LÊ VĂN HẢI: TRUYỆN NGẮN Bà Mẹ Việt Đoàn Tụ Cùng Con Tại ARLINGTON.
==
BÀ MẸ VIỆT ĐOÀN TỤ CÙNG CON Ở ARLINGTON!
(LVH)
(Truyện ngắn dựa trên một câu chuyện có thật! Bà Nguyễn Thị Kim Hoàn có một con trai duy nhất. Lớn lên, em Lê Ngọc Bình gia nhập Thủy quân Lục chiến Hoa Kỳ, Năm nào, đúng vào dịp lễ Vua Lan, Mẹ & Con, lại có cuộc đoàn tụ Nghĩa trang Quốc gia Arlington! Năm nay hơi khác! tại sao? Xin bước vào truyện ngắn tràn đầy tình Mẹ & Con, Tình Đồng Đội dưới đây:)
=
==
=
(Hình: Mẹ Nguyễn Thị Kim Hoàn, hội ngộ cùng con trai, tại nghĩa trang! Hình tang lễ và chân dung Lê Ngọc Bình)
-Máy bay đã cất cánh từ San Jose, nơi thành phố có Cộng Đồng Việt Nam lớn nhất nước Mỹ, vừa ổn định độ cao.
Ngoài cửa sổ, những đám mây trắng trải dài như những cánh đồng bông gòn, mênh mông bồng bềnh, như chốn thiên thai.
Bà Kim Hoàn lặng lẽ mở chiếc ví cũ đã sờn mép. Trong ví chỉ có vài tờ tiền chẵn, gấp ngay ngắn và một tấm ảnh mầu đã ngả màu. Hình ảnh người thanh niên oai phong, thế nghiêm trong quân phục Thủy Quân Lục Chiến Hoa Kỳ đang mỉm cười.
Bà khẽ nhẹ nhàng vuốt nhẹ lên tấm hình, nói thầm:
“Má sắp đến thăm con rồi!”
Năm nào cũng vậy.
Cứ đến mùa Vu Lan, bà đều xin nghỉ vài ngày ở tiệm nail San Jose, đáp chuyến bay sang Thủ đô Washington D.C.
Không ai rủ.
Cũng không ai tiễn.
Chỉ một chiếc vali nhỏ, vài bộ quần áo, ít trái cây khô, bó nhang và tấm hình đứa con trai.
*******
Khoảng hơn một giờ sau, trên loa, cô tiếp viên hàng không thông báo chuẩn bị phục vụ bữa trưa.
Phía sau khoang máy bay có gần hai chục quân nhân trẻ, có lẽ vì không đủ quân số, nên đã dùng máy bay dân sự để di chuyển quân.
“Đứa nào, đứa nấy”, cũng còn rất trẻ! mặt búng ra sữa!
Có cậu khuôn mặt còn đầy mụn!
Có cậu vừa ngồi xuống đã ngủ gục.
Có cô gái lính ôm chiếc ba lô cũ kỹ, còn đính đất bùn!
Khi xe thức ăn đi đến, nhiều người nhìn, rồi chỉ cười:
— Không, cảm ơn.
— Tôi chỉ xin ly nước.
— Cho tôi chút cà phê thôi.
Một tiếp viên đi ngang, nhỏ giọng với đồng nghiệp:
— Chắc mấy em ấy thấy tiếc tiền.
Một suất ăn trên máy bay trên hai chục đô, đâu có ít!
Đối với người đi lính trẻ, đồng lương chưa nhiều, đó lại không phải khoản chi nhỏ!
Bà Kim Hoàn lặng lẽ quan sát.
Bà nhớ…
Ngày xưa, Bình cũng ở tuổi ấy.
Khi được huấn luyện ở quân trường xa.
Có lần gọi điện về chỉ nói:
“Mẹ đừng gửi tiền cho con nữa. Ở đây bánh mì kẹp được ăn no…không tốn tiền!”
Đời lính nơi nào cũng thế! Nghĩ vậy, mắt bà cay xè!
Rồi bà gọi cô tiếp viên lại.
— Cô ơi…
— Dạ?
Bà lấy xấp tiền trong ví ra.
— Phiền cô… nhưng xin đừng nói với ai biết.
— Dạ?
— Tôi muốn mời tất cả mấy cháu lính phía trong máy bay này, ăn một…bữa trưa!
Cô tiếp viên sững người.
— Tất cả?
Bà gật đầu.
— Có rượu vang, thì cho xin mỗi cháu một ly nhỏ.
— Hôm nay, nhìn chắc các cháu di chuyển cũng đã mệt!
Tiếp viên nhìn bà hồi lâu.
— Bà chắc chứ?
— Chắc.
— Nhưng số tiền…
—…Cám ơn! Bà đưa đủ rồi!
Cô tiếp viên cầm tiền, nhìn bà mà đôi mắt ướt đỏ hoe!
Ít phút sau…
Những khay thức ăn nóng được mang tới.
Đám lính trẻ nhìn nhau ngạc nhiên.
— Có ai trả nhầm không?
— Chúng tôi đâu đặt.
Tiếp viên cười:
— Hôm nay có một vị khách Việt đặc biệt trên máy bay này, muốn mời tất cả các Bạn!
Cả khoang máy bay xôn xao.
Một cậu đứng dậy:
— Ai vậy?
Tiếp viên chỉ mỉm cười.
— Bí mật.
******
Ăn xong.
Một nhóm lính nhất quyết đi tìm ân nhân.
Họ đi từng hàng ghế.
Cuối cùng dừng trước một phụ nữ Á Đông nhỏ bé.
— Thưa bà…
— Bà có phải…
Bà cười hiền.
— Phải.
Một cậu lính gần như nghẹn lời.
— Sao bà lại làm vậy?
Bà chỉ đáp rất nhẹ:
— Vì các con mặc quân phục! nhất là trong Binh chủng Thủy Quân Lục Chiến!
Không khí bỗng im lặng.
Một cô gái hỏi:
— Bà có người thân trong quân đội?
Bà mở chiếc ví.
Lấy tấm ảnh cũ.
— Nó là con trai tôi! Một Hạ Sĩ Thủy Quân Lục Chiến!
Mọi người chuyền tay nhau xem tấm hình.
Một người đọc thành tiếng:
“Hạ sĩ Lê Ngọc Bình!”
— Anh ấy đâu rồi, thưa bà?
Bà nhìn ra cửa sổ.
Rất lâu.
Rồi khẽ nói:
— Đang chờ tôi…
…ở…Arlington!
Không ai hiểu.
Một cậu hỏi nhỏ:
— Anh ấy đóng quân ở đó?
Bà lắc đầu.
— Không…
Con tôi nằm ở Nghĩa trang Quốc gia Arlington!
“Nó” hy sinh ở chiến trường Iraq, hơn hai mươi năm trước.
Cả khoang máy bay bỗng lặng im như tờ!
Một cô gái lính chợt ôm mặt bật khóc.
Một chàng trai cúi đầu rất lâu.
Không ai còn biết phải nói gì.
******
Hơn 4 tiếng đồng hồ, rồi máy bay hạ cánh.
Những người lính cứ nghĩ câu chuyện kết thúc ở đó.
Nhưng khi bà Kim Hoàn bước ra khu nhận hành lý, phía sau bỗng vang lên:
— Ma’am! Thưa bà!
Bà quay lại, ngạc nhiên.
Toàn bộ đoàn quân nhân đứng ngay ngắn thành hai hàng.
Người chỉ huy bước tới.
— Nếu bà đồng ý…
— Hôm nay cho phép chúng tôi được đưa bà đến gặp con trai.
Bà ngỡ ngàng.
— Các cháu… không cần mất công như thế!
— Đó là điều chúng tôi phải làm, tất cả muốn làm!_
Buổi chiều hôm đó.
Nghĩa trang Quốc gia Arlington.
Những hàng bia trắng chạy dài đến tận chân trời.
Gió tháng Tám thổi nhè nhẹ.
Bà Kim Hoàn chậm chạp bước đến ngôi mộ quen thuộc.
Bà đặt bó hoa xuống.
Cẩn thận lau từng hạt bụi trên bia đá.
Khẽ nói:
— Má đến rồi đây… rồi!…con!
Đúng lúc ấy…
Tiếng hô vang lên dõng dạc.
“Attention!” Tất cả chú ý!
Hai mươi quân nhân trẻ đứng thành đội hình.
Người chỉ huy ra lệnh.
Tất cả cùng kính cẩn đưa tay chào, hàng ngũ thẳng tắp!
Một người lính mang vòng hoa tiến lên.
Một người khác cúi đầu đọc lời tưởng niệm, còn có cả tiếng kèn!…vang vọng cuộn bay vào chiều gió!
Không ai bảo ai.
Tất cả đều đứng nghiêm như đang tiễn biệt một chiến hữu vừa nằm xuống hôm qua!
Nước mắt bà Kim Hoàn không thể kìm, cứ lăn dài trên gò má!
Suốt hơn hai mươi năm.
Đây là lần đầu tiên, bà không còn đứng một mình trước mộ con! chung quanh “nó” còn có đồng đội!
Lễ xong.
Một chàng lính trẻ tiến lại.
Giọng nghẹn ngào.
— Thưa bác…
Nếu ngày nào đó…
Con cũng nằm xuống…
Con mong mẹ con cũng gặp được những người như bác.
Bà nắm chặt tay cậu.
— Không! Không được!
Má chỉ mong…
Các con, sau đời lính, đều bình an trở về với mẹ mình!
******
Chiều xuống dần.
Ánh nắng cuối ngày phủ vàng óng ánh, trên những hàng bia trắng.
Gió khẽ lay lá cờ nhỏ cắm trước mộ.
Bà Kim Hoàn vuốt nhẹ trên tấm bia.
Khẽ hôn lên dòng tên con trai.
Nhưng lần này…
Sau lưng bà không còn là khoảng lặng.
Có gần hai mươi người lính trẻ, vẫn đứng nghiêm trang như tượng đá, lồng lộng trong gió chiều.
Họ không cùng huyết thống.
Không cùng màu da.
Không cùng nơi sinh.
Nhưng họ cùng gọi người nằm dưới bia đá ấy bằng một tiếng gọi rất thiêng liêng:
Tình Chiến Hữu!
Và người mẹ Việt Nam năm ấy hiểu rằng…
Con trai mình chưa bao giờ cô độc.
Ở Arlington, con vẫn còn đồng đội! và khắp nơi!
Và trong mùa Vu Lan ấy, cuộc đoàn tụ của hai mẹ con đã có thêm một gia đình mới! Như tình ruột thịt, như trong câu hát: “Cho tôi xin một mộ phần, bên ngàn Chiến Hữu của tôi!”
(LVH Mùa Vu Lan 2026)
Truyện ngắn: Chiếc Ghế Trống Bên Hồ Lake Cunningham
Lê V Hải
Tháng Bảy, giữa mùa hè, San Jose rực nắng.
Mặt hồ Lake Cunningham lấp lánh như dát vàng dưới ánh nắng mặt trời. Những cơn gió nhẹ khẽ lay hàng liễu, để từng cành cây mềm mại nghiêng mình soi bóng xuống mặt nước. Tiếng trẻ con cười đùa vang lên khắp công viên, hòa cùng tiếng nhạc và hương thơm từ những bếp thịt nướng, tạo nên bầu không khí ấm áp của Ngày Hè Của Lính.
Những người lính năm xưa lại gặp nhau.
Có người chống gậy.
Có người mái tóc đã bạc trắng.
Có người bước đi chậm chạp vì đôi chân vẫn còn mang dấu tích của những mảnh đạn năm xưa.
Thế nhưng, khi nhìn thấy nhau, ai cũng nở một nụ cười.
Bởi họ đều hiểu rằng, sau hơn nửa thế kỷ, mỗi lần còn có thể gặp lại nhau đều là một ân phước của cuộc đời.
Ông Hùng đến rất sớm.
Như suốt hơn mười năm qua, ông lặng lẽ mang theo hai chiếc ghế xếp cũ kỹ. Một chiếc dành cho mình. Chiếc còn lại được đặt ngay bên cạnh, vẫn để trống.
Không ai được ngồi vào chiếc ghế ấy.
Một cựu quân nhân trẻ hơn ông vài tuổi mỉm cười hỏi:
— Niên trưởng Hùng, hôm nay cũng chừa ghế cho ai vậy?
Ông nhìn chiếc ghế trống một lúc rồi khẽ đáp:
— Cho một người bạn… tên Dũng.
Cả nhóm bỗng im lặng.
Ai cũng biết cái tên ấy.
Đó là người bạn đã cứu mạng ông hơn nửa thế kỷ trước.
Mùa xuân năm ấy.
Giữa chiến trường miền Trung, mùa hè đỏ lửa phủ kín núi rừng.
Đơn vị của hai người bị bao vây.
Đạn từ bốn phía trút xuống như mưa.
Một mảnh pháo xé ngang vai khiến ông Hùng ngã gục. Máu nhanh chóng thấm đỏ cả vạt áo. Trong cơn choáng váng, ông chỉ còn nghe tiếng Dũng gọi thật lớn:
— Cố lên, Hùng! Đừng bỏ cuộc! Tao đưa mày ra!
Ông cố mở mắt, thều thào:
— Mày chạy đi…
Dũng lắc đầu.
— Không! Người lính Việt Nam Cộng Hòa không bỏ anh em. Không bỏ đồng đội.
Nói rồi, anh lao tới, cúi xuống cõng Hùng trên lưng.
