại giao của đảng Cộng sản Trung Quốc, có nhiệm vụ thiết lập mối quan hệ với các đảng phái chính trị ở các nước khác”.

(Reuters/RFI) – Điện Cẩm Linh không có thông tin về tàu chở dầu bị nghi ngờ vi phạm các quy định của Pháp. Hôm 1/4/2025, phát ngôn viên Điện Cẩm Linh, ông Dmitry Peskov cho biết như trên, khi được hỏi về các điều tra của Pháp liên quan đến cáo buộc vi phạm của tàu chở dầu Boracay treo cờ Benin, bị trừng phạt quốc tế, neo đậu ngoài khơi ở Saint-Nazaire (Loire-Atlantique). Chiếc tàu này bị nghi ngờ thuộc “Hạm đội ma” của Nga, được Mạc Tư Khoa sử dụng để xuất cảng dầu bất chấp lệnh cấm.

(AFP/RFI) – Liên Hiệp Quốc kêu gọi Taliban khôi phục ngay lập tức kết nối internet và viễn thông tại A Phú Hãn. Lời kêu gọi được đưa ra hôm 30/9/2025, trong bối cảnh các kết nối này đã bị cắt hoàn toàn kể từ hôm 29/9, khiến người dân A Phú Hãn không thể liên lạc, các hoạt động thương mại điện tử và hệ thống ngân hàng bị tê liệt, kiều bào không thể gửi tiền về cho gia đình – nguồn hỗ trợ sống còn đối với nhiều người. Chính quyền Taliban đã bắt đầu ngắt kết nối internet tốc độ cao tại một số tỉnh từ đầu tháng với lý do ngăn chặn “tệ nạn xã hội”. Tuy nhiên, phía Taliban vẫn phủ nhận các hoạt động ngắt kết nối này.

(RFI) – Tập đoàn truyền thông Pháp France Medias Monde ra mắt kênh truyền thông ZOA dành cho giới trẻ Phi Châu. Hôm 1/10/2025, ZOA, kênh truyền thông hàng ngày, 100% trên mạng, chính thức ra mắt. Trụ sở chính của ZOA được đặt tại Dakar, thủ đô của Senegal. ZOA là kênh truyền thông mới nhất của tập đoàn Pháp FMM, phổ biến nội dung trên các nền tảng mạng xã hội lớn, như WhatsApp, TikTok, Facebook, YouTube, Instagram, v.v…. Dự án ZOA ra đời với sự trợ giúp của 2 đài Ðài Phát Thanh Quốc Tế Pháp (RFI) và France 24.

Nóng! Tin Cực Vui Cho Cộng Đồng Người Việt Hải Ngoại: Hải Quân Đại Tá Hùng Cao, Đã Chính Thức Trở Thành Thứ Trưởng Bộ Hải Quân Hoa Kỳ! Và Kính Chuyển Tin Thế Giới Đó Đây Theo Dòng Thời Sự – Lê Văn Hải

Tin Vui Đánh Dấu Lịch Sử Cho Cộng Đồng Người Việt Hải Ngoại: Hải Quân Đại Tá Hùng Cao, Đã Chính Thức Trở Thành Thứ Trưởng Gốc Việt Đầu Tiên, Của Bộ Hải Quân Hoa Kỳ!

WASHINGTON (1/10/2025) – Một dấu mốc lịch sử vừa được ghi nhận: Hải Quân Đại Tá Hung Cao. Hôm qua, đã chính thức được Thượng viện Hoa Kỳ phê chuẩn giữ chức vụ Thứ Trưởng Bộ Hải Quân Hoa Kỳ, với tỷ lệ phiếu 52 thuận – 45 chống.

<!>

Đây là vị trí dân sự cao cấp số 2 trong Bộ Hải Quân, chỉ sau Bộ Trưởng Hải Quân. Ông Hung Cao, một sĩ quan Hải quân gốc Việt đã nghỉ hưu, từng là thuyền trưởng và thợ lặn, được Nhà Trắng đề cử vào tháng Hai và sau đó chờ đợi phê chuẩn qua nhiều vòng điều trần.

Với sự chuẩn thuận này, ông Cao trở thành người gốc Việt đầu tiên đảm nhận một vị trí cao như vậy trong Bộ Hải Quân Hoa Kỳ – mang ý nghĩa đặc biệt không chỉ cho cá nhân ông, mà còn là niềm hãnh diện chung của cộng đồng người Việt tị nạn trên toàn thế giới.

Hiện nay, trong Ban Thư ký Hải Quân, chỉ có Bộ Trưởng John Phelan (được phê chuẩn hồi tháng Ba) và Thứ Trưởng Hung Cao là hai quan chức được Thượng viện chính thức xác nhận. Các vị trí còn lại vẫn do quan chức tạm quyền đảm trách.

Sự kiện này diễn ra trong bối cảnh Quốc hội Hoa Kỳ còn đang đối mặt với nhiều tranh luận gay gắt về ngân sách và nguy cơ chính phủ đóng cửa, cho thấy nỗ lực vượt khó của ông Hung Cao đã được công nhận.

Đây là một tin vui lớn, khẳng định sự thành công và đóng góp không ngừng của người Mỹ gốc Việt trong dòng chính chính trị và quốc phòng Hoa Kỳ. Chúc Mừng!

TIN VUI LỊCH SỬ: VẺ VANG DÂN VIỆT! –LỜI CHÚC MỪNG! MỘT TRONG NHỮNG THÀNH QUẢ NGƯỜI VIỆT 50 NĂM!

(Hình: Buổi họp phê chuẩn tại Thượng Viện Hoa Kỳ)

-Ngày hôm qua,1 tháng 10, 2025, tại Washington D.C., một trang sử mới đã được ghi vào dòng sử Việt nơi hải ngoại: Hải Quân Đại Tá Hùng Cao, đã chính thức được Thượng viện Hoa Kỳ phê chuẩn, giữ chức vụ Thứ Trưởng Bộ Hải Quân Hoa Kỳ! với kết quả biểu quyết 52 thuận – 45 chống.

Đây là lần đầu tiên trong lịch sử, một người gốc Việt đảm nhận chức vụ dân sự cao cấp số 2 trong Bộ Hải Quân Hoa Kỳ – chỉ dưới Bộ Trưởng Hải Quân. Từ một thuyền nhân, sĩ quan Hải quân tận tụy, từng là thuyền trưởng và thợ lặn đặc nhiệm, nay ông đã bước vào hàng ngũ lãnh đạo cao cấp nhất của quốc phòng Hoa Kỳ.

Ý nghĩa lịch sử

Thành công của ông Hung Cao không chỉ là niềm vinh quang cho riêng ông, mà còn là biểu tượng cho cả cộng đồng người Việt tị nạn, sau 50 năm định cư trên đất Mỹ. Từ những căn lều trong trại tạm cư năm xưa, người Việt đã hòa nhập, trưởng thành, và hôm nay đã góp mặt trong những vị trí quan trọng nhất của chính quyền và quân đội Hoa Kỳ.

Đây cũng là sự tiếp nối vẻ vang truyền thống, mà 7 vị Tướng gốc Việt trong Quân lực Hoa Kỳ đã từng khắc ghi: chứng minh rằng thế hệ con cháu Việt Nam không những hội nhập, mà còn góp phần trực tiếp vào sức mạnh và uy tín của Hiệp Chủng Quốc, Quê Hương thứ hai!

Niềm hãnh diện dân tộc

Sự kiện này vang dội như một lời khẳng định: Người Việt Nam, dù nơi đâu, vẫn có thể vươn tới những đỉnh cao danh dự trong chính trường và quân sự quốc tế. Đây là một tin vui lớn, không chỉ cho cộng đồng Việt tại Hoa Kỳ, mà còn cho toàn thể dân tộc Việt Nam, trên khắp năm châu. Một niềm hãnh diện, một niềm tin, một minh chứng sống động cho ý chí, nghị lực, và trí tuệ của dân Việt! Nếu ở dưới chế độ độc tài đảng trị, sẽ không có thành quả, tuyệt vời như thế!

Nhận Định Về Tin Vui: Tân Thứ Trưởng, Gốc Việt, Bộ Hải Quân Hoa Kỳ!

-Việc Hải Quân Đại Tá Hung Cao được Thượng viện Hoa Kỳ chuẩn thuận giữ chức vụ Thứ Trưởng Bộ Hải Quân, không chỉ là một bước tiến sự nghiệp cá nhân, mà còn là niềm hãnh diện chung của cả cộng đồng người Việt hải ngoại. Sau gần nửa thế kỷ định cư trên đất Mỹ, người Việt tị nạn đã đi từ những ngày đầu đầy gian nan, đến nay có đại diện trong những vị trí cao nhất của quốc phòng Hoa Kỳ.

Thành công của ông Hùng Cao tiếp nối trang sử vẻ vang, mà 7 vị Tướng gốc Việt trong Quân đội Hoa Kỳ đã từng khắc ghi – như một minh chứng sống động rằng, thế hệ con cháu Việt Nam, không những hòa nhập, mà còn góp phần quan trọng vào sức mạnh và uy tín của Hiệp Chủng Quốc.

Đây là minh chứng hùng hồn cho ý chí, nghị lực và trí tuệ của người Việt Nam: từ những mái lều tị nạn năm xưa, nay đã vươn tới đỉnh cao danh dự trong hàng ngũ lãnh đạo quốc phòng Hoa Kỳ. Một niềm vui, một niềm hãnh diện, không chỉ cho riêng cộng đồng Việt tại Mỹ, mà còn cho cả dân tộc Việt Nam trên khắp năm châu.

NHÂN DỊP NÀY, XIN ĐƯỢC ĐÍNH KÈM CHÂN DUNG, 7 VỊ TƯỚNG MỸ GỐC VIỆT TRONG QUÂN ĐỘI HOA KỲ

1.- Thiếu Tướng Lương Xuân Việt – Vị tướng Mỹ gốc Việt nổi tiếng

Sinh năm 1965 tại Biên Hòa, con trai của Thiếu Tá Lương Xuân Đương thuộc đơn vị Thủy Quân Lục Chiến trong Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa. Sau khi tốt nghiệp cử nhân và thạc sĩ ngành Sinh học tại Đại học Nam California, ông gia nhập quân đội Hoa Kỳ. Năm 1987, ông được bổ nhiệm với cấp bậc Thiếu Úy và làm việc tại Bộ Binh, đồn trú tại Colorado. ng được chuyển sang Sư Đoàn 101 Biệt Kích Dù, lần lượt giữ các chức vụ đại đội trưởng, tiểu đoàn trưởng, và lữ đoàn trưởng.

Trước khi được thăng cấp đại tá và được bổ nhiệm vào chức vụ lữ đoàn trưởng Lữ Đoàn 3, Sư Đoàn 101 Không Kỵ, ông Việt làm tiểu đoàn trưởng Tiểu Đoàn 2, Trung Đoàn 505 Bộ Binh Nhảy Dù Hoa Kỳ vào năm 2005 và chiến đấu tại chiến trường Iraq với cấp bậc trung tá.

Sau khi thăng cấp đại tá, ông trở thành lữ đoàn trưởng và chiến đấu tại chiến trường Afghanistan. Năm 2012, ông được cử về đại học Stanford University để tham gia huấn luyện chính trị cao cấp.

Ông được chính phủ và Bộ Quốc Phòng thăng cấp chuẩn tướng Lục Quân Hoa Kỳ ngày 6 Tháng Tám, 2014 và trở thành tướng Mỹ gốc Việt đầu tiên trong quân đội Hoa Kỳ, làm phó tư lệnh Sư Đoàn Kỵ Binh Số 1 Hoa Kỳ, phụ trách hành quân tác chiến.

Tháng Năm, 2017, ông được thăng cấp thiếu tướng, làm phó tư lệnh Quân Đoàn 8 đóng tại Nam Hàn.

Ngày 28 Tháng Tám, 2018, ông được bổ nhiệm làm tư lệnh Lục Quân Mỹ tại Nhật, đóng quân tại căn cứ Camp Zama, kế nhiệm thiếu tướng James Pasquarette.

Tướng Lương Xuân Việt giải ngũ sau 34 năm trong quân đội Mỹ

2.- Thiếu Tướng Lapthe Châu Flora

Sinh năm 1962 tại Việt Nam trong một gia đình gốc Hoa, cha ông là thủy thủ trong đội Hải vận của Việt Nam Cộng hòa.

Khi ông hai tuổi, cha ông hy sinh, để lại mẹ ông và 6 người con. Lúc 11 tuổi, ông phải đi làm ở nhà máy để giúp mẹ nuôi sống gia đình.

17 tuổi, ông cùng người thân trốn sang Mỹ bằng thuyền. Rời Long An vào tháng Năm năm 1979, mất 5 ngày mới đến Indonesia và được cho lên bờ. Một năm sau, ông được nhập cư vào Mỹ, và sau đó được cặp vợ chồng Mỹ John và Audrey Flora nhận làm con nuôi.

Sau 20 năm, toàn bộ gia đình ông Thể đã đoàn tụ và đang sống khắp Mỹ.

Ông Thể được phong hàm Sĩ quan Lục quân năm 1988 từ trường Võ bị Quân sự Virginia. Năm 2011, ông nhận bằng cao học về nghiên cứu chiến lược tại Đại Học Chiến Tranh Lục Quân ở tiểu bang Pennsylvania.

Chuẩn tướng LapThe Flora, được thăng cấp Thiếu tướng tại một buổi lễ tại căn cứ Richmond của Vệ binh Quốc gia Virginia vào ngày 02-05-2020.

Ông đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ ở Bosnia, Kosovo và Afghanistan. Với thành tích này, ông Thể đã được trao giải thưởng về lãnh đạo mang tên Tướng Douglas MacArthur.

3.- Thiếu Tướng William H Seely III

Sinh ra tại Sài Gòn vào năm 1967, cha của ông là người Mỹ, là một nhà thầu xây dựng sân bay ở Cam Ranh và Đà Nẵng, và gặp mẹ của ông, người Việt Nam, ở Nha Trang.

Vào cuối năm 1970, gia đình ông chuyển về Mỹ, nơi ông lớn lên tham gia các hoạt động như bóng chày, bóng bầu dục và đấu vật.

Sau khi tốt nghiệp trường Wooster School vào năm 1985, ông theo học Đại học American University ở Washington, DC, và tốt nghiệp cử nhân ngành Quan hệ Quốc tế.

Sau đó, ông gia nhập Hải quân, được gửi đi học tại Đại học George Washington University, Washington, DC, thông qua chương trình NROTC vào năm 1989.

Ông tiếp tục học tại Oklahoma State University, National Intelligence University và Naval War College, và đạt bằng cao học.

Trong quá trình học, ông tham gia các khóa huấn luyện về sống sót, nhảy dù, đổ bộ, do thám, lặn, vũ khí và chiến thuật, cũng như tình báo tại các trường chỉ huy và chiến tranh.

Trong vai trò chỉ huy, từ năm 1990 đến 1992, ông là trung đội trưởng trung đội truyền tin của Tiểu Đoàn Do Thám 3.

Từ năm 2000 đến nay, ông đã đảm nhận nhiều vị trí chỉ huy và tình báo, tham gia các chiến dịch tại Kuwait, Afghanistan và Iraq.

Ông đã từng là chỉ huy trường huấn luyện tình báo và chỉ huy TQLC, giám đốc tình báo TQLC, và chỉ huy Lực Lượng Đặc Biệt tại Iraq.

Tướng Thủy Quân Lục Chiến Mỹ William H. Seely III vừa được thăng cấp thiếu tướng trong một buổi lễ diễn ra vào lúc 11 giờ sáng Thứ Sáu, ngày 31 tháng 7, tại căn cứ MacDill Air Force Base, Florida, trở thành thiếu tướng gốc Việt đầu tiên trong binh chủng này.

4.- Phó Đề Đốc Nguyễn Từ Huấn

Ông Nguyễn Từ Huấn chính là đứa con trai duy nhất sống sót trong một gia đình có 7 thành viên vì cha ông Đại tá Nguyễn Tuấn Quân lực Việt Nam Cộng hòa không đáp ứng yêu cầu của đội biệt kích và bị tên biệt kích cộng sản Nguyễn Văn Lém, còn gọi là Bảy Lốp, thảm sát dẫn đến việc Tướng Nguyễn Ngọc Loan tử hình Bảy Lốp trên đường phố Sài gòn.

Sau biến cố 1968, ông Huấn được người chú nuôi dưỡng và đến khi Sài Gòn sụp đổ năm 1975, ông tị nạn sang Hoa Kỳ.

Phó Đề Đốc Huấn hiện đang làm việc cho Bộ Tư lệnh Hệ thống Kỹ thuật Hải quân Mỹ (Naval Sea Systems Command – NAVSEA). Nhiệm vụ của ông là Tham mưu phó Bộ tư lệnh NAVSEA, đặc trách An ninh Mạng.

Vào ngày 5/6/19, ông Huấn được Tổng thống Donald Trump đề nghị thăng cấp Phó Đề đốc và đã được Ủy ban Quân sự Thượng viện Mỹ chuẩn thuận vào 27/06.

Ông Huấn đã đảm nhận những nhiệm vụ quan trọng như sĩ quan thử nghiệm về tính khả dụng của tàu USS Kitty Hawk tại Cơ sở sửa chữa tàu Yokosuka; Sĩ quan phụ trách, Cơ sở sửa chữa tàu, Biệt đội 113.

Ngoài ra, ông từng là Giám đốc điều hành / Kỹ sư trưởng tại Văn phòng phụ trách về thiết bị nổ cải tiến điều khiển bằng sóng vô tuyến (CREW) tại Iraq, hỗ trợ Lực lượng đặc nhiệm Troy, Quân đoàn 18 và Quân đoàn V; Kỹ sư CREW cho Lực lượng đặc nhiệm Paladin và từng công tác tại Afghanistan.

Trong số các thành tựu ông đạt được có Huân chương danh Dự Legion of Merit, Huy chương Bronze Star cùng nhiều huy chương danh dự khác của hải quân và thủy quân lục chiến. Huấn đã đảm nhận những nhiệm vụ quan trọng như sĩ quan thử nghiệm về tính khả dụng của tàu USS Kitty Hawk tại Cơ sở sửa chữa tàu Yokosuka; Sĩ quan phụ trách, Cơ sở sửa chữa tàu, Biệt đội 113.Ô

Ngoài ra, ông từng là Giám đốc điều hành / Kỹ sư trưởng tại Văn phòng phụ trách về thiết bị nổ cải tiến điều khiển bằng sóng vô tuyến (CREW) tại Iraq, hỗ trợ Lực lượng đặc nhiệm Troy, Quân đoàn 18 và Quân đoàn V; Kỹ sư CREW cho Lực lượng đặc nhiệm Paladin và từng công tác tại Afghanistan.

Trong số các thành tựu ông đạt được có Huân chương danh Dự Legion of Merit, Huy chương Bronze Star cùng nhiều huy chương danh dự khác của hải quân và thủy quân lục chiến.

Ông Huấn là sĩ quan gốc Việt đầu tiên mang cấp Phó đề đốc hải quân Hoa Kỳ, và là người Việt thứ tư mang cấp tướng trong quân lực Hoa Kỳ, trước đó có Thiếu tướng Lương Xuân Việt, thuộc Lục quân Hoa Kỳ.

5.- Chuẩn Tướng Danielle J Ngô

Xuất thân từ Việt Nam, lớn lên ở Massachusetts, Danielle Ngô là phụ nữ gốc Việt đầu tiên được bổ nhiệm làm Chuẩn Tướng trong quân đội Mỹ, là một nhân vật có kiến thức và kỹ năng về văn hóa và võ thuật. Cô gia nhập Lục quân Hoa Kỳ vào năm 1990 và phục vụ trong ngành Công Binh. Sau khi hoàn thành khoá huấn luyện sĩ quan, cô tốt nghiệp vào năm 1994 với cấp bậc Thiếu Uý.

Danielle Ngô có bằng Cử nhân Tài Chánh từ đại học Massachusetts và hai bằng Cao học từ trường Command and General Staff College cùng đại học Georgetown University. Trong quá trình phục vụ, cô đã làm việc trong nhiều đơn vị khác nhau như Lữ đoàn 62 Công Binh, Lữ đoàn 20 Công Binh Nhảy Dù, Lữ đoàn 37 Công Binh Nhảy Dù, Phân đội 610 Công Binh, Tiểu đoàn 299 Công Binh Chiến Đấu, Sư đoàn 1 Bộ Binh và Tiểu đoàn 52 Công Binh.

Danielle Ngô đã tham gia Chiến Dịch Iraqi Freedom I và Chiến Dịch Enduring Freedom Afghanistan. Cô cũng đã làm Sĩ quan thực tập tại Bộ Tham Mưu Liên Quân tại Hoa Thịnh Ðốn.

Tháng 9 năm 2013, căn cứ Không quân Hoa Kỳ ở núi Cheyenne Mountain, Colorado bị thiệt hại do mưa lũ và sạt lở. Tiểu đoàn 52 Công Binh dưới sự chỉ huy của Trung tá Ngô đã đóng góp quan trọng trong việc bảo vệ và khôi phục căn cứ này. Tháng 2 năm 2014, Danielle Ngô đã rời chức vụ Tiểu đoàn trưởng để sang Brusse ls, Bỉ, làm sĩ quan phụ tá cho Chủ tịch Uỷ ban Quân sự khối NATO.Năm 2015, Danielle Ngô đã trở thành phụ nữ gốc Việt đầu tiên được thăng chức lên Đại tá trong binh chủng Công Binh của Lục Quân Hoa Kỳ.

Năm 2017, Đại tá Danielle Ngô đã chính thức được bổ nhiệm làm Lữ đoàn trưởng của Lữ đoàn 130 Công Binh, hoạt động tại khu vực Thái Bình Dương. Lữ đoàn 130 có một lịch sử lâu đời, xuất phát từ Trung đoàn Công Binh 1303 đã tham gia các chiến trường ở Châu Âu và Thái Bình Dương trong Thế Chiến II. Hiện nay, Lữ đoàn 130 là một trong những đơn vị Công Binh hàng đầu của Lục Quân tại khu vực Thái Bình Dương. Vào tháng 6 năm 2019, Danielle Ngô đã được thăng cấp lên Chuẩn tướng.

Danielle Ngô đã được trao nhiều loại huy chương danh dự cao quý như: Huy chương Sao Đồng (2), Huy chương Dịch vụ Xứng đáng Quốc phòng, Huy chương Dịch vụ Xứng đáng, Huy chương Khen ngợi Liên ngành, Huy chương Khen ngợi Quân đội (3), Huy chương Thành tựu Liên ngành (3), Huy chương Thành tựu Quân đội (5), Huy chương Đơn vị Liên ngành Xứng đáng (2), Huy chương Đơn vị Can đảm, Huy chương Đơn vị Xuất sắc Quân đội (3), Huy chương Thành tựu Dự bị Quân sự, Huy chương Dịch vụ Quốc phòng Quốc gia (2)… và một số huy chương danh dự khác.

6. Phó Đề Đốc Vũ Thế Thùy Anh

Cha của Thùy Anh là cựu Ðại uý Hải quân VNCH Vũ Thế Hiệp. Năm 1975, khi cô mới 7 tuổi, cả gia đình cô đã di tản sang Mỹ để trốn chế độ cộng sản.

Sau khi tốt nghiệp ngành Dược tại đại học University of Maryland vào năm 1994, Thùy Anh làm việc tại đại học Johns Hopkins University một thời gian. Là chị cả trong gia đình, cô có ba em trai đều trở thành Bác Sĩ: Vũ Thế Duy Anh (BS Quang tuyến); Vũ Thế Tuấn Anh (BS Cấp cứu); Vũ Thế Quốc Anh (BS Nhãn khoa). Riêng Thùy Anh, là người duy nhất trong gia đình theo đuổi sự nghiệp quân đội như cha.

Vào năm 2003, Dược sĩ Thùy Anh gia nhập U.S. Public Health Service (PHS) Commissioned Corps và trở thành một sĩ quan y tế trong binh chủng Hải Quân. PHS, mặc dù hiện nay thuộc Bộ Y Tế và Dịch vụ Nhân sinh (Department of Health and Human Services), nhưng tổ chức của nó giống như quân đội vì xuất phát từ các bệnh viện Hải Quân Mỹ từ thế kỷ 18 do Tổng thống John Adams khởi xướng.

PHS được thành lập từ năm 1798, và từ năm 1889, nó trở thành một tổ chức quân đội với chuỗi các bệnh viện Hải Quân tại các thành phố cảng như Boston, Charleston, New Orleans… để kiểm soát dịch bệnh. Các thành viên của PHS là những chuyên gia y tế như bác sĩ, nha sĩ, dược sĩ, y tá… được huấn luyện để trở thành sĩ quan phục vụ cộng đồng trong các tình huống khẩn cấp như thiên tai, dịch bệnh…

PHS chịu trách nhiệm cách ly và kiểm soát bệnh truyền nhiễm trước khi lan rộng ra khắp cả nước. Họ đã đóng vai trò quan trọng trong cuộc đại dịch cúm Tây Ban Nha năm 1918. Hiện nay, PHS đang hợp tác với CDC (Trung tâm Kiểm soát Dịch bệnh) để đối phó với dịch COVID-19.

Sau 12 năm phục vụ trong PHS, Thùy Anh được thăng cấp lên Ðại Tá vào năm 2015. Vào tháng 6 năm 2019, cô được thăng cấp Rear Admiral (Lower Half), tương đương với Phó Ðề Ðốc Hải quân, tương đương với cấp Chuẩn Tướng trong quân đội.

7.- Chuẩn Tướng John R Edwards

Sinh năm 1972 tại Sài Gòn, John Edwards đã định cư ở Mỹ vào tháng Tư năm 1975. Ông sinh ra trong một gia đình có hai chị em.

Cha ông là một viên chức chính phủ Hoa Kỳ, từng làm việc cho cơ quan DAO (Defense Attaché Office), chuyên hỗ trợ về quân sự cho VNCH trong thời kỳ 1973-1975.

Trước đó, cha ông đã phục vụ trong quân đội Hoa Kỳ và kết hôn với mẹ ông vào năm 1968.

John Edwards tốt nghiệp ngành kỹ sư điện toán và hoàn thành chương trình đào tạo sĩ quan dự bị tại Đại học Hawaii vào năm 1995. Từ năm 2000 đến 2013, ông liên tục tham gia các khóa đào tạo chuyên môn và đạt ba bằng cao học hàng đầu về khoa học hàng không quân sự tại các trường không quân và đại học danh tiếng ở Mỹ.

Năm 2014, ông được thăng cấp lên đại tá khi đảm nhận chức vụ tham mưu trưởng của Nhóm Đổi Mới Tham Mưu Liên Quân (Joint Staff Innovation Group) tại Bộ Quốc Phòng.

Trong sự nghiệp quân sự, ông đã bay tổng cộng 2.200 giờ trong 237 nhiệm vụ chiến đấu, điều khiển thành thạo các loại máy bay quân sự như B-52, T-39, T-37, và máy bay T-43 của Air Force One chuyên chở tổng thống và quan chức cao cấp của Mỹ.

Chuẩn Tướng John Edwards hiện đang sống tại Washington, D.C., cùng với vợ và ba con.

Tin và hình ảnh: Bão “Bualoi” gây ngập lụt nghiêm trọng, Hà Nội tê liệt giao thông!

-Sau khi bão Bualoi (bão số 10) đi qua, nhiều tỉnh miền Bắc và Bắc Trung Bộ chìm trong mưa lũ. Tại Hà Nội, mưa lớn kéo dài từ tối 29 đến chiều 30 Tháng Chín đã khiến hầu hết các tuyến phố ngập sâu, giao thông gần như tê liệt. Hàng ngàn người phải dắt xe chết máy, nhiều người mất tới ba tiếng mới đến được chỗ làm. Công ty Thoát Nước Hà Nội ghi nhận tới 82 điểm úng ngập trên toàn thành phố.

Do lo ngại an toàn, hàng loạt trường học ở Hà Nội phải cho học sinh nghỉ học hoặc chuyển sang học trực tuyến trong ngày 1 Tháng Mười.

Lũ dâng cao tại nhiều tỉnh miền núi

Không chỉ Hà Nội, các tỉnh miền núi phía Bắc cũng bị ảnh hưởng nặng nề. Tại Lào Cai và Yên Bái, việc xả lũ từ thủy điện Đồng Sung và các nhà máy trên sông Chảy đã khiến mực nước sông Thao dâng cao, gây ngập diện rộng. Nhiều khu dân cư chìm sâu trong nước, có nơi ngập tới một mét.

Ở Cao Bằng, nước sông Bằng Giang và sông Hiến tràn vào các khu dân cư, buộc nhiều người phải di dời lên nơi cao. Một số tuyến quốc lộ và tỉnh lộ bị chia cắt do ngập. Bắc Ninh cũng ghi nhận nhiều xã bị ngập sâu, giao thông khó khăn.

Thanh Hóa, Nghệ An: nhà cửa, bệnh viện ngập nặng

Tại Thanh Hóa, hệ thống đê ở huyện Nông Cống bị tràn, khiến hàng loạt xã bị ngập sâu, nhiều khu dân cư bị cô lập. Bệnh viện Đa Khoa Nông Cống chìm trong nước, mất điện suốt hai ngày, bệnh nhân thiếu nước uống, nhiều ca chạy thận phải tạm dừng. Hơn 4,000 căn nhà bị ngập từ 1 đến 2 mét, nhiều gia đình phải di tản.