Từng bước…
Từng bước…
Anh gắng gượng tiến lên giữa làn đạn dày đặc. Chỉ còn vài chục mét nữa là tới được giao thông hào.
Bất ngờ, một loạt đạn nổ chát chúa.
Dũng khựng lại.
Máu từ sau lưng anh loang đỏ cả chiếc áo trận.
Dồn chút sức lực cuối cùng, anh vẫn cố đẩy Hùng xuống giao thông hào an toàn. Trên môi thoáng hiện một nụ cười, anh thì thầm:
— Ráng sống… nghe mày…
Đó là những lời cuối cùng.
Dũng ngã xuống.
Anh không bao giờ đứng dậy nữa.
Ông Hùng được cứu.
Còn người đã cứu ông thì vĩnh viễn nằm lại nơi chiến trường.
Không tìm thấy thi thể.
Không một nấm mồ.
Cũng không một tấm bia ghi tên.
Ngày đất nước đổi thay.
Ông Hùng trải qua nhiều năm trong lao tù.
Đến khi được sang Hoa Kỳ theo diện HO, trước lúc rời Việt Nam, việc đầu tiên ông làm là tìm đến căn nhà nhỏ của Dũng.
Người vợ trẻ ra mở cửa.
Một cậu bé khoảng sáu tuổi lặng lẽ nép sau lưng mẹ.
Đôi mắt của cậu giống hệt cha mình.
Ông Hùng đứng lặng.
Ông lấy tất cả số tiền ít ỏi còn trong túi, nhẹ nhàng đặt lên bàn.
— Đây không phải là tiền đền đáp.
Ông ngừng lại một lúc rồi nói tiếp:
— Đây là món nợ ân tình mà suốt đời tôi không bao giờ trả hết. Nếu ngày ấy Dũng không đẩy tôi xuống giao thông hào… thì người nằm lại chiến trường đã là tôi.
Người vợ đưa hai tay ôm mặt, bật khóc.
Cậu bé Vinh vẫn chưa hiểu chuyện gì đang xảy ra.
Đôi mắt trong veo của cậu chỉ lặng lẽ nhìn người cựu quân nhân đứng trước mặt.
Trước khi rời đi, ông Hùng cúi xuống xoa đầu Vinh.
— Con hãy lớn lên, sống cho thật tử tế. Đó cũng là điều ba con hằng mong.
Sang Hoa Kỳ.
Cuộc sống của một người mới định cư chưa bao giờ dễ dàng.
Ban ngày, ông rửa chén.
Ban đêm, ông đi lau hãng.
Cuối tuần, ông giao báo.
Có những ngày, ông chỉ ngủ ba, bốn tiếng.
Đồng lương kiếm được chẳng bao nhiêu.
Ông chỉ giữ lại vừa đủ để gia đình trang trải cuộc sống.
Phần còn lại…
Tháng nào ông cũng lặng lẽ gửi về Việt Nam cho vợ con của Dũng.
Không thiếu một tháng.
Có người hỏi:
— Sao ông phải cực khổ như vậy?
Ông chỉ mỉm cười.
— Tôi đang trả một món nợ sinh mạng.
Năm tháng lặng lẽ trôi qua.
Vinh lớn lên, ngoan ngoãn và chăm chỉ học hành.
Suốt những năm ấy, ông Hùng vẫn âm thầm gửi tiền về giúp mẹ con anh.
Đến ngày nhận được học bổng sang Hoa Kỳ du học, người đầu tiên Vinh muốn tìm để nói lời cảm ơn chính là ông Hùng.
Thế nhưng…
Ông đã dọn đi nơi khác.
Mọi liên lạc đều bặt vô âm tín.
Sau khi tốt nghiệp đại học, Vinh được một tập đoàn công nghệ lớn tuyển dụng và ở lại Hoa Kỳ làm việc.
Ít năm sau, mẹ anh cũng qua đời.
Trước lúc nhắm mắt, bà trao cho con trai chiếc ví cũ của chồng.
Bên trong là một tấm ảnh đã ngả màu theo năm tháng.
Trong ảnh, hai người lính trẻ đứng sát bên nhau, tay cầm súng, ánh mắt rạng ngời.
Một người là cha anh.
Người còn lại…
là ông Hùng.
Bà nắm chặt tay con trai, giọng yếu dần:
— Con hãy tìm cho được bác Hùng.
Bà khẽ dừng lại, rồi nói tiếp:
— Đối với gia đình mình… bác ấy chính là người thân cuối cùng của ba con.
Suốt gần bốn năm, Vinh miệt mài dò hỏi tin tức về ông Hùng.
Anh tìm đến các hội đoàn cựu quân nhân, từ Không Quân, Thủy Quân Lục Chiến đến Nhảy Dù. Anh có mặt trong những buổi chào cờ, những ngày tưởng niệm và hầu như không bỏ lỡ một dịp hội ngộ nào của cộng đồng cựu quân nhân.
Nhưng tất cả đều vô vọng.
Cho đến một ngày…
Một người mỉm cười hỏi:
— Cậu muốn tìm ông Hùng phải không?
Vinh gật đầu.
Người ấy chậm rãi đáp:
— Chủ nhật tới, cứ ra Ngày Hè Của Lính bên hồ Lake Cunningham. Hơn mười năm nay, năm nào ông ấy cũng có mặt.
Sáng hôm ấy, ông Hùng vẫn lặng lẽ ngồi bên hai chiếc ghế quen thuộc.
Chiếc bên cạnh vẫn để trống.
Một người thanh niên chậm rãi bước đến.
Giọng anh run lên:
— Bác… có phải bác Hùng không?
Ông ngẩng đầu nhìn.
— Phải…
Người thanh niên nghẹn ngào:
— Cháu là Vinh… con trai của ba Dũng.
Chiếc ly cà phê trên tay ông Hùng tuột khỏi tay, rơi xuống đất.
Ông đứng sững.
Đôi mắt như không tin vào người đang đứng trước mặt.
Rồi bất chợt, ông bước tới ôm chầm lấy Vinh.
Một người tóc đã bạc.
Một người vừa bước vào tuổi trưởng thành.
Hai người ôm nhau thật chặt.
Không ai nói thêm một lời.
Chỉ có những giọt nước mắt lặng lẽ rơi.
Sau hơn nửa thế kỷ, người ở lại và người con của người đã khuất cuối cùng cũng tìm được nhau.
Vinh khẽ lấy từ túi áo ra một tấm ảnh cũ.
Tấm ảnh đã được ép nhựa cẩn thận, như thể ai đó đã gìn giữ nó suốt cả một đời.
Anh nhẹ nhàng trao cho ông Hùng.
— Cháu tìm thấy tấm hình này trong chiếc ví của ba. Ba luôn mang theo đến những ngày cuối đời.
Đôi bàn tay ông Hùng run run đón lấy.
Trong tấm ảnh, hai chàng lính trẻ đứng vai kề vai, nở nụ cười rạng rỡ giữa một khoảng trời bình yên hiếm hoi của chiến tranh.
Không ai có thể ngờ…
Chỉ ít lâu sau, một người sẽ vĩnh viễn nằm lại trên chiến trường.
Đôi mắt ông Hùng nhòa đi.
Những giọt nước mắt lặng lẽ lăn trên khuôn mặt đã hằn sâu dấu vết của thời gian.
Ông đưa bàn tay gầy guộc khẽ vuốt lên gương mặt người bạn trong ảnh.
Đôi môi run run.
— Dũng ơi…
Ông nghẹn lại.
— Mày vẫn còn đây.
Từ hôm ấy, Vinh thường xuyên đến thăm gia đình ông Hùng.
Anh trìu mến gọi ông là Ba Hùng.
Ông cũng xem Vinh như con ruột.
Ngôi nhà vốn lặng lẽ bỗng rộn rã tiếng cười và hơi ấm của một gia đình.
Con gái ông Hùng là Trâm, nhỏ hơn Vinh hai tuổi.
Hiền lành, chân thành và giản dị.
Họ quen nhau qua những bữa cơm gia đình, những lần cùng đi lễ và những buổi sinh hoạt của cộng đồng.
Tình yêu đến nhẹ nhàng, tự lúc nào không hay.
Ngày cưới, trên bàn thờ gia tiên, bên cạnh di ảnh của cha mẹ hai bên, có một tấm ảnh được đặt ở vị trí trang trọng nhất.
Đó là tấm ảnh của hai người lính trẻ.
Đứng cạnh nhau.
Vai kề vai.
Vẫn nở nụ cười như ngày nào.
Chiều hôm ấy.
Sau khi khách khứa đã ra về, ông Hùng đứng lặng thật lâu trước di ảnh của Dũng.
Ông mỉm cười.
Đó có lẽ là nụ cười bình yên nhất trong suốt cuộc đời mình.
Ông khẽ nói:
— Dũng à…
Ông ngừng lại, như để lắng nghe người bạn năm xưa.
— Mày đã cứu tao một lần.
Hôm nay…
Con trai mày đã trở thành con rể tao.
Từ nay…
Hai gia đình mình đã thật sự là một.
Tao tin…
Ở một nơi rất xa…
Mày đang mỉm cười.
…
Ngoài sân, gió từ hồ Lake Cunningham lại miên man thổi về.
Nhẹ như một cái bắt tay của người chiến hữu sau hơn nửa thế kỷ xa cách.
Chiếc ghế trống vẫn còn đó.
Nhưng lần đầu tiên sau hơn năm mươi năm, ông Hùng không còn thấy chiếc ghế ấy cô đơn nữa.
Ông hiểu rằng Dũng chưa bao giờ rời xa mình.
Anh vẫn hiện diện trong lời hứa năm nào, trong nghĩa tình của những người còn sống và trong hạnh phúc của các con hôm nay.
Có những người lính tuy đã nằm xuống, nhưng chưa bao giờ rời khỏi hàng ngũ.
Họ vẫn tiếp tục bước đi trong ký ức của đồng đội, trong lòng biết ơn của những người ở lại và trong những thế hệ được tiếp nối bằng tình yêu thương.
Bởi lời thề của người lính Việt Nam Cộng Hòa chưa bao giờ cũ:
“Không bỏ anh em. Không bỏ đồng đội.”
Và như lời nguyện của bao người lính năm xưa:
“Xin cho tôi một mộ phần, bên ngàn chiến hữu của tôi.”
San Jose, ngày 18 tháng 7 năm 2026 Người Lính LVH
Truyện Ngắn: “Tấm Chi Phiếu Không Có Tên Người Cho!”
Tôi tên là Thiên Nga, một thiện nguyện viên của Hội Tương Trợ Thương Binh VNCH. Gần mười năm nay, năm nào tôi cũng có mặt trong chương trình này. Không phải vì trách nhiệm, mà vì một lời hứa với cha.
Cha tôi là một sĩ quan Quân lực Việt Nam Cộng Hòa. Trước khi qua đời, ông nắm chặt tay tôi và chậm rãi dặn:
— Nga à, ba còn được lành lặn đến ngày hôm nay không phải vì ba may mắn hơn ai. Trên suốt chặng đường binh nghiệp, biết bao chiến hữu và những người lính dưới quyền đã ngã xuống, có người mất một phần thân thể để ba còn được sống. Sau này, nếu có thể, con hãy thay ba giúp đỡ những thương binh ấy. Đó là món nợ ân tình mà ba suốt đời không trả hết.
Lời dặn ấy theo tôi suốt bao năm qua. Vì thế, sáng nay, tôi lại có mặt nơi đây.
Dù đã tham gia Ban Tổ chức gần mười năm, cứ mỗi khi đại nhạc hội đến gần, chúng tôi lại không khỏi thấp thỏm. Điều khiến mọi người lo lắng không phải là ca sĩ, cũng không phải chuyện bán vé, mà là liệu năm nay có quyên góp đủ tài chánh để tiếp tục giúp đỡ các chú thương phế binh còn kẹt lại quê nhà hay không.
Thế nhưng, suốt gần mười năm qua, có một điều kỳ lạ đã trở thành niềm hy vọng của Ban Tổ chức. Mỗi mùa đại nhạc hội, chúng tôi đều nhận được một phong bì màu vàng. Không có tên người gửi, không có địa chỉ, cũng chẳng có một lời nhắn. Bên trong chỉ có một tấm chi phiếu trị giá 50.000 đô la. Năm nào cũng vậy, chưa bao giờ đến trễ và cũng chưa bao giờ vắng mặt.
Ở cuối tấm chi phiếu chỉ có một dòng chữ ngắn ngủi:
“Một Người Mang Ơn.”
Không ai trong Ban Tổ chức biết ân nhân ấy là ai. Nhưng chính những tấm chi phiếu vô danh đó đã giúp duy trì biết bao chương trình, trong những năm tưởng chừng phải hủy bỏ vì thiếu ngân quỹ.
Đối với chúng tôi, người ân nhân ấy đã trao tặng nhiều hơn cả tiền bạc. Ông còn tiếp thêm niềm tin để chúng tôi tiếp tục con đường tri ân những người lính đã hy sinh một phần thân thể vì miền Nam Việt Nam.
Năm nay, điều mà Ban Tổ chức đã chờ đợi suốt bao năm cuối cùng cũng đã xảy ra. Người ký những tấm chi phiếu vô danh đã đồng ý gặp chúng tôi.
Đúng giờ hẹn, một người đàn ông khoảng ngoài năm mươi tuổi bước vào cùng một cụ ông chừng bảy mươi tuổi. Cả hai đều ăn mặc rất giản dị.
Sau vài câu chào hỏi, người đàn ông lớn tuổi mỉm cười giới thiệu:
— Đây là con trai tôi. Chính nó là người đã ký những tấm chi phiếu với dòng chữ: “Một Người Mang Ơn”.
Cả Ban Tổ Chức đều sững sờ. Cuối cùng, người phụ trách chương trình không giấu được sự xúc động, nhẹ nhàng hỏi:
— Thưa bác, vậy chắc ngày trước bác là một quân nhân của Quân lực Việt Nam Cộng Hòa?
Cụ ông mỉm cười.
— Là lính thì đúng…
Ông khẽ lắc đầu rồi nói tiếp:
— Nhưng nó không phải con ruột của tôi. Nó là con nuôi.
Mọi người bỗng im phăng phắc. Không ai hỏi thêm một lời nào.
Cụ ông chậm rãi quay nhìn lên sân khấu, nơi treo bức ảnh người lính Việt Nam Cộng Hòa. Đôi mắt ông đỏ hoe. Sau một hồi im lặng, ông cất giọng kể…
“Sau khi rời trại cải tạo được năm năm, tôi trở về với hai bàn tay trắng. Thân thể gầy gò vì những năm tháng tù đày, tôi mưu sinh bằng nghề chạy xe ôm. Mỗi buổi sáng, số tiền kiếm được chỉ đủ cho một ly cà phê đen, rồi lại bắt đầu một ngày dài len lỏi khắp phố phường tìm khách.
Tôi thường ghé một quán cơm bình dân ở đầu xóm để nghỉ chân. Chính nơi đó, ngày nào tôi cũng gặp một cậu bé chừng mười tuổi, gầy gò như que củi, lặng lẽ đứng nép ở một góc với chiếc lon sữa bò cũ trên tay. Nó không xin tiền, cũng chẳng xin ăn. Nó chỉ kiên nhẫn chờ khách dùng cơm xong. Ai còn thừa chút cơm hay miếng cá, nó mới rụt rè xin bỏ vào chiếc lon mang theo.
Cảnh ấy lặp đi lặp lại suốt hơn một năm, ngày nào cũng như ngày nào.
Một buổi chiều mưa, nhìn thằng bé đứng co ro trước hiên quán, tôi không cầm lòng được. Tôi gọi nó lại ngồi cùng bàn rồi hỏi:
— Con tên gì?
Nó lí nhí đáp:
— Dạ… Tuấn.
Tôi nhìn chiếc lon trên tay nó rồi hỏi tiếp:
— Con xin thức ăn về cho ai vậy?
Thằng bé trả lời ngay, như thể đã chuẩn bị sẵn câu trả lời ấy từ lâu:
— Dạ… nuôi heo.
Nói xong, nó cúi gằm mặt xuống đất. Không dám nhìn tôi.
Chỉ cần nhìn vào mắt nó, tôi biết ngay nó đang nói dối. Chiều hôm ấy, tôi lặng lẽ đi theo nó về nhà. Thật ra, đó chỉ là một căn chòi tồi tàn, dựng bằng những tấm tôn chắp vá; chung quanh hoàn toàn không có chuồng heo nào cả. Khi bước vào bên trong căn chòi, tôi thấy một người đàn ông mặc chiếc áo lính trận đã bạc màu, trên ngực vẫn còn huy hiệu hình con cọp mờ theo năm tháng, lặng lẽ ngồi trên chiếc xe lăn cũ kỹ. Nhìn kỹ mới thấy, ông chỉ còn một cánh tay, còn cả hai chân đều đã mất sau chiến tranh.
Dưới chân ông, một người phụ nữ gầy gò, xanh xao vì bệnh tật, đang nằm co quắp trên chiếc giường xếp cũ. Thấy thằng bé mang cơm về, bà cố gượng ngồi dậy. Hai vợ chồng lặng lẽ ăn những phần cơm thừa mà nó mang về.
Tôi đứng chết lặng.
Người đàn ông ngẩng đầu nhìn tôi rồi khẽ mỉm cười. Ông nói nhỏ:
— Xin lỗi anh. Vợ chồng tôi đều bị liệt, không thể đi lại được. Nhà nghèo quá, nên thằng nhỏ phải vất vả mưu sinh từng ngày.
Tôi quay mặt đi. Là một người đàn ông, vậy mà tôi không sao cầm được nước mắt.
Từ hôm đó, tôi mới hiểu rằng thằng bé không hề đi xin ăn. Nó lặng lẽ nhặt nhạnh từng hạt cơm, từng miếng bánh người ta bỏ lại để nuôi người cha thương phế binh và người mẹ bệnh tật. Mới mười tuổi đầu, nó đã phải gánh trên vai cả một gia đình.
Ít lâu sau, tôi được sang Mỹ theo diện HO. Ngày bước lên máy bay, lòng tôi vẫn day dứt và áy náy vì phải bỏ lại thằng bé cùng gia đình nó phía sau. Cuối cùng, tôi quyết định làm hồ sơ nhận Tuấn làm con nuôi.
Phải mất nhiều năm chờ đợi, Tuấn mới được sang Hoa Kỳ theo diện đoàn tụ. Dù đã bỏ học từ lâu, nó học rất giỏi. Ban ngày đi học, ban đêm đi làm, dành dụm được đồng nào, nó đều gửi về Việt Nam phụng dưỡng cha mẹ.
Ra trường, Tuấn trở thành kỹ sư. Vài năm sau, nó thành lập công ty riêng. Công việc phát triển nhanh đến mức ngay cả tôi cũng không ngờ tới.
Nhưng giữa bao thành công ấy, điều đầu tiên Tuấn nghĩ đến vẫn là người cha thương phế binh và người mẹ bệnh tật ở quê nhà. Nó đều đặn gửi tiền về chăm lo cho cha mẹ cho đến ngày cả hai ông bà lần lượt qua đời.”
Ông lão quay sang nhìn người đàn ông trung niên, nở một nụ cười hiền.
— Điều làm tôi vui nhất là… đến bây giờ nó vẫn chưa bao giờ quên chiếc lon sữa bò cũ năm nào.
Người đàn ông trung niên cúi đầu. Giọng anh nghẹn lại.
— Thưa cô Nga… nếu ngày ấy cha nuôi tôi không lặng lẽ đi theo tôi về căn chòi nhỏ ấy… có lẽ cuộc đời tôi đã rẽ sang một hướng khác, vẫn chìm trong những tháng ngày tăm tối.
Anh dừng lại một lúc rồi nói tiếp:
— Tôi biết những tấm chi phiếu của mình không thể giúp được tất cả các chú thương phế binh. Nhưng ít ra, tôi còn có cơ hội thay cha nuôi trả lại món nợ ân tình mà ông luôn mang trong lòng.
Anh nhìn về phía những chiếc thùng quyên góp đặt trước sân khấu.
— Hôm nay, nếu cô cho phép… tôi muốn được cầm một chiếc thùng để đi xin tình thương cho các chú.
Tôi khẽ gật đầu rồi hỏi:
— Nhưng… sao anh biết tên tôi?
Anh mỉm cười.
— Vì suốt bao năm qua, tôi vẫn âm thầm đến dự hầu như tất cả những kỳ đại nhạc hội có cô tham gia.
Tôi chợt thấy mặt mình nóng bừng. Dù trong lòng đã có câu trả lời, tôi vẫn khẽ hỏi:
— Vậy… những tấm chi phiếu năm mươi ngàn đô-la suốt bao năm qua… đều là của anh sao?
Anh lắc đầu.
— Không…
Anh mỉm cười, ánh mắt xa xăm.
— Đó là của… một thằng bé từng đi xin cơm thừa để nuôi người cha thương phế binh và người mẹ bệnh tật.
Rồi anh nhìn sang người cha nuôi đang ngồi bên cạnh.
— Hôm nay, nó chỉ thay cha mình tiếp tục trả món nợ ân tình ấy mà thôi.
Đại nhạc hội bắt đầu.
Khán phòng chật kín người. Tiếng hát cất lên:
“… Cám ơn anh, người thương binh năm cũ…”
Cả khán phòng đồng loạt đứng dậy vỗ tay.
Không ai biết…
Ở hàng ghế cuối, có một ông lão tóc bạc đang lặng lẽ lau nước mắt.
Ngồi bên cạnh là người con nuôi năm nào.
Hai cha con nắm chặt tay nhau.
Không ai nói một lời.
Trên sân khấu, ánh đèn vẫn rực sáng.
Dưới khán phòng, biết bao trái tim lặng lẽ rung lên.
Có người đã hy sinh một phần thân thể cho Tổ quốc.
Có người đã hy sinh cả tuổi thơ để cứu gia đình mình.
Và cũng có những người âm thầm trả món nợ ân tình bằng cả cuộc đời, chẳng cần ai biết đến.
Cuối chương trình, Ban Tổ Chức mở phong bì quyên góp đặc biệt.
Bên trong là tấm chi phiếu trị giá 100.000 đô-la.
Kèm theo chỉ một mảnh giấy nhỏ:
“Em một nửa, anh một nửa.”
Ở phía dưới vẫn là dòng chữ quen thuộc:
“Một Người Mang Ơn.”
Thiên Nga mỉm cười.
Cô hiểu rằng, từ hôm nay, người mang ơn không còn chỉ có một.
Món nợ ân tình ấy… đang được tiếp nối.
Bởi có những nghĩa tình không bao giờ trả hết.
Chúng chỉ được truyền từ trái tim này sang trái tim khác.
Như một ngọn lửa.
Tiếp tục trao yêu thương cho người khác nhé, người bạn quý mến của tôi!
Hận thù chỉ mang đến chia ly và tàn phá. Chỉ có tình thương mới có thể biến thế giới này thành một thiên đàng mà thôi.
San Jose, ngày 20 tháng 7 năm 2026 (LVH)
VTLV – TRANG ĐẶC BIỆT Chào Mừng Thi Sĩ TRẦN VẤN LỆ.
==
Lời Ban Biên Tập: VTLV có hỏi xin thi nhân cho vài dòng tiểu sử và chân dung, để giới thiệu lên trang nhà. Nhưng chưa nhận được, và tác giả cũng đã gửi tặng VTLV thêm mấy bài thơ hay tuyệt vời. Cho nên, VTLV “không thể chờ”, mà phải đi… lượm vòng vòng “trên mây” kiếm được tấm hình này, và xin tóm tắt mấy lời giới thiệu vui vui như sau, khi nào thi nhân gửi hình khác và bản tiệu sử đầy đủ BBT sẽ thay lại. Mong nhà thơ đừng có …rầy tội nghiệp:
Tóm tắt tiểu sử:
Nhà thơ Trần Vấn Lệ/Sinh quán tại Phan Thiết
Cựu Giáo sư, Sĩ Quan VNCH/Sang Hoa Kỳ diện HO
Sống tại Thành phố Thiên Thần/Tiểu bang có loài hoa Anh Túc là Chủ Tể
Sáng tác: không tính xuể/Bút hiệu: đếm không cùng…(Trần Vấn Lệ – Trần Trung Tá – Trần Tú Uyên…)
==
==
VTLV CHÀO MỪNG THI SĨ TRẦN VẤN LỆ
*
LẠC VIỆT thi đàn lại nở hoa
VĂN THƠ trải thảm rước vào nhà
TRẦN TRUNG TÁ chữ cài châu báu
TRẦN VẤN LỆ câu cẩn ngọc ngà
Lời chảy xôn xao chim ríu rít
Ý tràn dào dạt gió ngân nga
Mừng nay vườn nội thêm tùng bách
Chung sức bảo tồn tiếng nước ta.
Phương Hoa – VTLV
JUN, 23, 2026
THƠ HỌA CHÀO MỪNG THI SĨ TRẦN VẤN LỆ – NGUYỄN HUY KHÔI
==
GỞI THI NHÂN TRẦN VẤN LỆ – NGUYỄN HUY KHÔI
(Tân hội viên VTLV)
Thêm BÔNG, vườn rộ thắm mầu HOA,
Bằng hữu mừng huynh nhập Hội Nhà!
Góp sức điểm tô hồn bút ngọc,
Đồng tâm khai sáng mạch thơ ngà!
Trà châm Hương Nghĩa ,…vui hoan hỷ,
Tửu chuốc Men Tình,…thú ngất nga!
Chuốt ý, trau vần gìn bản sắc…
Bảo tồn văn hóa Việt Nam ta!
Nguyễn Huy Khôi
24-6-2026
==
THƠ HỌA CHÀO MỪNG THI SĨ TRẦN VẤN LỆ – CAO MỴ NHÂN
CHÀO MỪNG THI SĨ TRẦN VẤN LỆ – NHẬP HỘI TRI ÂM VĂN THƠ LẠC VIỆT
Họa vần Thơ PHƯƠNG HOA MỪNG ĐÓN TÂN HỘI VIÊN TRẦN VẤN LỆ THI SĨ
(Sau 30 năm tái ngộ – CMN)
Ba mươi năm Lệ thấm khai hoa
Châu ngọc xa xưa sáng mái nhà
Bến cạn Tầm Dương tô ánh tuyết
Cầu sương Thệ Thuỷ điểm vầng nga
Trở về LẠC VIỆT vui men cúc
Hòa hợp VĂN THƠ thấu bút ngà
Mời khách ung dung bàn xướng hoạ
Cùng bao tri kỷ biển trời ta …
Hawthorne 23 – 6 – 2026
CAO MỴ NHÂN
==
THƠ HỌACHÀO MỪNG THI SĨ TRẦN VẤN LỆ – QUANG HÀ
==
CHÀO MỪNG THI SĨ TRẦN VẤN LỆ – BÀIHỌA QUANG HÀ
LẠC VIỆT vui mừng trải chiếu hoa
Mời TRẦN THI SĨ đến chung nhà
Hồn văn Phan Thiết ngời sao biển
Lực bút Thiên Thần* rạng bóng nga
Mặc khách hân hoan chào Thước ngọc**
Tao nhân vinh dự đón Thơ ngà
Chung tay góp ý đồng tâm nguyện
Gìn giữ chân truyền chữ Việt ta.