Ở Nghệ An, hàng ngàn căn nhà ngập chìm trong nước, nhiều nơi nước dâng đến mái. Người dân cho biết trận lũ này còn lớn hơn năm 2023, nhiều hộ không kịp di chuyển tài sản nên thiệt hại rất lớn.

Tình hình giao thông Hà Nội sáng 1/10

Đến sáng 1 Tháng Mười, một số tuyến đường Hà Nội đã rút nước, trời hửng nắng, nhưng nhiều nơi vẫn ngập. VOV Giao thông ghi nhận các điểm ngập sâu như: Nguyễn Chí Thanh, Võ Chí Công, Đàm Quang Trung (Long Biên), Tố Hữu – Lương Thế Vinh, Nguyễn Xiển, Phạm Văn Bạch… Một số tuyến chính như Liễu Giai – Đào Tấn, Hàm Nghi, Trần Hữu Dực đã thông xe. Tuy nhiên, ùn tắc vẫn kéo dài tại Đại lộ Thăng Long, khu vực Keangnam và Mỹ Đình.

Thiệt hại nặng nề

Theo thống kê ban đầu, bão Bualoi đã làm ít nhất 26 người chết, 105 người bị thương, 23 người mất tích và 8 người chưa liên lạc được. Về tài sản, bão đã gây sập 88 ngôi nhà, làm hư hại hoặc tốc mái hơn 135,000 nhà khác, ngập 13,800 căn, phá hỏng hơn 25,000 hécta lúa và hoa màu, cùng gần 9,000 hécta thủy sản. Giao thông nhiều nơi tê liệt với hơn 1,300 điểm ngầm tràn, đường quốc lộ, tỉnh lộ bị ách tắc, sạt lở.

Các địa phương đang khẩn trương thống kê, khắc phục hậu quả và hỗ trợ người dân vùng lũ.

(Hình ảnh Bão Bualoi gây ngập lụt! nhất là tại Hà Nội)

Tin Quốc Tế Đó Đây

Chủ Tịch Đại Hội Đồng Kêu Gọi Các Thành Viên Liên Hiệp Quốc “Đoàn Kết”

(Hình AP – Yuki Iwamura: Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại kỳ họp thứ 80 của Đại Hội đồng Liên Hiệp Quốc, New York, ngày 23/9/2025.)

-Ngày 29/9/2025, kỳ họp thứ 80 của Đại Hội đồng Liên Hiệp Quốc đã bế mạc. Trong bài phát biểu, Chủ tịch Đại Hội đồng Annalena Baerbock ca ngợi Liên Hiệp Quốc – “ngôi nhà ngoại giao và đối thoại” – đã hoàn thành trọn vẹn sứ mệnh. Bà cũng kêu gọi các nước thành viên “đoàn kết”.

Trong thông cáo trên trang “Thảo luận chung – Débat général” của Đại Hội đồng ngày 29/9, Chủ tịch Annalena Baerbock cũng không quên cảm ơn nước chủ nhà Hoa Kỳ vì sự hào phòng và liên tục ủng hộ tổ chức.

Chủ đề lớn nhất trong các cuộc thảo luận tại Đại Hội đồng năm nay là hòa bình và an ninh, đặc biệt tại Gaza, Ukraine và Sudan. Chủ tịch Đại Hội đồng kêu gọi các thành viên hành động để chấm dứt tình trạng bạo lực, bảo vệ dân thường, tăng cường viện trợ nhân đạo và tiếp tục giải pháp bền vững 2 Quốc gia Do Thái và Palestine.

Liên Hiệp Quốc vẫn bị chỉ trích là quan liêu nặng nề, thủ tục hành chính rườm rà. Cho dù “không hoàn hảo” nhưng tổ chức này vẫn giữ vai trò “không thể thiếu”, cụ thể là kỳ họp Đại Hội đồng năm 2025 là có thêm hàng chục quốc gia công nhận Quốc gia Palestine, Tổng thống Mỹ Donald Trump thay đổi lập trường về Ukraine. Kỳ họp cũng là cơ hội để các nguyên thủ, các chính phủ gặp nhau, ví dụ, năm nay, đã có hơn 1.300 cuộc gặp song phương.

Tình trạng cấp bách của biến đổi khí hậu cũng là một trong những chủ đề lớn được các thành viên quan tâm. Chủ tịch Đại Hội đồng nhấn mạnh đến tầm quan trọng của đầu tư ồ ạt vào các loại hình năng lượng tái tạo, cũng như vai trò của hợp tác quốc tế để đạt được các mục tiêu phát triển bền vững được đề ra cho đến năm 2030.

Hai chủ đề lớn khác được đề cập liên quan đến vai trò lãnh đạo của phụ nữ, bình đẳng giới và trí tuệ nhân tạo cùng với việc phải quản lý AI một cách công bằng và có trách nhiệm để đưa AI phục vụ nhân loại.

Ukraine Đề Nghị Lập Hệ Thống Phòng Không Chung Với Các Nước Đồng Minh

(Hình REUTERS / Dawid Zuchowicz / Agencja Wybor: Tổng thống Ukraine, ông Volodymyr Zelenskiy trên màn hình khi phát biểu tai Diễn đàn an ninh Warsaw, Ba Lan, ngày 29/9/2025.)

-Sau một loạt các vụ drone và chiến đấu cơ của Nga xâm nhập không phận các nước sườn Đông của khối Liên minh Phòng thủ Bắc Ðại Tây Dương (NATO), từ Estonia đến Đan Mạch, hôm 29/9/2025, phát biểu qua video hội nghị nhân cuộc họp Diễn đàn An ninh Warsaw, Tổng thống Ukraine, ông Volodymyr Zelensky đã đề xuất xây dựng một lá chắn phòng không chung với các nước đồng minh để đối phó với các mối đe dọa Nga.

Tại thủ đô Warsaw của Ba Lan, thông tín viên Adrien Sarlat của Ðài Phát Thanh Quốc Tế Pháp (RFI) cho biết thêm thông tin:

“Phải phản ứng thế nào đối với các vụ xâm phạm không phận Âu Châu để bảo vệ an ninh cho các nước thành viên cũng như là cho Ukraine? Hôm qua, Tổng thống Volodymyr Zelensky, đã tận dụng bài phát biểu của mình tại Diễn đàn để đưa ra một giải pháp cho các nước đồng minh Âu Châu của mình.

Ông nói: “Ukraine đề nghị với Ba Lan và với tất cả các đối tác của chúng tôi cùng thiết lập một lá chắn chung, thật sự đáng tin cậy, để chống lại các mối đe dọa trên không của Nga. Và nếu chúng ta cùng nhau hành động trong khu vực, chúng ta sẽ có đủ vũ khí và năng lực để sản xuất vũ khí”.

Tướng Piotr Blazeusz, đứng đầu đội quân đa quốc gia Eurocorps, cho rằng những hành động khiêu khích trên không buộc các nước Âu Châu phải cảnh giác trước mối đe dọa cận kề.

Theo ông Blazeusz, “những drone này cho thấy rõ là mối đe dọa đến từ Liên bang Nga hiện diện ở khắp mọi nơi. Có lúc trong quá khứ, chúng ta đã nghĩ rằng phi đạn sẽ không bắn tới được một số thủ đô như Paris chẳng hạn. Nhưng giờ đây, phi đạn chẳng gặp khó khăn gì để bắn xa như vậy. Điều đó cho thấy rõ toàn xã hội đang lo ngại về mối đe dọa này”.

Ngay ngày mai, Đan Mạch tổ chức một cuộc họp cấp cao để thảo luận về những vấn đề này. Pháp dự trù gởi một đơn vị chống drone đến để bảo đảm an ninh cho cuộc họp, vào lúc Copenhague ghi nhận từ vài ngày qua, nhiều drone đáng ngờ bay lượn trên nhiều cơ sở chiến lược của nước này”.

Trang The Kyiv Independent hôm 30/9 cho biết Tổng thống Ukraine đã cử một phái đoàn do Thứ trưởng Quốc phòng Serhii Boyev dẫn đầu đã đến Hoa Kỳ ngày 29/9, để hoàn tất một thỏa thuận mua vũ khí Hoa Kỳ, đặc biệt là loại phi đạn tầm xa, ước tính có tổng trị giá 90 tỉ Mỹ kim và một thỏa thuận bán các hệ thống drone của Ukraine cho Hoa Kỳ.

Quân Đội Pháp Học Hỏi Tinh Thần Sáng Tạo của Ukraine

-Báo Les Echos dẫn lời Tư lệnh Lục quân Pháp Pierre Schill thổ lộ, quân đội muốn rút tỉa kinh nghiệm từ cuộc chiến ở Ukraine để cải tiến trên nhiều mặt. Tuy đang có nhiều chuyển biến, nhưng quân đội Pháp chưa sẵn sàng cho một liên minh trong chiến tranh cường độ cao. Vẫn còn thiếu nhiều mảnh ghép trong bức tranh tổng thể, trước những thay đổi kỹ thuật lớn từ chiến trường Ukraine, và cả về trạng thái tinh thần.

Lục quân Pháp hy vọng khai triển một Sư đoàn tác chiến (25.000 quân) trong vòng 30 ngày, nhưng hiện nay chỉ có thể điều cho Liên minh Phòng thủ Bắc Ðại Tây Dương (NATO) một Lữ đoàn (5.000 quân) sẵn sàng chiến đấu. Được biết Pháp, Anh Quốc, Ý Ðại Lợi được NATO chỉ định chỉ huy lực lượng trong kế hoạch phòng vệ. Kỹ thuật là yêu cầu khẩn cấp, khi drone đã thay thế cho Pháo binh trên chiến trường Ukraine, mà không quân đội phương Tây nào đoán trước được, robot đã tiến được những bước khổng lồ. Cuộc chiến Ukraine cũng cho thấy cần phải tăng cường hỏa lực tấn công xa hơn 150 cây số.

Theo tướng Schill, Pháp cần tăng gấp 3 số Trung đoàn Pháo tầm xa, gấp 5 số drone và thêm 10.000 Bộ binh. Đơn vị tác chiến tự động hóa đầu tiên của Lục quân sẽ được thành lập. Tướng Bruno Baratz cho biết sẽ phối hợp nhiều nhân tố, khuyến khích sáng tạo. Tại Ukraine, kỹ thuật thay đổi liên tục, các sáng kiến bị vô hiệu hóa trong vòng không đầy 3 tháng.

Pháp đang thử nghiệm loại đạn điều khiển từ xa Véloce, với drone FPV Noctua hay Oskar. Để chủ động, quân đội Pháp không muốn trang bị Himars của Hoa Kỳ hay Puls của Do Thái, mà dùng Foudre và một số khác đang thử nghiệm. Số đại bác 20 ly trong kho sẽ được tái chế để thành vũ khí chống drone giá rẻ, nhờ thêm hệ thống ngắm trang bị trí thông minh nhân tạo. Thiết giáp Griffon để chuyển quân sẽ biến thành bệ phóng moọc-chê 120 ly. Tinh thần sáng tạo từ Ukraine đang lan tỏa.

Hoa Kỳ Mua TikTok, Càng Chứng Tỏ Sự Lép Vế của Âu Châu

-Báo Libération dành trang nhất cho thương vụ mua TikTok của Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump. Tuy vẫn chưa hoàn tất, nhưng vụ này làm rõ thêm sự yếu kém của Âu Châu, không thể áp đặt một thỏa thuận tương tự cho Trung Quốc và phải chịu đựng những tác động đến dân chủ cũng như tâm lý do nền tảng này gây ra.

Người bán chẳng mấy tử tế, sản phẩm được coi là độc hại, giá cả rất thấp, điều kiện mua bán còn mơ hồ. Nhưng hôm 25/9, ông Donald Trump loan báo đã ký Sắc lệnh về việc TikTok, mạng xã hội phổ biến nhất thế giới nhượng lại các hoạt động ở Hoa Kỳ. Tổng thống Mỹ chỉ nói rằng bên mua là một tổ hợp công ty rất tinh tế, có nghĩa là gần gũi với các ý tưởng của ông, và thỏa thuận được thương lượng trực tiếp giữa Donald Trump và Tập Cận Bình vào tuần trước. Bởi vì 170 triệu người Mỹ thường xuyên sử dụng TikTok, và các cơ quan tình báo, chuyên gia tâm thần không ngừng báo động về tác hại.

Mục đích đầu tiên của chính quyền Hoa Thịnh Ðốn là kiểm soát những nội dung được phổ biến trên đất Mỹ, cấm chuyển dữ liệu của người sử dụng Mỹ sang Hoa lục. Trả lời phỏng vấn của báo Libération, Thượng Nghị sĩ Claude Mahuret, người chủ trì ủy ban điều tra về ảnh hưởng TikTok tại Pháp, nhấn mạnh mạng xã hội này đã gây rối loạn nền dân chủ, giúp cực hữu và cực tả mạnh lên. TikTok nhìn nhận đã nói dối về việc khai thác dữ liệu của người sử dụng Âu Châu, và thản nhiên đóng món tiền phạt 530 triệu Euro. Ông Mahuret lo ngại, để đổi lấy việc chấp nhận bán 80% TikTok, Tổng thống Donald Trump có thể nhượng bộ Tập Cận Bình về những điểm khác.

Báo Libération vẽ nên chân dung Larry Ellison, nhà sáng lập Oracle, nhân vật trung thành của ông Donald Trump, là trung tâm của tổ hợp sẽ mua lại TikTok. Công chúng ít biết đến Ellison, tuy hôm 10/9, ông đã soán ngôi Elon Musk trong vài tiếng đồng hồ để trở thành người giàu nhất thế giới, vì Oracle phục vụ khách hàng chủ yếu trong ngành an ninh chứ không phải đại chúng. Với tài sản ước tính 400 tỉ Mỹ kim, ông Larry Ellison đang kỳ vọng trở thành đại gia kỹ thuật.

Thương vụ TikTok là cách ông Donald Trump cảm ơn nhà tỉ phú đã ủng hộ ông ngay từ chiến dịch tranh cử Tổng thống đầu tiên năm 2016, ngược với các ông chủ lớn khác trong ngành kỹ thuật như Mark Zuckerberg (Meta), Sundar Pichai (Google) hay Jeff Bezos (Amazon) chỉ ngả theo Trump rất trễ tràng. Thậm chí Larry Ellison hồi cuối năm 2020 còn quay lưng với Santa Clara và thung lũng Silicon, trụ sở truyền thống của Oracle để dời về Austin, thuộc tiểu bang bảo thủ Texas. Charles Thibout, Giảng viên Science Po, cho biết các nhà lãnh đạo Oracle về tư tưởng rất gần gũi với ông Trump.

Với TikTok, Ellison đặt chân vào thị trường quảng cáo rộng lớn và tham vọng của ông không dừng ở đây: Ông chiếm phần lớn hãng phim Paramount đang sở hữu kênh truyền hình CBS, và đang dòm ngó tập đoàn Warner Bros, chủ kênh CNN.

Hoa Kỳ Tăng Cường Hạn Chế Xuất Cảng Một Số Mặt Hàng Để Gia Tăng Áp Lực Với Trung Quốc

(Hình Getty Images – Pla2na: Cờ Trung Quốc (trái) và cờ Mỹ.)

-Hoa Kỳ sẽ mở rộng phạm vi danh sách đen về thương mại, khiến nhiều doanh nghiệp ngoại quốc khó tiếp cận với một số sản phẩm của Mỹ hơn. Đây được xem như một biện pháp đặc biệt nhằm tác động đến các công ty của Trung Quốc.

Theo một tài liệu Bộ Thương mại Hoa Kỳ công bố hôm 29/9/2025, các biện pháp hạn chế sẽ áp dụng đối với các chi nhánh có trên 50% cổ phần thuộc về một hoặc nhiều doanh nghiệp nằm trong danh sách đen của Mỹ. Quy định mới của Bộ Thương mại Hoa Kỳ có hiệu lực từ ngày 1/10/2025, nhưng các công ty có thể đệ trình những kiến nghị hoặc sửa đổi tạm thời.

Thông báo của Bộ Thương mại Hoa Kỳ nêu rõ, thay đổi này nhằm giải quyết mối lo ngại về việc các doanh nghiệp có tên trong danh sách đen lách luật, ví dụ thành lập các công ty mới. Danh sách đen gồm các công ty và thực thể được coi là gây nguy hại cho an ninh quốc gia hoặc các lợi ích trong chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ.

Theo thông tấn xã AFP, mặc dù thay đổi này được Bộ Thương mại Hoa Kỳ áp dụng cho tất cả các công ty có tên trong danh sách đen, nhưng trên thực tế sẽ ảnh hưởng đặc biệt đến các công ty có trụ sở tại Trung Quốc, bởi vì trong thời gian qua gần, Hoa Kỳ đã nhắm vào nhiều thực thể này.

Theo quy định, các công ty Hoa Kỳ phải xin giấy phép chính thức, nếu muốn bán hàng cho các công ty ngoại quốc nằm trong danh sách đen. Ví dụ, lo ngại Trung Quốc vượt mặt trong lĩnh vực kỹ thuật, Hoa Kỳ đã ngăn chặn tập đoàn Hoa Vi tích hợp hệ điều hành Android vào điện thoại thông minh của Hoa Vi và đình chỉ việc bán một số chip Nvidia cho Trung Quốc.

Hôm 29/9, một phát ngôn viên của Bộ Thương mại Trung Quốc ra thông cáo tuyên bố Bắc Kinh xem đây là một hành vi “ác ý” gây hại đến các doanh nghiệp Trung Quốc, “một ví dụ điển hình khác về việc Hoa Kỳ cố ý mở rộng khái niệm an ninh quốc gia và lạm dụng kiểm soát xuất cảng”.

Cũng trong ngày 29/9, Tổng thống Donald Trump thông báo Hoa Kỳ sẽ áp thuế 100% đối với bất kỳ bộ phim nào được sản xuất ở ngoại quốc và được trình chiếu tại Hoa Kỳ.

Theo thông tấn xã AFP, trên mạng Truth Social, ông Trump tố cáo các nước đánh cắp nền công nghiệp điện ảnh của Hoa Kỳ. Biện pháp chưa từng có này đe dọa phá vỡ mô hình kinh tế toàn cầu của Hollywood. Ý tưởng áp thuế này từng được ông Trump đưa ra hồi tháng 5/2025 nhưng khi đó ông không nêu chi tiết.

TIN VẮN – TIN TỔNG HỢP

(Nikkei Asia/RFI) – Chính quyền Miến Điện gia tăng hiện diện quân sự gần các mỏ khoáng sản do Trung Quốc quản lý. Ngày 29/9/2025, truyền thông Nhật Bản dẫn một báo cáo điều tra mới nhất, cho biết quân đội Miến Điện gần đây đã khai triển nhiều drone, chiến hạm và binh sĩ được trang bị dù lượn có động cơ đến bảo vệ các hoạt động khai thác, sản xuất và mở rộng hai mỏ khoáng sản do Trung Quốc điều hành là Letpadaung và Sapetaung & Kyesintaung ở vùng Sagaing. Các mỏ này là một trong số ít nguồn thu ngoại tệ béo bở của chính quyền quân sự đồng thời duy trì mối quan hệ hữu hảo với Bắc Kinh.

(Les Echos/RFI) – Pháp xuất cảng kỷ lục hàng hóa lưỡng dụng trong năm 2024 và có thể có lợi cho Nga. Theo một báo cáo của Quốc hội mà nhật báo kinh tế Les Echos tham khảo được, trong năm 2024, đã có 3.407 giấy phép xuất cảng được cấp cho 590 nhà xuất cảng Pháp. Tổng trị giá là 15,7 tỉ Mỹ kim và lập kỷ lục mới, tăng 41% so với năm 2023, đặc biệt là nhờ năng lượng nguyên tử (+3,9 tỉ Euro) và ngành hàng không và không gian (+1,1 tỉ Euro). Các mặt hàng xuất cảng được phép xuất cảng sang Nga vào năm 2024 “chỉ dành riêng cho lĩnh vực nguyên tử dân sự” được “miễn trừ theo cơ chế trừng phạt của Âu Châu đối với Nga liên quan đến hoạt động, bảo trì, tái chế nhiên liệu và an toàn công suất nguyên tử”.

(AFP/RFI) – Nga rút khỏi Công ước Chống tra tấn của Âu Châu. Đạo luật được Tổng thống Vladimir Putin ký ngày 29/9/2025, sau khi được Quốc hội thông qua. Nga đã bị Hội đồng Toàn Âu Châu khai trừ khỏi định chế vào tháng 3/2022 sau khi xâm chiếm Ukraine. Mạc Tư Khoa tố cáo quyết định của Hội đồng có trụ sở ở Strasbourg (Pháp) là “phân biệt” đối với Nga. Cho dù Mạc Tư Khoa khẳng định quyết định rút khỏi Công ước Chống tra tấn không ảnh hưởng đến việc tôn trọng nhân quyền của Nga, một số cuộc điều tra của các tổ chức phi chính phủ và truyền thông khẳng định nhiều tù nhân Ukriana đã bị tra tấn trong các nhà tù Nga.

(AFP/RFI) – Nga tuyển thêm 135.000 quân. Trong Sắc lệnh được Tổng thống Vladimir Putin ký ngày 29/9/2025, đợt tuyển quân mùa Thu bắt đầu vào tháng 10 kéo dài đến 31/12. Mạc Tư Khoa khẳng định số tân binh này, từ 18 đến 35 tuổi, sẽ không bị đưa ra chiến trường Ukraine. Nga có hai đợt tuyển quân hàng năm, vào mùa Xuân và mùa Thu.

(AFP/RFI) – “Vụ đầu heo” tại Pháp: 11 người bị bắt giữ ở Serbia. Bộ Nội Vụ Serbia hôm 29/9/2025 thông báo những người này đều là công dân Serbia, bị bắt giữ trong khuôn khổ cuộc điều tra về một số hành vi phạm tội ở Pháp, bao gồm các vụ tấn công vào các giáo đường Do Thái và thánh đường Hồi giáo, trong đó có vụ đặt 9 đầu heo – loài vật uế tạp theo đạo Hồi – gần các đền thờ Hồi giáo ở vùng Paris. Các vụ việc được cho là thực hiện dưới tác động, thao túng của ngoại quốc, nhất là Nga.

(AFP/RFI) – YouTube chấp nhận nộp phạt 22 triệu Mỹ kim để chấm dứt các vụ kiện liên quan đến Tổng thống Donald Trump. Thông tin được công bố trong một tài liệu của Tư pháp Hoa Kỳ hôm 29/9/2025. Trên mạng Truth Social, Tổng thống Hoa Kỳ viết “YouTube ĐẦU HÀNG!!!”, ông ca ngợi “một thắng lợi LỚN” “chứng minh rằng việc các “Big Tech” (những tập đoàn kỹ thuật lớn) kiểm duyệt sẽ gây ra hậu quả”. YouTube đã bị ông Trump kiện do đình chỉ tài khoản của ông trên mạng này, sau khi xảy ra vụ tấn công Điện Capitol hôm 6/1/2021.

Please click vào hình trên để vào website Cô Gái Việt, đọc tiểu sử, và thưởng thức những tác phẩm đặc sắc của các bông hồng…

SÁNG TÁC MỚI CẬP NHẬT

***

TÌNH YÊU KHÔNG TỪ TRÊN TRỜI RƠI XUỐNG.

Tôi say sưa trút những nỗi niềm với Bích Vân người bạn thân từ hồi trung học cho đến giờ ở mãi xứ lạnh Utah vì nàng cũng cảnh ngộ như tôi nên cả hai tha hồ than thở cùng nhau.

Bích Vân có đứa con gái muộn chồng, năm nay 35 tuổi làm thiếu tá bác sĩ trong quân đội vinh dự thế mà Bích Vân cũng chẳng màng

Bích Vân đã từng khuyên con gái:

–          Mẹ chẳng cần con cấp bậc oai phong làm gì, con có lên tướng mẹ cũng không vui bằng con lấy chồng đẻ con .

Còn tôi, cô con gái út đến tuổi 30 tôi đã lo lắng cuống cuồng, con gái tuổi bắt đầu bằng số “ba” là đã bớt hấp dẫn rồi, đã…hạ giá rồi..

Hồi con gái tôi mới trổ mã mơn mởn xinh tươi như cánh Hồng đầu mùa Xuân có nhiều chàng trai dòm ngó suốt từ thuở trung học đến đại học, có mấy đám trong cộng đồng nhà thờ mối mai. Nó chê anh dược sĩ thấp đi bên cạnh nó như…hai chị em, chê anh kỹ sư gầy gò hom hem mai mốt tha hồ vợ con hầu hạ anh, chê anh bác sĩ đã xấu trai lại có bà mẹ vừa khó tính.vừa tự kiêu làm như ai lấy được con trai bà là phước mấy mươi đời..

Bà mẹ anh bác sĩ này tự hào cũng không quá đáng, anh là bác sĩ giải phẫu khoa thần kinh trong bệnh viện lương nửa triệu mỗi năm, anh đạo đức và hiền hoà. Tôi đã khuyên con:

–          Con lấy anh bác sĩ này sẽ sung sướng cả đời, anh ta xấu thì càng yên phận và thương yêu vợ con, con chẳng sợ nó đèo bồng hay thay lòng đổi dạ.

Con tôi dài giọng ra để chê:

–          Mẹ ơi là mẹ, con hi sinh đời con lấy chồng xấu đã đành, thế mẹ có muốn con đẻ ra một đàn cháu ngoại xấu xí cho mẹ không?

Bây giờ các anh kia dù thấp, dù gầy, dù xấu, dù mẹ  anh có tự kiêu, khó tính cỡ nào thì ai cũng đã vợ con đề huề còn con gái tôi vẫn đi về chi

Nói chuyện phone xong tôi mở cửa phòng ngủ ra ngoài bỗng chưng hửng thấy con gái cưng đã ngồi ở phòng khách từ lúc nào, nét mặt nó sa sầm khó chịu. Tôi e ngại hỏi thăm dò:

–          Con đi làm về rồi à? sao con về sớm thế?

Con gái vùng vằng nói một hơi:

–          Hôm nay con mệt nên xin nghỉ sớm nhờ thế mới nghe hết tâm sự của mẹ, lần này thì chính con nghe rõ ràng không sai sót, con đã mấy lần nghe người ta kể lại  mẹ đang tìm chồng cho con, khoe con ngoan, khoe con học giỏi làm dược sĩ cả trăm ngàn mỗi năm, lại thêm bố mẹ sẽ để nhiều gia tài cho con. Thế mẹ định tìm một con rể ham của ham tiền hay sao? mẹ rêu rao con gái mẹ ế chồng làm con xấu hổ lắm..

Chưa hết cơn giận, con gái vùng vằng thêm:

–          Mà con cũng chẳng nhận món tiền gia tài bố mẹ định để lại cho con đâu, tiền con làm ra ăn không hết lấy tiền bố mẹ làm gì khi mỗi ngày con chỉ ăn một quả táo và một bát cơm?

Con tôi luôn ăn kiêng, tính tình đơn giản dễ thương thế đấy.

Bị con bắt quả tang tôi bối rối chưa biết nói gì thì nó kể tội tôi tiếp:

– Mẹ đã làm cả nhà lên cơn sốt theo mẹ. Hôm nọ con chở bà nội đi nhà thờ, giữa lúc thánh đường thiêng liêng im ắng bà nội đã cầu khấn oang oang, vì bà điếc nên tưởng Chúa cũng điếc như bà. Bà khấn rằng” Xin chúa cho cháu nội tôi, con bé xinh đẹp và học giỏi đang ngồi bên cạnh tôi đây cho nó nhanh chóng lấy được tấm chồng tài ba đẹp đẽ để cả nhà tôi ăn ngon ngủ yên. Tạ ơn Chúa.” Những người Mỹ ngồi gần đã ngạc nhiên sững sờ quay lại nhìn bà gìa Việt Nam dù chẳng hiểu bà nói gì  Ôi,  may mà hôm ấy con đi nhà thờ Mỹ, chứ nhà thờ Việt Nam thì con xấu hổ không biết trốn vào đâu.

Tôi cũng không cần che dấu nữa:

–          Ừ.. ừ..…thì…chẳng qua mẹ hay bà nội đều muốn con có một người chồng tương xứng, con đã …hết thời rồi mẹ không lo sao được.

Con gái tôi bừng lên cơn giận:

– Hết thời? Thế con là hàng on sale chắc? mẹ đã rêu rao khắp nơi rồi bây giờ mẹ dán một thông báo trước cửa đi, nhà này có một con gái ế chồng để ông đi qua bà đi lại đều thấy..

Tôi nàì nỉ:

–          Con cưng hãy nghe lời mẹ, hãy nhìn vaò thực tế, bây giờ con phải chủ động nếu yêu ai thì tấn công thẳng vào người ấy, không còn nhiều thời gian để đợi duyên trời đưa đẩy hay người ta giới thiệu và con nũng nịu chê bai như dạo trước nữa, tuổi càng nhiều càng có ít cơ hội

Con gái tôi đứng phắt dậy, rõ ràng là tôi đã làm tổn thương nặng nề đến nó.:

–          Mẹ bảo con phải tỏ tình trước với đàn ông á?, mẹ ơi, con thà ở giá  đến trăm tuổi, con thà chết trong đơn lạnh lẻ loi chứ không bao giờ hạ mình làm điều ấy…

Nó xách giỏ đi thẳng ra cửa:

–          Con bị nhức đầu về nhà tưởng nghỉ ngơi lại càng nhức đầu thêm, thôi con đến bệnh viện đây, làm việc cho quên bệnh quên sầu.