Quang Hà, 24/6/2026
*Thiên Thần: Los Angeles: tên thành phố thi sĩ TVL cư trú
** Trước 1975, Ông Trần Vấn Lệ là Giáo Sư.
==
THƠ HỌA NGUYỄN HUY KHÔI
==
GỞI NHỊ VỊQUANG HÀ – VẤN LỆ – BÀI HỌANGUYỄN HUY KHÔI
(Hội viên VTLV)
Chúc mừng nhị vị góp TINH HOA,
Đồng khí tương giao hiệp một nhà,
VẤN LỆ – thôi xao sành bút diệu,
QUANG HÀ – trau chuốt nuột thi ngà!
Văn Nhân xứng bậc – nâng tầm vóc,
Lạc Việt lưu danh – mãi tiến xa!…
Cổ xúy muôn NGƯỜI gìn CỘI RỄ
TAO ĐÀN tỏa rạng sáng GƯƠNG NGA!
Nguyễn Huy Khôi
26-6-2026
==
QUANG HÀ HỌA ĐÁP LỄ NGUYỄN HUY KHÔI
DÁM ĐÂU – QUANG HÀ
Xôn xao thuyền đỗ “BẾN HOÀNG HOA”
Chẳng quản đường gần với dặm xa
Tiền bối công lao gầy nhóm hội
Vãn sinh tâm nguyện giữ ngôi nhà
VĂN THƠ bút vẽ chân trời sáng
LẠC VIỆT lòng soi bóng nguyệt nga
Tiểu đệ ví là bông cỏ dại
Thì đâu dám nhận tước “thi ngà”!
Quang Hà kính họa
27/6/2026
==
==
Để CHÀO MỪNG THI SĨ TRẦN VẤN LỆ GIA NHẬP DIỄN ĐÀN VĂN THƠ LẠC VIỆT,
CAO MỴ NHÂN GÓP BÀI THƠ “ VỀ BẾN CẠN “ Cùng VĂN THƠ LẠC VIỆT KHI ĐƯỢC TIN
THI SĨ TRẦN VẤN LỆ ĐÁO NHẬM VƯỜN ĐÀO TRI KỶ BỐN PHƯƠNG
*
VỀ BẾN CẠN . CAO MỴ NHÂN
Nét hoa vừa thấy đã tan theo
Sóng nước mênh mông giạt cánh bèo
Đành vớt thời gian tìm bóng bạn
Để buông vận hạn kiếm hình neo
Tầm Dương thủa ấy ai tri kỷ
Lạc Việt thời nay khách cột kèo
Nhật Nguyệt lênh đênh chờ tái ngộ
Thuyền về bến cạn nỗi sầu treo …
*
Bến cạn chiều sương khói mịt mù
Nhớ về nhân dáng khách chinh phu
Đã không tồn tại cùng xuân tận
Sao chẳng hẹn hò với mộng du
Đất trích một lần đi cách biệt
Tầm Dương mấy thủa loãng oan thù
Lữ hành trên chính quê hương cũ
Cố lý mơ hồ bóng chiến khu …
Hawthorne. 23 – 6 – 2026
CAO MỴ NHÂN
==
CHÙM THƠ TRẦN VẤN LỆ
==
Thơ Trần Vấn Lệ
.
Rồi… lại tới Ngày Lễ: Đón mừng Ngày Nhớ Cha!
Trước… ngày này, hôm qua / là Ngày Mừng Nhớ Mẹ!
.
Mẹ luôn luôn là thế: ưu tiên mọi tấm lòng!
Mẹ là biển là sông / rộng vô bờ vô bến…
.
Mẹ với Cha có hẹn / để cháu con nhớ về…
cái chỗ gọi là Quê – Tình Yêu Không Đong Đếm!…
.
Có người về Điểm Hẹn bây giờ là khói nhang…
nhưng những cánh tay choàng ôm đất trời ấm áp!
.
Có người về chậm chạp… vì gió táp mưa sa!
Chuyện của Đất Nước TA / hai Thế Kỷ Nước Mắt!
.
Tôi… thành thật thú thật: Tôi-trường-hợp-thứ-hai
… là đường xa mây bay… là dặm dài vô định!
.
Thương quá chớ, thời Lính: Mẹ Cha hằng mong con!
Thương là Thương, rất thương… những đứa con bất hiếu!
*
Em của tôi làm điệu: Hai mắt đang ướt kìa!
“Em nhớ Ba, không chia – Một Cái Hôn Giùm Với…”
.
Ôi người yêu tôi nói nghe buồn như trong mơ!
Và đây là… Bài Thơ: Happy Father’s Day em, đó!
.
Có người yêu bỗng nhỏ như giọt lệ lăn lăn…
Có người yêu như trăng… Vầng Trăng Tôi Gọi Nguyệt!
.
Em là lòng tha thiết tôi gửi về Cố Hương
Lòng đứa con tha phương bốn phương đường thiên lý!
.
Việt Nam nhìn từ Mỹ xa vời nhang khói bay!
Happy Father’s Day! Happy Father’s Day!
Trần Vấn Lệ
==
HOA BÌNH MINH MẤY NỤ
Hôm nay mặt trời thức sớm hơn tôi, mất rồi! Tôi chói mắt quá thôi! Tôi ghét mặt trời nhé!
Tôi mở cửa nhè nhẹ, nắng ào ào đi vô…Nắng cho tôi chùm hoa để xuống thềm thơm ngát…
Nắng vung tay nhẹ tát mặt tôi làm ngẩn ngơ! Hôm nay tôi không ngờ cái giờ mặt trời thức!
Thường thì mặt trời mọc khi còn sương kia mà! Chắc vì sương không sa tối hôm qua Đoan Ngọ?
Đèn đường còn sáng đỏ! Bốn giờ hơn! Ngỡ ngàng. Ánh điện vẫn vàng vàng ít nhiều có phai lợt…
Ý thơ buồn bay trớt, tôi chặn gió cầm hôn!
*
Ô là tôi dễ thương, tôi cầm được ngọn gió… Tôi nhìn ra thảm cỏ, cỏ có nắng xanh hơn…
… nhưng bướm thì chưa vờn và chim thì bay hết! Vườn tôi xanh xao thiệt chớ không phải xanh tươi!
Ngày Của Cha vui vui, tôi chợt nghĩ như vậy! Không biết ai có thấy… đời là giấc chiêm bao?
Lát nữa tôi làm sao? Pha cà phê ngồi uống? Một mình tôi thức muộn nhìn mùa Hè đang qua…
52 năm tôi còn / thấy mắt ai cũng đẹp! Tôi ráng sống phải phép: Nhìn Thôi Nói Thế Thôi!
52 năm nước trôi… trôi bớt vườn cau Ngoại! Nhà nhà đều lợp mới / ngói mua ở Vĩnh Long!
Sư dẫn tôi ra đồng / nhìn… núi rừng trọc lóc. Tôi vuốt đầu chải tóc, tôi muốn bớt cho Sư…
Sư nói: “Tất cả như, Như Như thưa thí chủ! Bây giờ ai cũng đủ, bây giờ ai cũng no!”.
Ôi lời Sư thơm tho. Tôi nhìn chi thêm nữa?
Quê Hương mình được rứa, tôi về Huế đi tu… 52 năm quá lâu, gì mà không đổi khác?
Bài thơ này nhàn nhạt, tình quê không đậm đà? Tôi về không đi xa / khỏi cổng Chùa, mai mốt…
Trần Vấn Lệ
=
CÂU CHUYỆN CỦA BA NGƯỜI
TRONG CỘNG ĐỒNG BA TRIỆU NGƯỜI
*
Em yêu quý! Trời không mưa thì nắng.
Nắng ban ngày và mưa hay về đêm…
Mùa Hè năm nay Cali đất không mềm
Sáu tháng rồi không có mưa trút xuống…
.
Ngày như đêm ai cũng than là nóng
Người homeless cười khúc khích với lon bia
Xứ tự do nó chọn sống bên lề
Bạn hỏi sao? Nó nói Nhà Thờ khoá cửa…
.
“Tôi không phải là con của Chúa
Tôi là con của thiên hạ mọi người.
Tôi đã quân nhân, tôi được giải ngũ rồi
Tôi không nợ không nần không người yêu chì chiết…
.
Bạn bè ư? Thật tình tôi không biết
Bạn là ai? Thú thiệt có như không
Bao nhiêu năm, một-hai-ba-bốn đi cùng
Đi tới chỗ… Tan Hàng và Cố Gắng! (*)
.
Đi tới chỗ, biết đâu nằm Mả Lạng
ngó lên trời chịu đưng nắng và mưa…
Tôi làm thơ tôi làm thơ tôi làm thơ
Tôi in sách bán có tiền… tôi sống!
.
Người ta nói Sống Để Mà Hy Vọng,
Đời Thiên Thu bao cái Bóng Thời Gian?
Bao nhiêu bình minh, bao nhiêu chiều tàn
Hai chữ Đá Vàng chấm mực đen và viết!
.
Tên nước tôi nguyên nó là Nam Việt (**)
Lệnh của Tàu thành ra Nước Việt Nam
Tôi nhắc bao lần, tôi nói như van,
Không ai nghe tôi để đi làm Kách Mệnh!
.
Thôi thì thôi đời của tôi tôi tính:
Sống lề đường Thác được đốt ra tro!
Sông mồ hôi, biển nước mắt, không bờ
Hai chữ Đá Vàng là Giấc Mơ Bèo Bọt…”
.
Em ơi em cho anh hôn mái tóc
Tóc mai dài hay ngắn cũng… Tình Yêu!
Trần Vấn Lệ
(*) Khẩu lệnh của Quân Lực Việt Nam Cộng Hoà hô sau xong một cuộc tập họp. Anh em vui mà cứ hỏi nhau Cố Gắng là sao? Là… thấy sao trên cờ… trưa ngày 30-4-1975.
(**) Nguyễn Ánh thống nhất sơn hà năm 1802, lên ngôi lấy niên hiệu Gia Long, đặt tên nước Nam Việt, cho sứ sang Tàu xin cầu phong làm An Nam Quốc Vương.
Ba năm sau (1802, 1803 và 1804), Tàu trả lời:
1, Nhất trí Gia Long làm An Nam Quốc Vương.
2, Tên nước là Việt Nam, chữ Việt phải viết với bộ Tẩu cấm dùng chữ Việt viết với bộ Mễ. Gia Long nhận lệnh, trối lại cho con tính toán giùm. Vua Minh Mạng lên kế nghiệp Gia Long năm 1820, đặt lại tên nước là Đại Nam.
Ngày 2-9-1945, cướp chính quyền thành công, Hồ Chí Minh Chúa Đảng Cộng Sản Đông Dương, làm Chủ Tịch nước thống nhất Bắc Trung Nam, tên nước là Việt Nam. Từ đó trở đi không có câu giải nghĩa.
Nhưng có hai sự kiện:
1, Dân Bắc Việt ùn ùn chạy trốn về phía Nam, 1954, cả triệu người, không nghe nói có ai chết dọc đường.
2, Cả triệu người ùn ùn cũng chạy về phía Nam hướng Malaysia, Singapore, Brunei, Indonesia, New Zealand, Australia, chết chìm ghe vô số kể, sống thì trôi giạt tới bờ và được thế giới cứu vớt toả đi khắp mọi nơi ở châu Âu, châu Mỹ, châu Úc…để sinh cơ lập nghiệp. Hiện có con số chính thức là 6 triệu bốn trăm ngàn người, tính luôn non 1 triệu người xuất khẩu lao động đi làm mướn hay được cho đi học nước ngoài mà từ tục tỉu là Du Học Sinh!
Bạn mình ơi, đọc Việt Nam Sử Lược của Trần Trọng Kim nha! Đọc Lịch Sử Còn Đó của Nguyễn Văn Lục nha! Nha! Nha!
==
Ở TRÊN TRỜI PHÍA BẮC
NẮNG VÀNG THU SẮP THU
Sáu tháng! Trời không mưa
Sáu tháng! Trời chỉ nắng
Trái khổ qua cứ đắng
mười hai tháng một năm!
.
Tôi không nghe ai than
về trời mưa trời nắng.
Bầu trời mây vẫn trắng
đời sống thì trong veo…
.
Thơ… chỉ một Huyền Kiêu
bốn mùa nhớ Chị Đẹp
em thơ đôi mắt biếc
theo dõi bước chị mình…
.
Chị kìa… trên đồng xanh
Chị kìa… trong ngày nắng
chị choàng cái khăn thắm
hái hoa trắng cầm tay…
.
Bốn mùa bốn đổi thay
Chị Đẹp đời chỉ một
Huyền Kiêu châm điếu thuốc
thả buồn lên ngọn cây…
.
Trên ngọn cây có mây
có một ngày sắp hết
sáu tháng tôi ngộ thiệt
nửa năm còn… rồi sao?
.
Chị Đẹp tôi chiêm bao
ở trên trời… phía Bắc
tháng Bảy mưa phơn phớt
nắng vàng Thu… sắp Thu…
Trần Vấn Lệ
==
==
VƯỜN VĂN THƠ LẠC VIỆT
Vườn Văn Thơ Lạc Việt /Hương tình cờ bay xa
Chạm nhằm đóa kỳ hoa/Nụ thần ươm nở nhuỵ
.