Tôi chạy bay ra cửa, không buông tha cho nó:

–          Này, này con ơi, hãy nhớ tình yêu không từ trên trời rơi xuống, không tự nhiên mà đến đâu con nhá.

Tôi quay vào nhà thì gặp ngay ông chồng đứng lù lù đằng sau, chàng nhếch mép cười:

–          Em định vẽ đường cho hưu chạy như…em ngày xưa đấy hả?

Tôi trả lời bằng câu hỏi ngược lại:

–          Nhờ thế anh mới có một tình yêu tuyệt vời. Nhớ không?

–          Và cũng nhờ thế anh mới biết đàn ông có thể thắng trăm trận ngoài biên ải nhưng không dễ thắng một trận với đàn bà.

Chàng triết lý xong đi vào trong để tôi ngồi một mình nơi phòng khách. Bỗng dưng lòng tôi thác  lũ  trôi ào ạt về miền qúa khứ

Tôi là con bé học trò nhà nghèo nhà quê ở Bảo Lộc Lâm Đồng sương mờ gió núi, bố mẹ tôi làm thuê trong các trang trại vườn trà nhưng cố gắng nuôi con ăn học

Hết cấp hai bố mẹ gởi tôi lên nhà người cô ở Sài Gòn để học tiếp.

Vừa lên Sài Gòn con bé 16 tuổi đã biết yêu, mối tình đầu tiên ngây thơ và nồng cháy, tôi yêu người thày dạy anh văn tên Nguyễn Hữu Lý, thày đẹp trai và trang nghiêm đạo mạo, mỗi lần thày đứng lớp tôi chỉ say mê ngắm thày và ước gì lấy được thày.

Tình yêu này tôi kể cho Bích Vân đứa bạn thân thiết, sau đó vài bạn nữa và dần dần cả lớp  cùng biết.

Mỗi lần đến giờ thày Lý,  trước khi thày vào lớp trên bảng đen đã ghi sẵn mấy câu thơ tình viết rất bay bướm mà chúng bạn họp nhau lại cùng sáng tác, vừa để trêu chọc tôi vừa để “thông báo” cho thày biết thày đã được yêu..

–           ‘Thày ơi em đã yêu rồi,

   Nhớ thày em khóc như trời đổ mưa ”

Hay

–        “Đến giờ thày dạy Anh Văn,

      Em học thì ít yêu anh thì nhiều”

       Và:

–          “Nếu mà thày nói yêu em,

        Sẽ bao thày một chầu kem linh đình”

Chàng thản nhiên đọc mấy câu thơ và xóa đi, không cần biết ai đã viết những câu thơ tình, không cần thắc mắc  ai đã yêu chàng. Chàng coi chúng tôi như một lũ học trò ranh, nghịch ngợm không thèm chấp..

Mối tình đơn phương của tôi kéo dài cho đến khi chàng lên đường nhập ngũ năm 1967 và tôi thì đang học đệ nhị.

Vắng chàng tôi càng thương càng nhớ, tôi nhờ Bích Vân là hàng xóm nhà chàng làm thám tử lân la sang xin được địa chỉ KBC của chàng ở Thủ Đức.

Lần này tôi sẽ tấn công trực tiếp vào chốn quân trường cuả chàng.

Tôi tìm trên báo những bài thơ tình hay nhất, lãng mạn nhất, nức nở nhất chép gởi cho chàng và ….ký tên tôi để chàng ngạc nhiên và cảm động, những bài thơ sẽ thay tôi tỏ tình, mỗi tuần một lá thư gởi đi tôi hồi hộp đợi chờ nhưng không thấy hồi âm, tôi vẫn kiên trì tuần sau gởi tiếp.

Tổng cộng là 11 lá thư, chàng vẫn chẳng thèm trả lời lấy một lần

11 lá thư đã chìm vào hư vô.

Người đâu mà bền gan sắt đá đến thế. Tôi vừa thất vọng vừa thán phục chàng.

Tôi không chịu thua cuộc bèn tống đi lá thư thứ 12 quyết liệt hơn, lần này tôi không đạo thơ người khác nữa, chàng đọc hoài chắc cũng phát giác ra thơ của ai rồi, chắc chàng chán lắm rồi.

 Lá thư tôi viết bằng tất cả nỗi lòng của một cô bé yêu đơn phương thày giáo kiêm anh sinh viên sĩ quan Thủ Đức, lá thư còn đánh vào tâm lý chàng, biết gia đình chàng đạo gốc công giáo, chàng là tín đồ yêu Chúa yêu cha, mặc dù tôi đạo Phật nhưng tôi đã viết những câu tha thiết rằng em yêu anh hơn cả anh yêu Chúa yêu cha, hơn cả anh yêu Đức Mẹ.

Rồi tôi hứa hẹn nếu anh lấy em thì em sẽ theo đạo nhà anh, đi nhà thờ với anh ngày mấy lần cũng được và sẽ cùng anh thờ phượng Chúa suốt đời.,

Cuối thư tôi hỏi thẳng thừng “Anh có yêu em không? Trả lời gấp”

Câu này tôi viết bằng mực đỏ chói lọi để chàng chú ý..

Lần này thì chàng hồi âm, nhận được thư chàng tôi mừng qúa run lẩy bẩy vội xé thư ra, nhưng chàng chảnh chọe và tàn nhẫn giết người không gưom dao.

Chàng trịnh trọng viết  rằng:”Cô Bông, tôi không hề muốn viết thư cho cô, nhưng chiếu theo câu yêu cầu viết bằng mực đỏ thống thiết của cô thì tôi trả lời đây: Tôi không yêu cô, nhấn mạnh là không yêu và sẽ không bao giờ yêu cô đâu nhé” Ký tên Nguyễn Hữu Lý.

Anh Lý ơi, sao anh nỡ từ chối mối tình đầu của em, một tình yêu chân thật nhất của người con gái yêu anh đến mê đắm dại khờ, tìm đâu ra người thứ hai yêu anh như em không?

Tôi đã khóc, đã đau khổ kêu lên hàng trăm lần như thế trong tuyệt vọng.

Nhưng  một hôm chàng hiện đến tìm tôi, tôi có nằm mơ cũng chẳng dám nghĩ đến.

Thì ra cũng nhờ “công cán” của Bích Vân đã nói cho chàng biết tôi đang ốm tương tư vì chàng, tôi sống dở chết dở vì chàng, Bích Vân cho chàng địa chỉ nhà bà cô mà tôi đang ở trọ, vì địa chỉ từ những lá thư tôi viết gởi cho chàng, đọc xong chàng đã xé bỏ vào thùng rác không thương tiếc.  

Chàng đến gặp tôi chỉ để “Cứu nhân độ thế”  để tôi đừng…chết oan vì chàng kẻo chàng mang tội, chàng đạo mạo khuyên tôi học hành cho giỏi thi đậu nốt tú tài hai để có tương lai nếu không muốn trở về Lâm Đồng đi hái chè thuê như cha mẹ tôi.

Bà cô tôi tinh ý biết ngay cô cháu yêu chàng sinh viên sĩ quan trẻ tuổi đẹp trai, bà liền tìm cách bắc cầu cho đứa cháu tội nghiệp, mời chàng ở lại xơi cơm và khi biết chàng xuất thân nhà giáo bà cô liền gọi mấy đứa con mang bài vở ra hỏi thày chỉ dạy hết môn toán lại đến Anh văn.

Khi chàng ra về bà cô vồn vã mời mọc:

–          Lần sau cháu cứ ghé nhà chơi, chỉ dạy cho các em thêm, môn nào chúng nó…cũng yếu..

Không biết vì lời mời của cô hay vì thương cảm ánh mắt trìu mến thiết tha và sầu khổ của tôi đã làm chàng quay lại, cứ thế vài lần thì chàng…bớt ghét tôi, chàng và tôi thân nhau hơn.

Một hôm chàng ngỏ ý mời tôi đi xinê ở rạp Eden.

Được lời mời tôi sung sướng chỉ muốn nhảy bổ lên ôm hôn chàng, cám ơn chàng triệu lần cũng chưa đủ và theo chàng ra rạp hát ngay lập tức, nhưng chợt nhớ tới cuốn sách tâm lý của ông Nguyễn Hiến Lê phải biết “đỏng đảnh” phải làm cao trước lời mời đi chơi đầu tiên của bạn trai, tôi bèn gỉa vờ từ chối. Chàng đọc được tâm trạng tôi, chàng lịch sự mỉa mai:

–          Thưa cô Bông, cô còn ngại ngùng gì nữa, cô từng viết cho tôi 12 lá thư tình kia mà..

Tôi chống chế:

–          Em ngồi trong nhà viết thư thì dễ, còn đi ra ngoài với anh thấy…mắc cở làm sao ấy.

–          Thôi em ạ, những điều em đọc trong sách báo, em đang ra vẻ giữ kẽ anh hiểu cả rồi đừng diễn kịch nữa. Sửa soạn đi, nếu không thì không bao giờ có lần sau đâu.

Tôi luống cuống sợ chàng đổi ý:

–          Vậy anh đợi em sửa soạn nhé, chớp nhoáng là xong…

Tôi theo chàng vào rạp Eden, chẳng cần biết hôm ấy chiếu phim gì mà chỉ biết có chàng bên cạnh. Chàng dắt tôi đi giữa những dãy ghế trong bóng tối vì sợ tôi vấp ngã, tay tôi nằm trong tay chàng, người tôi kề bên người chàng, những cảm giác rung động sung sướng đến mê man. Tôi ước gì đừng tìm thấy ghế, hai chúng tôi cứ đi mãi trong bóng tối thế này đến chân trời góc biển nào tôi cũng chịu hay đi vào trong huyệt mộ mấy tầng địa ngục nào tôi cũng theo…

Khi hai người ngồi ghế tôi chẳng thiết gì xem phim, tôi tò mò muốn được tưa vai chàng, muốn được chàng hôn như các cặp tình nhân khác ngồi xem phim trong rạp, chắc là nụ hôn đầu đời sẽ rung động đến tái tê?

Chàng luôn hỏi tôi:

–          Em xem phim hay không?

Trong bóng tối tôi trở nên bạo dạn:

–          Em cần gì xem phim vì anh là tất cả.

Tôi tưởng chàng sẽ cảm động, sẽ tiến tới thân mật hơn, sẽ hôn tôi nhưng chàng vẫn tỉnh bơ xem phim, chắc chàng ….tiếc tiền đã mua 2 vé, một người không xem thì chàng phải xem cho đích đáng.

Tôi không để chàng yên, tôi thì thầm rên rỉ:

–          Anh ơi em nhức đầu qúa…

Chàng phải quan tâm đến tôi:

–          Thế sao? Em có mệt không ? để anh gọi đứa trẻ bán kẹo Chewing gum lại nhờ nó chạy ra ngoài mua cho em viên thuốc nhức đầu nhé.

Lần này thì chàng không biết được ý đồ của tôi. Tôi tấn công tiếp:

–          Em thấy choáng váng một tí thôi, để em …tựa đầu lên vai anh là sẽ đỡ chóng mặt, khỏi nhờ mua thuốc làm gì cho mất công.

Chàng không ngố như tôi tưởng, khi tôi tựa đầu vào vai chàng, chàng đã cúi hôn lên mặt tôi  lên môi tôi:

–          Có phải đây là liều thuốc chữa cho em hết nhức đầu hiệu nghiệm nhất không?

Tôi tận hưởng những cảm xúc rung động tuyệt vời của nụ hôn từ người mình yêu và nũng nịu:

–          Vâng ạ, anh càng hôn em càng choáng váng mà khỏe ra mới lạ  .

Sau lần xem phim ấy chàng thường xuyên đến nhà bà cô để dạy học cho mấy em họ tôi, chàng tận tụy ở lại lâu hơn..

Chàng đã thấm tình và thích tôi, tình thế đã đổi chiều, chàng không lạnh lùng với tôi nữa trái lại càng ngày chàng càng yêu càng si mê tôi như tôi đã yêu và si mê chàng.

 Một lần tôi cùng chàng đi dạo phố, tiếng guốc tôi gõ trên hè phố kêu lọc cọc. Chàng ái ngại hỏi:

–          Anh thích nghe tiếng guốc em, nhưng….guốc em kiểu gì mà kêu lạ thế.?

Tôi ngượng ngùng nói thật:

–          Guốc cũ mòn mất cả đế chỉ còn đinh nên nó kêu thế đấy…

–          Guốc mất đế hèn gì em suýt vấp ngã mấy lần. .

Tôi biết đi guốc cao gót mất đế dễ bị trượt ngã lắm nhưng vẫn muốn đẹp muốn điệu bên chàng nên cố đi, may mà chưa ngã dập mày dập mặt.

Chàng thương qúa dẫn tôi vào chợ Tân Định mua cho tôi một đôi guốc mới, tôi và chàng cùng chọn kiểu, chọn quai guốc và đợi bà bán hàng đóng quai đóng đế thành một đôi guốc xinh xắn mà tôi và chàng đều thích..

Thế là tôi vứt đôi guốc cũ mòn đi vì đã có đôi guốc mới.  Cô học trò con nhà nghèo lên phố ở trọ đâu phải lúc nào cũng có tiền mua sắm..

Tôi vừa là người yêu vừa là cô em bé nhỏ để chàng chiều chuộng nâng niu.

Chàng được gọi về nhà dự đám giỗ, trước mặt đaị gia đình và họ hàng, cha mẹ chàng tuyên bố đã chọn cho chàng một đám rất ưng ý là cô Oanh, con nhà giàu danh gía hàng xóm ở cùng phố với nhà chàng, cha mẹ hỏi ý chàng và muốn tổ chức đám hỏi trước, khi nào chàng tốt nghiệp sĩ quan Thủ Đức sẽ kết hôn

Chàng kịch liệt phản đối nhưng cha mẹ chàng cũng kịch liệt ép buộc, chàng liền rút quả lựu đạn ra đặt mạnh lên chiếc bàn lót kính đến nỗi tí nữa thì vỡ cả mặt kính và qủa lựu đạn lăn long lóc trên bàn. Chàng khẳng định:

–          Con có người yêu rồi, một là con cưới cô Bông hai là ….cả nhà cùng chết.

Mẹ chàng tái xanh mày mặt nhưng vẫn điên tiết lên:

–          Con Bông là con nào? Sao lại đánh đổi nó với sinh mạng cả nhà mình hả con?

Bố chàng cũng hùng hổ chất vấn:

–          Đùng một cái con nói đã có người yêu, con Bông con cái nhà ai mà ghê gớm thế?

–          Thưa bố mẹ, cô Bông tên là Nguyễn thị Bông, con của ông bà…….…

Mẹ chàng đay nghiến cắt ngang:

– Việc gì phải trân trọng thế. Thôi, thôi… tôi không cần anh giới thiệu gia phả nhà nó.

Ngày chàng đưa tôi về ra mắt cha mẹ, bà mẹ cao sang của chàng đã nhìn tôi khinh khỉnh khi biết tôi là con nhà nghèo ở Bảo Lộc Lâm Đồng, bà mỉa mai:

–          Cô Bông ở Lâm Đồng hèn gì trông cô như con gái xứ Thượng.

Ý bà chê tôi đen, chàng đỡ lời cho tôi:

–          Nắng Sài Gòn làm cho Bông  bắt nắng chứ ở Bảo Lộc Bông trắng trẻo như đóa hoa Phù Dung ấy mẹ

Bà mẹ lườm con trai:

–          Anh ở Bảo Lộc đâu mà biết? mà hoa Phù Dung là hoa gì tôi chưa thấy bao giờ?

–          Con cũng ….chưa thấy hoa Phù Dung bao giờ,  nhưng nghe bài hát Hoài Thu tả cảnh Đà Lạt, mà Đà Lạt hay Lâm Đồng cũng thế thôi, có câu này con rất thích “Đoá hoa Phù Dung trắng xóa”..Con hình dung ra Bông cũng thế.

Mẹ chàng cười lạt lẽo:

– Anh bị cô Bông bỏ bùa bỏ ngải rồi thì chẳng những cô Bông đẹp mà cả thành phố Bảo Lộc, Lâm Đồng của cô đều đẹp.

Dù mẹ chàng có chê tôi thế nào thì cuối cùng bà cũng phải đồng ý cho chàng lấy tôi còn hơn là để qủa lựu đạn nổ tung cả nhà bà cùng chết.

Sau này chàng kể cho tôi là biết ý của cha mẹ muốn chàng cưới cô Oanh nên chàng mang theo trái lựu đạn để hù dọa cha mẹ chứ đời nào chàng dám làm điều kinh khủng và thất đức ấy..

Chàng đã ra ngồi bên tôi, cầm lấy bàn tay tôi, cũng bàn tay này, con người này, sau mấy chục năm vợ chồng cảm xúc chẳng còn. Chàng lại đọc được ý nghĩ trong đầu tôi như xưa. Chàng hỏi:

–          Em còn nhớ ngày đầu tiên mình nắm tay nhau trong rạp hát Eden không?  cái nắm tay nó làm anh sung sướng miên man, còn bây giờ chỉ là…nghĩa vụ cuộc đời.

–          Em cũng đang nghĩ thế, ngày ấy bàn tay anh như cục nam châm hút lấy bàn tay em, còn bây giờ trơ trơ như đồng, như sắt, như gỗ đá.….  Anh hãy nghe những câu thơ này thì biết :

“Dù anh nắm tay em cả triệu lần,

Nhưng cảm xúc lần đầu không còn nữa,

Vẫn là anh đâu phải là gỗ đá,

Sao bây giờ anh nắm cũng…như không”

Chàng khen:

–          Nhà thơ nào mà tâm lý đến thế. Em luôn sưu tầm ra thơ cho từng tình huống cuộc đời, anh đã kinh nghiệm từ 11 lá thư tình em viết cho anh ngày xưa, toàn là chép những bài thơ đăng trên báo của người ta và ký tên em.

–          Thuở ấy em là một con bé ngốc nghếch, nếu anh không lấy em, em sẽ…tự tử vì thất tình đó.

–          Bởi thế anh mới động lòng từ bi đến cứu em và anh đã phát hiện ra em là một cô bé dễ thương, nồng nàn và trữ tình.

Chàng nói tiếp:

–          Bây giờ là chuyện con gái mình, em đừng buồn con gái muộn chồng nữa.nhé, anh thấy gặp ai em cũng kể, lúc nào em cũng lo buồn xốn xang.…,

–          Thế anh muốn nó thành gái gìa trong nhà này à? người ta giới thiệu đám nào nó cũng chê, không lo buồn sao được. Em muốn nó như em ngày xưa yêu ai thì nói ra chứ ngồi đợi thì đến bao giờ?  

–           Em ơi cái kiểu dâng hiến tình yêu nóng bỏng đam mê của em nguy hiểm lắm, may cho em anh là người tử tế.và biết trân trọng mối tình si của em, gặp….. thằng phải gió là tiêu đời em rồi..    

Tôi than thở:

–          Con gái em sao chẳng giống em tí nào? Nó vừa xinh vừa giỏi chứ có phải là con bé xứ Thượng nhà nghèo như em ngày xưa đâu, ngỏ lời yêu ai, ai dám từ chối chứ?

–          Nó cao giá và kiêu hãnh giống anh đấy. Ai yêu nó và nó yêu ai thì tình yêu sẽ tự nhiên đến, không việc gì phải đi tìm

Tôi bĩu môi bĩu mỏ:

–          Những người càng tự tin thì càng…dễ chết đấy nhé, anh đã đòi lấy em bằng được bất chấp những rào cản của gia đình…

Chàng tự thú:

–          Cho đến bây giờ anh vẫn tin là tình yêu có ma lực lạ kỳ, ban đầu anh không yêu em sau đó anh lại yêu em chết mê chết mệt. Có nhà tâm lý nào giải thích được điều này không?

Tôi lanh chanh:

–          Chẳng cần nhà tâm lý làm gì, để em giải thích cho. “Mưa dầm thấm đất” ,  “Có công mài sắt có ngày nên kim”.hay “Nước chảy đá mòn”. Ông bà mình nói đâu đúng đấy.

–          Chuyện tình của anh và em thật đặc biệt hiếm có trên đời, có con bé nào biết yêu sớm và lãng mạn như em không? Có anh chàng nào lại yêu say đắm con nhỏ mà trước đó mình đã không thèm quan tâm đến nó không? Em đừng mong muốn con gái sẽ bắt chước theo em, nó mà viết 12 lá thư tỏ  tình với những bài thơ tình sướt mướt cho anh chàng nào đó có khi đã không được hồi đáp tình yêu mà còn bị thằng đó thưa ra toà về tội…quấy nhiễu và tấn công tình dục. Chúng ta đang ở Mỹ chứ không phải ở Việt Nam ngày xưa.

Tôi giật mình lo ngại:

–          Ừ, có thể lắm….

–          Rồi nó còn bị tác giả những bài thơ thưa về tội đạo thơ nữa …

–          Ừ…có thể lắm….

–          Lúc nãy anh thấy con giận em ghê gớm. Coi chừng nó bất mãn dọn nhà ra ở riêng và lấy đứa chẳng ra gì vì oán hận em .

–          Ừ…có thể lắm. Mà trời ơi, sao nãy giờ anh tiên đoán toàn những điều kinh khủng và  phũ phàng…..

–          Nhưng thực tế em à…

Những điều chàng nói đều có lý và có thể xảy ra. Tôi ngẫm nghĩ và thở dài:

–      Bởi thế em đang buồn đây. Em phải làm gì bây giờ?.

Chàng khuyên tôi:

–          Chốc nữa con về em hãy nói chuyện với nó và hứa là từ giờ trở đi không bao giờ “rao hàng” đứa con gái 30 tuổi muộn chồng nữa và nhất là em không được khuyên con “đi tìm tình yêu” như em ngày xưa. Cứ để con thoải mái.

–          Nhưng mỗi lần nhận thiệp cưới con gái nhà ai em lại xót xa con gái mình như em ngày xưa mỗi lần nhà ai biếu trầu cau đám hỏi em lại thương trầu cau chỉ muốn đến lượt mình..

–          Có thể con gái không trữ tình lãng mạn như em và ngày nay giới trẻ có khuynh hướng lập gia đình trễ, có khi còn sống đời độc thân nữa kìa. Cách sống nào cũng có niềm vui và hạnh phúc, đâu phải cứ lấy chồng đẻ con mới là ngon lành. Con gái mình đẹp đẽ, có ăn học đàng hoàng thì thiếu gì người đang mơ ước cưới về làm dâu, làm vợ …

Tôi  mỉm cười hi vọng:

–          Em sẽ nghe lời anh, với lại em không muốn làm buồn lòng con mình. Anh yêu chúa, anh tin chúa, tin đức mẹ, thì mỗi tối anh hãy cùng em  cầu nguyện cho con gái chúng mình đi, tình yêu sẽ đến với nó. Em cầu nguyện hoài mà chưa thấy kết quả, chắc vì em là người đạo “ăn theo”, .hi vọng anh là người đạo gốc lời cầu nguyện của anh sẽ linh thiêng hiệu nghiệm hơn em. Anh nhé……

Nguyễn Thị Thanh Dương.

( June 22- 2015)

***

XIN LỖI ANH LONG

CGV Kim Loan

Hai anh em tôi ngồi trong quán nước bến xe Bà Hạt, lát sau có một thanh niên khoảng gần 30 tuổi tiến đến, chúng tôi nhận ra anh Long vì tuần trước, anh và chủ tàu vượt biên là anh Minh có đến nhà tôi để bàn bạc và thỏa thuận giá cả chuyến đi.

Ba người bắt tay nhau, anh Long tiếp:

–          Cô và anh ngồi đây, tôi còn đi đón thêm người.

Lát sau, anh dẫn đến một phụ nữ cùng cậu thiếu niên chừng 14 tuổi và bé trai cỡ 8 tuổi, anh giới thiệu:

–          Đây là Loan, còn đây là chị Cải và hai con trai của chị ấy: Sơn và Cu Tí. Tôi sẽ là người dẫn đường, là trưởng nhóm, từ đây cho đến khi qua Cambodia, trước khi lên tàu ra khơi mọi người phải đi theo tôi, nghe lời hướng dẫn của tôi!

Vừa lúc đến giờ lên xe đò, anh Long dặn:

–          Chút nữa trên xe sẽ có 3 nhóm khác, tổng cộng là 4 nhóm, tính luôn các trưởng nhóm thì khoảng hơn 20 người, tất cả đều “quen”, nên cứ việc nói chuyện thoải mái, nhưng luôn nhớ nghe lời trưởng nhóm khi có bất cứ việc gì cần thiết.

Mọi người bắt đầu lên xe, tôi quay lại vẫy tay chào anh tôi, rồi đi xuống phía cuối xe, nơi có 3 cô gái đang ngồi hàng ghế chót, còn dư một chỗ, tôi liền ngồi vào đấy. Tôi chẳng biết anh Long ngồi chỗ nào, xe lăn bánh, tiếng nói chuyện bắt đầu rì rào. Tám giờ tối, gió mát mẻ, những phố xá lùi lại phía sau, xe hướng về đồng ruộng vắng vẻ, trực chỉ Long An. Tôi muốn nhắm mắt nghỉ ngơi vì cảm xúc nhớ nhà bắt đầu làm lòng tôi thổn thức, nhưng ba cô gái bắt chuyện hỏi han, mới biết cả bốn đứa chỉ hơn kém nhau 1 tuổi, từng học cùng mái trường, chỉ là khác khóa, khác lớp. Cơn buồn ngủ tan biến, chúng tôi nói chuyện về trường lớp suốt đoạn đường dài cho đến gần nửa đêm khi nhiều người trên xe đang ngon giấc, anh Long bỗng xuất hiện từ phía sau ghế, cúi xuống nói với tôi:

–          Chút nữa xe đến biên giới, cửa khẩu Mộc Hóa, chúng ta sẽ nghỉ qua đêm tại một quán ăn ven đường.

Tôi thắc mắc:

–          Sao mình không đi xuyên đêm luôn hả anh?

–          Giờ này trạm cửa khẩu đóng cửa, ngày hôm sau họ mới làm việc lại.

Bốn đứa dừng nói chuyện, nhìn qua khung cửa xe nao nức chờ đợi phút giây nhìn thấy biên giới dù bên ngoài tối đen.

Xe dừng lại, mọi người xuống xe, màn đêm tĩnh mịch, quán ăn duy nhất giữa đồng có chút ánh đèn le lói, bên trong các bàn ghế xếp gọn gàng. Một người ra lệnh:

–          Ai theo nhóm nấy, lên bàn ngủ, sẽ có mùng mền đem ra. Các nhóm trưởng nằm ngoài hiên hoặc trong xe.

Cô bạn trong ba cô bạn mới quen đề nghị:

–          Nhóm tụi mình ngoài 3 đứa còn có một cặp vợ chồng, hay là tụi mình hỏi ban tổ chức đổi Loan qua bên đây, cặp kia qua bên đó?

Cô bạn khác gạt ngay:

–          Thôi khỏi làm phiền ai. Khác nhóm nhưng vẫn gặp nhau, nay mai lên tàu qua Thái chung cả tàu, lo gì!

Tôi đồng ý rồi bước đến chỗ mẹ con chị Cải đang nằm, mùng mền hẳn hoi, hầu như ai cũng mệt nên chỉ hơn chục phút sau cả quán im lìm, chỉ nghe tiếng ngáy đều trong khuya vắng .

Hơn 6 giờ sáng đã nghe lục đục trong quán, tôi mở mắt, thấy anh Long đang ngồi uống cafe ở chiếc bàn trong góc quán, một vài chiếc mùng cuối cùng cũng đang dọn dẹp, trả lại không gian cũ cho quán. Anh Long nhắc tôi sau khi đánh răng rửa mặt ra ăn sáng. Ai ăn xong sớm thì đi bộ ra ngoài quán, tha hồ ngắm cảnh biên giới, vì đến giữa trưa xe mới chạy qua cửa khẩu, đó là giờ nhóm lính canh gác chịu ăn hối lộ.

Trời đứng bóng, xe chuẩn bị vượt qua cửa khẩu, để tránh sự nghi ngờ và giảm bớt tiền hối lộ, chỉ có người lớn tuổi và trẻ em được ngồi trên xe, còn lại chúng tôi phải đi tắt dưới ruộng lúa khoảng một cây số. Đường ruộng khô cứng, gập gềnh, tôi cố đi nhanh nhưng vẫn bị bỏ lại phía sau. Anh Long thỉnh thoảng dừng lại, chờ tôi, mỉm cười:

–          Cô đúng là tiểu thơ đi vượt biên!

Tôi chống chế:

–          Tại đường ruộng em đi chưa quen.

–          Cô mới vượt biên lần đầu sao?

–          Dạ không, nhưng lần trước đi đường biển miền Tây, khi đang còn nằm tập kết chờ “taxi” đã bị giải tán, có lội ruộng bao giờ đâu!

Rồi cũng ra tới đường lộ, leo lên xe đã chờ sẵn, tiếp tục chuyến hành trình. Trời trưa nắng cháy, cảnh vật hai bên đường nghèo nàn, lác đác có vài căn nhà sàn và bóng người. Càng về gần thủ đô phố xá đẹp hơn, nhà cửa san sát, người qua lại đông hơn. Đến chiều, xe tiến vào Phnom Pênh, qua cây cầu đá dài, có người nói:

–          Đây là cây cầu nổi tiếng của Phnom Pênh, cầu mang tên Sài Gòn.