Gió mơn lòng tri kỷ/Vườn níu giữ hồn thơ
Nguyệt soi ánh sương mờ/Cung đàn thêm réo rắc
.
Cùng thi nhân thắt chặt/Đan sợi nắng bình minh
Ánh hồng tỏa lung linh/Rỡ ràng vui bút mực
.
Dẫu đời là mộng, thực/Dù dặm dài viễn phương
Cố hương hay tha hương/Lòng này chung một lối…
Phương Hoa – JUN 22, 2026
==
==
Phụ bổn:
KHÓI THUỐC VÀNG TAY – QUANG HÀ
Tôi đọc bài thơ Trần Vấn Lệ*
Nhắc đến mùi thơm khói Capstan
“Chiếc áo phong sương tình anh nặng”
Nhớ đến nao lòng thuở tóc xanh
.
Nhớ quán cà phê ngày xuống núi
Áo trận còn đeo lớp bụi đường
Nửa tháng mà sao nghe rỗng túi
Hề chi, ký sổ để chờ lương
.
Uống ngụm cà phê, nhả khói thơm
Thấy đời vẫn đẹp còn lên hương
Ngày mai mặc kệ, dù sao nữa…
Vẫn thả hồn theo những nụ hường
.
Ngày đi qua Cầu Dài Xuân Lâm
Dòng sông nao nao buồn thăng trầm
Tôi về như kẻ từng xa lạ
Đồng đội về đâu, ôi biệt tăm!
.
Khói thuốc xanh dòng thơ Quang Dũng
Đôi mắt Sơn Tây buồn tây phương
Khói thuốc vàng tay anh lính trận
Trên đồi biên giới, trấn quê hương.
Quang Hà, Aug. 2020
*“Một Trăm Bài Tứ Tuyệt Treo Vách Ngắm Chơi “
(Thơ Trần Vấn Lệ)
==
==
VĂN THƠ LẠC VIỆT: HÂN HOAN CHÀO MỪNG THI SĨ TRẦN VẤN LỆ
*Một tiếng thơ lâu năm, một tấm lòng rất trẻ, vừa ghé bến VTLV…
=
==
–Trong sinh hoạt văn chương, có những niềm vui đến bất ngờ như một cơn gió mát đầu hè, như một cánh thư ghé đúng lúc, khi…mở hộp thơ! làm cả “chiếc thuyền thơ” bỗng rộn ràng hẳn lên. Văn Thơ Lạc Việt hôm nay rất hân hạnh và vui mừng được chào đón thi sĩ Trần Vấn Lệ – một tên tuổi quen thuộc khắp nơi với nhiều người yêu thơ Việt, một “cổ thụ thi ca” mà giọng thơ vẫn xanh non, tình thơ vẫn tha thiết, và hồn thơ thì dường như… chưa chịu già theo năm tháng!
Nói vui một chút, VTLV vốn vẫn tự hào là nơi “ai yêu chữ nghĩa thì ghé, ai thương thơ thì ở lại”…đừng dzề! nhưng lần này niềm vui có phần… lớn hơn thường lệ: một thi sĩ “tiếng tăm lừng lẫy” đã tự tìm đến trang nhà VTLV, gửi thơ, rồi nhận lời tham gia gần như ngay lập tức. Thế là anh chị em trong nhà vừa mừng…như trúng số! vừa khoái chí, lại vừa thấy trang nhà mình như có thêm một bóng mát rất đẹp của thi ca và tình người. Giới thiệu thi sĩ này, 100 trang giấy…vẫn chưa đủ! nên chỉ xin phép ngắn gọn:
Thi sĩ Trần Vấn Lệ, sinh ngày 31 tháng 5 năm 1942 tại Xuân Phong, Phan Thiết, trưởng thành ở Đà Lạt, từng là giáo chức, rồi nhập ngũ năm 1966, là cựu sĩ quan VNCH, và đã trải qua những năm tháng tù đày từ 1975 đến 1981. Ông sang Hoa Kỳ theo diện H.O cuối năm 1989, hiện cư ngụ tại miền Nam California. Một đời người đi qua chiến tranh, lao tù, ly hương, nhưng thật quý thay, nhưng vẫn giữ được một tâm hồn nhẹ, một giọng thơ nồng, và một trái tim biết rung động trước quê hương, tình yêu, bạn bè, kỷ niệm, cùng những điều bình dị nhất của kiếp người.
Chỉ nhìn qua danh mục tác phẩm của ông cũng đủ thấy sức viết đáng nể và một đời gắn bó bền bỉ với thi ca:
Cám Ơn Em Tình Yêu, Ăn Của Rừng Rưng Rưng Nước Mắt, Vời Vợi, Viết Những Dòng Này, Từ Khi Em Là Nguyệt, Thơ và Cuộc Đời, Nắng Hoàng Hôn Còn Sót Mấy Câu Thơ, Tóc Gió Bay… cùng rất nhiều tập thơ đã được giới thiệu trên các trang văn học. Chỉ riêng tên sách thôi cũng đã nghe ra một cõi thơ rất riêng: có nắng, có gió, có hoàng hôn, có nhớ thương, có quê nhà, có bóng dáng người xưa và có cả những rung động không chịu tắt của một trái tim làm thơ.
Điều đáng quý ở thơ Trần Vấn Lệ là cái giọng rất riêng: vừa hồn nhiên, vừa từng trải; vừa tình tứ, vừa man mác; có lúc như trò chuyện, có lúc như thủ thỉ với chính mình; có nỗi buồn, nhưng không bi lụy; có hoài niệm, nhưng không nặng nề. Thơ ông nhiều khi tưởng như đang kể chuyện rất tự nhiên, vậy mà đọc kỹ lại thấy phía sau là cả một trời ký ức, một quãng đời, một tấm lòng.
Và nếu phải nói ngắn gọn về thơ Trần Vấn Lệ, có lẽ xin mượn một ý thế này: thơ ông là thơ của người đã đi qua nhiều dâu bể nhưng vẫn giữ được cái nhìn dịu dàng với đời; là thơ của một người từng nếm nhiều mất mát mà vẫn tin vào vẻ đẹp của tình yêu, tình quê, tình người và chữ nghĩa. Ở tuổi mười tám, xin lỗi lộn, tám mươi, vẫn làm thơ tình, thơ quê hương, thơ nhớ bạn, nhớ em, nhớ Đà Lạt, Phan Thiết, Dran, Ngoạn Mục… như thế, ấy cũng là một cách chiến thắng thời gian rất đẹp.
Văn Thơ Lạc Việt rất trân trọng tấm lòng chân tình của thi sĩ Trần Vấn Lệ khi ngỏ ý muốn “đi cùng các bạn!”, yêu đời sống tập thể, yêu sinh hoạt văn thơ, và xem đây như một bóng mát để cùng nương tựa trong tuổi đời chín chắn mà hồn thơ còn trẻ. Đó là lời tâm sự mộc mạc nhưng đẹp vô cùng. Với anh chị em VTLV, được đón một nhà thơ đến không chỉ là thêm một tác giả, mà còn là thêm một người anh lớn, một người bạn văn, một tiếng nói, một kỷ niệm, một vốn quý cho ngôi nhà chung.
Xin được thay mặt anh chị em Văn Thơ Lạc Việt, hân hoan và nồng nhiệt chào mừng thi sĩ Trần Vấn Lệ đến với gia đình VTLV. Kính chúc thi sĩ luôn dồi dào sức khỏe, tinh thần an vui, ngày ngày còn hứng khởi với “em” thơ, với bạn văn, với con cháu, với những buổi sáng có nắng, những chiều có gió, và những đêm còn muốn ngồi lại với một câu thơ chưa viết hết.
Xin chúc cho cuộc hội ngộ này, sẽ là một duyên lành đẹp của văn chương: để VTLV có thêm một bóng mát và để bóng mát ấy còn tiếp tục cho ra hoa, ra lá, ra thơ… thật lâu!…dài lâu!
Chưa Bao Giờ Có Tin Vui Như Thế! “Cơ Hội Vàng!” Khác Gì Trúng Số! Cho Bệnh Nhân Mỹ! Thuốc Kê Toa Sẽ Giảm Giá Mạnh, Bán Trực Tiếp Cho Bệnh Nhân! Áp Dụng Vào Năm Tới!
Một thay đổi lịch sử đang đến gần: Nhiều tập đoàn dược phẩm hàng đầu thế giới như Pfizer, Sanofi, Eli Lilly, Novo Nordisk, AstraZeneca, Novartis, Roche… vừa đồng loạt công bố kế hoạch giảm giá thuốc mạnh mẽ và bán trực tiếp cho bệnh nhân Mỹ, bỏ qua khâu “trung gian” ăn lời khủng khiếp, vốn khiến giá thuốc cao ngất ngưởng!
Từ đầu năm tới, 2026, Chính phủ Hoa Kỳ sẽ ra mắt trang web TrumpRx.gov, để bệnh nhân mua thuốc với giá ưu đãi, không cần qua bảo hiểm hay nhà thuốc trung gian. -Sanofi (Pháp): Insulin chỉ còn 35 USD/tháng, áp dụng cho mọi bệnh nhân có toa, bất kể có bảo hiểm hay không. -Novo Nordisk (Đan Mạch): Thuốc tiểu đường Ozempic bán trực tiếp với giá 499 USD/tháng, rẻ hơn nhiều so với giá thị trường.
-Eli Lilly (Mỹ): Bán trực tiếp thuốc giảm cân Zepbound qua website riêng. -AstraZeneca (Anh): Giảm tới 70% giá thuốc tiểu đường và hen suyễn. -Pfizer (Mỹ): Cam kết bán thuốc trong chương trình Medicaid bằng giá các nước phát triển khác, đồng thời đầu tư lớn vào sản xuất trong nước. -Sanofi, Roche, Novartis… cũng lần lượt tung các gói giảm giá, mở nền tảng bán trực tiếp, giúp bệnh nhân tiết kiệm từ 50% – 90% chi phí thuốc kê toa.
Theo sắc lệnh hành pháp mới, nếu các công ty dược không thực hiện đúng cam kết, chính phủ sẽ áp thêm thuế và cho phép nhập khẩu thuốc giá rẻ để bảo vệ bệnh nhân
Ý Nghĩa Tin Vui Này!
Đây là tin cực vui cho hàng triệu người Mỹ – đặc biệt là những bệnh nhân nan y, hay phải dùng thuốc dài hạn. Nếu trước đây một mũi thuốc ở Mỹ có giá 1.300 USD, trong khi tại Anh chỉ 88 USD, thì sắp tới, khoảng cách phi lý này sẽ được xóa bỏ.
Bệnh nhân sẽ mua thuốc trực tiếp, giá giảm mạnh, không lo bảo hiểm hay thủ tục rườm rà – một bước ngoặt lịch sử giúp người dân tiếp cận y tế công bằng hơn.
Có thể nói, đây là “cơ hội vàng!” như trúng số! cho những người đang chống chọi bệnh tật: Thuốc rẻ hơn, dễ mua hơn, và cơ hội sống được nới rộng từng ngày.
Tù Nhân Lương Tâm Vương Văn Thả, Mang Nhiều Dấu Hiệu Bị Đánh Đập, Tra Tấn Cho Đến Chết!
Dựa trên các hãng thông tấn quốc tế: Reuter, CBS News,… có thể tổng hợp và đi đến kết luận rằng, cái chết của tù nhân lương tâm, tín đồ Phật Giáo Hòa Hảo hiền hòa Vương Văn Thả, mang nhiều dấu hiệu bị đánh đập, tra tấn đến chết! thay vì cái gọi là “tự tử” như phía trại giam An Phước thông báo. Xin được trình bày rõ theo ba phần:
1. Những mâu thuẫn trong thông báo từ phía nhà cầm quyền
•Thông báo chậm trễ và mơ hồ: Gia đình chỉ được báo miệng sau nhiều ngày, không có giấy tờ chính thức, không có chứng cứ y tế, không có báo cáo khám nghiệm tử thi.
•Nguyên nhân “tự tử” không thuyết phục: Ông Thả đã kiên cường đấu tranh nhiều năm, nổi tiếng là người không khuất phục. Giả thuyết ông tự kết liễu trong tù hoàn toàn trái ngược với tính cách và tinh thần đấu tranh kiên định của ông.
•Vi phạm luật pháp hiện hành: Theo Điều 61, 62 của Luật Thi Hành Án Hình Sự 2019, trại giam phải cho gia đình nhận xác nếu có yêu cầu. Nhưng thay vào đó, họ tự ý chôn cất trong nghĩa trang nội bộ, hành động này vi phạm trắng trợn luật pháp Việt Nam.
2. Những dấu hiệu cho thấy có tra tấn, bạo hành
•Che giấu thi thể: Trại giam từ chối bàn giao xác, nghĩa là có điều khuất tất. Đây là cách làm thường thấy trong các vụ tù nhân bị đánh đập hoặc tra tấn đến chết.
•Tiền lệ nhiều vụ tương tự: Các trường hợp Đào Quang Thực (2019), Đỗ Công Đương (2022), hay tử tù Lê Văn Mạnh (2023) đều cho thấy mẫu số chung: tra tấn, thiếu chăm sóc y tế, và che giấu thông tin khi tù nhân chết.
•Dư luận và nhân chứng gia đình: Chính con gái ông Thả, bà Vương Ngọc Thảo, khẳng định gia đình không hề tin nguyên nhân “tự tử”. Cái chết được dư luận trong và ngoài nước đánh giá là “bất minh” và “bị dập chết trong tù”.
3. Kết luận
Từ các dữ kiện:
•Cái chết đột ngột, thiếu minh bạch.
•Thi thể bị giấu, gia đình không được tiếp cận.
•Vi phạm luật pháp quốc nội và công ước quốc tế.
•Có tiền lệ nhiều tù nhân lương tâm Việt Nam chết, trong hoàn cảnh bị tra tấn tương tự.
Có nhiều bằng chứng vững chắc để đi đến kết luận: Ông Vương Văn Thả đã bị, đánh đập đến chết trong trại giam An Phước.
Đây không chỉ là cái chết oan ức của một tù nhân lương tâm, mà còn là tội ác nghiêm trọng của nhà cầm quyền CSVN đối với quyền con người, quyền tự do tín ngưỡng và nhân phẩm cơ bản của công dân.
KHÁNG THƯ
Của Hội Truyền Thông Người Việt Bắc California: Cực lực lên án Cộng sản Việt Nam, tra tấn dã man, tù nhân lương tâm, tín đồ Phật Giáo Hòa Hảo cho đến chết!
-Chúng tôi, trong Hội Truyền Thông Người Việt Bắc California, vô cùng phẫn nộ và đau xót, trước cái chết tức tưởi của ông Vương Văn Thả – một cư sĩ Phật Giáo Hòa Hảo hiền lành thuần túy, một nhà tranh đấu kiên cường cho tự do, dân chủ và nhân quyền tại Việt Nam.
Tội ác chà đạp công lý
Ngày 23 tháng 1 năm 2018, Tòa án Nhân dân tỉnh An Giang đã ngang nhiên tuyên án 12 năm tù đối với ông Vương Văn Thả, theo điều 88 Bộ Luật Hình sự cộng sản, với cáo buộc “Tuyên truyền chống Nhà nước!”.
•Con trai ông, anh Vương Thanh Thuận, bị kết án 7 năm tù.
•Hai người cháu, Nguyễn Nhật Trường và Nguyễn Văn Thượng, đều bị kết án 6 năm tù.
Đây là một bản án bất công, phi pháp, phi nhân, được dựng nên trong một phiên tòa trá hình, nơi bị cáo không hề được quyền tiếp cận luật sư, công chúng bị ngăn cấm tham dự, và bản án đã được định sẵn bởi nhà cầm quyền.
Trong suốt quá trình, ông Vương Văn Thả đã phản kháng mạnh mẽ, tố cáo sự gian trá, đòi công lý, đòi có luật sư quốc tế. Nhưng đáp lại, ông chỉ nhận được bạo lực, bị khống chế, cô lập và bỏ tù.
Cái chết trong ngục tù cộng sản!
Sau nhiều năm bị giam cầm trong ngục tù cộng sản – nơi vốn được dùng như công cụ khủng bố tinh thần, tra tấn thể xác để dập tắt tiếng nói đối kháng – ông Vương Văn Thả đã chết một cách mờ ám, đầy uẩn khúc!
Cái chết của ông là một bản án nhức nhối cho lương tâm nhân loại, một bằng chứng không thể chối cãi về bản chất tàn bạo, vô nhân tính và hèn hạ của chế độ CS Hà Nội.
Lời tố cáo và kêu gọi
Trước sự kiện đau thương này, chúng tôi:
•Cực lực tố cáo và lên án Cộng sản Việt Nam đã tra tấn, đàn áp, hành hạ tù nhân lương tâm đến chết.
•Khẩn thiết kêu gọi các tổ chức nhân quyền quốc tế hãy mở cuộc điều tra độc lập, về cái chết của ông Vương Văn Thả.
•Kêu gọi Chính phủ Hoa Kỳ và các quốc gia dân chủ, hãy áp lực chế độ Hà Nội, buộc họ phải chấm dứt tình trạng đàn áp tôn giáo, tra tấn tù nhân và giết người bịt miệng những tiếng nói tự do.
•Kêu gọi đồng bào trong và ngoài nước hãy hiệp thông, tiếp tục cất cao tiếng nói đấu tranh, để máu oan không đổ xuống vô ích.
Kết luận
Cái chết của ông Vương Văn Thả, không chỉ là nỗi đau của gia đình, không chỉ là mất mát của tín đồ Phật Giáo Hòa Hảo, mà còn là vết thương chung của dân tộc Việt Nam. Nó khắc sâu vào lịch sử như một lời tố cáo đanh thép: chế độ cộng sản là kẻ thù của nhân quyền, công lý và phẩm giá con người!
Chúng tôi, những người làm truyền thông, có bổn phận lên tiếng, thay cho những nạn nhân bị bịt miệng, không thể nói! Long trọng tuyên bố: Kháng thư này là tiếng chuông báo động, là bản án của lương tri, dành cho tội ác man rợ của Cộng sản Việt Nam!
San Jose, California – Ngày 3 tháng 10 năm 2025
Thay mặt Hội Truyền Thông Người Việt Bắc California
Lê Văn Hải
Bắc Cali: Chuyện Lạ – Cảnh Sát Chặn Taxi Phạm Luật Ngay Trước Mặt! Nhưng Không Thể Phạt! Tại Sao?
SAN BRUNO, Bắc California – Một tình huống hi hữu, lần đầu tiên xảy ra trong đời sống: cảnh sát chặn xe vi phạm ngay trước mặt, nhưng… không thể viết giấy phạt!
Sáng sớm Thứ Bảy tuần trước, trong lúc thực hiện chiến dịch kiểm tra tài xế say rượu và ma túy, cảnh sát thành phố San Bruno chứng kiến một chiếc taxi tự lái Waymo, quay đầu xe ẩu tả ngay trước mặt họ! Lập tức, xe tuần cảnh bật đèn hú, ra hiệu dừng lại. Nhưng khi tiến đến kiểm tra, cảnh sát… “cứng họng”: chiếc taxi hoàn toàn không có tài xế!
Sở Cảnh Sát San Bruno (SBPD) cho biết: “Chúng tôi không thể lập biên bản, vì trong sổ phạt, cũng không có ô nào, ghi phạt cho ‘robot’ cả!” Hình ảnh cảnh sát viên nhìn vào chiếc xe trống trơn, đã được đăng kèm trên Facebook của SBPD, gây xôn xao dư luận! Phản ảnh sự bất công, người thì bị phạt! Xe Robot thì được tha!
Waymo – công ty con của Alphabet (Google) – xác nhận họ đã được cảnh sát báo tin và đang rà soát sự việc. “Chúng tôi cam kết cải thiện mức độ an toàn thông qua những kinh nghiệm này,” phát ngôn viên Waymo cho hay.
Waymo hiện đang vận hành dịch vụ taxi tự lái tại Phoenix (Arizona), Los Angeles, San Francisco, và một số thành phố phụ cận như San Bruno.
Lời Bàn Về Bản Tin:
-Thế là thời đại mới đã thật sự gõ cửa! Ngày xưa, cảnh sát đau đầu vì tài xế say xỉn, lạng lách; nay thì… đau đầu vì chẳng có ai để mà viết biên bản. Hóa ra, robot không biết “xin xỏ,” cũng chẳng cần “xuống xe trình bằng lái.” Một cú quay đầu ẩu, mà cảnh sát chỉ còn biết… quay đầu gãi tai!
Đây mới chỉ là màn mở đầu cho kỷ nguyên: cảnh sát phải đối diện với robot thay vì con người. Biết đâu một ngày không xa, “tòa án” cũng sẽ phải nghĩ cách xử… trí tuệ nhân tạo! Lúc đó, ai biết được, luật sư sẽ tranh cãi với… phần mềm nâng cấp mới nhất?
Tin Quốc Tế Đó Đây
***
Khởi Động Chiến Tranh Nhưng Không Thắng Nổi Ukraine, Nga Xuống Dốc Trên Trường Quốc Tế
(Hình REUTERS – Thomas Peter: Một người đứng trên nóc một tòa nhà dân cư bị phá hủy trong đợt Nga oanh tạc bằng drone và phi đạn vào thủ đô Kiev của Ukraine ngày 28/9/2025.)
-Theo báo Le Figaro ngày 30/9/2025, Vladimir Putin đã sai lầm khủng khiếp khi tháng 2/2022 đã chọn quyền lực cứng thay vì quyền lực mềm. Trước cuộc xâm lăng Ukraine, Nga vẫn còn được tôn trọng tại Âu Châu, kinh doanh phát đạt, và không phải quỵ lụy Trung Quốc.
Quốc gia Moldova nhỏ bé 2.400.000 dân trên diện tích 33.000 cây số vuông lâu nay vẫn có một số đáng kể cư dân mang tâm trạng hoài nhớ Liên Xô cũ, nhất là ở Transnistria, nhưng cuộc xâm lăng tàn bạo vào nước láng giềng Ukraine đã khiến nhiều công dân Moldova thay đổi ý kiến. Liệu Moldova có nguy cơ bị “quái vật” Nga nuốt chửng hay không? Tác giả cho rằng không, vì nước này may mắn không có biên giới trực tiếp với Nga.
Trên lý thuyết thì Moldova nhiều rủi ro hơn các nước Baltic vì không phải là thành viên NATO hay EU, nhưng về địa lý, một khi Ukraine còn kháng cự được Nga thì Moldova vẫn an toàn. Cuộc bầu cử Moldova cho thấy sai lầm khủng khiếp của Putin, khi tháng 2/2022 đã chọn quyền lực cứng thay vì quyền lực mềm. Nếu Tổng thống Nga không dùng vũ lực với nước láng giềng anh em, ảnh hưởng Ðiện Cẩm Linh nay sẽ lớn gấp trăm lần ở hai bên bờ sông Dniepr, Dniestr, và thậm chí Danube. So sánh với mùa Hè 2021, Nga đã yếu hẳn đi.
Báo Le Figaro nhắc lại, ngày 20/8/2021, bà Angela Merkel chuẩn bị rời chức Thủ tướng Đức sau 16 năm cầm quyền, nhất định đến Mạc Tư Khoa để chào từ biệt Putin. Hai tháng trước đó, Tổng thống Mỹ Joe Biden trao đổi với Putin ở Geneva, và còn đồng ý rút lại lệnh phủ quyết dự án Nord Stream đưa khí đốt Nga sang Đức. Đó là thời kỳ mà Nga vẫn còn được tôn trọng tại Âu Châu, tiến hành những vụ làm ăn béo bở, và không phải quỵ lụy Trung Quốc. Khi một quốc gia khởi động chiến tranh mà không có khả năng chiến thắng, thì ảnh hưởng quốc tế luôn bị suy sụp nặng nề.
Về kinh tế, báo Les Echos cho biết “Nga cắt giảm các chi tiêu không thiết yếu để cứu vãn ngân sách quân sự”. Hôm thứ Hai (29/9), Thủ tướng Mikhail Michoustine đã trình ra trước Douma tức Quốc hội Nga, thực ra chỉ là bù nhìn, các biện pháp chính cho kế hoạch 2026. Tỉ lệ lạm phát đã lên đến 8,2%, gấp đôi so với mục tiêu 4%.
Thâm hụt ngân sách dự báo 2% GDP trong năm 2026 tới, tuy không nhiều so với phương Tây, nhưng rất lớn đối với một quốc gia không còn khả năng nhận được nguồn tài chánh từ phương Tây, trong khi giai cấp trung lưu Nga chừng như không có ý định đầu tư vào trái phiếu quốc gia. Thâm thủng của liên bang lên đến 4.880 tỉ Rúp (61,1 tỉ Mỹ kim). Giá dầu giảm, doanh thu dầu khí sụt mất 21%, đồng Rúp tăng, lãi suất quá cao ảnh hưởng tăng trưởng. Chính quyền đành phải cắt giảm chi tiêu cho giáo dục, y tế, an sinh xã hội, bảo vệ môi trường.
Không Thắng Được Trên Chiến Trường, Ðiện Cẩm Linh Khủng Bố Thường Dân Ukraine
-Về cuộc chiến tranh ở Ukraine, tác giả Renaud Girard trên báo Le Figaro nhận định, không có gì chắc chắn rằng cuộc oanh tạc đại quy mô đêm 27 rạng 28/9 có thể mang lại thắng lợi quân sự cho Ðiện Cẩm Linh – một cuộc xâm lăng không phận với 600 drone.
Đó chỉ là công cụ chiến tranh tiêu hao của Vladimir Putin, nhằm làm mất tinh thần người dân nước láng giềng. Nhưng chiến lược này có vẻ không thành công, đại đa số người Ukraine không chấp nhận từ bỏ tự do độc lập, và vẫn tin tưởng vào Tổng thống Volodymyr Zelensky.
Bên ngoài biên giới, quân Nga tiến vô cùng chậm, trong nước, Nga không thể ngăn được các drone Ukraine phá hủy lần lượt các cơ sở năng lượng, từ nhà máy lọc dầu đến trạm bơm của các đường ống dẫn. Trên Hắc Hải, các chiến hạm Nga phải rời cảng Sebastopol để ẩn náu tận Abkhazie vì sợ drone hải chiến của Kiev. Tóm lại, nước Nga của Putin còn quá xa giấc mơ chinh phục Odessa, cắt đứt lối ra biển của Ukraine.
Về chính trị, ảnh hưởng quốc tế của Nga lại càng thụt lùi rõ rệt. Ở phía Bắc, biển Baltic trở thành ao nhà của Khối Minh ước Bắc Ðại Tây Dương (NATO), sau khi Thụy Điển và Phần Lan gia nhập Liên minh NATO. Khi chấp nhận đưa lực lượng đến các nước Baltic, đồng minh Anh, Pháp, Đức, Ý Ðại Lợi bắt đầu thiết lập răn đe quy ước ở vùng đất thuộc Liên Xô cũ. Ở phía Nam, Moldova vừa khẳng định quyết tâm hướng về Brussels thay vì Mạc Tư Khoa.