Xe dừng dưới chân cầu, trước một quán ăn bề thế, tấp nập người ra vào. Một số người chạy đến vây quanh xe, hỏi chúng tôi bằng tiếng Việt “Đổi tiền Riel không bà con ơi!?”. Tôi và ba cô bạn không có tiền để đổi, (nhưng có dấu trong người vài chiếc nhẫn vàng phòng khi hữu sự), vì trước khi qua đây, chúng tôi đã nộp một số tiền cho ban tổ chức, là tiền mà các người dẫn đường sẽ lo chuyện ăn uống, chỗ ở, xe cộ trong thời gian ở Cambodia chờ ngày xuống tàu ra khơi. Tuy nhiên, có một số người vẫn mang theo tiền, họ đổi tiền riel để xài riêng. (Sau này, trên con đường bị bắt giam hai lần tại Cam, và tại bãi biển Thailand, tôi mới thấy có tiền rất hữu ích, vì mỗi lần gặp “khó khăn” cần chi tiền vẫn tốt hơn là phải đưa ra cái nhẫn vàng, họ có “thối lại” tiền đâu!).

Xong vụ đổi tiền, cả đoàn kéo vào quán ăn cơm, chủ quán người Việt, các món ăn rất ngon, vì Phnom Pênh nằm giữa dòng chảy sông Mekong và Tonle Sap nên cá tôm tươi rói, ê hề . Mẹ con chị Cải gọi cá kho tộ, canh chua. Bàn bên cạnh mấy cô bạn cũng gọi cùng món, tôi đang phân vân thì anh Long gợi ý:

–          Nếu cô thích ăn tôm thì nên gọi cơm tôm càng kho tàu, món ngon nhất quán đấy.

Tôi nghe theo lời “thổ địa”, nhìn dĩa cơm lấp lánh màu gạch tôm, với bắp cải đậu que luộc và chén nước mắm ớt, tôi ăn ngon lành, đúng là không có chỗ nào chê .

Cơm nước xong, từng nhóm đón xe lam về nhà trọ (xe đò đưa chúng tôi đến Phnom Pênh đã xong nhiệm vụ). Tôi say sưa ngắm cảnh phố phường mà quên mất thân phận vượt biên. Nhà trọ là căn nhà lầu đúc hai tầng, rộng rãi, bên trong chẳng có đồ đạc gì ngoài cái sàn nhà lót gạch bông mát rượi. (Chủ nhà xưa kia khá giả, nay thời thế thay đổi, như Sài Gòn sau 1975, làm nhà trọ tự phát để kiếm sống). Mỗi nhóm được một cái mùng to, không mền gối, cứ đem hành lý vào  mùng, muốn ngủ kiểu nào thì ngủ. Ngoài chúng tôi, còn nhiều khách khác, là dân đi buôn lậu hàng hóa Thái-Cam mang về Việt Nam bán lại, họ nói chuyện bằng tiếng Việt và tiếng Cam, ồn ào cả cái nhà trọ. Chúng tôi 4 nhóm được giăng mùng sát nhau, nên ngồi trong mùng nói chuyện, ai mệt thì ngủ, ai thức cứ thức vì các âm thanh hỗn độn nơi đây không bao giờ ngưng.

Sáng hôm sau thức giấc, chỉ còn một mùng của nhóm tôi. Anh Long giải thích:

–          Các con buôn đã thức dậy từ sớm, và các nhóm của chúng ta cũng đã ra khỏi đây, tôi thấy cô và mẹ con chị Cải ngủ ngon quá, không nỡ đánh thức.

Chị Cải áy náy:

–          Mấy mẹ con tui đêm qua ham vui, đến 2 giờ sáng mới chợp mắt, tui xin lỗi nếu làm ảnh hưởng đến đoàn.

–          Đâu có gì gấp! Chúng ta sẽ phải đổi nhà trọ mỗi ngày để tránh bị chú ý, chờ ngày đi cảng Kampong Som xuống tàu, còn bây giờ là đi “tham quan” chợ Olympic và ăn trưa.

Năm người đi bộ, từ nhà trọ khoảng 6-7 blocks đường là đến chợ. Ngôi chợ kiểu như chợ Bến Thành, các gian hàng san sát nhau đủ loại, vì đây là chợ đầu mối lớn nhất Cambodia lúc bấy giờ. Vào chợ, tôi ngạc nhiên vì nhiều tiểu thương nói sành cả hai tiếng Việt-Cam. Chúng tôi thong thả ngắm từng gian hàng, lúc này mới biết chị Cải là dân Việt gốc Hoa, từng sống ở Cam một thời gian, nên chị nói sành sõi cả ba thứ tiếng. Chị mua một vài món đồ cho hai thằng con, rồi quay qua nói với tôi:

–          Mua ít đồ phòng hờ cần xài khi qua trại tỵ nạn.

Anh Long hỏi tôi:

–          Cô Loan thích mua gì không, tôi sẽ mua cho?

–          Dạ thôi, em có mang theo vài món đồ khô dùng trên tàu khi cần thiết.

–          Ý tôi là hàng lưu niệm kìa!

–          Đi vượt biên chớ có phải du lịch mà mua đồ lưu niệm?

–          Thì mua để sau này cô đi định cư mang theo, gọi là kỷ niệm xứ Cam.

–          Xa vời quá, dù sao cũng cám ơn anh.

Đến cuối chợ là gian hàng ăn, đập vào mắt tôi là xe hủ tíu mì của một người Tàu rất đông khách. Ông chủ vừa làm hủ tíu vừa rao hàng bằng 3 tiếng Việt-Cam-Tàu. Tôi đã thưởng thức tô hủ tíu Nam Vang ngay giữa lòng Nam Vang (tên cũ của Phnom Penh), một tô hủ tíu ngon đến nhớ đời.

Trên đường về, chúng tôi đi qua những con đường rất đẹp, có hàng cây cao bóng mát, có những quán cafe vỉa hè, và đâu đó vang lên những bài hát “nhạc Vàng” của Sài Gòn, mới thấy dân Việt sinh sống nơi đây rất đông . Nhà trọ mới, nhỏ hơn nhà trọ hôm qua, được dọn sạch tầng dưới cho hơn chục người khách, tầng trên có hai mẹ con chủ nhà sinh sống và nhận luôn việc nấu cơm cho khách, tôi vui sướng gặp lại ba cô bạn. Chúng tôi xúm vào kể chuyện đi chơi Phnom Penh, và tán dóc với chủ nhà qua lời thông dịch của chị Cải. (anh Long bỏ đi đâu đó, sau này mới biết, họ luôn chạy đôn chạy đáo như con thoi, để liên lạc với ban tổ chức, chờ lệnh tiếp theo).

Gần đến giờ cơm, tôi bỗng bị ói mửa, lên cơn sốt nhẹ, có lẽ vì tôi uống quá nhiều nước thốt nốt ngoài chợ, và lang thang cả buổi ngoài trời nắng. Chị Cải đưa tôi thuốc hạ sốt, rồi tôi chợp mắt ngủ. Tỉnh dậy khi bên ngoài đã chạng vạng tối, tôi tỉnh táo hơn, anh Long hỏi:

–          Cô ăn cháo nhé, tôi đã nhờ chị chủ nhà nấu, những người khác đã ăn cơm xong rồi.

Tôi lắc đầu:

–          Em không muốn ăn cháo, em chỉ thèm một tô hủ tíu mì.

–          Giờ này lấy đâu ra hủ tíu mì cho cô?

–          Hồi trưa trên đường về đây, em thấy quán mì ngay góc đường!

–          Cô tinh mắt nhỉ, không lo cảnh giác lính Cam mà chỉ thấy hàng hủ tíu mì. Nhưng nếu tôi dẫn cô ra đó, sắp đến giờ giới nghiêm, loạng quạng gặp tên lính Cam hỏi giấy tờ, cô lại không biết tiếng Cam, là nó mời về đồn ngay đấy.

–          Thì anh đi mua về cho em.

Chị Cải và mấy cô bạn cũng góp lời, rằng một tô hủ tíu mì sẽ giúp tôi mau lại sức hơn là tô cháo trắng ăn với cá khô. Anh đành khoác thêm chiếc áo sơ mi rồi đi ra ngoài, lát sau xách về tô mì nóng hổi. Ba cô bạn cười nắc nẻ:

–          Anh Long ơi, nhìn anh rảo bước vội vã trong trời mờ tối, áo bay phất phới, xách cái cà-mèn, chẳng khác gì đang chăm vợ đẻ.

Anh tủm tỉm cười:

–          Ối dào, chăm vợ đẻ cũng chẳng vất vả bằng chăm tiểu thơ vượt biên, cho đúng phương châm “vui lòng khách đến vừa lòng khách đi”.

Vài ngày tiếp theo, đổi vài nhà trọ, cho đến một ngày tại nhà trọ ngoài nhóm tôi ra, không có nhóm quen, nhưng có 5-6 người Việt khác, anh Long bảo họ cũng sẽ xuống tàu vượt biên với chúng tôi. Buổi chiều anh Long mang cơm về rồi thông báo, sáng sớm mai sẽ đi thành phố cảng KamPong Som. Ăn xong, mọi người  ngồi uống trà ăn bánh, vì còn sớm, tôi và anh Long mang trà ra ngoài hiên nhà nói chuyện. Biết tôi là cô giáo ở Việt Nam, anh trầm ngâm:

–          Tôi cũng suýt nữa làm thầy giáo đấy.

–          Thế à! anh dạy môn gì?

–          Tôi đậu Cao Đẳng Sư Phạm môn Toán, Lý, nhưng chiến tranh Tây Nam bùng nổ, tôi phải đi “nghĩa vụ quân sự” qua Cambodia.

–          Nhưng ba năm sau anh sẽ được giải ngũ và về học lại chứ?

–          Trên lý thuyết là như thế, nhưng vào cuộc chiến rồi bị kẹt thêm mấy năm nữa, đến khi thế giới yêu cầu Việt Nam rút quân ra khỏi Cam. Dầu sao, cũng có chút an ủi cho tôi, khi ở chiến trường, nhiều lần tôi đã có dịp dạy Toán cho các đồng đội người Việt và người Cam.

–          Rồi sao anh không về nhà?

–          Anh Minh chủ tàu kêu tôi ở lại giúp anh tổ chức đường dây vượt biên. Giai đoạn này Cam còn trong giai đoạn “chuyển tiếp” nên tham nhũng hối lộ tràn lan, các chuyến đi thành công dễ dàng. Có lúc tôi tính nghỉ nhưng thâm tình với anh Minh khiến tôi dùng dằng mãi đến giờ. Tuy nhiên, công việc này kiếm khá nhiều tiền, tôi đã xây nhà cho bố mẹ, cho tiền các em làm vốn đầy đủ, hơn hẳn làm thầy giáo nghèo, cô nhỉ?

–          Vậy sao anh không đi vượt biên ra nước ngoài, sau này bảo lãnh gia đình?

–          Không! Tôi là Bắc Kỳ mới, không phải Bắc Kỳ di cư như cô, lại là bộ đội, khi qua trại sẽ bị phân biệt, khó được các phái đoàn chấp nhận . Đã có nhiều trường hợp đồng đội của tôi, vượt thoát qua Thái, đa số vẫn ăn dầm nằm dề ở trại, có người nản chí quay trở về Cam, có người cũng đã tự tử ngay ở trại, sau này cô qua trại sẽ thấy những gì tôi nói là sự thật.

Tờ mờ sáng, chúng tôi ra bến xe, nơi đây các xe chở hàng chạy bằng than cũ kỹ, sẽ dừng lại đón thêm khách. Mỗi khi có xe trờ tới, đám đông xô lấn leo lên, cuối cùng anh Long cũng đưa tôi và mẹ con chị Cải vào một xe bé xíu, bên trong chất đầy bao bố hàng hóa, anh dặn:

–          Chút nữa khi vào cửa ngõ thành phố Cảng, sẽ có một trạm kiểm soát, cô cứ bình tĩnh như những gì tôi dặn tối qua.

Quả thật, xe chạy hơn một tiếng thì bị chặn lại, hai người lính Cam cầm súng AK lục soát xe, chất vấn tài xế, rồi hỏi tôi mấy câu, đại khái là đi đâu, đến đó làm gì, đến câu thứ ba tôi không biết trả lời, (vì học được đúng 2 câu), anh lính chĩa súng vào tôi ra lệnh bằng tiếng Cam, ra hiệu xuống xe. Chị Cải trả lời trơn tru nên được thoát, anh Long bước xuống theo tôi, nhìn vào trạm gác ngay lề đường, thấy ba cô bạn, đôi vợ chồng và hai chú lớn tuổi cũng đứng đó. Anh nói nhỏ bên tai tôi:

–          Vậy là yên chí, tám người cứ vào đấy “nghỉ ngơi” vài ngày, ban tổ chức sẽ chuộc ra.

Đúng như anh nói, chúng tôi bị giam trong căn phòng phía sau trạm gác, có cơm nước do ban tổ chức đưa đến. Chiều ngày hôm sau, có tin nhắn buổi tối sẽ có 4 chiếc xe ôm đến đón đưa ra biển. Trời vùng biển tháng 12 tối thui, bốn chiếc xe phóng đi trong màn đêm, tôi nghe tiếng gió phần phật bên tai. Bỗng có tiếng xe đuổi theo phía sau, tiếng súng bắn chỉ thiên và tiếng chó sủa, bốn chiếc xe ôm tạt vào lề, là khu vườn lau sậy mênh mông, họ quát tháo bằng tiếng Cam, hối thúc chúng tôi xuống xe, rồi họ chạy biến đi trong đêm.

Chúng tôi, theo bản năng sinh tồn, chạy như bay vào vườn lau sậy, chạy càng nhanh càng xa, bất chấp phía trước mịt mùng, tránh xa tiếng chó sủa bắt đầu yếu dần rồi im hẳn phía sau. Mệt lả người, chúng tôi dừng lại, gọi tên nhau khe khẽ, tìm được 5 người, là tôi và hai cô bạn với hai vợ chồng, còn hai chú kia và một cô bạn chẳng thấy đâu. Anh thanh niên bảo, tạm thời là an toàn, nhưng đêm tối thế này, chúng ta nên ngồi xuống, chờ trời sáng tính tiếp, nếu buồn ngủ thì thay phiên nhau ngủ. Nhưng chẳng ai ngủ được, năm người ôm túi hành lý, dựa vào nhau, mắt mở thao láo. Chừng nửa tiếng sau, có ánh đèn pin và tiếng chân người lạo xạo, có hai người nói chuyện bằng tiếng Cam, rồi có tiếng gọi:

–          Loan ơi! Loan ơi!

Tôi mừng rỡ nhận ra giọng anh Long, liền la lên:

–          Tụi em ở đây anh ơi!

Anh Long cầm đèn pin và một anh lính Cam đeo súng, tìm được chúng tôi, anh thở phào:

–          Vậy là đủ người rồi, đi thôi.

Anh Long đi bên cạnh tôi, thấy tôi vừa đi vừa run rẩy, anh lấy trong túi quần ra một chiếc khăn rằn, khoác lên người tôi:

–          Cô ráng giữ ấm, kẻo lên cơn sốt như hôm ở nhà trọ thì mệt lắm, ở đây không có ai đi mua hủ tíu mì cho cô đâu!

Ra tới đường cái, bên kia đường là một trại lính khá kiên cố, có vọng gác và hàng rào kẽm gai xung quanh. Bước vào cổng trại, trong khi chờ anh lính đi gặp cấp trên, anh Long nói với chúng tôi trước khi chia tay:

–          Đây là nhà giam cuối cùng, sau khi dàn xếp bên ngoài xong xuôi, là lên tàu ra biển.

Nhà giam, là một phòng khá rộng, có vẻ là hội trường của trại, chúng tôi vui vẻ đoàn tụ toàn bộ những người trên chuyến xe đò hôm nào, và thêm một số người khác, tổng cộng là 41 người, sẽ cùng chung chuyến tàu ra khơi.

Hơn một tuần ở nhà giam sướng như tiên. Ngày hai buổi họ mở cửa cho ra ngoài, vệ sinh tắm rửa, vận động chân tay. Cơm phục vụ đầy đủ do nhóm tổ chức cho người mang đến. Vui nhất là buổi tối, rảnh rang, có chàng hài hước kể chuyện cười vỡ bụng, có chú kia thích kể truyện Tàu, chị Cải kể chuyện từng sống ở đảo Baklon của Cam, nhóm trẻ chúng tôi xúm lại ca hát. Đêm mệt thì mỗi người gối đầu trên hành lý, chẳng có mùng mền vẫn ngủ ngon lành.

Chiều hôm đó anh Long xuất hiện với người đưa cơm, anh vào trong ăn với chúng tôi và nói: “Tối nay ra khơi!”. Ai nấy lo dọn dẹp hành lý, không cười đùa nữa vì biết giây phút quan trọng sắp đến. Từng nhóm ngồi rải rác trong phòng, im lặng, ánh đèn ngoài sân hắt vào phòng mờ ảo. Một cô lớn tuổi đứng lên:

–          Xin mọi người vẫn ngồi yên vị, những người Công Giáo sẽ cùng đọc kinh. Còn ai có đạo gì có thể cầu nguyện riêng.

Rồi cô xướng kinh, anh Long ngồi kế bên tôi cũng đọc theo, từng lời kinh rõ mồn một. Hết 50 kinh, tôi hỏi:

–          Anh có đạo à?

–          Ừ, tôi gốc Bùi Chu mà! Sau 1975, gia đình tôi dọn vào khu Kinh 9, Cần Thơ ở đến nay.

Tôi chuyển đề tài, hồi hộp:

–          Em lo quá anh Long ơi.

–          Cô yên tâm, phần khó khăn trong đất Cam đã xong, chút nữa lên tàu ra biển, nếu thời tiết thuận hòa, nếu máy tàu êm xuôi, thì giờ này ngày mai cô đang ở bờ biển Thailand.

–          Nghe mấy cái “nếu” của anh cũng đủ làm em run rồi. Từ trước đến nay, có chuyến nào đi bị thất bại, tàu chìm, hoặc gặp hải tặc không?

–          Chắc chắn không có hải tặc vì tàu chạy ven biển. Các tàu ra khơi đều đến nơi bình an. Chỉ có hai lần khi ở Phnom Penh, nghe tin đường dây nhận hối lộ có mâu thuẫn nội bộ, tụi anh phải đưa khách trở về Việt Nam, vậy thôi!

Tôi yên tâm hơn, rồi nhìn anh, chân thành:

–          Anh Long ơi, em muốn nói lời cám ơn anh, suốt thời gian qua đã chăm lo cho mọi người thật nhiệt tình, chu đáo, riêng em còn được anh “phục vụ” hủ tíu mì …

Chưa nghe hết câu, anh buột miệng:

–          Qua đến Thái, em …à không… cô viết thư cho tôi nhé?

Tôi hỏi lại:

–          Anh muốn em viết thư?

Anh bối rối, xua tay:

–          Nói thế thôi, vì lời cám ơn của cô làm tôi nhớ những chuyến đưa người đi trước đây, có cô cũng xinh xinh như cô, nói cám ơn, nói qua Thái sẽ viết thư cho tôi, nhưng rồi chẳng có lá thư nào. Tôi bị mấy lần cho leo cây như thế, nên rất sợ mấy cô xinh xinh hứa nhưng không làm.

–          Anh nói em cũng … “xinh xinh” ư? Vậy thì anh nghe đây, lời hứa danh dự của em, là khi qua trại, việc đầu tiên em sẽ viết thư cho anh, để anh thấy không phải cô “xinh xinh” nào cũng hứa lèo, nhưng em gửi thư về đâu?

–          Cô cứ gửi cho gia đình cô chuyển giùm, vì tôi và anh Minh phải đến nhà cô thâu 3 cây vàng.

Tôi lấy chiếc khăn rằn trong giỏ hành lý:

–          Em gửi lại anh chiếc khăn, và một lần nữa, cám ơn anh thật nhiều, vì tất cả.

Anh cầm chiếc khăn, quàng lên vai tôi:

–          Cô hãy giữ chiếc khăn này, tôi đã có ý mua để tặng cô, làm kỷ niệm xứ Chùa Tháp.

Lúc đó, một chiếc xe nhà binh (xe cam nhông) tiến vào cổng, dừng trước phòng giam, anh Long bật dậy, kêu gọi mọi người mau chóng ra ngoài. Anh và vài thanh niên leo lên xe, lần lượt giúp từng người lên, tôi đang chờ tới lượt thì anh lại gọi tên tôi:

–          Loan! Loan… Ra đây! Ra đây!

Tôi đi về phía anh, được anh kéo lên thùng xe, tất cả nằm đè lên nhau, xe chạy vun vút, có khi tôi nghe cả tiếng lá cây cọ quẹt vào thành xe những âm thanh chát chúa. Tới bờ biển, xe dừng lại, các người dẫn đường khác chạy ra từ một bụi cây, hướng dẫn chúng tôi chạy xuống chiếc thuyền đang đậu sẵn. Cả 41 người lên thuyền, nặng chịch, mạn thuyền cách mặt nước chưa đầy gang tay, anh Long kêu những thanh niên biết bơi cùng xuống dưới nước, phụ với nhóm dẫn đường, bám theo mạn thuyền, đưa thuyền đến với chiếc tàu ngoài giữa biển. Đến nơi, anh Minh chủ tàu đứng trên boong rọi đèn pin, hễ ai bước lên là đẩy ngay xuống hầm tàu. Vì anh Long vẫn đang ở dưới biển để đỡ con thuyền khỏi bị lật khi đám người đổ dồn về phía tàu lớn, nên tôi không có cơ hội bắt tay anh tạm biệt. Cái bắt tay tôi đã dự định, cái bắt tay duy nhất, lần đầu cũng có thể là lần cuối, đã không thực hiện được.

………………………………………………………….

Đến trại tỵ nạn Panatnikhom, tôi viết ngay lá thư dài, kể cho ba và gia đình chi tiết chuyến đi, ở đoạn cuối tôi viết cho chị tôi: “Chị Thanh, nhờ chị chuyển lá thư kèm theo cho anh Long khi họ quay lại lấy vàng, nhé”.  Thư cho anh Long, chỉ là lập lại những lời cảm ơn chân thành tôi đã nói với anh đêm cuối, vì mục đích chính là thực hiện lời hứa danh dự, để anh bớt thành kiến với mấy cô “xinh xinh” . Viết không đầy một trang, dư chỗ tôi bèn viết thêm địa chỉ của tôi ở trại và nhắn: “Anh Long, nếu có thời gian rảnh thì viết thư cho em, còn nếu bận thì không sao cả! Chúc anh nhiều sức khỏe và may mắn trong cuộc sống”.

Rồi chị tôi thay mặt gia đình viết thư hồi âm, kể cho tôi nghe chuyện gia đình, hàng xóm, và chị tái bút gọn gàng: “Đã chuyển thư cho Long, em yên tâm”. Đọc thư xong, lòng tôi nhẹ nhàng phơi phới, đã trả xong món nợ ân tình.

Cuộc sống ở trại có đủ buồn vui, qua vài lần chuyển trại, tôi đánh mất chiếc khăn rằn, kỷ niệm của anh Long và xứ Cam. Đôi khi bốn đứa con gái chúng tôi nhớ về chuyến đi, nhắc đến anh Long, tôi lại thầm nghĩ, chắc anh bận rộn nên không viết thư cho tôi, mà suy cho cùng, có gì để mà viết, nhưng ít ra anh cũng hiểu rằng không phải cô “xinh xinh” nào cũng thất hứa.

Sau bốn năm ở trại tỵ nạn, tôi đi định cư Canada. Rồi sau đó hàng năm bay qua Mỹ thăm gia đình tôi cũng đã định cư ở Mỹ. Mới đây, khi nhắc về chuyến vượt biên dừng chân ở Cambodia, tôi nói về anh Long, người dẫn đường dễ thương tận tình, rồi nói với chị tôi:

–          Trong lá thư đầu tiên gửi về nhà, em có nhờ chị chuyển thư cho anh Long, rồi chẳng thấy anh ấy viết cho em, dù là một lá thư!

Chị tôi… thú tội:

–          Em ơi, lá thư ấy đã không bao giờ đến tay Long.

Thì ra, chị đã đọc thư, tự kiểm duyệt và tự quyết định. Chị lo xa, sợ tôi và anh Long có tình ý gì sẽ… khổ cả hai, còn nếu không (hoặc chưa) có tình ý gì, thì cũng nên… phòng cháy hơn chữa cháy, xé bỏ lá thư là thượng sách, “an toàn trên xa lộ”.

Tôi bèn giải thích cặn kẽ nguyên do tôi viết lá thư đó, chị đã hiểu ra, và thấy tiếc nuối ân hận vô cùng. Chị nhớ lúc Long và anh Minh chủ tàu đến nhà tôi lấy vàng, Long có chần chừ hỏi thăm tôi vài câu, có lẽ có ý mong chờ,  nhưng chẳng có lá thư nào cho anh.

Anh Long ơi, nếu anh đọc được bài viết này, thì xin anh nhận nơi đây lời xin lỗi của em, vì đã đánh mất chiếc khăn rằn của anh tặng, và xin lỗi vì ngần ấy năm, em đã để anh thất vọng, tiếp nối vào danh sách các cô “xinh xinh” … thất hứa.

Chị của em cũng gửi lời xin lỗi anh nữa đấy!

Và khi anh đọc đến dòng cuối này, anh hãy xem như đã nhận thư lá thư năm ấy của em, được không?

Edmonton, Tháng8/2025

KIM LOAN

***

VTLV CHÀO MỪNG CÔ GÁI VIỆT

*

Tin mừng! CÔ GÁI VIỆT miền xa

Thung Lũng Hoa Vàng đặt gót hoa

LẠC VIỆT mỹ nhân khoe bút thắm

VĂN THƠ kiều nữ trải chương ngà

Chung vai quân tử cùng thi phú

Sát cánh hiền nhân với xướng hòa

Kết nối đồng hương nơi hải ngoại

Giữ gìn văn hóa của ông cha.

Phương Hoa – VTLV, AUG 5th, 2025

**

CÁC BÀI HỌA

ĐÁP LỄ VTLV

(Họa)

GÁI VIỆT tình cờ đến chốn xa

Ca-li nở rộ đủ loài hoa

VĂN THƠ niềm nở chào tao ngộ,

LẠC VIỆT ân cần nhận “nhất gia”

Sát cánh trùng tu lời quốc ngữ

Chung vai bảo vệ tiếng quê nhà

Thơ văn, xướng họa cùng tô điểm

Văn hóa An Nam mãi ngọc ngà!

    Phương Thúy – August 6, 2025

**

CHÀO ĐÓN CÔ GÁI VIỆT ĐẾN VỚI VĂN THƠ LẠC VIỆT

(Họa)

CÔ GÁI VIỆT dầu ở cách xa

Mà duyên thung lũng có vàng hoa

Ngời trang biển phú gieo lời ngọc

Sáng cõi đồi chương phổ chữ ngà

Bút mộng vươn mình chung ý thỏa

Non xanh phát triển hợp câu hòa

Văn Thơ nhập kết cùng xây dựng

Bảo vệ ngôn từ tiếng nước cha.

Minh Thúy Thành Nội

Tháng 8/ 6/2025

ĐÔI LỜI TỪ BAN BIÊN TẬP VTLV:

TIN VUI: VTLV đã mời được “Hội Kỳ Hoa Dị Thảo” CÔ GÁI VIỆT tham gia vào sinh hoạt cùng VTLV. Diễn Đàn Cô Gái Việt gồm có gần 70 thành viên, tất cả đều là “phe kẹp tóc” được điều hành bởi nữ văn thi sĩ Nguyễn Phương Thúy. Hội Trưởng Nguyễn Phương Thúy là phu nhân của nhà văn Mỹ gốc Việt Khánh Hà, người viết truyện tiếng Anh “thi đâu thắng đó”; anh thắng nhiều giải thưởng lớn mà các nhà văn Mỹ cũng phải…ganh tỵ! VTLV đã từng đăng các bài viết của Phương Hoa về nhà văn Khánh Hà thắng giải văn Mỹ làm hảnh diện cộng đồng (Link: https://vantholacviet.com/khanh-thuc-ha-khanh-ha/ ).

Các nữ văn thi sĩ trong CGV đểu là những cây bút cừ khôi, từng gửi bài tham gia với tư cách thân hữu trong nhiều Tuyển Tập, Đặc San Xuân VTLV đã được độc giả khắp nơi yêu mến. Quý hậu duệ của hai Bà Trưng Triệu này có những mảng tiểu sử thật ly kỳ: Cựu đại học Văn Khoa, Quốc Gia Hánh Chánh, Y Dược, hoăc là cựu Sĩ quan trong QLVNCH, cựu đại học tại Hoa Kỳ, và nhiều cựu, cựu….uy danh khác nữa, chưa kể có những vị từng thắng nhiều giải văn thơ lớn tại Hoa Kỳ trong thời gian tị nạn xa quê. Đặc biệt, Hội Trưởng Nguyễn Phương Thúy là một người có tấm lòng yêu quý, bảo tồn Văn Hóa và Quốc Ngữ của VNCH dù cô tốt nghiệp đại học ở Hoa Kỳ. Phương Thúy rất có lòng với quê hương đất nước, và luôn đau đáu trong lòng những tâm nguyện muốn góp phần vào sự thay đổi của quê hương. Cô Hội trưởng cũng rât nghiêm khắc về lỗi chính tả trong những Tuyển Tập CGV, và thường giúp sửa lổi chính tả cho các thành viên. Dưới đây là vài tác phẩm thật thú vị của Phương Thúy về lòng yêu nước và 1 bài nhằm mục đich hướng dẫn sửa lỗi chính tả cho mọi người:

Please click vào hình trên để vào xem trang nhà Nguyễn Phương Thúy

*

THƠ PHƯƠNG THÚY:

VÌ

Chủ nghĩa CS đi ngược lại quyền sống tự nhiên của con người.