Trump Sẽ Cung Cấp Phi Đạn Tomahawk Cho Ukraine?
-Báo Le Figaro ra ngày 1/10/2025 nhận xét “Ukraine hy vọng nhận được các phi đạn Tomahawk để gia tăng sức ép lên Nga”. Tuy năm 2024 chỉ trích người tiền nhiệm Joe Biden đã cho phép Ukraine tấn công vào lãnh thổ Nga, Tổng thống Donald Trump có thể sẽ chấp nhận cung ứng cho Kiev các phi đạn tầm xa, với điều kiện do Âu Châu mua. Hơn 3 năm rưỡi sau khi khởi động, lối thoát cho cuộc chiến không phải ngoài tiền tuyến, nơi các chiến binh xáp trận để giành vài cây số vuông.
Để làm kiệt lực đối thủ, Nga dựa vào các đợt oanh tạc rầm rộ trên toàn lãnh thổ Ukraine, trộn lẫn giữa hàng trăm drone và các phi đạn liên lục địa hay đạn đạo. Về phía Kiev tìm cách đánh vào các cơ sở hạ tầng dầu khí Nga, tuy nhiên thiếu phương tiện phá hủy mục tiêu mạnh mẽ và chính xác, nên Tổng thống Volodymyr Zelensky đề nghị Mỹ cung ứng phi đạn Tomahawk, có tầm bắn 1.000 đến 2.500 cây số. Hiện Kiev chỉ có một số ít Scalp và Storm Shadow, ATACMS chỉ đạt 300-450 cây số. Khi hàm ý chuyển giao các phi đạn này, Hoa Kỳ muốn gởi thông điệp đến Ðiện Cẩm Linh, do Vladimir Putin cứ tìm cách câu giờ sau hội nghị thượng đỉnh Alaska.
Trong bài xã luận, báo Le Monde nhấn mạnh Liên minh Phòng thủ Bắc Ðại Tây Dương (NATO) nhất thiết phải trả đũa các vụ xâm nhập không phận Ba Lan, Lỗ Ma Ni, Estonia, Đan Mạch gần đây, khiến Copenhague đành phải cấm các vật thể bay trong dịp hội nghị thượng đỉnh Liên Hiệp Âu Châu (EU) ngày 1 và 2/10. Trước mối đe dọa “low cost” trong khuôn khổ chiến tranh đa diện của Nga, các quốc gia trong Liên minh cần phải nói cùng một tiếng nói.
-Sự kiện phe thân Âu Châu thắng cử ở Moldova được tất cả các báo ra ngày 1/10/2025 chú ý.
Báo La Croix cho biết trong cuộc bầu cử căng thẳng mang tính quyết định cho tương lai đất nước, người dân Moldova rốt cuộc đã dồn phiếu cho đảng của Tổng thống Maia Sandu. Nhiều nước Âu Châu hôm 30/9 thở phào nhẹ nhõm. Đảng Hành động và Đoàn kết (PAS) tiếp tục chiếm đa số tuyệt đối tại Quốc hội, chỉ mất một ít ghế, tuy Mạc Tư Khoa ra tay can thiệp chưa từng thấy.
Tháng 6/2022, sau khi Nga xâm lăng Ukraine, Brussels đã bảo đảm tư cách ứng cử viên Liên Hiệp Âu Châu (EU) cho Kiev và Chisinau. Năm 2024, mục tiêu gia nhập EU đã được ghi vào Hiến pháp Moldova, bước ngoặt hướng về phương Tây khiến Nga bực tức. Mạc Tư Khoa hỗ trợ đối lập thân Nga, tài trợ cho các chiến dịch bóp méo thông tin quy mô trên mạng xã hội và mưu toan mua chuộc cử tri, chủ yếu từ vùng ly khai Transnistria thân Nga, nằm sát Ukraine.
Để đáp trả, các nhà lãnh đạo “tam giác Weimar” (Pháp, Đức, Ba Lan) hồi tháng Tám đã sang ủng hộ bà Maia Sandu, trước đó bà Ursula von der Leyen hứa viện trợ 1,8 tỉ Euro. Một tuần trước bầu cử, đảng PAS vẫn bị các đối thủ bám sát trong các cuộc thăm dò, và cứ 3 cử tri thì có 1 người do dự chưa quyết định.
Cầm quyền từ 2021, đảng thân Âu Châu bị yếu đi vì tình hình kinh tế sa sút, phần lớn liên quan đến cuộc xâm lăng nước láng giềng Ukraine. Moldova bị lạm phát trầm trọng, bị khủng hoảng năng lượng liên tục trong khi cố gắng thoát khỏi sự lệ thuộc khí đốt Nga, kết nối vào mạng điện Âu Châu. Tháng Một, Mạc Tư Khoa ngưng cung cấp khí đốt cho nhà máy điện trung ương Moldova, khiến hệ thống sưởi nhiều lần ngưng hoạt động ngay trong mùa Đông.
Việc cộng đồng hải ngoại tham gia bầu cử đông đảo đã góp phần quan trọng vào thắng lợi của PAS: 4/5 cử tri sống ở ngoại quốc bỏ phiếu cho đảng của bà Maidu. Dù vậy, cựu Thủ tướng Natalia Gavrilita cảnh báo “Cuộc chiến chưa kết thúc”. Thủ lãnh đảng Khối Ái quốc thân Nga về nhì, ông Igor Dodon kêu gọi biểu tình phản đối trước Quốc hội, nhưng hôm 30/9 chỉ có 200 người tham gia. Điều bất ngờ là đảng Dân chủ tại gia đạt 5% để bước vào Quốc hội. Thân Âu Châu và bảo thủ, gần gũi với cực hữu Lỗ Ma Ni, đảng này chủ trương sáp nhập Moldova với Lỗ Ma Ni, và đã tỏ ra chống đối các hoạt động của bà Maia Sandu.
Truyền Thông Tây Ban Nha Đòi Meta Bồi Thường Hơn 500 Triệu Euro Vì Cạnh Tranh Không Lành Mạnh
(Hình AP – Thibault Camus: Logo Meta, công ty mẹ của Facebook, Instagram, tại triển lãm Vivatech, Paris, thủ đô của Pháp, ngày 14/6/2023.)
-Hơn 80 cơ quan truyền thông Tây Ban Nha yêu cầu Meta – công ty mẹ của Facebook và Instagram – bồi thường 551 triệu Euro do cạnh tranh không lành mạnh trong lĩnh vực quảng cáo kỹ thuật số.
Phiên tòa diễn ra vào hôm 1/10/2025, tại thủ đô Madrid của Tây Ban Nha. Từ Madrid, thông tín viên François Musseau của Ðài Phát Thanh Quốc Tế Pháp (RFI) cho biết cụ thể:
“Các đài truyền hình, đài phát thanh, báo chí từ mọi khuynh hướng chính trị đã cùng nhau lên tiếng tố cáo điều mà họ gọi là việc cạnh tranh không lành mạnh liên quan đến doanh thu quảng cáo. Theo họ, Meta đã không tuân thủ các quy định của Âu Châu về bảo vệ dữ liệu cá nhân. Luật pháp quy định rằng mọi nhà quảng cáo phải xin sự đồng ý của người dùng trước khi thu thập hoặc sử dụng dữ liệu. Tuy nhiên, gã khổng lồ Mỹ lại không tuân thủ, điều này cho thấy rõ ràng rằng Meta đang trục lợi từ các khoản thu nhập, mà theo các cơ quan truyền thông Tây Ban Nha là “bất hợp pháp”.
Các cơ quan này đã tính toán rằng số doanh thu quảng cáo không tuân thủ quy định mà Meta đã thu lợi, từ tháng 5/2018 đến tháng 7/2023, lên tới 550 triệu Euro, và họ hiện đang đòi bồi thường thông qua tòa án.
Chủ tịch Hiệp hội các Cơ quan Truyền thông Tây Ban Nha, ông Martinez de Salazar, cho rằng tình trạng độc quyền quảng cáo này đã gây ra thiệt hại tài chánh nghiêm trọng cho các cơ quan truyền thông quốc gia – thậm chí đe dọa đến sự sống còn của họ, những cơ quan mà ông cho là đóng vai trò thiết yếu đối trong việc bảo đảm tính dân chủ của đất nước.
Hiện giờ cần phải chờ đợi xem các thẩm phán phản ứng ra sao trước yêu cầu mạnh mẽ này của giới truyền thông”.
Trước đó hồi tháng Tư, Meta cũng đã bị khoảng 200 tập đoàn truyền thông của Pháp đệ đơn kiện với lý do tương tự.
Bắc Kinh Ve Vãn Các Nước Phương Nam
-Trên bình diện địa chính trị, trong khi Nga mất đi ảnh hưởng, “Trung Quốc ve vuốt phương Nam để chống lại Trump và vượt xa Ấn Độ”, trở thành lãnh đạo các nước mới trỗi dậy.
Tại New York (Hoa Kỳ), cường quốc thứ nhì thế giới này tung ra lá bài mới: Đơn phương từ bỏ quy chế tối huệ quốc dành cho các nước đang phát triển trong các thỏa thuận tương lai. Thủ tướng Lý Cường khoe khoang Trung Quốc là “quốc gia đang phát triển có trách nhiệm”, với tràng pháo tay của Tổng Thư ký Liên Hiệp Quốc Antonio Guterres.
Nhưng theo báo Le Figaro, đó chỉ là động thái hoàn toàn mang tính tượng trưng vì đã từ lâu, cường quốc kinh tế số một thế giới không còn được hưởng lợi ích này đối với các đối tác phương Bắc từ Âu Châu đến Hoa Kỳ, vốn thường xuyên tố cáo cạnh tranh bất chính. Tuy vậy các nước đang phát triển cũng coi nhượng bộ này là tốt, vào lúc hàng sản xuất thừa của Trung Quốc tràn ngập thị trường quốc tế, lại phải chịu đựng thuế quan của Trump.
Ba tuần trước, Tập Cận Bình ghi điểm khi tập hợp được nhiều khuôn mặt lãnh đạo các nước mới nổi tại cuộc họp Tổ chức Hợp tác Thượng Hải và lễ duyệt binh ở Bắc Kinh. Nhà nghiên cứu Marc Julien cho rằng đó là thành công về mặt hình ảnh, nhưng không xáo lại trật tự quốc tế.
Tuần này, một cuộc chiến tranh giành ảnh hưởng diễn ra trong hậu trường Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc giữa Tân Ðề Ly và Bắc Kinh để thu hút các phái đoàn Phi Châu, Á Châu và Mỹ châu La-tinh. Ngoại trưởng Ấn Độ tập hợp khoảng 20 nước bạn bè để cảnh báo về các chuỗi cung ứng chỉ do một nhân tố thống trị, rõ ràng muốn nói đến công xưởng thế giới. Ba Tây và Nam Dương đã áp đặt các biện pháp bảo hộ chống hàng “made in China” từ 2024. Khác xa hình ảnh xếp hàng bên ông Tập ở Thiên An Môn!
Pin Mặt Trời ở Sa Mạc và Nơi Khô Cằn: Một Mắt Xích Quan Trọng Để Trung Quốc Chuyển Đổi Năng Lượng
(Ảnh AP – Ng Han Guan, minh họa: Pin mặt trời trên mái nhà máy sản xuất thiết bị năng lượng Iraeta, ngoại ô của Tế Nam, tỉnh Sơn Đông, miền đông Trung Quốc, ngày 21/3/2024.)
-Năng lực sản xuất điện than của Trung Quốc trong nửa đầu năm 2025 đạt mức lớn chưa từng có tính từ năm 2016, theo báo cáo của Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí Sạch (CREA) và Tổ chức Giám sát Năng lượng Toàn cầu (GEM), được thông tấn xã AFP ngày 1/10/2025 dẫn lại. Cho dù vẫn là nước dùng than nhiều nhất và thải nhiều khí nhà kính nhất thế giới, có một thực tế là chỉ sau 15 năm, Trung Quốc đã vươn lên thành cường quốc hàng đầu về chuyển đổi sinh thái, bỏ xa Âu Châu.
Chính quyền Trung Quốc muốn trở thành quốc gia đầu tiên dung hòa quá trình chuyển đổi năng lượng và tăng trưởng kinh tế bền vững. Theo báo Le Monde, từ những vùng sa mạc mênh mông ở Cam Túc, miền Bắc, đến những ngọn núi Vân Nam, miền Nam, qua những khu đất nhấp nhô như những ngọn đồi ở mỏ than cũ ở Sơn Tây, các đầm lầy nước mặn ở Vịnh Bột Hải, đều được phủ kín với các tấm pin mặt trời, với tốc độ nhanh ngoài sức tưởng tượng.
Còn theo thông tấn xã AFP, trên nền một sa mạc ở miền Bắc Trung Quốc, cách Bắc Kinh 700 cây số, cả một “đại dương” hàng trăm ngàn tấm pin năng lượng mặt trời màu xanh lam bao phủ, được xem như biểu tượng cho quá trình chuyển đổi năng lượng nhanh chóng của Trung Quốc.
Việc lắp đặt pin lượng mặt trời ở sa mạc và các vùng khô cằn là “một mắt xích” quan trọng trong chiến lược chuyển đổi năng lượng của Trung Quốc: theo một tài liệu quy hoạch, lượng pin mặt trời cho phép đạt công suất điện gấp 3 lần tổng công suất điện của cả nước Pháp được lắp đặt tại đây từ năm 2022 đến năm 2030. Các hình ảnh vệ tinh mà thông tấn xã AFP phân tích đã xác nhận là trong thập kỷ qua, các tấm pin quang điện đã được lắp đạt nhanh chóng tại các sa mạc rộng lớn của Trung Quốc. Ví dụ, tại Ordos, thuộc sa mạc Kubuqi, hơn 100 cây số vuông – tương đương diện tích Paris – đã được phủ pin mặt trời.
Tuy nhiên, lựa chọn này cũng đặt ra nhiều thách thức: Bão cát có thể làm hỏng các hệ thống, nhiệt độ quá cao làm giảm hiệu suất của các tấm pin. Việc cát sa mạc tích tụ trên các tấm pin cũng đòi hỏi sử dụng nhiều nước để làm sạch, trong khi đó lại là sa mạc, nơi khô cằn.
Theo truyền thông Nhà nước Trung Quốc, để khắc phục những khó khăn này, các tấm pin được lắp đặt ở sa mạc Kubuqi được trang bị quạt có khả năng tự làm sạch và sử dụng kỹ thuật hai mặt để thu ánh sáng phản chiếu từ cát.
Khoảng cách giữa các sa mạc và các trung tâm tiêu thụ điện năng cũng là một trở ngại cho sự phát triển của các dự án điện mặt trời ở sa mạc.
Cũng như các tua-bin gió, các hệ thống quang điện hiện giờ đã trở thành một phần cảnh quan nhiều nơi ở Trung Quốc. Mặc dù vẫn là quốc gia phát thải khí nhà kính lớn nhất thế giới, nhưng nhờ quá trình chuyển đổi năng lượng, Trung Quốc đã vươn lên chiếm vị trí độc tôn trong lĩnh vực này.
Theo báo Le Monde, khoảng 55% lượng pin mặt trời được lắp đặt trên toàn thế giới trong năm 2024 là ở Trung Quốc, và chỉ trong 5 tháng đầu năm 2025, 198 gigawatt (GW) pin mặt trời đã được khai triển tại Trung Quốc, chỉ ít hơn một chút so với tổng công suất lắp đặt tại Hoa Kỳ (239 GW). Trung Quốc cũng vượt ngưỡng 1.000 GW pin mặt trời được lắp đặt, trong khi đến cuối năm 2024, Liên Hiệp Âu Châu (EU) mới chỉ đạt 1/3 số đó.
Hợp Tác Chế Tạo 50% Chip Tại Mỹ: Đài Loan Bác Bỏ Đề Xuất của Hoa Thịnh Ðốn
(Ảnh AP – John Minchillo, minh họa: Chip bán dẫn được lắp ráp và sắp xếp trên bàn làm việc trước lễ cắt băng khánh thành trung tâm sản xuất Nanotronics tại Xưởng Hải quân Brooklyn, New York, Mỹ, ngày 28/4/2021.)
-Trở về Đài Bắc sau vòng đàm phán về thuế quan với Hoa Kỳ, Phó Thủ tướng Đài Loan, bà Trịnh Lệ Quân (Cheng Li-Chiun) hôm 1/10/2025 tuyên bố bác bỏ đề xuất của Hoa Thịnh Ðốn về việc chuyển một phần hoạt động sản xuất chip bán dẫn từ Đài Loan sang Hoa Kỳ, để đạt tỉ lệ 50-50, tức 50% sản xuất tại Đài Loan, 50% sản xuất tại Mỹ.
Theo thông tấn xã AFP, Đài Bắc đang gặp nhiều khó khăn trong việc đạt một Thỏa thuận Thương mại với Hoa Kỳ, sau khi Hoa Thịnh Ðốn áp thuế 20% với hàng nhập cảng Đài Loan, trừ chất bán dẫn. Cuối tuần trước, trong cuộc trả lời phỏng vấn đài NewsNation, Bộ trưởng Thương mại Hoa Kỳ Howard Lutnick cho biết đã thảo luận với chính quyền Đài Bắc về ý tưởng chuyển nhiều hoạt động sản xuất chip từ Đài Loan sang Mỹ, để đạt tỉ lệ “50-50” nói trên.
Trong khi đó, Phó Thủ tướng Trịnh Lệ Quân nhấn mạnh “ý tưởng này xuất phát từ Hoa Kỳ, và nhóm đàm phán của chúng tôi chưa bao giờ cam kết về việc chia sẻ việc sản xuất chất bán dẫn theo tỷ lệ 50-50”. Mặt khác, bà Trịnh Lệ Quân cũng cho biết các đàm phán với Hoa Kỳ về thuế quan đã “đạt được nhiều tiến triển”.
Theo thông tấn xã AFP, Tổng thống Donald Trump thường xuyên cáo buộc Đài Loan “đánh cắp” ngành công nghiệp bán dẫn của Hoa Kỳ, trong lúc Đài Loan coi ngành bán dẫn vừa mang lại lợi ích về kinh tế, vừa là “lá chắn” về an ninh. Việc tập trung sản xuất chip bán dẫn trên hòn đảo giúp Đài Bắc tự vệ trước sự xâm lược hoặc phong tỏa của Trung Quốc và khuyến khích Hoa Kỳ bảo vệ hòn đảo trước các đe dọa từ Bắc Kinh.
Tập đoàn TSMC, nhà sản xuất chất bán dẫn tiên tiến đứng đầu thế giới, là nguồn cung chủ yếu cho các tập đoàn kỹ thuật Hoa Kỳ như Apple. Theo Đài Bắc, hơn 70% hàng xuất cảng của Đài Loan sang Hoa Kỳ thuộc lĩnh vực kỹ thuật thông tin và truyền thông, bao gồm chip điện tử. Trước áp lực của chính quyền Trump, đầu năm nay, TSMC đã cam kết đầu tư 165 tỉ Mỹ kim vào Hoa Kỳ. Đài Bắc cũng cam kết mua thêm năng lượng của Mỹ và tăng chi tiêu quốc phòng lên hơn 3% GDP.
Hoàn cầu Thời báo, một cơ quan ngôn luận của đảng Cộng sản Trung Quốc, hôm 1/10, dẫn lời ông Lại Chánh Dật (Lai Cheng-i), Chủ tịch danh dự Phòng Thương mại Đài Loan, theo đó, “chất bán dẫn là huyết mạch của nền kinh tế Đài Loan”, đòi hỏi của Mỹ “đi ngược lại nguyên tắc thương mại tự do”, và nếu chấp nhận quy tắc 50-50, Đài Loan sẽ mất đi 200.000 chuyên gia kỹ thuật cao và chịu nhiều tổn thất nặng nề về kinh tế.
TIN VẮN – TIN TỔNG HỢP
*
(AFP/RFI) – Donald Trump tuyên bố việc không trao giải Nobel Hòa Bình cho ông là một sự xúc phạm đối với nước Mỹ. Trong bài phát biểu trước các tướng lĩnh và Đô đốc Hoa Kỳ hôm 30/9/2025, Tổng thống Trump khẳng định ông đã can thiệp “chấm dứt hơn 8 cuộc chiến” nếu tính cả kế hoạch hòa bình cho Gaza mà ông vừa đề xuất được khai triển. Do đó, ông cho rằng việc Ban Tổ chức giải Nobel trao “cho một gã chẳng làm được gì cả” mà không trao cho ông “là một sự xúc phạm rất lớn đối với nước Mỹ”. Tuy nhiên, theo đánh giá của các chuyên gia, khả năng Donald Trump được trao giải Nobel Hòa bình năm nay là gần như bằng không.
(Reuters/RFI) – Hải cảnh Trung Quốc thượng cờ kỷ niệm Quốc Khánh trên vùng biển tranh chấp với Phi Luật Tân. Trong một đoạn video đăng tải hôm 1/10/2025, trên Douyin (phiên bản TikTok của Trung Quốc), các sĩ quan trên tàu Hải cảnh CCG 3304 tổ chức lễ thượng cờ ngay lúc tàu này tuần tra trên bãi cạn Scarborough, nơi cả Bắc Kinh và Manila cùng tuyên bố chủ quyền. Các sĩ quan cũng tuyên bố sẽ “canh giữ vùng biển xanh này” vì “tổ quốc”. Tàu CCG 3304 trước đó đã bị Lực lượng Tuần duyên Phi Luật Tân phản đối vì “hiện diện bất hợp pháp” tại bãi cạn nơi Trung Quốc gọi là đảo Hoàng Nham, trong khi Phi Luật Tân gọi là Panatag.
(AFP/RFI) – Hoa Kỳ cho phép công dân Nam Hàn sở hữu visa B-1 được tiếp tục làm việc. Hôm 1/10/2025, Bộ Ngoại giao Nam Hàn thông báo Hoa Thịnh Ðốn vẫn cho phép các doanh nghiệp Nam Hàn sử dụng những người lao động theo diện visa B-1 trong các dự án đầu tư tại Mỹ. Trước đó hồi tháng 9, khoảng 475 người, trong đó có hơn 300 công dân Nam Hàn mang visa B-1, làm việc tại một nhà máy pin xe điện do Hyundai và LG hợp tác vận hành ở tiểu bang Georgia, đã bị Cơ quan Di trú Liên bang bắt giữ và trục xuất. Sự việc đã gây chấn động dư luận tại Nam Hàn, trong bối cảnh nước này đã cam kết đầu tư 350 tỉ Mỹ kim vào Hoa Kỳ.
(AFP/RFI) – Trung Quốc ban hành loại visa mới để thu hút nhân tài quốc tế. Chương trình thị thực này được khởi động từ hôm 1/10/2025. Theo đó, visa (thị thực nhập cảnh) loại K mới sẽ đơn giản hóa đáng kể quy trình nhập cư đối với nhóm đối tượng là “nhân tài trẻ quốc tế trong lĩnh vực khoa học và kỹ thuật”. Tuy nhiên các yêu cầu cụ thể về độ tuổi, trình độ học vấn và kinh nghiệm làm việc hiện vẫn chưa rõ ràng. Khác với nhiều loại thị thực khác, visa K không yêu cầu ứng viên phải có lời mời từ một doanh nghiệp hay tổ chức trong nước.
(AP/RFI) – Trung Quốc thay Trưởng ban Đối ngoại của đảng Cộng sản. Tân lãnh đạo là Lưu Hải Tinh (Liu Haixing), “nhà ngoại giao giàu kinh nghiệm về Âu Châu”. Theo truyền thông Trung Quốc hôm 1/10/2025, ông Lưu Hải Tinh (62 tuổi) thay thế ông Lưu Kiến Siêu (Liu Jianchao), đã không xuất hiện trước công chúng kể từ tháng 7/2025, trong lúc có nhiều đồn đoán đương sự bị bắt giữ vì lý do “kỷ luật”. Ông Lưu Hải Tinh làm việc nhiều năm tại Âu Châu, từng là Phụ tá Ngoại trưởng. Ban Đối ngoại là “cơ quan ngoại giao của đảng Cộng sản Trung Quốc, có nhiệm vụ thiết lập mối quan hệ với các đảng phái chính trị ở các nước khác”.
(Reuters/RFI) – Điện Cẩm Linh không có thông tin về tàu chở dầu bị nghi ngờ vi phạm các quy định của Pháp. Hôm 1/4/2025, phát ngôn viên Điện Cẩm Linh, ông Dmitry Peskov cho biết như trên, khi được hỏi về các điều tra của Pháp liên quan đến cáo buộc vi phạm của tàu chở dầu Boracay treo cờ Benin, bị trừng phạt quốc tế, neo đậu ngoài khơi ở Saint-Nazaire (Loire-Atlantique). Chiếc tàu này bị nghi ngờ thuộc “Hạm đội ma” của Nga, được Mạc Tư Khoa sử dụng để xuất cảng dầu bất chấp lệnh cấm.
(AFP/RFI) – Liên Hiệp Quốc kêu gọi Taliban khôi phục ngay lập tức kết nối internet và viễn thông tại A Phú Hãn. Lời kêu gọi được đưa ra hôm 30/9/2025, trong bối cảnh các kết nối này đã bị cắt hoàn toàn kể từ hôm 29/9, khiến người dân A Phú Hãn không thể liên lạc, các hoạt động thương mại điện tử và hệ thống ngân hàng bị tê liệt, kiều bào không thể gửi tiền về cho gia đình – nguồn hỗ trợ sống còn đối với nhiều người. Chính quyền Taliban đã bắt đầu ngắt kết nối internet tốc độ cao tại một số tỉnh từ đầu tháng với lý do ngăn chặn “tệ nạn xã hội”. Tuy nhiên, phía Taliban vẫn phủ nhận các hoạt động ngắt kết nối này.
(RFI) – Tập đoàn truyền thông Pháp France Medias Monde ra mắt kênh truyền thông ZOA dành cho giới trẻ Phi Châu. Hôm 1/10/2025, ZOA, kênh truyền thông hàng ngày, 100% trên mạng, chính thức ra mắt. Trụ sở chính của ZOA được đặt tại Dakar, thủ đô của Senegal. ZOA là kênh truyền thông mới nhất của tập đoàn Pháp FMM, phổ biến nội dung trên các nền tảng mạng xã hội lớn, như WhatsApp, TikTok, Facebook, YouTube, Instagram, v.v…. Dự án ZOA ra đời với sự trợ giúp của 2 đài Ðài Phát Thanh Quốc Tế Pháp (RFI) và France 24.