Xã Hội Chủ Nghĩa đi ngược lại quyền tư hữu của con người.

NÊN

Người cầm bút, bút viết buồn … Quê hương bĩ cực, vẫn còn chưa qua …

Người cầm bút, vẫn hao tâm… Tự do, dân chủ, nhân dân đói nghèo …

Người cầm bút, chẳng cầu danh… Nặng lòng vì nước, đấu tranh không ngừng …

Bút ngay, viết chỉ vì tâm… Muốn làm chiến sĩ góp phần đắp xây…

(Trích “Người Cầm Bút” – Nguyễn Phương Thúy)      

VÀ BÀI NÀY:

Lời tác giả “Tác giả làm loại thơ chữ này như một thú tiêu khiển, một thách thức thú vị.  Chữ thay đổi ý nghĩa tùy theo dấu sắc, huyền, hỏi, ngã, nặng.  Mỗi chữ có từ một đến năm dấu, chẳng hạn chữ “Bô” có bốn dấu (Bố, Bồ, Bổ, Bộ), chữ “Hoi” có hai dấu (Hói, Hỏi).

 Tác giả chọn những chữ có nhiều dấu để cho thấy ý nghĩa khác biệt như thế nào qua các dấu.  Tác giả gom đủ những chữ này vào trong mấy câu thơ như một câu chuyện ngắn cho dễ hiểu và thêm phần hào hứng.  Đây cũng là một cách bảo tồn tiếng Việt phong phú vậy.”

BBT xin trích vài đoạn thơ vui này. Mời quý vị vào trang nhà tác giả nếu muốn đọc hết bài:

“Bây”

Bấy lâu giương sẵn bẫy tình,

Bầy trò cút bắt giữa mình với ta,

Bẩy chàng lần lượt vào ra,

Bây giờ phá bậy sập cha bẫy tình.

 ***

 “Bô”

 Bố gào: “Con chớ bưng bô,

Làm tôi Bắc bộ phủ nhơ muôn đời.

Bổ nhiều, lắm lợi, danh hôi,

Bồ với Cộng Sản hết thời ra ma!”

…………..

 Trích từ trang nhà Nguyễn Phương Thúy

**

*

HƠN 30 NĂM, CHƯA BAO GIỜ NHẬN TIN MỪNG VUI LỚN NHƯ THẾ! CHÀO MỪNG CẢ MỘT VƯỜN HOA “CÔ GÁI VIỆT” ĐẾN VỚI VĂN THƠ LẠC VIỆT!

Kính thưa Quý Chị Em “Cô Gái Việt”,

Những nhà văn nữ, những nữ thi sĩ, thuộc cánh “kẹp tóc” tài hoa, nức tiếng thơm, trên các văn đàn hải ngoại!

Hôm nay, ngày thật đáng nhớ! với tất cả Quý Anh Chị Em trong Văn Thơ Lạc Việt, rộn ràng như bước vào hội Tết! cửa ngõ muốn văng xa, vì tiếng nổ vang như…pháo Tết! Không ngờ đến một tin quá đỗi ngát hương: “Hội Kỳ Hoa Dị Thảo”, chưa từng thấy!– Cả đoàn Cô Gái Việt, với gần 70 bóng hồng tài sắc, đã chính thức “dọn về chung…nhà!” với VTLV chúng ta!

70 bó hoa đầy màu sắc, mỗi đóa là một câu chuyện kỳ lạ, huyền bí, một ký ức, một trang sách sống động của văn hóa, lịch sử và tâm hồn phụ nữ Việt.

Các chị – từ cựu sinh viên Văn Khoa, Quốc Gia Hành Chánh, Y Dược, đến cựu Sĩ quan QLVNCH, cựu du học sinh Hoa Kỳ… không chỉ là những bậc nữ lưu ưu tú, mà còn là những “nàng thơ” hậu duệ Hai Bà Trưng – chữ nghĩa mượt mà, tư tưởng vững vàng, tâm hồn luôn hướng về quê hương, cội nguồn.

Và đặc biệt, Văn Thơ Lạc Việt, xin ngả mũ chào Cô Hội Trưởng Nguyễn Phương Thúy – người cầm lái “chiếc thuyền trên toàn Cô Gái Việt!” qua bao mùa văn chương. Cô không chỉ là một nữ thi sĩ chân thành và xuất sắc, mà còn là “người giữ gìn quốc ngữ không khoan nhượng”, sẵn sàng cho nét bút đỏ! vì một… dấu hỏi lạc loài!

Với sự hiện diện của Quý Chị, trong vườn hoa VTLV chắc chắn có thêm duyên, đằm thắm hơn nữa, phong phú hơn, rộn ràng hơn. Nói không ngoa, diễn đàn VTLV như có phép lạ! bỗng hóa thành một vườn hoa xuân nở rực rỡ bốn mùa! quanh năm, suốt tháng! Không có nơi có, như vậy cả!

Quý Vị Thành Viên, Văn Thi Hữu của VTLV ơi, xin đừng chần chừ! Hãy nhanh chân “trẩy hội”, rảo bước qua “khu vườn đặc biệt” mà VTLV vừa mở dành riêng cho Cô Gái Việt, để thưởng lãm hương hoa, sắc thắm, hỏi thăm bằng chữ nghĩa và… học hỏi thêm sự dịu dàng, pha lẫn khí phách từ những nàng thơ có,…“bàn tay sắt bọc nhung!”

Thỉnh mời quý vị ghé thăm vườn hoa tươi mầu, khoe sắc thắm tại đây: https://vantholacviet.com/37443-2/

Một lần nữa, xin thay mặt VTLV, chân thành chào mừng, nồng nhiệt đến các CÔ GÁI VIỆT, từ giờ đã chung mái nhà với VTLV! Thật là vinh dự và hạnh phúc, được đồng hành cùng Quý Chị trên con đường gìn giữ và phát triển văn hóa Việt nơi hải ngoại.

Thật là có duyên lắm lắm, mới được gặp gỡ tuyệt vời với những Cô Gái Việt!

Giờ xin mời Quý Chị cứ tự nhiên, như người trong Gia Đình!

Với Đầy Tâm Tình Quý Mến!

Thay Mặt Văn Thơ Lạc Việt

Lê Văn Hải

===

MỜI NGHE CA KHÚC PHỤ NỮ VIỆT NAM – Mười Thương Ngày Nay …. Thơ Nguyễn Phương Thúy – Nhạc: Phạm Trung – Trình bày: Bích Hiền

**

TAN MƠ

                                               Truyện ngắn Hồng Thủy

Bước vào phi trường, Vũ khựng lại vì cảnh tượng quá đông đúc. Người ta xếp hàng thật dài nối đuôi nhau chờ “check in” trước quầy vé của hãng United Airline. Vũ không thể tưởng tượng được phi trường lại có thể bận rộn như vậy. Vũ ít khi đi du lịch hay đi đâu xa nên cứ tưởng sau tin dịch bệnh Cô vít  lại trở lại, và liên tiếp mấy vụ máy bay phát nổ,  phi trường sẽ vắng hơn vì mọi người sợ đi máy bay.  Không ngờ thiên hạ “điếc không sợ súng” vẫn đi xa như trẩy hội.  Nhìn đồng hồ Vũ lo sợ nghĩ thầm “cái điệu này mình dám bị trễ máy bay lắm.” Hồi nãy trên xa lộ Vũ đã điên đầu vì nạn kẹt xe. Bây giờ lại kẹt người.

Vũ ngao ngán đứng xếp hàng vào cái đuôi của đoàn người dài như một con rắn khổng lồ. Vũ lẩm bẩm “Đúng là xuất hành vào ngày thứ 6-13 có khác. Đủ thứ xui.” Vũ nghĩ thầm: Thiên hạ đi đâu mà lắm thế không biết. Chắc tại máy bay sale rẻ quá, nên mới rủ nhau đi đông như vậy. Hãng máy bay nào cũng chật ních người xếp hàng.

Vũ đi Florida để ăn cưới con của người bạn rất thân. Huy học cùng với Vũ từ hồi trung học ở trường CHU VĂN AN. Lên đại học hai người lại chọn cùng ngành, nên thân nhau như hình với bóng. Rồi cũng chính Huy là người rủ Vũ vào binh chủng nhẩy dù khi Vũ đang thất tình. Biến cố Tháng 4 năm 1975 Huy kẹt bố mẹ già không chịu đi, ở lại phải đi tù cải tạo nên sang Mỹ sau Vũ mười năm  Vũ bảo trợ cho gia đình Huy khi mới sang. 

Thời gian lâu sau đó vì công việc làm Huy dọn đi Cali, rồi lại dọn đi Florida. Huy bảo Huy thích Florida vì khí hậu và vì Florida có nhiều loại cây giống ở Việt Nam, như vậy đỡ nhớ quê hương.

     Từ ngày gia đình Huy dọn đi, đôi bạn ít có dịp gặp lại nhau. Trong lá thư kèm theo thiệp mời ăn cưới, Huy đã nhấn mạnh “Đây là thằng con trai độc nhất của tao. Mày không đi ăn cưới nó là tao từ mày luôn đó. Vả lại lâu lắm  rồi tụi mình không gặp nhau, tao có nhiều chuyện để nói với mày lắm. Cố gắng đi nhé!”

     “Check in” xong, Vũ nhìn đồng hồ, còn có nửa giờ nữa là máy bay cất cánh. Qua chặng kiểm soát an ninh của phi trường, mọi người được đi tỉnh bơ, riêng Vũ và một người nữa bị chận lại. Hai nhân viên an ninh bắt Vũ đứng dơ tay, dạng chân ra để rà và nắn người Vũ từ trên xuống dưới. Vũ tức điên người lại sợ trễ máy bay nên chửi thầm trong đầu “ Mẹ kiếp, chúng mày có mắt cũng như không, trông tao thế này mà chúng mày nghi tao là khủng bố à.”  Xong xuôi Vũ chạy như bay đi tìm “gate” 19D . Hớt hơ hớt hải, đến nơi Vũ mới biết máy bay bị trễ một tiếng. Vũ buột miệng chửi thề “Sh…”  vậy mà làm mình chạy muốn tắt thở luôn.

      Ngồi thở dốc một lúc cho hoàn hồn, Vũ đứng dậy đi tìm mua cà phê và tờ báo đọc để giết thời giờ. Vũ chợt nhớ ra phải gọi điện thoại báo tin cho Huy biết máy bay bị trễ.

    Huy hỏi Vũ một câu thật lạ:

             Tóc tai, quần áo, người ngợm mày hôm nay trông có chỉnh tề không vậy?

   Vũ ngạc nhiên:

              Đám cưới con mày chứ có phải đám cưới tao đâu mà mày hỏi kỹ quá vậy? 

             Gặp lại cố nhân thì trông phải đàng hoàng một chút chứ.

    Vũ hơi bực:

            Thằng này hôm nay ăn nói lửng lơ khó hiểu quá, mà cố nhân nào mới được chứ?

   Huy vẫn tưng tửng:

              Cù lần như mày thì chỉ có một cố nhân thôi, chứ còn ai khác nữa.

   Giọng Vũ thảng thốt:

            Mày nói sao?  Trâm của tao ấy à?

              Bố khỉ, giờ này mà vẫn còn mơ mộng “Trâm của tao.”Thằng này chung tình thật. Tưởng mày lấy vợ lâu năm, con cái đùm đề, sẽ phải khác đi chứ.  Hóa ra mày vẫn không khá được.

   Vũ thật thà thú nhận: 

         Bao nhiêu năm rồi, tao vẫn không quên nổi Trâm. Mà mày gặp Trâm ở đâu vậy?

Cách đây khoảng hai tháng, ở một trại bán cây. Tao đang đứng chọn mua mấy cây hoa hồng thì nàng đi tới.  Nàng ở cách nhà tao có mười lăm phút thôi. Đúng là “quả đất tròn.

         Lúc này nàng ra sao?  Chồng con thế nào. 

           Nàng vẫn trẻ, đẹp hơn xưa là khác. Chồng chết ba năm rồi.  Có hai đứa con trai.  

          Chết tao rồi, như vậy làm sao tao cầm lòng cho đậu.  

             Đừng quên vợ mày dữ như bà chằng. Nó cho một đường dao phay là xong đời con ạ. Thế bây giờ có muốn tao nhờ nàng ra phi trường đón không?

    Vũ vội vàng nói ngay:   

       Chớ! Chớ! Mày đến đón tao, để tao về nhà mày sửa soạn bộ vó đàng hoàng mới trình diện nàng được chứ.

Nàng có biết hôm nay tao đến không?

              Biết chứ, nàng hỏi thăm tao hoài. Hôm đầu tiên gặp tao nàng đã hỏi ngay “Anh có tin tức gì của anh Vũ không?”  

            Tệ thật, vậy mà mày không thèm gọi điện thoại ngay cho tao biết, để đến hôm nay mới nói.

              Tại hôm gặp Trâm có cả vợ tao. Về nhà bà ấy dọa tao liền. Cấm không cho tao báo cho mày. Bà ấy bảo để cho gia đình mày yên ổn. Bà ấy sợ báo tin cho mày biết, mày lại khăn gói quả mướp đi theo nàng, bỏ vợ con thì khổ.

             Sao vợ mày lại biết chuyện tao với Trâm?

             Tao kể lâu rồi.

           Thằng chó chết này, nằm ngủ với vợ cái gì cũng khai hết.

              Vợ tao biết chuyện nên mới sợ, Bà ấy bảo, nếu Trâm còn chồng bên cạnh thì đỡ nguy hiểm.  Bây giờTrâm lại đang ‘’available’’ mà mày thì gia đình tối ngày lủng củng. Hai người gặp nhau sẽ như cá gặp nước dễ sẩy ra nhiều chuyện rắc rối lắm. Tao kể chuyện này, mày đừng buồn vợ tao nhé! Bà ấy còn bàn với tao, hay là đừng mời mày đi ăn cưới nữa. Tao bực mình quạt cho một trận, bà ấy mới thôi đó.

          Vợ mày lạ thật, bà ấy không thích vợ tao mà còn lo canh chừng tao như vậy. Bà ấy mà thân với vợ tao, chắc tao chết quá.

             Đàn bà họ kỳ lắm mày ạ. Không ưa thì không ưa, nhưng vẫn thích ghen dùm. Họ lo bảo vệ cho cái địa vị người vợ, chứ không phải lo cho riêng cá nhân nào hết. Bà ấy bảo, để một ông chồng hư là các ông khác sẽ bắt chước hết.

              Phiền nhỉ. Chưa gì đã gặp một con kỳ đà to tổ bố thế này, thì còn làm ăn gì được nữa?

               Bộ mày tính chuyện gì à? Tao nghĩ, chỉ nên nhẹ nhàng cho đời lên hương một chút thôi. Già rồi, đừng lôi thôi rắc rối nữa cho thêm khổ.

    Vũ gắt:

             Lại đến phiên mày nữa, ăn phải đũa vợ mày rồi. Chưa gặp mà đã hết bà canh, đến ông cản, thì sống làm sao được.

      Biết Vũ hơi bực, Huy nói lảng:

                Thôi cúp đi, gặp sẽ nói chuyện nhiều.

     Ngồi trên máy bay, Vũ mơ màng nghĩ đến Trâm.

Cuộc tình tan vỡ với bao nhiêu đắng cay chợt hiện về.

     Thuở đó chàng còn là một sinh viên nghèo, đang kiếm việc làm thêm. Bà cô chàng quen rất lớn, bà đã giới thiệu cho chàng đi kèm học tại tư gia. Ngày đầu tiên, đứng trước căn biệt thự nguy nga rộng lớn Vũ đã thấy ngại ngùng.  Chàng chỉ biết học trò của chàng là một cô bé nữ sinh TRƯNG VƯƠNG, con gái cưng của một luật sư giầu có nổi tiếng, chứ chưa hề được gặp mặt. Vũ vẫn có ấn tượng ‘’Con gái nhà giầu thường hay kiêu kỳ hợm hĩnh’’, nên chàng đã sửa soạn thái độ để đối phó.

     Chàng ngạc nhiên thấy cô học trò của chàng trông thật giản dị thơ ngây. Đôi mắt nai tơ nhìn chàng e lệ bẽn lẽn, và cái miệng cười, chao ôi!  có cái răng khểnh nó dễ thương làm sao. Chàng bị tiếng sét ái tình đập trúng đầu ngay từ giây phút được nhìn thấy cái miệng cười duyên thật đẹp của nàng.  Thầy trò có cảm tình với nhau ngay từ giây phút đầu gặp gỡ. 

     Chỉ ít lâu sau, hai người đã bước vào giai đoạn “Tình trong như đã, mặt ngoài còn e.” Cuộc đời Vũ đang lên hương vì mốt tình đầu chớm nở, thì giông tố xảy đến. Hôm đó không cầm lòng đậu, trước giờ ra về, chàng đã ôm cô học trò hôn nhẹ lên má. Hai người còn đang quấn quýt với nhau thì cửa xịch mở. Ông luật sư nhìn hai người với ánh mắt nẩy lửa. Ông quát lớn ra lệnh cho con gái vào nhà trong. Sau đó ông lấy tay chỉ ra cửa, nói với Vũ bằng một giọng thật lạnh:

             Mời cậu ra khỏi nhà tôi ngay. Từ nay cậu không được đặt chân tới đây nữa. Tiền lương của cậu, tôi sẽ gửi bà cô của cậu sau. Tôi tưởng cậu là người tử tế đàng hoàng, tôi mới mượn để kèm cho con gái tôi học. Không ngờ cậu lại dụ dỗ, lợi dụng con gái tôi.

    Vũ vừa sợ, vừa tức, run cả người. Chàng đỏ mặt cãi lại:

             Thưa bác, cháu yêu Trâm thành thật, chứ cháu có dụ dỗ gì đâu mà bác nỡ nặng lời như vậy.

    Ông luật sư mặt vẫn hầm hầm nhìn chàng, xua tay:

               Tôi không muốn nghe cậu biện bạch gì nữa. Mời cậu đi ngay dùm  tôi.

    Nói xong, ông quay ngoắt đi vào nhà trong, miệng lẩm bẩm nói to đủ cho Vũ nghe thấy “Đồ đũa mốc mà đòi chòi mâm son.”

    Vũ tưởng như có ai hắt thau nước đá vào mặt. Chàng đau đớn đi nhanh ra khỏi nhà Trâm như chạy trốn.

    Sau đó, Trâm có đến nhà bà cô Vũ khóc lóc, nhờ bà tìm Vũ cho Trâm gặp mặt. Hai người mới gặp nhau được vài lần thì bố Trâm khám phá ra. Ông đến tận nhà bà cô Vũ, dọa dẫm đòi đưa Vũ ra tòa vì tội “dụ dỗ gái vị thành niên.” Thấy bố Trâm dữ dằn quá, ông lại là luật sư có quyền hành thế lực trong tay, bà cô khuyên Vũ nên chấm dứt hẳn chuyện liên lạc với Trâm. 

    Tuy đau khổ nhưng vì tự ái của người đàn ông, Vũ nghe lời cô ngay tức khắc. Chàng nghĩ đến giải pháp hay nhất là rời bỏ Sàigòn. Huy vốn mê nhẩy dù nên đưa ý kiến hai người cùng ghi tên gia nhập binh chủng mũ đỏ. Vũ mừng rỡ bằng lòng ngay. Sau thời kỳ huấn luyện, Vũ tình nguyện đi một đơn vị thật xa. 

Nhân một lần nghỉ phép, Vũ đi chơi Đàlạt. Tình cờ Vũ gặp Loan trong một phòng trà nổi tiếng. Nàng là chiêu đãi viên đắt khách nhất ở đó. Trong ánh đèn mờ mờ, ảo ảo, thoáng thấy Loan cười, nụ cười với chiếc răng khểnh thật duyên, Vũ choáng váng cả người. Chàng tưởng như gặp lại Trâm. Tuy là một chiêu đãi viên tầm thường nhưng Loan lại có dáng dấp của một tiểu thư khuê các. Nàng nói chuyện rất khéo léo, có duyên, lại thêm nhan sắc mặn mà, nên các ông lớn trốn vợ đến phòng trà trồng cây si không phải là ít.

    Phải vất vả, mất công lắm, Vũ mới đánh bạt được các ông chức tước đầy mình, tiền bạc có thừa ra khỏi vòng chiến.

Nghe tin Vũ định cưới Loan, bạn bè ai cũng bảo Vũ điên.  Vũ còn nhớ rõ, khuyên nhủ hoài không được, Huy đã hét lên với chàng:

– Sao mày khùng quá vậy?  Mang cả cuộc đời ra chỉ để đổi lấy nụ cười của cố nhân. Làm sao mày hợp được với một người như Loan mà đòi cưới làm vợ.

    Tuổi trẻ điên cuồng, khi thất tình người ta lại càng điên hơn. 

    Mặc cho gia đình, bạn bè phản đối, Vũ vẫn cưới Loan.

Tình yêu bồng bột của Vũ tàn lụi mau như đống lửa rơm. Loan không có căn bản học vấn và hoàn cảnh gia đình ngang với Vũ, nên hai người rất khó nói chuyện tương đắc và thông cảm được nhau. Loan lại đầy mặc cảm, nên rất dễ nổi giận, và khi nổi giận thì Loan dữ dằn lỗ mãng vô cùng. Do đó, ngoài tình vợ chồng chăn gối, tâm hồn hai người là hai thế giới riêng tư. 

    Những đứa con là những sợi dây vô hình trói buộc hai người lại với nhau, nên tuy không hợp, hai người vẫn cố gắng sống để lo cho con.

    May cho Vũ là kỳ này Loan lại không chịu theo chàng đi ăn cưới. Nàng viện cớ để dành ngày nghỉ và tiền bạc để về Việt Nam thăm gia đình. Vũ biết lý do đó chỉ là phụ. Lý do chính là Loan không ưa vợ Huy. Loan cho là vợ Huy phách lối, khinh người, cậy có học, coi thường Loan. Vũ không nghĩ vợ Huy thật sự tính tình như vậy, nhưng vì mặc cảm nhiều quá, nên Loan hiểu lầm. Loan không muốn làm thân và có những thái độ khó chịu, khiến vợ Huy phải bực mình và mất cảm tình. Hai bà vợ như vậy, nên hai ông chồng ít có cơ hội được gần nhau, dù là đôi bạn chí thân.

    Florida đón Vũ bằng một ngày nắng thật đẹp. Vừa đến chỗ lấy hành lý Vũ đã thấy Huy đang đứng chờ. Đôi bạn ôm nhau mừng rỡ. Huy tươi cười nhìn bạn từ đầu đến chân, rồi gật gù:

               Trông mày còn phong độ lắm, vẫn đủ sức làm tim nàng thổn thức.

    Ngồi trên xe từ phi trường về nhà Huy, Vũ hỏi thăm về Trâm tới tấp, khiến Huy phải kêu lên:

           Tao tưởng gần sáu bó rồi thì ái tình không còn sôi nổi nữa chứ. Ai dè mày vẫn quýnh quáng như xưa.

              Tao cũng tưởng trái tim già nua của mình không còn rung động được nữa. Không ngờ từ lúc nghe mày nói về Trâm, tim tao nó cứ hồi hộp và đập loạn cả lên, có chết không chứ!

             Bỏ mẹ! Coi chừng ông cảm động quá không tốt cho tim đâu nhé!

   Vũ chợt nhìn ra ngoài cửa xe reo lên:

              Này, cái dây hoa leo hồng hồng kia, có phải là hoa ti gôn không?

              Đúng rồi, ở đây nhiều hoa tigôn lắm, có cả hoa phượng và hoa mẫu đơn nữa.

              Giống ở Việt Nam quá nhỉ. Tao đang có cảm tưởng như được trở về quê hương. Nhìn hoa tigôn tao lại nhớ ngày xưa. Trâm mê bài thơ “Hai Sắc Hoa Tigôn” của T.T.Kh lắm. Mê như vậy cho nên nó vận vào người.

   Vũ chợt nổi hứng ngâm nga nho nhỏ:

      Bảo rằng hoa giống như tim vỡ

      Anh sợ tình ta cũng vỡ thôi. *

              Vỡ bét bè be ra rồi, chứ còn “anh sợ” gì nữa. Mẹ kiếp lại sắp bị ái tình vật nữa rồi. Nhìn cái mặt anh cứ nghệt ra, chó nó cũng biết.

     Vũ đứng trước gương nắn đi nắn lại mãi cái nút “ca vát” làm Huy sốt ruột.

            Lẹ lên, không thôi trễ rồi đó. Trâm dặn phải đưa mày lại sớm để “cậu mợ” còn kịp đi ra ngoài biển ngắm mặt trời lặn.  Tình đến thế thì thôi!

    Vũ quay lại, đưa ngón tay trỏ để ngang miệng, ra hiệu cho Huy nói nhỏ:

              Coi chừng, vợ mày biết lại giảng luân lý cho tao nghe bây giờ thì tội tao lắm đó.

     Đứng trước căn nhà xinh xắn có dàn hoa giấy màu xác pháo và cây hoa trúc đào đang lả lơi trong gió, Vũ thấy hồi hộp lạ. Bao nhiêu năm chưa gặp lại Trâm, không biết cái phút đầu tái ngộ nó sẽ ra sao? Vũ đưa tay run run bấm chuông và bồn chồn đứng chờ. Cảm giác như chàng trai mới lớn đi gặp đào lần đầu tiên.

Cánh cửa vừa mở, Vũ thấy tim mình như muốn nhẩy ra khỏi lồng ngực. Người đàn bà lộng lẫy diêm dúa kia, có phải là Trâm ngày xưa của chàng hay không?

 Đâu rồi cái miệng cười có chiếc răng khểnh mà chàng đã mê mệt điên cuồng, liều lĩnh mang cả cuộc đời mình ra đánh đổi, để cố giữ cho mình cái hình ảnh muôn đời của kỷ niệm. Miệng cười của người đàn bà trước mặt đang khoe với chàng bộ răng trắng ngà đều đặn. Đâu rồi cái mũi xinh xắn hơi cong cong, trông thật đáng yêu mà chàng vẫn lấy ngón tay quệt nhẹ vào đầu mũi. Bắt chước anh chàng Đẩu trong truyện “Hoa Vông Vang” của Đỗ Tốn, khen nàng:

              Mũi em trông ngon như viên kẹo dragée.

    Cái mũi thẳng tắp tạo cho người đàn bà trước mặt nét đẹp tây phương, sắc sảo, lấy mất đi cái vẻ Á đông thật dịu dàng trên khuôn mặt Trâm ngày xưa mà chàng vẫn say mê ngắm trộm, những khi nàng cúi xuống làm bài tập.

 Chỉ còn ánh mắt và tiếng nói vừa cất lên, cho chàng tìm thấy một chút thân quen:

              Trời ơi!  Anh Vũ, em tưởng không bao giờ còn được gặp anh nữa.

   Trâm nhìn chàng với ánh mắt xúc động mừng rỡ, dáng điệu nàng như muốn lao tới phía trước để ôm chầm lấy chàng, trong khi Vũ vẫn đứng yên một chỗ,  chết lặng với cảm nghĩ  giận hờn pha một chút đắng cay “Sao em nỡ lấy đi mất của anh tất cả những hình ảnh thân yêu mà anh hằng ấp ủ từ bấy lâu nay.”

Hồng Thủy

* Trích trong bài thơ Hai Sắc Hoa Tigôn’ của T.T.Kh

*

LỜI CHÀO MỪNG RẤT ẤM ÁP CỦA VĂN THI SĨ TUYẾT NHUNG – VTLV

 Tuyết Nhung xin thân chào các Bạn, những đoá hoa  dịu dàng mang tâm hồn quê hương.

        Vườn VĂN THƠ LẠC VIỆT hân hoan chào mừng tấm long của những cô gái Việt tài hoa và tràn đầy cảm xúc.

        Các Bạn đến đây không chỉ mang theo những vần thơ, những câu văn từ trái tim trong sáng- mà còn mang theo hơi thở của một thế hệ biết yêu thương, biết chia xẻ và khao khát gìn giữ hồn dân tộc trong từng nét chữ.

        Vườn VĂN THƠ LẠC VIỆT là nơi của những trái tim đồng điệu, ở đây các Bạn sẽ được lắng nghe và được thấu hiểu – được dệt mộng bằng những  vần thơ, những áng văn chương trong sáng lan toả, và thoả sức sáng tạo.

        Các Bạn thân mến. 

        Chúng ta những người yêu thơ văn – sẽ cùng nhau viết tiếp hành trình đẹp đẽ này. Chào mừng các Bạn – những cô gái Việt đến với Gia đình VĂN THƠ LẠC VIỆT! 

                              CHÀO MỪNG NHỮNG ĐOÁ HOA LÒNG

                  Tháng Tám về, miền đất khách quê hương-

                  Vần thơ xưa  chợt sống dậy dịu dàng-

                  Các Bạn đến – mang gió Xuân tươi mới 

                  Vườn VĂN THƠ, hoa nở khắp nơi nơi-

                  Cho dù biến động khắp nơi –

                  VĂN THƠ LẠC VIỆT chốn về bình yên.

                                              Thân ái,

                             Tuyết Nhung, San jose Aug 7, 2025

*

ĐÔI VẦN LỤC BÁT MỪNG SỰ HỢP TÁC

HỘI TRƯỞNG CÔ GÁI VIỆT PHƯƠNG THÚY

(Thơ nối điêu)

Văn Thơ Lạc Việt tiệc trà

Chào Cô Gái Việt phương xa họp đoàn

Cùng nhau xướng họa thi tài

Gìn vàng giữ ngọc lâu dài tiếng (Việt) Nam

Kẻo rồi quốc ngữ nát tan

Trở thành “ba rọi” Bàng hoàng tiếc thương!

Chớ quên lời dặn kiên cường

Còn văn hóa Việt còn quê hương mình.

                                           (Phương Thúy)

Cảm ơn Cô Gái Việt xinh

Cháu bà Trưng triệu nặng tình quê hương

Văn Thơ Lạc Việt chung đường

Cùng nhau kết nối bốn phương là nhà

Công trình tiếp tục đơm hoa

Bảo tồn văn hóa ông cha Lạc Hồng

Nữ nam hiệp sức tâm đồng

Chờ ngày hiệp phố non sông thái bình

                                      (Phương Hoa)

Chung tay chèo lái nghĩa tình

Hướng về nắng ấm bình minh rạng ngời

Ấp ôm lý tưởng vẽ vời

Cánh chim lạc tổ không rời nhớ thương

Băn khoăn viễn ảnh quê hương

Những điều tệ hại nhiễu nhương âu sầu

Tâm tư bày những ý câu

Dùng ngòi bút chiến trải sâu nỗi lòng

Lạc Việt, Gái Việt niềm mong

Đổi thay đất nước thong dong trở về

                                        (Minh Thúy)

Nàng Phương Hoa thật giỏi ghê

Mời “Cô Gái Việt” cùng về nơi đây

Văn chương thi phú tràn đầy

Tiếng Việt trong sáng vui vầy biết bao

Thả hồn theo ánh trăng sao

Bảo tồn văn hoá ta nào dám quên

Dù không vướng mắc thề nguyền

Khi đặt bút viết chú chuyên chọn lời

Giữ cho tiếng Việt rạng ngời

Giữ gìn văn hóa tuyệt vời cha ông

“Văn Thơ Lạc Việt” rất đông

“Lạc Việt”- “Gái Việt” như rồng gặp mây…

                                             (Đỗ Dung)

Mời tiếp tục “nối điêu” quý vị và các anh chị em “Hai nhà” ơi ơi!!!

* KÍNH MỜI QUÝ VỊ THƯỞNG THỨC HAI HỒI “TIẾU THI THOẠI KỊCH” RẤT TUYỆT VỜI ĐẦY THÚ VỊ CỦA DỊCH GIẢ VƯƠNG THANH:

Chào mừng “Cô Gái Việt”, VT xin gửi hai hồi tiếu thi thoại kịch — comic verse story opera — nghe rất vui nhộn.
Hồi 1: Nàng là gái hay trai
Hồi 2: Mã Văn Tài trổ tài tâng bốc, mời ăn trưa

Kính Chúc Quý Văn Thi Hữu một cuối tuần An Vui.

-Vuong Thanh

NÀNG LÀ GÁI HAY TRAI:

MÃ VĂN TÀI TRỖ TÀI TÂNG BỐC, MỜI ĂN TRƯA:

MỜI QUÝ VỊ VÀ CÁC BẠN THƯỜNG XUYÊN GHÉ VÀO. VTLV SẼ TIẾP TỤC PHỔ BIẾN NHỮNG TÁC PHẨM ĐẶC SẮC CỦA CÁC CÔ GÁI VIỆT, VTLV, và THÂN HỮU.

**

****

***

LỜI CHIA BUỒN

**

Kính gửi: Nhạc sĩ Thiên Phương cùng toàn thể Tang Quyến,

Chúng tôi, toàn thể Anh Chị Em trong Văn Thơ Lạc Việt, vô cùng bàng hoàng và thương tiếc, khi hay tin ái nữ yêu dấu của Nhạc sĩ – Cô Thérèse Võ Tố Nữ – đã sớm lìa xa cõi tạm, trở về trong vòng tay Thiên Chúa.

Trong giây phút tang thương này, chúng tôi xin gửi đến Nhạc sĩ và toàn thể gia đình lời chia buồn sâu sa và chân thành nhất. Mất mát một người con gái hiền thảo, ở tuổi đời còn khá trẻ, là nỗi đau không gì bù đắp được. Chúng tôi xin được chia sẻ cùng gia đình niềm đau ấy, và nguyện xin Thiên Chúa đầy lòng thương xót, sớm đưa linh hồn Thérèse Võ Tố Nữ về hưởng Nhan Thánh Ngài, trong cõi bình an vĩnh cửu.

Xin Chúa cũng ban thêm ơn nâng đỡ và sức mạnh tinh thần cho Nhạc sĩ Thiên Phương, cùng tang quyến, để vượt qua nỗi đau thương mất mát quá lớn lao này.

Với tất cả tình thân, như người trong gia đình và lòng cảm thông sâu xa,
Chúng tôi nguyện cầu và luôn ở bên cạnh gia đình trong giây phút khôn nguôi thương nhớ này.

Thành Kính Phân Ưu
Văn Thơ Lạc Việt

**

***

CÁC BÀI HỌA Bài “THÀNH KÍNH PHÂN ƯU” Chia Buồn Cùng Chị Nhạc Sĩ Thiên Phương và Gia Đình.

MINH THÚY THÀNH NỘI (HỌA)

SÔNG THU (HỌA)

CAO MỴ NHÂN (HỌA)

NHƯ THU (HỌA)

NGUYỄN HUY KHÔI (HỌA)

THƠ NGUYỄN HUY KHÔI – Thi tâm kính viếng hương linh VÕ TỐ NỮ!:

**

XIN PHÂN ƯU CÙNG TANG QUYẾN GIA ĐÌNH NHẠC SĨ THIÊN PHƠNG.

CÚI XIN THIÊN CHÚA ĐÓN NHẬN HƯƠNG LINH THERESE VÕ TỐ NỮ

1974-2025. HƯỞNG DƯƠNG 51 TUỔI.

GIA ĐÌNH LÊ TUẤN XIN CHIA BUỒN CÙNG GIA ĐÌNH NHẠC SĨ THIÊN PHƯƠNG.

LÊ TUẤN

**

Tưởng Niệm Thérèse Võ Tố Nữ

Một cánh hoa rơi giữa cuộc đời,
Hương còn thơm ngát, đã ngậm ngùi
Mới năm mươi mốt xuân dừng bước,
Nửa chừng nhân thế, vội bước lùi.

San Jose chiều thu buồn lắm
Bạn bè thân quyến khóc lệ nhòa.
Tố Nữ nay về miền vĩnh phúc,
Ngủ yên bên Chúa, giấc an hòa.

Tháng năm Quảng Tín trời trong trẻo,
Ấu thơ nồng ấm tiếng mẹ cha.

Đường đời thật ngắn buồn ly biệt
Tình thương để lại bao xót xa.

Người đi thanh thoát như mây trắng,
Hồn bay về cõi sáng thiên thu.
Xin cầu nguyện, lời kinh thắp sáng,
Tố Nữ, trong tay Chúa nhân từ.

Tế Luân

Tưởng niệm Therese Võ Tố Nữ

Xin chia buồn cùng gia đình nhạc sĩ Thiên Phương

***

Hàng năm, cứ đến tháng 8 dương lịch là chế độ CS Việt Nam tưng bừng tổ chức ăn mừng ngày 19 tháng 8, ngày họ cướp được chính quyền từ chính phủ Trần Trọng Kim năm 1945, và ngày 2 tháng 9, ngày ông Hồ Chí Minh đọc “Tuyên ngôn độc lập” tại công trường Ba Đình, Hà Nội. Ít hàng phía sau nhằm cung cấp chút hiểu biết cần thiết cho một số bạn ở thế hệ trẻ, những người chưa có hoàn cảnh biết nhiều về hai sự kiện lịch sử ấy.

Những người Cộng sản Việt Nam cũng luôn luôn khoa trương rằng họ có công lãnh đạo dân tộc trong hai cuộc chiến tranh lớn: 1) Đánh Pháp để giành độc lập, và 2) Đánh Mỹ để thống nhất đất nước. Vì thế họ có quyền – và được độc quyền — lãnh đạo đất nước. Họ đồng hóa thể chế của họ với Tổ quốc Việt Nam. Ở trong nước, ai lên tiếng phê phán chế độ sẽ bị ghép  vào tội phản quốc.

Năm nay 2025, đúng 80 năm sau khi những người CS Việt Nam giành được chính quyền năm 1945 và đưa dân tộc vào hai cuộc chiến tranh thảm khốc, tuy chấm dứt năm 1975 nhưng hậu quả và tình trạng phân hóa tới nay vẫn còn trầm trọng, chúng ta cũng nên bình tâm xét lại thực chất của cuộc “cách mạng” cùng nguyên do của hai cuộc chiến tranh ấy, rồi nhận định một cách khách quan xem công nghiệp của đảng CS Việt Nam lớn đến mức nào.

1. “Đánh Pháp để giành độc lập”

Sau khi Thế chiến thứ 2 (World War II) chấm dứt năm 1945, các cường quốc Âu Mỹ ý thức được rằng trong hoàn cảnh mới, việc tiếp tục giữ các nước châu Á làm thuộc địa là điều không chấp nhận được nữa. Chế độ thuộc địa đã đến lúc phải cáo chung. Vì thế:

–Hoa Kỳ trả độc lập cho Philippines. Philippines tuyên bố độc lập ngày 4 tháng 7 năm 1945.

–Anh trả độc lập cho Ấn Độ. Ấn Độ độc lập từ năm 1947.

–Anh trả độc lập cho Miến Điện (tên cũ Burma, tên hiện nay Myanmar). Miến Điện độc lập từ tháng 1-1948.

–Anh trả độc lập cho Mã Lai (tên cũ Malaya, tên hiện nay Malaysia). Vốn do nhiều tiểu bang hợp lại, khung cảnh chính trị có phần phức tạp, Mã Lai được tự trị năm 1948, và hoàn toàn độc lập năm 1957.

–Hòa Lan trả độc lập cho Nam Dương. Lúc đầu, giới thực dân Hòa Lan tham lam không chịu trả, dân Nam Dương phải tranh đấu bằng võ lực trong 4 năm. Sau nhờ áp lực của thế giới, nhất là từ Hoa Kỳ, Nam Dương được hoàn toàn độc lập từ tháng 12-1949.

–Dân tộc duy nhất ở châu Á phải tranh đấu gian khổ đến năm 1954 và sau đó, đất nước bị chia cắt, là Việt Nam. Tuy có cảm tình với nền độc lập của Việt Nam, Hoa Kỳ đã không làm áp lực với chính phủ Pháp như đã làm với chính phủ Hòa Lan tại Nam Dương, không ép họ phải trả độc lập cho chính phủ Hồ Chí Minh. Lý do: Đó là một chính thể Cộng sản, và Hồ Chí Minh với nhiều bí danh khác nhau, đã được phát hiện là một chuyên viên của Cộng sản quốc tế, từng được huấn luyện ở Nga. Theo Gs. Tường Vũ, trong cuốn Vietnam’s Communist Revolution (New York : Cambridge University Press, 2017), sau khi tìm đọc thật kỹ trong Văn Kiện Đảng Toàn Tập của chế độ CS Hà Nội, vị giáo sư Chính trị học và Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Á châu tại University of Oregon đã phát hiện rằng ngay từ năm 1946, trước khi Mao Trạch Đông thành công ở Trung Hoa, trong các văn kiện Đảng, chính thể Hồ Chí Minh luôn luôn ca ngợi “các lực lượng của xã hội chủ nghĩa” do Liên Xô dẫn đầu và kịch liệt đả kích “chủ nghĩa đế quốc” (chỉ Hoa Kỳ) ¹. Tuy cộng tác với một số sĩ quan OSS của Hoa Kỳ năm 1945, tuy dùng một tấm hình mang chữ ký của tướng Claire L. Chennault để khoe với nhiều người là “được Mỹ giúp,” tuy dẫn lời bản “Tuyên ngôn độc lập” của Hoa Kỳ cho bản Tuyên ngôn do mình soạn, ông Hồ Chí Minh không phủ nhận sự kiện là một người Cộng sản. Trong những năm 1945, 1946, bên cạnh việc viết thư cho Tổng thống Hoa Kỳ Harry Truman, ông cũng viết thư kêu gọi sự giúp đỡ của lãnh tụ Liên Xô Stalin, và cùng không được trả lời. Ngay từ những năm 1941, 1942, báo Việt Nam Độc Lập do Hồ Chí Minh chủ trương, đã đăng những bài ca tụng nước Nga như một thiên đường, và viết, “Chỉ khi nào nước Nga toàn thắng, thế giới mới được thấy những ngày vinh quang” ². Cuối năm 1945, tuy tuyên bố “đảng Cộng sản tự ý giải tán” để che mắt dư luận, báo Sự Thật của “Hội Nghiên cứu chủ nghĩa Mác” do Trường Chinh điều hành, trong số ra ngày 5 tháng 12, 1945, vẫn xác quyết, “Con đường duy nhất có thể đưa nhân loại đến tự do, hòa bình, và hạnh phúc, là ‘thực hiện triệt để’ chủ nghĩa Mác” (các trang 104-105) ³.

Mấy chục năm sau nhìn lại, theo nhiều nhà nghiên cứu lịch sử, cuộc “Cách mạng tháng Tám” của Mặt trận Việt Minh năm 1945, thực ra chỉ là một hành động cướp chính quyền, và những người CS cũng dùng động từ “cướp.” Đáng buồn hơn, việc cướp ấy không cần thiết vì ở Việt Nam, sau khi Nhật đầu hàng Đồng Minh ngày 15 tháng 8 năm 1945, ở Việt Nam có một khoảng trống quyền lực:

–Người Pháp: Đã bị người Nhật gạt ra bên lề sau cuộc đảo chính ngày 9 tháng 3 năm 1945, các nhân vật trọng yếu bị Nhật bắt giam.

–Người Nhật: Đã đầu hàng sau khi thua trận, nhất là sau khi nước Nhật bị hai quả bom nguyên tử.  Họ đang chuẩn bị giao nộp võ khí để sẽ được đưa về nước.

–Chính phủ Trần Trọng Kim: Gồm một số nhà giáo, trí thức … không có tham vọng chính trị, được kêu gọi đứng ra quản trị đất nước sau khi chính quyền Pháp bị Nhật đánh đổ, chỉ quan tâm đến các vấn đề xã hội, cứu tế (đang có nạn đói trầm trọng), y tế, giáo dục …. Các vị sẵn sàng từ chức khi có người thay, và sau đó đã từ chức.

–Vua Bảo Đại: sẵn sàng thoái vị, tuyên bố “Thà làm dân một nước độc lập hơn làm vua một nước nô lệ.”

Trong cuốn Bảo Đại, Trần Trọng Kim và Đế quốc Việt Nam (California : Truyền Thống Việt, 2017), Gs. Phạm Cao Dương đưa ra nhiều tài liệu cho thấy trong phiên họp giữa Hoàng đế Bảo Đại và Nội các Trần Trọng Kim ở  Huế ngày  17 tháng 8 năm 1945, bên cạnh ý kiến giao hẳn quyền cho Việt Minh, có ý kiến của Luật sư Vũ Văn Hiền, Bộ trưởng Tài chánh, là: Việt Nam cần có một chính phủ hợp pháp để bảo đảm được trật tự, và để khi Đồng Minh tới, có sẵn một chính phủ đúng danh nghĩa pháp lý, có tư thế và thẩm quyền đối thoại với họ, không để họ mượn cớ là Việt Nam đang hỗn loạn, vô chính phủ mà giúp thực dân Pháp trở lại Việt Nam. Để đạt mục đích ấy, nên trao cho lực lượng Việt Minh quyền lập chính phủ, nhưng giữ lại thể chế quân chủ hiện có (đổi thành quân chủ lập hiến) ⁴. Ý kiến ấy được các vị Bộ trưởng am hiểu về luật, các ông Trịnh Đình Thảo, Trần Văn Chương và Phan Anh tán thành. Một đạo Dụ được soạn thảo ngay sau đó: Dụ số 105 ngày 17 tháng 8 năm 1945. Vua Bảo Đại sẵn sàng giao chính quyền cho Việt Minh là một tổ chức đấu tranh, và mời các lãnh tụ Việt Minh tới Huế để thành lập Nội các ⁵ .

Ngay từ đầu tháng 8 năm 1945, trong cương vị người cầm đầu Chính phủ, Thủ tướng Trần Trọng Kim cũng đã có ý định mời những người Việt Minh cộng tác. Nhân từ Huế ra Hà Nội, cụ nhờ Khâm sai Phan Kế Toại bắn tiếng mời Việt Minh cử đại diện đến nói chuyện. Tuy người tới gặp cụ còn rất trẻ, nhà giáo lão thành, tác giả Việt Nam Sử Lược đã nói như sau:

“Chúng tôi ra làm việc chỉ vì nước mà thôi, chứ không có ý cầu danh lợi gì cả, tôi chắc đảng các ông cũng vì nước mà hành động. Nếu vậy chúng ta tuy đi con đường khác nhau nhưng cũng một mục đích như nhau. Các ông thử xem ta có thể hợp tác với nhau, kẻ ở trong người ở ngoài, để cứu nước được không?”  Trong những hàng phía sau, cụ Trần Trọng Kim tóm lược cuộc đối thoại giữa cụ và người đại diện của Việt Minh:

Người ấy nói:

“Sự hành động của chúng tôi đã có chủ nghĩa riêng và có chương trình nhất định để đem nước đến chỗ hoàn toàn độc lập. Chúng tôi có thể làm lấy được.”

–“Sự mưu cầu cho nước được độc lập cũng là mục đích của chúng tôi, nhưng vì đi đường thẳng có nhiều sự khó khăn nên chúng tôi phải uyển khúc mà đi từ từ có lẽ chắc chắn hơn.”

–“Chúng tôi chỉ có một con đường thẳng đi đến hoàn toàn độc lập chứ không có hai.”

–“Theo như ý các ông như thế, tôi sợ rất hại cho dân, mà chưa chắc đã thành công được.”

–“Chúng tôi chắc thế nào cũng thành công. Nếu có hại cũng không cần, có hại rồi mới có lợi. Dù người trong nước mười phần chết mất chín, chúng tôi sẽ lập một xã hội mới với một thành phần còn lại, còn hơn với chín phần kia” (nhấn mạnh của người chép lại).

Rồi người ấy ngồi đọc một bài hình như đã thuộc lòng để kể những công việc của đảng Việt Minh. Thấy thái độ người ấy như thế, tôi biết không thể lấy nghĩa lý nói chuyện được. Tôi nói:

–“Nếu các ông chắc lấy được quyền độc lập cho nước nhà, sao các ông không vào chính phủ làm việc, cần gì phải đánh phá cho khổ dân?”

–“Chúng tôi sẽ cướp lấy quyền để tỏ cho các nước Ðồng Minh biết chúng tôi mạnh, chứ không chịu để ai nhường.”

–“Các ông có chắc là các nước Ðồng Minh tin ở sức mạnh của các ông không?”

–“Chắc lắm. Chắc trăm phần trăm.”

–“Tương lai còn dài, các ông nhận lấy trách nhiệm đối với quốc dân và lịch sử ” ⁶.

Theo Gs. Phạm Cao Dương, người thay mặt Việt Minh đến gặp cụ Trần Trọng Kim hôm ấy là Lê Trọng Nghĩa. Các tài liệu về ông Nghĩa cho thấy ông sinh năm 1922 (năm 1945 mới 23 tuổi). Sau khi Việt Minh thành công ông được bầu vào Quốc Hội, rồi làm Cục trưởng cục Quân báo. Ông được thăng đến Đại tá Chánh Văn phòng, làm Trợ tá cho tướng Võ Nguyên Giáp. Năm 1968 ông bị bắt vì bị coi là có liên quan đến nhóm “Xét lại chống Đảng,” bị giam và phải “lao động cải tạo” từ 1968 đến 1976. Ông bị khai trừ khỏi đảng CS, mất hết chức vụ và quyền lợi. Sau 47 năm giữ im lặng, trước khi qua đời năm 2015 ông để lại di chúc yêu cầu được minh oan. Theo một bạn thân của ông là Trần Đĩnh (Đèn Cù, Quyển 2, trang 535-549), ông Nghĩa rất đau lòng vì nỗi khổ của các con: trong lý lịch, họ bị coi là con một người phản Đảng. “Nghĩa sau đó vào Cầu Giấy kể lại với tôi. Rồi ngơ ngác, ‘Thế là mất hết à’?” ⁷

Lệ Trọng Nghĩa còn được mời tới gặp Khâm sai Phan Kế Toại  sáng ngày 16 tháng 8 năm 1945. Lần này ông Toại chính thức mời Mặt trận Việt Minh cộng tác với chính phủ Trần Trọng Kim, và “vui lòng chờ Mặt trận cử người tham gia chính phủ.” Người cùng đi với ông Nghĩa, ông Nguyễn Khang (Chủ tịch Ủy ban Quân sự Cách mạng Hà Nội) dứt khoát trả lời, “Tốt nhất ông Toại nên từ chức, trao chính quyền lại cho Việt Minh” ⁸.

Theo nhà biên khảo David G. Marr trong cuốn Vietnam 1945 (Berkeley, CA : University of California Press, 1995), dựa theo các tài liệu từ phía Hà Nội, thì trước khi gặp ông Lê Trọng Nghĩa ngày 16 tháng 8, Khâm sai Phan Kế Toại đã tiếp một phái đoàn của Việt Minh do ông Nguyễn Khang cầm đầu ngày 13 tháng 8. Qua ông Khang, Khâm sai Toại mời Việt Minh giữ một số chức vụ trong chính quyền, nhưng ông Khang nhất quyết từ chối ⁹.

Trong lần tiếp xúc sau, xảy ra lúc 8 giờ sáng ngày 18 tháng 8 năm 1945, tại một biệt thự ở số 101 đường Gambetta, nay là đường Trần Hưng Đạo, Hà Nội, đại diện chính phủ Trần Trọng Kim là giáo sư Hoàng Xuân Hãn, Bộ trưởng Giáo dục và Mỹ thuật, một học giả lỗi lạc và uy tín đương thời.  Giáo sư Hãn tự giới thiệu là “người đại diện cao cấp nhất của Thủ tướng Chính phủ tại Hà Nội,” và tới để báo tin, “Chúng tôi biết chắc chắn có tin quân đội Đồng Minh đã bắt đầu lên đường, chia nhau vào chiếm Nam Bắc vĩ tuyến 16 nước ta rồi. Đất nước đang có nguy cơ đe dọa lại bị xâm chiếm và chia cắt một lần nữa.” Giáo sư Hãn gợi ý, “Chúng ta hãy tiếp tục thương thảo, nói chuyện với nhau. Việt Minh các ông cứ nắm tất cả các vùng nông thôn, nhưng để cho chính phủ quản lý một số thành phố lớn, cốt để có danh nghĩa mà nói chuyện với Đồng Minh trong lúc này, không thì nguy cả” ¹⁰.

Các học giả Trần Trọng Kim, Hoàng Xuân Hãn không phải là những người có tham vọng chính trị. Khi đề nghị Việt Minh duy trì thể chế quân chủ nhưng được quyền lập chính phủ điều hành việc nước, cũng như khi đề nghị Việt Minh để lại cho chính phủ đương thời một số thành phố lớn để có tư thế đối thoại với các lực lượng Đồng Minh sắp đến Việt Nam, các ông chỉ nghĩ đến quyền lợi của quốc gia. Hành động “cướp chính quyền” của Việt Minh đã khiến chính phủ do họ lập ra năm 1945 không được nhìn nhận là một chính phủ có căn bản pháp lý. Giữa tháng 9 năm 1945, khi tướng Douglas Gracey của Anh đem quân tới Sài gòn để tước khí giới quân đội Nhật ở phía nam vĩ tuyến 16, đối mặt với những cuộc biểu tình hỗn loạn và tranh chấp bạo động dẫn tới đổ máu diễn ra quanh Sài gòn nhưng không tìm được người đại điện hợp pháp của Việt Nam để đối thoại, ông ta đã có những hành động thuận lợi cho người Pháp.  

Theo Gs. Phạm Cao Dương, Lê Trọng Nghĩa còn đến dinh Khâm sai một lần nữa vào chiều ngày 18 tháng 8 để gặp bác sĩ Nguyễn Xuân Chữ, người đại diện chính phủ thay Khâm sai Phan Kế Toại đã từ chức, nhưng không phải để thảo luận mà chỉ cốt thăm dò tình hình.

Trong các lần tiếp xúc, trừ lần cuối cùng, các cụ Trần Trọng Kim, Phan Kế Toại và giáo sư Hoàng Xuân Hãn đều chân thành mời Việt Minh vào chính phủ làm việc để “cùng lo cho quyền lợi đất nước” nhưng tất cả đều bị từ chối. Lý do là Việt Minh, với nòng cốt là đảng Cộng sản, đã chủ trương “cướp chính quyển” để một mình lãnh đạo đất nước hầu thực hiện một cuộc cách mạng theo đường lối riêng, bất chấp những tai hại và nguy hiểm có thể xảy tới cho dân tộc, đúng như lời tuyên bố của Lê Trọng Nghĩa, “Dù người trong nước mười phần chết mất chín, chúng tôi sẽ lập một xã hội mới với một thành phần còn lại, còn hơn với chín phần kia.”  Đó cũng là lý do trong những năm 1945, 1946, trước và sau khi giành được chính quyền, Việt Minh đã tìm cách tiêu diệt toàn bộ các nhà trí thức có uy tín và những người hoạt động chính trị không phải là Cộng sản. Chúng ta có thể kể Phạm Quỳnh, Khái Hưng, Tạ Thu Thâu, Phan Văn Hùm, Bùi Quang Chiêu, Hồ Văn Ngà, Huỳnh Văn Phương, Trần Văn Thạch, Ls. Dương Văn Giáo, bs. Hồ Vĩnh Ký và vợ là bs. Nguyễn Ngọc Sương, Trương Tử Anh, Lý Đông A, Nhượng Tống… Các lãnh tụ tôn giáo có ảnh hưởng như Đức Thầy Huỳnh Phú Sổ của Phật giáo Hòa Hảo cũng bị sát hại.

Ngày 17 tháng 8-1945 ở Hà Nội, lúc 3 giờ chiều, nhân một cuộc biểu tình của Tổng hội Công chức trước Nhà hát lớn để ủng hộ chính phủ sau khi Nhật đầu hàng, cán bộ Việt Minh tới cướp máy vi âm, hô “Hoan hô Việt Minh” và trương cờ đỏ sao vàng. Nhà biên chép lịch sử Đoàn Thêm cho biết như sau, “Rồi đoàn biểu tình được lệnh chuyển bước, tuần hành qua nhiều đường lớn… Tới ngã sáu Cửa Nam, vài anh áo cộc quần đen, chắc chắn không phải là công chức, vừa chạy vừa phất lá cờ đỏ giữa có ngôi sao vàng, anh khác giơ một vật ít thấy ở thời đó là khẩu súng lục, bắn vài phát như để thị uy: “Anh em hãy cùng tôi hô ‘Mặt trận Giải phóng muôn năm’.” Vài công chức, có lẽ hoảng sợ quá, đành “Muôn năm” theo một cách gượng gạo và máy móc” ¹¹.

Ngày 19 tháng 8, từ sáng sớm, Việt Minh tổ chức biểu tình tuần hành từ trước Nhà hát lớn để đi “cướp chính quyền.” Theo hồi ký của nhà biên khảo Hoàng Tường trong Việt Nam Đấu Tranh (Westminster, CA : Văn Khoa, 1987), “Lúc mới xuất phát chỉ độ 500 người, nhưng sau đó cứ mỗi khu phố đi qua lại có dân chúng hiếu kỳ đi theo, nên đoàn biểu tình trở nên đông đảo, ước độ 2000 người, đa số là thanh niên, thiếu nữ, thiếu nhi. Dẫn đầu là một lá cờ lớn (nền đỏ sao vàng), rồi đến biểu ngữ lớn nhỏ… Hai bên đoàn người biểu tình diễn hành còn có một đám người cỡi xe đạp cắm cờ trên ghi đông, vừa đạp vừa hô, “Ủng hộ Việt Minh nắm chính quyền” ¹² . Bác sĩ Nguyễn Tường Bách kể lại, “Có người cầm cờ đỏ, nhỏ, bằng giấy, có người hô khẩu hiệu, “Ủng hộ độc lập, Đả đảo thực dân Pháp.” Thỉnh thoảng có vài người đi kèm, họ chia nhau rẽ vào các nhà bên đường xua người ra phố tham dự biểu tình. Vì vậy người xuống đường càng ngày càng đông, nam nữ già trẻ đều có; vì nếu không hồ hởi để đi biểu tình, cũng khó mà từ chối không dự vào một hoạt động để ủng hộ độc lập” ¹³.

Nhà biên khảo Hoàng Tường viết tiếp, “Đầu tiên đoàn biểu tình dừng lại trước phủ Khâm sai. Trong khi tiếng hô “Ủng hộ Việt Minh nắm chính quyền” vang dậy thì một bọn chừng hơn 10 người tách khỏi đoàn biểu tình tiến vào trong dinh, trước bộ mặt ngơ ngác của một anh Bảo an binh đứng gác. Đi đầu là hai người tay cầm lăm lăm khẩu súng sáu, và hai người khác khiêng một lá cờ đại, nền đỏ sao vàng. Thế rồi chỉ một lát sau, lá cờ được kéo lên trước cửa dinh, ngạo nghễ tung bay trước gió. Anh Bảo an binh gác ngoài cửa cũng được thay thế luôn: một người trong đám biểu tình tách ra, nhận lấy cây súng trường anh Bảo an binh trao cho, và đứng gác trước dinh.¹⁴ ” Khâm sai Phan Kế Toại có cảm tình với Việt Minh, nhất là sau khi Phan Kế An, con trai ông, gia nhập và hoạt động cho họ. Tối 17 tháng 8, sau khi biết việc xin từ chức đã được chấp thuận, ông rời dinh Khâm sai về nhà riêng. Trước khi đi, ông dặn viên Chánh quản và một Bảo an binh có nhiệm vụ canh giữ dinh, “Không nổ súng” để tránh đổ máu một cách vô ích.

Sau đó, đoàn biểu tình lần lượt diễn hành đến tòa Thị chính, nhà máy đèn, nhà bưu điện, rồi đến các ty sở khác, đài phát thanh. Cuối cùng họ kéo đến trại Bảo an binh … Cuộc đoạt chính quyền diễn ra êm ru. Đảng viên Cộng sản xuất hiện rất đông đảo, khoa tay múa chân, miệng hô: “Cách mạng thành công! Cách mạng thành công!” ¹⁵

Thật ra, nếu đáp ứng lời mời của vua Bảo Đại, vào Huế lập chính phủ trong tinh thần đạo Dụ số 105 ngày 17-8-1945 như đã nói trên, những người Cộng sản cũng sẽ làm chủ tất cả những dinh thự ấy cũng như các dinh thự khác trên toàn quốc, vì trong thể chế quân chủ lập hiến, ngôi vua chỉ mang tính cách biểu tượng quốc gia. Nhưng điều họ muốn là có thanh thế thật mạnh (cướp được chính quyền) để sau đó có thể thực hiện thêm nhiều hành động “ngày long trời, đêm lở đất” khác.

Trong hồi ký Một Cơn Gió Bụi, học giả Trần Trọng Kim cho biết, “Lúc bấy giờ người Nhật có đến bảo tôi: “Quân đội Nhật còn trách nhiệm giữ trật tự cho đến khi quân Đồng Minh đến thay. Nếu chính phủ Việt Nam công nhiên có lời mời quân Nhật giúp, quân Nhật còn có thể giữ trật tự”. Tôi nghĩ quân Nhật đã đầu hàng, quân Đồng Minh sắp đến, mình nhờ quân Nhật đánh người mình còn nghĩa lý gì nữa, và lại mang tiếng “cõng rắn cắn gà nhà”. Tôi từ chối không nhận” ¹⁶.

Gần 70 năm sau, Trần Đĩnh, một nhà văn và biên khảo trưởng thành trong chế độ Hà Nội, cũng viết: “Tổng tư lệnh Nhật vào Huế, gặp Bảo Đại và Trần Trọng Kim, nói, ‘Nếu các vị yêu cầu, Nhật với 50,000 quân tinh nhuệ, có thể dẹp Việt Minh trong một đêm. Việt Minh có quá lắm là 5000 người, còn súng ống lại càng quá ít.’ Nhưng hai ông này từ chối” ¹⁷.

Sau khi Việt Minh cướp được chính quyền ở Hà Nội ngày 19 tháng 8-1945, vua Bảo Đại thoái vị, trao kiếm và ấn tượng trưng vương quyền cho đại diện của họ (Trần Huy Liệu, Nguyễn Lương Bằng, Cù Huy Cận) ngày 25 tháng 8-1945. Một tuần sau, ngày 2 tháng 9-1945, ông Hồ Chí Minh đọc lời Tuyên ngôn độc lập.

Nhưng niềm vui không được lâu. Hơn 10 hôm sau, ngày 13 tháng 9-1945, theo tinh thần Thỏa ước Potsdam, Thiếu tướng Douglas Gracey của Anh đem quân tới Sài gòn để tước khí giới quân đội Nhật ở phía nam vĩ tuyến 16. Tình trạng chính trị ở miền nam Việt Nam những năm 1945-1946 không ổn định. Nhiều nhân sĩ trí thức ái quốc, nhiều tổ chức tôn giáo không chấp nhận sự thao túng và những biện pháp khống chế của các nhân vật Cộng sản. Phía Cộng sản khủng bố, hạ sát nhiều nhân vật ưu tú của miền Nam, đưa tới việc nhiều tổ chức tôn giáo và nhân sĩ (như nhà giáo Trần Văn Hương) vừa lo sợ vừa bất mãn, tách khỏi phong trào kháng chiến do CS chỉ huy. Tình trạng mất an ninh quanh khu vực Sài gòn – Chợ Lớn khiến tướng Gracey ban lệnh thiết quân luật và cho võ trang một số thường dân Pháp, giúp Pháp có lợi thế. Sau khi tướng Leclerc của Pháp đem quân tới vào tháng 10-1945, ông mở rộng phạm vi kiểm soát của Pháp đến hầu hết các thị trấn và tỉnh lỵ miền Nam, dồn lực lượng Việt Minh vào thế co cụm, phải lẩn tránh vào các vùng hẻo lánh, bưng biền. Một trong những tài liệu đáng tin cậy, giúp chúng ta biết một cách khái quát vể tình trạng miền Nam những năm ấy là cuốn Gió Mùa Đông Bắc của bác sĩ Trần Nguơn Phiêu (Amarillo, TX : Hải Mã, 2008). Sinh năm 1927, ở đúng tuổi 18 năm 1945, ông đã tích cực dấn thân vào phong trào tranh đấu cho độc lập trong mấy năm đầu ¹⁸.

Sau khi tạm ổn định trong Nam, tướng Leclerc đem quân ra Bắc, chuẩn bị đổ bộ ở Hải Phòng. Ngày 6 tháng 3 năm 1946, đại diện của Pháp là Jean Sainteny ký với ông Hồ Chí Minh một Hiệp ước sơ bộ, trong đó Pháp công nhận Việt Nam là một nước tự do trong khối Liên hiệp Pháp và trong Liên bang Đông Dương. Để đổi lại, chính phủ Hồ Chí Minh đồng ý cho Pháp đưa 15,000 quân vào miền Bắc trong vòng 5 năm. Mâu thuẫn Việt-Pháp sau đó gia tăng. Đêm 19 tháng 12-1946, Việt Minh tấn công quân đội Pháp ở Hà Nội, mở màn cho cuộc chiến tranh Việt Minh – Pháp kéo dài tới Hiệp định Geneva tháng 7 năm 1954.

Khi Việt Minh khởi sự giao tranh với Pháp cuối năm 1946 rồi bỏ Hà Nội và các đô thị chạy lên chiến khu, chỉ một tỷ lệ nhỏ dân chúng có phương tiện chạy theo hay tản cư tới những vùng tương đối an ninh gần quanh. Cư dân còn ở lại các thành phố vẫn cần được bảo vệ, trong đó có những trí thức và thành phần tư sản sẽ bị sát hại hoặc đàn áp nếu tới sống ở vùng do Việt Minh kiểm soát. Việc nhiều nước Á Châu được trả lại độc lập đã khiến một số không nhỏ người Việt nhận thấy nếu tập hợp quanh một nhân vật có uy tín, đủ tư thế đại diện, có thể tiến tới việc điều đình với người Pháp để thu hồi độc lập dần dần. Tháng 5 năm 1947, Cao ủy Pháp tại Đông Dương là Émile Bollaert đọc một bài diễn văn quan trọng ở Hà Đông, đưa ra quan niệm “độc lập trong sự liên lập,” và tuyên bố “sẵn sàng tham khảo tất cả các phe phái chính trị ở Việt Nam.” Đó là lý do khiến cựu hoàng Bảo Đại, người đã tự nguyện thoái vị năm 1945 với câu “Không muốn làm vua một nước nô lệ” được nhiều khuynh hướng chính trị người Việt tìm tới yết kiến, thỉnh cầu đứng ra làm đại diện. Cuộc chiến tranh cũng bị dư luận Pháp lên án. Vì thế Pháp và Việt Nam dần dần tiến tới Thỏa ước Hạ Long năm 1948, rồi Hiệp định Élysée năm 1949, trong đó Pháp công nhận nền độc lập của Việt Nam. Năm 1949 cũng là năm Cộng sản toàn thắng trên lục địa Trung Hoa. Hai khuynh hướng chính trị thành hình ở Việt Nam. Một bên là đoàn kết quanh một nhân vật có uy tín để điều đình với Pháp hầu thu hồi độc lập qua từng giai đoạn (phe Quốc gia), một bên là dựa vào sự giúp đỡ của Trung Cộng để đánh Pháp (phe Cộng sản).   

Hiệp định Elysée chưa phải một hiệp định toàn hảo. Pháp công nhận Việt Nam là một quốc gia độc lập “trong Liên hiệp Pháp,” và xác nhận Nam Kỳ trở về lãnh thổ Việt Nam, nhưng về ngoại giao Việt Nam chưa hoàn toàn tự do. Việt Nam còn phải “phối hợp hoạt động với đường lối chung của Liên hiệp Pháp,” “các quốc gia được Việt Nam cử phái đoàn ngoại giao phải có sự tương đồng của chính phủ Cộng hòa Pháp.” Nói cách khác, năm 1949 khi ký Hiệp định Elysée, chính thể Quốc gia Việt Nam chưa được độc lập về phương diện đối ngoại.

Được tin Pháp ký Hiệp định Elysée với cựu hoàng Bảo Đại, ông Hồ Chí Minh phẫn nộ, tuyên bố “đó chỉ là một tờ giấy lộn.” Nhưng so với bản Hiệp định do chính ông ký với Pháp ngày 6 tháng 3 năm 1946, thì Hiệp định Elysée là một bước tiến xa và ở một cấp cao hơn.

–Trong Hiệp định ngày 6 tháng 3-1946, Pháp công nhận Việt Nam là một nước tự do “trong Liên bang Đông Dương và trong Liên hiệp Pháp.” Trong Hiệp định Elysée, Pháp công nhận Việt Nam là một quốc gia độc lập “trong Liên hiệp Pháp.” Liên hiệp Pháp là một hình thức kết hợp giữa một số quốc gia từng là thuộc địa của Pháp, cũng tương tự khối Liên hiệp Anh (British Commonwealth), gồm một số quốc gia từng có những gắn bó với Anh (như Úc, Tân Tây Lan [New Zealand], Canada, South Africa, và một số quốc gia nhỏ).

— Trong Hiệp định ngày 6 tháng 3-1946, Pháp không cam kết sẽ trả Nam Kỳ cho Việt Nam, chỉ nói rằng “chính phủ Pháp hứa sẽ thừa nhận những quyết định của dân chúng qua cuộc trưng cầu dân ý.”  Trong Hiệp định Elysée, Pháp xác nhận Nam Kỳ trở về lãnh thổ Việt Nam.

–Người ký Hiệp định ngày 6 tháng 3-1946 với Hồ Chí Minh là Jean Sainteny, trong tư cách “phái viên của phủ Cao ủy Pháp, được sự ủy quyền của Đô đốc d’Argenlieu, đặc sứ toàn quyền của Cộng hòa Pháp.” Người ký Hiệp định Elysée với Cựu hoàng Bảo Đại là Tổng thống Cộng hòa Pháp quốc Vincent Auriol.

–Trong Hiệp định ngày 6 tháng 3-1946, ông Hồ Chí Minh nhận đón 15,000 quân Pháp vào đóng ở miền Bắc Việt Nam. Nói cách khác, ông không chống lại mà hợp thức hóa sự hiện diện của quân đội Pháp trong lãnh thổ Việt Nam.

Từ đó trên đất nước Việt Nam hiện diện hai chính phủ song hành là chính phủ Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa do ông Hồ Chí Minh lãnh đạo, và chính phủ Quốc Gia Việt Nam do Quốc trưởng Bảo Đại đứng đầu. Chính thể Quốc gia là một lối thoát cho nhiều nhà hoạt động chính trị với tinh thần dân tộc và cho những người dân không thể sống dưới chế độ Cộng sản. Những năm sau đó, dân chúng bỏ vùng Việt Minh, hồi cư về các thành phố để sống dưới chính thể Quốc gia càng ngày càng đông.

Nhờ sự tận lực  giúp đỡ của Trung Cộng, phe Cộng sản thắng Pháp ở Điện Biên Phủ năm 1954 và đất nước Việt Nam bị chia đôi ở vĩ tuyến 17. Miền Bắc theo chế độ Cộng sản. Những người tự thấy không thể sống với Cộng sản ở miền Bắc phải lánh vào miền Nam.  

Trong cuộc chiến giữa Việt Minh và Pháp từ 1946 đến 1954, theo tài liệu của Việt Minh, số quân nhân tử trận và mất tích là 191,605 người. Theo các sử gia Tây phương, con số ấy từ 175,000 tới 300,000 người. Số thường dân Việt Nam bị chết được ước lượng từ 125,000 tới 400,000 ¹⁹. Việt Minh theo chính sách tiêu thổ kháng chiến, nên tất cả các đô thị bị đập phá tan hoang.

1. “Đánh Mỹ để thống nhất đất nước”

Những hàng phía trên đã cho ta thấy khi Thế chiến thứ 2 chấm dứt năm 1945, nếu ông Hồ Chí Minh và đảng Cộng sản không khăng khăng đưa đất nước vào con đường Cộng sản, Việt Nam có thể đã độc lập, nếu không sớm như Philippines và Ấn Độ (từ 1945 đến 1947), thì cũng tương tự Nam Dương (năm 1949), hay trễ lắm như Mã Lai (năm 1957). Đâu cần phải cầu xin Trung Cộng giúp đỡ để đánh Pháp rồi sau đó bị họ khống chế? Nếu các nhà lãnh đạo miền Bắc không khăng khăng áp dụng chủ thuyết Cộng sản, đất nước đâu đến nỗi phân đôi? Đâu cần một cuộc nội chiến thảm khốc để thống nhất đất nước?

Mặt khác, trong cuộc Chiến Tranh Lạnh (the Cold War) giữa hai đại cường quốc Nga – Mỹ (1947-1991), Việt Nam không phải quốc gia duy nhất bị chia đôi. Chúng ta cũng thấy có Đông – Tây Đức và Nam – Bắc Hàn. Đông – Tây Đức giữ tình trạng chia cắt cho đến khi thống nhất trong hòa bình năm 1990. Bắc Hàn chủ động tấn công năm 1950, gây nên cuộc chiến tranh Cao Ly (the Korean War) trong những năm 1950-53, nhưng sau tháng 7-1953 cũng chấp nhận chia cắt ở vĩ tuyến 38, giới hạn cuộc tranh chấp ở mức độ “chiến tranh miệng.” Việt Nam là quốc gia duy nhất trải qua một cuộc chiến thảm khốc với:

–Ở miền Bắc:

-Trên 849,000 quân nhân tử trận

-Trên 600,000 quân nhân bị thương

-Trên 232,000 quân nhân mất tích

-Số thường dân ở vùng do CS kiểm soát bị chết vì chiến tranh: từ 30 ngàn tới 182 ngàn.

–Ở miền Nam:

                -313,000 quân nhân tử trận

                -1,170,000 quân nhân bị thương

                -Từ 195 đến 430 ngàn thường dân bị chết oan ²⁰.

Đúng là “nhất tướng công thành, vạn cốt khô”. Dân trong nước đã đưa ra lời nhận xét, “Con đường Bác đi là con đường bi đát.”

Đầu thập niên 1980, khi tướng Võ Nguyên Giáp bị đổi sang phụ trách “Ủy ban Sinh đẻ có kế hoạch,” trông coi việc hạn chế sinh đẻ và ngừa thai, người dân miền Bắc cũng đưa ra cặp câu đối:

                Tướng Võ không còn Nguyên Giáp nữa,

                Bác Hồ cũng chẳng Chí Minh đâu!

Đất nước hiện đã thống nhất nhưng lòng người vẫn chưa thổng nhất. Việt Nam bị tàn phá, trở nên lạc hậu, thua kém xa các lân bang. Trong khoảng đầu thập niên 1960, mức sống ở Hàn Quốc, Thái Lan, Mã Lai … thấp hơn ở Nam Việt Nam. Hiện nay họ tiến hơn rất xa. Có phải đó là “sự nghiệp vĩ đại” để các nhà lãnh đạo đảng CSVN muốn dân Việt phải “nhớ ơn?”

Để ép dân miền Bắc hi sinh, những người Cộng sản dùng tinh thần dân tộc và phương pháp lừa dối. Họ xuyên tạc là dân miền Nam bị “đế quốc Mỹ và tay sai” áp bức, vô cùng cực khổ, không có gì để ăn, nên thanh niên thiếu nữ miền Bắc cần hi sinh vào để “cứu” bà con ruột thịt miền Nam, như tinh thần câu thơ của Bùi Minh Quốc:

Tuổi hai mươi khi hướng đời đã thấy

Dầu xa xôi gấp mấy cũng lên đường

Bùi Minh Quốc đã cùng vợ, nhà văn Dương Thị Xuân Quý, vào chiến trường miền Nam, gửi người con duy nhất của hai người là Bùi Dương Hương Ly nhờ bà ngoại nuôi hộ. Nhà văn Xuân Quý hi sinh ở miền Nam khi mới 28 tuổi, và khi con của hai người mới được 2 tuổi.  

Ngày 30 tháng 4 năm 1975, theo chân đoàn quân chiến thắng vào tiếp thu Sài Gòn, nhà văn Dương Thu Hương đã “ngồi xuống vỉa hè ôm mặt khóc như cha chết,” vì nhận ra rằng, “Cái mô hình xã hội của miền đất bại trận mới chính là mô hình của nền văn minh, và chúng tôi, người trong đội ngũ chiến thắng, thì thực ra đã chiến đấu cho một mô hình xã hội man rợ.” “Điều đó khiến tôi hết sức cay đắng. Cả thế hệ của chúng tôi đã bị lừa…”. Theo bà, “Dân Việt Nam đã bị đẩy vào một cuộc chiến vô nghĩa.”   Phía sau là đường dẫn đưa một số lời phát biểu đặc sắc của bà:

Little Saigon Radio Phỏng Vấn Nhà Văn Dương Thu Hương: Dân Vn, Dù Mù Chữ Đều Xấu Hổ Vì Đảng Quá Tối Tăm Ngu Dốt – Tin Trong Ngày – Việt Báo Foundation – A Nonprofit 501 (c)(3) Organization

Đứng về phương diện kinh tế, mặc dầu trong hoàn cảnh chiến tranh, mức sống tại miền Nam vẫn cao hơn tại miền Bắc nhiều. Ca sĩ Ái Vân kể lại ngày đầu tiên bà từ Hà Nội đến thăm gia đình người chị ruột của thân phụ ở Sài gòn: 

“Khi đến thăm cô Cả, cô sinh viên nghèo Ái Vân cũng mang biếu gia đình chút quà từ tiêu chuẩn ăn của mình. Chị Nga, … là con dâu trưởng của cô Cả, hỏi, “Cô mang cho chúng tôi quà gì thế?” Tôi trịnh trọng vừa mở bọc vừa nói, “Em biếu gia đình 2 cân gạo ạ, chắc nhà mình cũng đang cần.”

Ối giời, cả nhà cười nghiêng ngả, chị Nga cười đến nỗi suýt té từ trên ghế xuống sàn. Chị nói, “Giời ạ. Lại mang gạo cứu trợ cho chúng tôi nữa cơ đấy. Khổ thân em.” Rồi chị dắt tôi tới mở thùng gạo to tướng bằng nhựa, bên trong đầy ắp gạo, thứ gạo trắng muốt và thơm phức, nõn nà. Bây giờ tôi mới để ý trong nhà ngoài ti vi, tủ lạnh, còn có máy giặt và nhiều thứ lạ lẫm khác, cho thấy một cuộc sống rất tiện nghi, không thể có trong bất kỳ nhà nào ở miền Bắc tại thời điểm đấy…” ²¹.

Không riêng gì mức sống vật chất, nếp sống về tinh thần ở miền Nam năm 1975 cũng cao hơn ở miền Bắc. Ca sĩ Ái Vân cho biết tiếp:

“Trước đây cứ nghe nói đồng bào miền Nam “bị Mỹ Ngụy kìm kẹp,” khổ lắm, cứ hình dung dân Sài Gòn đói khổ lắm. Mới vào Sài Gòn tôi rất ngỡ ngàng. Chỉ cần nhìn cách ăn mặc, trang điểm, đi lại, ăn nói nhẹ nhàng; chỉ cần ra chợ mua gì cũng có câu cảm ơn và túi nilon đựng đồ đủ biết mình không cùng đẳng cấp văn minh với người ta rồi. Biết mình bị ngộ nhận với thông tin lệch lạc” ²².

Phía sau là những hàng tự thuật và nhận xét của một chuyên viên kỹ thuật miền Bắc được cử vào để “tiếp thu” miền Nam, Trương Minh:

“Xe vừa vào địa giới miền Nam, chúng tôi đã bấm tay nhau nhìn khung cảnh mới. Nhà cửa người dân cùng các công trình đô thị như cầu, đường gần các trục lộ giao thông trông đẹp và văn minh hơn hẳn miền Bắc. Đi rồi nghỉ ngơi rồi đi tiếp cho đến khi đoàn xe đến được khu công nghiệp Biên Hòa. Có quá nhiều nhà máy tại đây. Đoàn 18 người  chúng tôi nhìn ngang nhìn dọc từng dãy nhà máy trong khu vực này, và tuy không ai nói với ai, đều trầm trồ trước công nghiệp miền Nam.

“… Ngay từ lúc còn ngồi trên xe buýt nhìn cảnh vật dọc theo đường và khu phố dẫn vào Sài Gòn, tôi đã thấy vượt trội nhiều lần so với thủ đô Hà Nội. Một vẻ bề ngoài sáng sủa, văn minh, lộ ra từ cách phục sức, sinh hoạt của người dân miền Nam.

“… Sài Gòn, hay nói rộng ra cả miền Nam, không phải là một xã hội lạc hậu, nghèo nàn, đói khổ, đầy rẫy cảnh người bóc lột người như bao lâu nay người dân miền Bắc được (hay bị) báo đài Hà Nội mô tả… Đây là mô hình của một xã hội văn minh, và người nào được sống trong xã hội này quả thật may mắn hơn sống ở xã hội XHCN tại miền Bắc. Tiếc thay! Một xã hội như thế lại vừa bị cướp mất đi” ²³.

Theo nhà nghiên cứu văn hóa Vương Trí Nhàn, “Không chỉ kinh tế tốt hơn mà giáo dục miền Nam lúc đó cũng hơn. Không chỉ đường xá tốt mà tư cách cá nhân của con người trong đó nói chung cũng trưởng thành hơn con người miền Bắc. Trình độ hiểu biết và tuân thủ pháp luật tốt. Giữa người với người có quan hệ tử tế, thanh thiếu niên lúc đó ham học và biết học hơn.” ²⁴

Trong bài “Mấy cảm nhận về sự khác biệt giữa giáo dục miền Nam và giáo dục miền Bắc” đăng trong tạp chí Nghiên cứu và Phát triển số 7-8 (114-115) năm 2014, với chuyên đề “Giáo dục miền Nam Việt Nam 1954-1975,” ông nhận xét thêm: “Trong khi khác biệt với giáo dục miền Nam, thì giáo dục miền Bắc cũng khác nhiều so với thế giới. Đủ hiểu tại sao sau khi đào tạo trong nước, ra tiếp xúc với xã hội hiện đại, cánh học sinh, sinh viên miền Bắc bọn tôi thường ú ớ, lạc lõng, trong khi những người được giáo dục miền Nam đào tạo thì hội nhập rất tự nhiên và hiệu quả” ²⁵ Phía sau là đường dẫn đưa tới trang blog đăng những bài suy tư của ông:

Mấy cảm nhận về sự khác biệt giữa giáo dục miền Nam và giáo dục miền Bắc

Xã hội miền Nam năm 1975 chưa phải là một xã hội toàn hảo. Nền dân chủ miền Nam đang xây dựng năm 1975 chưa phải là một nền dân chủ kiện toàn. Nhưng theo nhận xét của một nhà văn (Dương Thu Hương), một nghệ sĩ (Ái Vân), một chuyên viên kỹ thuật (Trương Minh), một nhà nghiên cứu văn hóa (Vương Trí Nhàn) cùng tới từ miền Bắc, xã hội ấy không cần các lãnh tụ Cộng sản tại Hà Nội xua quân vượt Trường Sơn để “giải phóng.” Hơn hai triệu người Việt đã bị hi sinh trong một cuộc chiến huynh đệ tương tàn thảm khốc và vô nghĩa. Như vậy ngày 19 tháng 8 năm 1945, ngày Việt Minh cướp chính quyền từ chính phủ Trần Trọng Kim ở Hà Nội, trong khi vua Bảo Đại và các cụ Trần Trọng Kim, Hoàng Xuân Hãn … nhiều lần mời cộng tác, có đáng được coi là một ngày để dân Việt “hân hoan kỷ niệm” hay không?

GHI CHÚ

1.           Tường Vũ, Vietnam’s Communist Revolution (New York : Cambridge Univ. Press, 2017), trang 105.

2.           Sách đã dẫn, trang 95-96.

3.           Sách đã dẫn, trang 104-105.

4.           Phạm Cao Dương, Bảo Đại, Trần Trọng Kim và Đế quốc Việt Nam (California : Truyền Thống Việt, 2017), pp. 288-289. Xem thêm Phạm Khắc Hòe, Từ Triều Đình Huế đến Chiến Khu Việt Bắc (Tp HCM : NXB Trẻ, 1996), pp. 76-77.

5.           Phạm Cao Dương, op. cit, pp. 289-290.

6.           Trần Trọng Kim, Một Cơn Gió Bụi  (Saigon: Vĩnh Sơn, 1969), pp. 86–88.

7.           Trần Đĩnh, Đèn Cù, Vol. 2 (Westminster, CA : Người Việt Books, 2014), pp. 545–547.

8.           Phạm Cao Dương, op. cit., pp. 307–309.

9.           Marr, David G. Vietnam 1945 (Berkeley: University of California Press, 1995), p. 374.

10.        Phạm Cao Dương, op. cit., pp. 309-311.

11.        Đoàn Thêm, Những Ngày Chưa Quên, 1939–1954 (Sài Gòn: Nam Chi Tùng Thư. Reprinted Los Alamitos, CA: Xuân Thu, 1969), pp. 47–48.

12.        Hoàng Tường, Việt Nam Đấu Tranh (Westminster, CA : Văn Khoa, 1987), p. 68.

13.        Nguyễn Tường Bách, Việt Nam Một Thế Kỷ Qua: Hồi Ký, Vol. I. (Westminster, CA: Thạch Ngữ, 1998), p. 169).

14.        Hoàng Tường, op. cit, p. 68-69.

15.        Ibid., p. 69.

16.        Trần Trọng Kim, op. cit., p. 93.

17.        Trần Đĩnh, op. cit., p. 478.

18.        Trần Nguơn Phiêu, Gió Mùa Đông Bắc (Amarillo, TX: Hải Mã, 2008).

19.        From Wikipedia:

First Indochina War – Wikipedia

20.        From Wikipedia:

Vietnam War – Wikipedia

21.        Ái Vân, Để Gió Cuốn Đi: Autobiography (Saigon: Hội Nhà Văn Pub., 2016), pp. 156–157).

22.        Ibid., p. 156.

23.        Trương Minh, “Chuyện kể của một người chiến thắng khi vào Nam” (Story of a victor entering the South.” In Nguyễn Tường Tâm, Cuộc Chiến Việt Nam 50 Ngày Cuối Cùng (San Jose, CA : NT Tâm, 2025), pp. 509–512.

24.        “Cú sốc giáo dục khi vào Nam tiếp quản” (The educational shock when entering the South for takeover). In Nguyễn Tường Tâm, op. cit., pp. 517-518.

25.        Vương Trí Nhàn, “Mấy cảm nhận về sự khác biệt giữa giáo dục miền Nam và giáo dục miền Bắc” (Some reflections on the differences between southern and northern education), in Nghiên Cứu và Phát Triển (Research and Development), Nos. 7–8 (114–115), 2014, p. 267.

THĂNG HOA CUỘC ĐỜI

Kỳ 125 Tư Tưởng Cấp Tiến Giữa Dòng Nguyên Thủy

Như Ninh Nguyễn Hồng Dũng

Kinh Duy Ma Cật ra đời không phải là sự ngẫu nhiên, mà phản ánh một nhu cầu thiết thực trong việc truyền bá Phật pháp cho quảng đại quần chúng. Từ sau kỳ kết tập kinh điển lần thứ nhất, ngay sau khi Đức Thế Tôn nhập Niết bàn, tư tưởng về sự canh tân Phật giáo đã manh nha trong tâm trí của nhiều vị đệ tử. Điều này vốn là quy luật tự nhiên của bất kỳ một đoàn thể hay tổ chức nào vì khi số lượng thành viên càng đông, thì nhu cầu đổi mới, thích ứng với xã hội càng trở nên cấp bách; huống hồ giáo đoàn của Đức Phật ngày càng lớn mạnh, gồm đến một ngàn hai trăm vị Tỳ kheo, rồi hàng trăm Tỳ kheo ni, cùng vô số hàng Ưu bà tắc, Ưu bà di. Đứng trước thực tế ấy, việc đổi mới phương cách hoằng hóa là điều tất yếu để Phật pháp có thể thấm sâu vào đời sống con người.

Tất nhiên, Phật giáo nguyên thủy vẫn là nền tảng căn bản không bao giờ thay đổi. Đó là cốt tủy của giáo pháp như Tứ Diệu Đế, Bát Chánh Đạo, giáo lý về vô thường, vô ngã, khổ, không, Niết-bàn… Đây chính là gốc rễ của cây Bồ đề, là nền móng vững chắc của đạo giải thoát. Nhưng xã hội con người luôn chuyển biến, phương tiện sinh hoạt luôn đổi thay, tầm nhìn và cách sống cũng ngày càng khác trước. Nếu cứ giữ nguyên hình thức cứng nhắc, e rằng quần chúng sẽ khó tiếp nhận. Ngược lại, nếu phóng túng quá, xa rời tinh thần uyên áo của Đức Phật thì dễ rơi vào tà đạo. Chính từ đó, Đại thừa Phật giáo ra đời, với sắc thái được ví như “gấm thêu hoa” bởi không phủ nhận nền tảng nguyên thủy, mà còn làm cho Phật pháp thêm phần phong phú, sinh động, dễ hội nhập vào xã hội, trong khi vẫn giữ vững cái cốt lõi bất biến.

Trong giáo đoàn thời Đức Phật còn tại thế, muốn gia nhập thì người ta phải rời bỏ gia đình, cạo tóc, khoác y, khất thực, tu tập thiền định… rồi mới có cơ hội chứng đắc thánh quả. Nhìn thoáng qua, sự xả bỏ ái tình, tiền của, địa vị để sống đời an bần lạc đạo quả là việc phi thường, khó ai bì kịp. Nhưng đối với hàng phàm nhân còn nặng nợ gia duyên, tài sản ruộng vườn, dục lạc cuốn hút, công danh sự nghiệp ràng buộc… thì con đường xuất gia ấy trở thành điều hầu như không thể. Vì thế, trong khi thời Phật tại thế có vài ngàn vị xuất gia, thì về lâu dài, sau khi Ngài nhập diệt, giáo đoàn sẽđối diện nguy cơ mai một. Người hộ trì Tam bảo thì nhiều, nhưng người thực hành di huấn của Phật lại ít. Đây chính là nỗi lo của các bậc thiện tri thức lúc bấy giờ rằng, liệu hạt giống Bồ đề có còn được duy trì lâu dài hay không?

Thoạt kỳ thuỷ, vai trò của hàng cư sĩ ban đầu bị giới hạn. Người tại gia chỉ được xem như hộ pháp, khó đạt đến quả vị tối thượng. Nhưng kỳ thực, trong kinh điển, Đức Phật đã dạy rõ ràng, hễ ai đoạn diệt được các lậu hoặc thì đều có thể giải thoát, bất kể là xuất gia hay tại gia. Như vậy, xuất gia là một lợi thế vì ít vướng bận, nhưng cư sĩ nếu tinh tấn tu tập thì cũng có thể chứng ngộ như thường. Đáng tiếc thay, trong giai đoạn sơ khai, các bộ phái đã dần đóng khung trong hình thức tu trì cứng nhắc, không mở ra con đường cho cư sĩ thành Phật. Do đó, đạo Phật trở thành pháp môn chỉ dành cho số ít người dũng cảm, khiến khả năng phổ độ chúng sinh bị hạn chế.
Phật pháp từ ngàn xưa đã được tôn vinh như viên kim cương bất hoại, tỏa ánh sáng nhiệm mầu giữa cõi Ta bà đầy khổ lụy. Dẫu thế gian đổi thay, dòng đời xoay chuyển, ánh sáng ấy vẫn chiếu rọi không hề phai nhạt, soi đường cho những tâm hồn khát khao giải thoát. Giá trị của Phật pháp không nằm ở sự huyền bí xa vời, mà chính ở chỗ giúp con người tìm lại bản tâm thanh tịnh, sống giữa th ế gian mà không bị đời lôi cuốn. Khi tâm an định, trí tuệ bừng sáng, thì chân lý hiển hiện ngay trong từng hơi thở, từng bước đi.

Người cư sĩ dù còn vướng bận gia đình, xã hội, nếu biết giữ tâm hướng đạo, tu tập giới, định, tuệ, thì vẫn có thể bước lên con đường Bồ đề đạo quả. Đó chính là tinh thần “thân không xuất gia mà tâm xuất gia” nghĩa là tuy vẫn sống đời thường, chưa rời bỏ gia đình, công việc hay xã hội, nhưng trong tâm đã có chí nguyện tu hành, buông xả tham sân si,
giữ lòng thanh tịnh và hướng về giải thoát. Xuất gia quan trọng nhất không chỉ là hình thức cạo tóc, khoác áo, mà là sự xuất ly phiền não, lìa bỏ dục vọng trong tâm. Người tại gia nếu giữ giới, nuôi dưỡng trí tuệ, lòng từ bi, sống chánh niệm, thì cũng được gọi là “tâm xuất gia”, và công đức ấy chẳng kém người mang hình tướng tu sĩ; điều này minh chứng rằng Phật pháp không giới hạn trong hàng ngũ Tăng già, mà mở rộng cho tất cả mọi người. Chính tính nhân bản ấy làm nên sức sống bất diệt của đạo Phật là ai cũng có cơ hội đạt đến giải thoát, ai cũng có thể thắp sáng trí tuệ và lòng từ bi.

Như viên kim cương tỏa chiếu muôn phương, Phật pháp mãi là ngọn đuốc soi đường, đưa con người vượt khỏi đêm tối vô minh để đến bờ an lạc, hạnh phúc và giải thoát. Trong suốt bốn mươi lăm năm thuyết pháp, Đức Phật đã vận dụng phương tiện thiện xảo, dùng khái niệm “Ngũ thừa” để chỉ những nấc thang tu chứng phù hợp với căn cơ và trình độ của mỗi chúng sinh. Ngài không áp đặt một khuôn mẫu duy nhất, mà mở ra nhiều lối đi, giúp mọi người từ phàm phu đến bậc trí đều có thể nương theo mà tu học. Bậc thấp nhất là Nhân thừa, dành cho người giữ gìn năm giới, thực hành mười điều thiện, nuôi dưỡng đời sống hiền hòa, đạo đức, nhờ vậy có thể duy trì phước báu tái sinh làm người. Cao hơn là Thiên thừa, vốn cũng lấy căn bản từ thiện hạnh, nhưng ở mức tinh tấn hơn, gieo trồng nhiều công đức, để hưởng quả báo
sinh lên cõi trời với sự an vui thù thắng.

Khi bước sang nấc thang giải thoát, có Thanh văn thừa, chỉ cho những ai nhờ nghe pháp mà giác ngộ Tứ diệu đế, từ đó tu tập đoạn trừ khổ đau, chứng đắc giải thoát cho riêng mình. Song song với đạo lộ đó là Độc giác thừa, vốn thuộc về những vị nào có căn cơ đặc biệt, không cần thầy chỉ dạy, mà nhờ quán chiếu nhân duyên vô thường liền trực ngộ chân lý, đạt đến thành quả giải thoát độc lập. Hai con đường này được gộp chung lại gọi là Nhị thừa, biểu hiện sự thanh lọc phiền não và đạt được an lạc cá nhân.

Cao nhất trong ngũ thừa Phật giáo là Bồ tát thừa, một con đường rộng lớn và cao cả. Người học Phật nơi đây không chỉ lo giải thoát cho bản thân, mà còn phát tâm quyết cứu độ tất cả chúng sinh, nguyện ở lại giữa đời để gieo duyên, dìu dắt, chia sẻ trí tuệ và từ bi. Con đường Bồ tát là đỉnh cao của tinh thần Phật giáo, chỗ trí tuệ soi sáng và từ bi lan tỏa, nơi tự giác và giác tha cùng hội tụ. Đó chính là Đại thừa, chiếc thuyền rộng lớn có thể chở vô số người vượt qua
bờ sinh tử, mở ra viễn cảnh giải thoát cho toàn thể chúng sinh chứ không chỉ riêng một cá nhân ai.
Nhìn tổng thể, Ngũ thừa chính là một hệ thống phương tiện khéo léo, từ thấp đến cao, từ nhân gian đến giác ngộ tối thượng, để ai ai cũng có con đường phù hợp mà bước đi. Và dù ở nấc thang nào, mỗi bước đều hướng về chân lý giải thoát mà Đức Phật đã khai mở cho nhân loại. Trong tiến trình lịch sử, Phật giáo từ Ấn Độ đã phân thành hai dòng lớn thành Nam truyền và Bắc truyền. Nam truyền (Theravāda, nguyên thủy) lan xuống phương Nam như Tích Lan, Miến Điện, Thái Lan, Cam bốt… với trọng tâm gìn giữ tạng Pāli, đề cao đời sống thanh tịnh, thiền định và hướng về con đường A la hán. Bắc truyền (Mahāyāna hay Đại
chúng) đi lên phương Bắc qua Trung Hoa, Việt Nam, Triều Tiên, Nhật Bản…, phát triển thêm nhiều bộ kinh điển, nhấn mạnh lý tưởng Bồ tát, tinh thần nhập thế và “bất tư nghì giải thoát”.

Tuy nhiên, việc gọi Nam truyền là “Tiểu thừa” và Bắc truyền là “Đại thừa” dễ dẫn đến hiểu lầm. Danh xưng “Tiểu thừa” vốn mang tính tranh luận trong lịch sử, không phản ánh trọn vẹn giá trị tu tập của Nam truyền. Thực tế, căn cứ Luật tạng Hữu bộ và giáo pháp căn bản, bất cứ ai hành trì Bát Chánh Đạo, Tứ vô lượng tâm, Tứ nhiếp pháp thì đều đi trên con đường Đại thừa, vì đều hướng đến giải thoát và lợi ích chúng sinh.
Cả hai truyền thống đều dựa trên Tam học là Giới, Định, Huệ và Tứ diệu đế, chỉ khác ở phương tiện và hình thái phát triển. Nam truyền giữ nguyên vẹn tinh thần nguyên thủy, nhấn mạnh sự giải thoát cá nhân như một nền tảng chắc chắn. Bắc truyền mở rộng viễn tượng, đề cao tinh thần vị tha, nhưng cũng không rời khỏi cội nguồn căn bản. Nhìn khách quan, hai dòng truyền thừa bổ sung cho nhau: một bên là sự tinh nghiêm, nền tảng thiền quán; một bên là sự khai triển bao dung, uyển chuyển phương tiện.

Do đó, thay vì phân chia, người học Phật hôm nay nên nhận ra rằng cả Nam truyền lẫn Bắc truyền đều cùng chung một gốc, đó chính là tìm cầu giác ngộ và giải thoát khổ đau, chỉ khác nhau ở cách biểu đạt và phương tiện hành trì.
Kinh Duy Ma Cật mở ra một hướng nhìn đặc biệt trong lịch sử tư tưởng Phật giáo, tinh thần nhập thế gắn liền với trí tuệ giải thoát. Nhân vật trung tâm, cư sĩ Duy Ma Cật, không phải là một vị Tỳ kheo xuất gia, mà là một cư sĩ sống giữa lòng xã hội. Nhưng chính nơi vị cư sĩ này, ta thấy hội tụ đủ trí tuệ, từ bi và phương tiện thiện xảo để ngang hàng với các bậc Đại Bồ tát. Điều này hàm ý rằng giác ngộ không bị giới hạn trong hình thức tu tập, mà mở ra cho tất cả những ai đủ tâm đức và đại hạnh.

Biểu tượng nhập thế ở đây là điểm đặc sắc vì Duy Ma Cật không rời khỏi phố chợ, không xa lánh gia đình, mà vẫn hóa độ chúng sinh bằng sự hiện hữu đầy tự tại. Căn bệnh của ông, thay vì là một nỗi khổ, lại được dùng như phương tiện giáo hóa: “bệnh vì chúng sinh bệnh, khổ vì chúng sinh khổ”. Qua đó, ông làm sáng tỏ tinh thần đồng sự nhiếp, cùng chia sẻ khổ đau để dẫn dắt người khác đến chỗ giác ngộ. Nhập thế không phải để bị đời cuốn trôi, mà là để sống ngay trong trần thế với tâm sáng suốt, biến phiền não thành bồ-đề.
Đặc biệt, kinh nhấn mạnh đến “bất tư nghì giải thoát” là một cảnh giới vượt ngoài tư duy nhị nguyên. Bất tư nghì không chỉ là kỳ diệu siêu việt, mà còn là sự tự tại vô ngần giữa thế gian, như sen nở trong bùn mà chẳng nhiễm bùn.

Cảnh giới này khiến mọi giới hạn về hai mặt trong ngoài, sạch dơ, sinh diệt… trở nên rỗng không, để người học Phật tự do ứng hiện mà không bị trói buộc. Đó chính là chỗ “tùy duyên bất biến, bất biến tùy duyên”, vừa sống giữa đời vừa không mất đi bản tâm thanh tịnh.
Tinh thần ấy tương ứng với lời Lục Tổ Huệ Năng trong Pháp Bảo Đàn Kinh dạy: “Phật pháp tại thế gian, Bất ly thế gian giác. Ly thế mích Bồ đề, Do như cầu thố giác.” Ý nghĩa bốn câu trên là Phật pháp không xa rời đời sống, nếu lìa thế gian mà cầu giác ngộ thì chẳng khác nào đi tìm sừng thỏ, lông rùa. Đây là lời cảnh tỉnh mà Lục Tổ đã quan tâm rằng,
Phật đạo không ở nơi viễn mộng mà ở trong từng sát na hiện thực, trong từng việc làm bình dị của mỗi chúng ta. Như vậy, Duy Ma Cật trở thành biểu tượng của người sống giữa đời mà không bị đời chi phối, lấy trí tuệ và bi nguyện làm ngọn đèn soi sáng. Hình ảnh ấy nhắc nhở người học Phật hôm nay rằng, con đường giải thoát không tách rời xã hội, mà chính trong từng mối quan hệ, từng công việc hằng ngày, ta có thể sống được tinh thần “bất tư nghì giải
thoát”.
Trong tiến trình tu học Phật pháp, những ngộ nhận và thái độ cực đoan thường khiến con đường giác ngộ bị lệch lạc. Một số người mang danh đệ tử Phật nhưng lại tin tưởng vào những hình thức mê tín như cầu xin thần thánh, bói toán, đốt vàng mã, coi Phật như một vị thần linh ban phước giáng họa. Cách nhìn này hoàn toàn trái với tinh thần tự giác và tự lực mà đạo Phật đề cao. Ngược lại, cũng có những người đi vào cực đoan khác: quá thiên về nghiên cứu triết học, phủ nhận mọi nghi lễ, cho rằng tụng kinh, lễ bái, cúng dường chỉ là hình thức không cần thiết. Kết quả là Phật pháp trong cách tiếp cận ấy trở nên khô thiển, thiếu sức cảm hóa bậc tri thức và xa lạ với quảng đại quần chúng.

Đức Phật từng dạy về Trung đạo trong Kinh Chuyển Pháp Luân với bài pháp đầu tiên, Đức Phật đã chỉ con đường kỳ diệu đó hầu tránh hai thái cực, một bên là buông mình trong dục lạc thế gian, bên kia là khổ hạnh ép xác làm tổn hại thân tâm. Trung đạo không phải là sự thỏa hiệp nửa vời, mà là con đường sáng suốt, hướng về giải thoát. Con đường ấy chính là Bát Chánh Đạo gồm chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn,
chánh niệm và chánh định. Đây là nền tảng cho trí tuệ phát sinh, tâm được an tịnh, và rốt ráo đạt đến Niết-bàn. Trong tu học ngày nay, tinh thần Trung đạo càng cần được vận dụng. Nếu chỉ thiên về nghi lễ hình thức, ta có nguy cơ sa vào mê tín, biến đạo thành sự cầu khẩn. Ngược lại, nếu phủ nhận nghi lễ hoàn toàn, ta sẽ đánh mất một phương tiện nhiếp tâm, một cánh cửa đưa tâm vào định và nuôi dưỡng niềm tin. Do đó, người học Phật cần biết khéo dung hòa, giữ gìn nghi lễ như một phương tiện thiện xảo, nhưng đồng thời chăm lo tu tập nội tâm, giữ tâm tỉnh giác. Chính sự quân bình ấy mới giúp Phật pháp đi vào đời sống, vừa gần gũi vừa sâu xa.
Thực chất, nghi lễ không phải cứu cánh mà là phương tiện. Khi được thực hành bằng tâm thanh tịnh, nghi lễ giúp nuôi dưỡng lòng cung kính, tạo nên môi trường thuận lợi cho việc nhiếp tâm, gieo trồng hạt giống giải thoát. Không phải Phật hay thần linh ban phước, mà chính là tâm trong sáng của mình tạo nên cảnh giới an lạc và giải thoát ngay giữa đời
thường.

Kinh Duy Ma Cật ra đời không chỉ là một dấu mốc trong lịch sử Phật giáo, mà còn là thông điệp tuyệt vời gửi đến nhân loại muôn nghìn kiếp vị lai. Kinh đã mở rộng cánh cửa đạo, đưa Phật pháp từ chốn thiền môn đi vào mọi ngõ ngách đời sống, khẳng định rằng hàng cư sĩ cũng có thể là bậc thầy trí tuệ, là ánh sáng cho tha nhân. Tinh thần “bất tư nghì giải thoát” mà kinh trình bày đã phá vỡ mọi ranh giới giữa xuất gia và tại gia, giữa đời và đạo, giữa phàm phu và
thánh nhân. Đó là sự tự tại vô ngần vì sống giữa trần thế mà không nhiễm bụi trần, hiện hữu giữa đau khổ mà vẫn gieo mầm an lạc.
Ngày nay ở xã hội Tây Phương với khoa học phát triễn tột bực, trí tuệ nhân tạo đã chiếm lãnh thị phần hầu như trọn vẹn nhưng tâm thức con người vẫn không có loại cơ năng kỹ thuật kỳ diệu nào thay thế được, chính nhờ tư tưởng này, Phật pháp trở nên gần gũi hơn, thấm sâu hơn vào đời sống thường nhật, mà vẫn giữ trọn tinh hoa của giáo lý nguyên thủy. Người học Phật hôm nay, dù ở bất cứ hoàn cảnh nào, cũng có thể tiếp nhận ánh sáng ấy, để chuyển hóa khổ đau thành trí tuệ, biến phiền não thành bồ đề. Đây là giá trị phổ quát mà nhân loại đang cần thiết về một con đường không tách rời thế gian, mà hòa nhập để làm trong sáng thế gian. Duy Ma Cật trong thời đại kỹ thuật số lại càng rõ sứ mạng thiêng liêng bằng lời nhắc nhở rằng, giải thoát không ở đâu xa, mà ngay nơi đời sống này, nếu ta biết sống bằng tâm an nhiên và trí tuệ vô ngại.

Như Ninh Nguyễn Hồng Dũng

Con Đường Việt Nam VII

Làm sao mở rộng việc tiếp cận với Tây phương

Mở rộng tiếp cận phương Tây và duy trì quyền lãnh đạo: Hai khái niệm có đối lập nhau không?

Việc mở rộng tiếp cận phương Tây và tập trung quyền lãnh đạo không nhất thiết là hai xu hướng đối lập. Thực tế, nhiều quốc gia đã thành công trong việc kết hợp cả hai yếu tố này bằng cách học hỏi kinh nghiệm phương Tây để cải cách và phát triển nhưng vẫn giữ vững hệ thống chính trị của mình. Việt Nam có thể tham khảo các mô hình tương tự như Trung Quốc, Singapore hay một số quốc gia Đông Á khác để tìm ra hướng đi phù hợp.

1. Làm thế nào để mở rộng tiếp cận phương Tây mà không làm mất ổn định chính trị?

Chuyển đổi tư duy về hội nhập

• Không xem phương Tây là một thế lực đối lập, mà là một nguồn tài nguyên tri thức, công nghệ, kinh tế cần khai thác.
• Học hỏi những giá trị tích cực như quản trị minh bạch, nền kinh tế thị trường, khoa học công nghệ, nhưng vẫn giữ bản sắc riêng trong chính trị và văn hóa.

Mở rộng quan hệ kinh tế nhưng duy trì kiểm soát chính trị

• Việt Nam có thể tận dụng thương mại, đầu tư và công nghệ từ phương Tây để phát triển kinh tế, nhưng vẫn giữ quyền lãnh đạo của Đảng trong quy định của luật pháp. Nếu bao biện và độc đoán trong lãnh đạo sẽ hạn chế sự phát triển trên.
• Tiếp tục ký kết và thực thi các hiệp định thương mại tự do (FTA) với phương Tây, thúc đẩy đầu tư nhưng không để nước ngoài kiểm soát các lĩnh vực nhạy cảm.

Cải cách hành chính và pháp luật để phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế

• Xây dựng hệ thống luật pháp công khai, minh bạch, giảm quan liêu và tham nhũng để tăng cường niềm tin của các nhà đầu tư và người dân.
• Đảm bảo một hệ thống tư pháp độc lập hơn trong lĩnh vực kinh tế, để tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển theo quy luật thị trường. Dứt khoát không “hô” khẩu hiệu.

2. Những quốc gia nào đã làm được điều này?

Singapore: Kiểm soát chính trị nhưng nền kinh tế thị trường cực kỳ tự do

• Dưới thời Thủ tướng Lý Quang Diệu, Singapore áp dụng các nguyên tắc quản trị của phương Tây (pháp trị, minh bạch, hiệu quả) nhưng vẫn duy trì sự kiểm soát mạnh mẽ của chính phủ.
• Kết quả: Một nền kinh tế thịnh vượng với mức sống cao nhưng hệ thống chính trị vẫn tập trung vào một đảng cầm quyền mạnh.

Các nước Bắc Âu: Dân chủ nhưng quản trị tập trung, hiệu quả

• Các quốc gia như Thụy Điển, Phần Lan, Đan Mạch có nền dân chủ nhưng chính phủ vẫn đóng vai trò chủ đạo trong nhiều lĩnh vực quan trọng như giáo dục, y tế, phúc lợi xã hội.
• Kết quả: Phát triển bền vững, với mức độ hài lòng của người dân cao.

Nhận định: Việt Nam có thể học hỏi từ các mô hình này để tiếp cận phương Tây mà vẫn duy trì quyền lãnh đạo.

3. Những điều Việt Nam cần làm để cân bằng giữa hội nhập và kiểm soát chính trị

Cần minh bạch trong chính sách và trách nhiệm trong việc thực hiện

• Xây dựng hệ thống chính phủ điện tử để tăng cường tính công khai và trong sáng, giảm tham nhũng.
• Tạo ra các kênh đối thoại giữa chính quyền và doanh nghiệp thường xuyên; từ đó, người dân để phản hồi nhanh chóng và hiệu quả hơn.

Tăng cường hợp tác với phương Tây trong giáo dục và khoa học

• Khuyến khích các chương trình hợp tác giữa các trường đại học Việt Nam với các đại học hàng đầu phương Tây.
• Đầu tư mạnh vào các ngành công nghệ cao, AI, khoa học dữ liệu để không bị tụt hậu trong nền kinh tế toàn cầu.

Định hướng phát triển kinh tế theo mô hình thị trường tự do nhưng có kiểm soát

• Tiếp tục cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước nhưng vẫn giữ quyền kiểm soát với các ngành chiến lược như năng lượng, viễn thông, ngân hàng.
• Thúc đẩy khu vực tư nhân phát triển mạnh hơn, giảm bớt rào cản về thủ tục hành chính.

Mở rộng không gian tự do nhưng trong khuôn khổ ổn định

• Cho phép báo chí và truyền thông có vai trò giám sát nhưng trong giới hạn nhất định để tránh gây bất ổn.
• Tăng cường đối thoại chính trị thay vì đối đầu, để người dân có cơ hội đóng góp ý kiến một cách xây dựng.

4. Kết luận: Hai hướng đi không đối lập, nếu có lộ trình phù hợp

Việt Nam không cần lựa chọn giữa phương Tây hay giữ quyền lãnh đạo, có thể làm cả hai điều này song song và không vượt các quyền quy định trong hiến pháp.

Nếu tiếp cận phương Tây thông minh (tận dụng kinh tế, công nghệ, giáo dục) nhưng vẫn kiểm soát chính trị một cách hiệu quả, Việt Nam có thể phát triển mà không gây mất ổn định.

Học hỏi các mô hình như Singapore, hay Bắc Âu có thể giúp Việt Nam tìm ra hướng đi phù hợp nhất.

Vì vậy, Việt Nam trong quá trình hội nhập nên đi theo hướng dung hòa ứng hợp với nền văn hóa Á Đông, không quá khép kín bế quan tỏa cảng như thời phong kiến, cũng không “mở toẹt” như thế giới Tây phương trước khi hấp thụ/tiêu thụ một nền tự do mà Tây phương đánh đổi nhiều thế kỷ

Lịch sử đã cho thấy rằng khép kín hoàn toàn sẽ dẫn đến tụt hậu, trong khi mở cửa quá nhanh, thiếu kiểm soát có thể gây ra những biến động không lường trước được. Do đó, một lộ trình hội nhập có chọn lọc, phù hợp với bản sắc văn hóa và trình độ phát triển của đất nước là hướng đi bền vững nhất.

Mai Thanh Truyết

Houston – Tháng 9-2025

________________________________________

Mai Thanh Truyết https://maithanhtruyet1.blogspot.com/
https://www.facebook.com/MaiThanhTruyetUSA

Hãy để lại cho thế hệ nối tiếp một trái đất Xanh.                                          

Let pass on to the next generation a Green Earth – Mai Thanh Truyết

René-François Sully Prudhomme (1839 –1907) là một nhà thơ và nhà tiểu luận người Pháp, sinh ra trong một gia đình chủ cửa hàng người Pháp ở Paris, ban đầu học để trở thành một kỹ sư, nhưng chuyển sang triết học và sau đó là thơ ca. Nhưng bệnh về mắt đã làm gián đoạn việc học, nên  ông đã làm việc một thời gian ở vùng Creusot cho xưởng đúc thép Schneider, và sau đó bắt đầu học luật tại một văn phòng công chứng. Prudhomme quan tâm tới các chủ đề triết học và khoa học. Ông là nhà văn đầu tiên nhận giải Nobel Văn học, và ông đã cống hiến phần lớn số tiền giải thưởng để thành lập một giải thưởng thơ, giải thưởng này để cho Société des gens de lettres trao tặng.

Với suy tư triết học, ông để hồn mình nói chuyện với đại dương. Để thấu triệt tư tưởng của ông xin mời đọc bài thơ A L’OCÉEAN (NÓI VỚI ĐẠI DƯƠNG trong bài Anh Việt đối chiếu dưới đây:

“Satan! ngươi phải nhào xuống âm phủ, tận đáy vực sâu,

vì tội kiêu ngạo của ngươi! (Is. 14: 15)

Bài dưới đây đáng để suy gẫm cho kẻ kiêu căng cao ngạo,

bất tuân thánh chỉ: “MẾN CHÚA và YÊU THA NHÂN”

VIDEO

**

Văn Khố Thuyền Nhân

Video tưởng nhớ nhà văn Phan Lạc Tiếp, người đồng sáng lập Uỷ Ban Báo Nguy Giúp Người Vượt Biển

21 tháng 9 năm 2025

Nhân dịp đánh dấu 45 năm hoạt động trải qua 3 thế hệ

BPSOS, ngày 21 tháng 9, 2025

http://machsongmedia.org

Chủ Nhật 21 tháng 9 là Lễ Chung Thất 49 ngày cho nhà văn Phan Lạc Tiếp và cũng là ngày BPSOS tổ chức bữa tiệc ở Orange County, California để đánh dấu 45 năm hoạt động liên tục. Vì phải lo Lễ Chung Thất, tang quyến không thể đến dự nên gửi gắm một video ngắn đến quan khách tham gia bữa tiệc: https://youtu.be/J6qXc_q6cYc?si=vYhvxwU9EbQ-pOJO

Nhà văn Phan Lạc Tiếp cùng với Giáo Sư Nguyễn Hữu Xương cùng một số nhân sĩ đã thành lập Uỷ Ban Báo Nguy Giúp Người Vượt Biển, tiếng Anh là Boat People S.O.S. Committee, năm 1980. Cuối năm 1990, sứ mệnh bảo vệ đồng bào thuyền nhân được chuyển giao cho chi nhánh vùng thủ đô Hoa Kỳ.

Chi nhánh này trở thành văn phòng trung ướng và đổi tên tiếng Việt thành Uỷ Ban Cứu Người Vượt Biển. Tên tiếng Anh vẫn giữ là Boat People SOS, cắt đi chữ Committee. Sau đó, tên được viết tắt thành BPSOS.

“Anh Phan Lạc Tiếp đại diện cho thế hệ mở đường,” Ts. Nguyễn Đình Thắng, Tổng Giám Đốc kiêm Chủ Tịch BPSOS, nhận định. “Chúng tôi thuộc thế hệ tiếp nối và đang trao truyền cho thế hệ trẻ hơn.”

Video ngắn sẽ được trình chiếu tại sự kiện đánh dấu 45 năm hoạt động của BPSOS để tưởng nhớ một trong những người mở đường: Nhà văn Phan Lạc Tiếp.

Bài liên quan:

Vĩnh biệt nhà văn Phan Lạc Tiếp, một trong số người khởi dựng BPSOS
https://machsongmedia.org/all/lich-su/van-kho-thuyen-nhan/vinh-biet-nha-van-phan-lac-tiep-mot-trong-so-nguoi-khoi-dung-bpsos.html

Vui lòng bấm vào hình để đọc sách