Tin vui: Trung tâm Dịch vụ cộng đồng Người Mỹ gốc Việt quy mô, tốn phí xây dựng trên 60 triệu đô la, sẽ khai trương vào 15 tháng 10, mùa thu này, 2021, tại thành phố San Jose, nơi có đông người Việt Tị Nạn CS cư ngụ nhất tại Hải ngoại.

(LVHải tổng hợp)

Hôm qua, thứ Năm, ngày 23 tháng 9 năm 2021, tại Nhà hàng Di Lạc, Cựu Thiếu Tướng Nguyễn Khắc Bình, đã có một buổi cơm thân mật với nhiều đại diện hội đoàn, cá nhân, nhằm giới thiệu về Trung Tâm Sinh Hoạt dành riêng cho Người Việt, và tỏ ý muốn thành lập một Ban Cố Vấn, cho Trung Tâm này.

Đây là một thành quả thật to lớn, sau gần 11 năm lên kế hoạch và 2 năm xây dựng. Trung tâm dịch vụ cộng đồng Người Mỹ gốc Việt của Quận Santa Clara, sẽ được khai trương chính thức vào mùa Thu năm nay.

Niềm vui lớn! “Đây là một nỗ lực bền bỉ, thành quả đấu tranh đòi hỏi quyền lợi của cộng đồng, của người Mỹ gốc Việt trong Quận Hạt Santa Clara này.” Giám sát viên Cindy Chavez nói: “Trung tâm này, là sự phản ảnh sự cam kết, lời hứa của quận hạt, để tôn vinh sự đa dạng văn hóa của nhiều sắc dân.”

Trung tâm chiếm một khoảng đất lớn, rộng trên 30.000 foot vuông, 3 tầng lầu cao, bãi đậu xe rộng rãi, tọa lạc tại 2410 Senter Road ở San Jose. Ban đầu dự tính khoảng trên 30 triệu đô la, nhưng cuối cùng, thành gấp đôi! trên 60 triệu đô la! Vừa hoàn thành xây dựng vào cuối mùa hè năm 2021. Sẽ là cơ sở đầu tiên của quận hạt, tập trung phục vụ riêng cho cộng đồng Việt Nam.

Mô hình dịch vụ của trung tâm, cũng như kiến trúc của tòa nhà, kết hợp nhiều ý kiến để phản ảnh mầu sắc, truyền thống văn hóa người Việt.

Tại sao có kết quả lạ lùng này? Khởi đi từ mối quan tâm, phải có một trung tâm riêng phục vụ người dân Việt Nam, đã dấy lên vào năm 2012, sau khi Sở Y tế Công cộng của quận, công bố một nghiên cứu cho thấy rằng, cư dân Việt Nam ở (Vịnh Nam) phải chịu sự thiệt thòi, chênh lệch đáng kể về những dịch vụ chăm sóc sức khỏe, các rào cản về văn hóa và ngôn ngữ, cũng đóng một vai trò lớn trong việc ngăn cản, tiếp cận các dịch vụ phục vụ của quận.

San Jose là nơi có dân số Việt Nam đông nhất, hơn bất kỳ thành phố nào ngoài Việt Nam. Theo dữ liệu Điều tra dân số Hoa Kỳ, cộng đồng này chiếm khoảng hơn 13% dân số San Jose.

Sau sáu tháng họp và khảo sát vào năm 2016, Quận Santa Clara đã chấp thuận việc xây dựng trung tâm đặc biệt này.

Năm 2018, quận đã trao hợp đồng xây dựng trị giá 33 triệu đô la cho Gilbane Corporation. Trung tâm động thổ xây cất vào năm 2019.

Với năm hạng mục công trình, trung tâm sẽ cung cấp các dịch vụ sức khỏe mọi người, cộng thêm các sinh hoạt văn hóa và ngôn ngữ Việt. Đây cũng sẽ là một tâm điểm, nơi cộng đồng có thể tụ họp và tổ chức các sự kiện quan trọng. Có hội trường khang trang, chứa trên 500 chỗ ngồi. Rất thích hợp cho các cuộc trình diễn văn nghệ, hội họp, ra mắt sách, mừng Tết Nguyên Đán hằng năm.

Quận cũng đưa ra lời giải thích về sự lựa chọn nghệ thuật của tòa nhà. Từ đường Senter, người đi đường nhìn thấy “Một chữ V to lớn màu vàng, tạo khung cảnh của sảnh chính, chữ V viết tắt, tượng trưng cho nước, cho người Việt Nam.”

Du khách sẽ được dắt đi theo hình chữ S, mô phỏng bản đồ Việt Nam, để vào tòa nhà. Các cửa sổ của tòa nhà sẽ có hình ảnh của tre làng, mô phỏng “cảnh làng quê Việt Nam ngày xưa” Sàn và tường sẽ được trang trí bằng hình ảnh và màu sắc của cánh đồng lúa. Một phần trên cao trong nhà ăn, chính sẽ giống như hình dạng của một chiếc “nón lá”.

Hy vọng người Việt Nam sẽ rất hài lòng, khen ngợi, thiết kế của công trình kiến trúc đẹp đẽ, nhiều ý nghĩa này.

Tòa nhà tuyệt đẹp, tuyệt vời này, sẽ là một dấu ấn lớn đối với cộng đồng Việt Nam tại đây. Không có nơi nào có một trung tâm phục vụ người Việt đẹp đẽ, quy mô, tốn kém hơn, như tại thành phố San José có cả. Đây phải là Trung Tâm sinh hoạt Người Việt lớn nhất tại Hải Ngoại!

Đạt được thành quả lớn lao này, là nhờ sự tranh đấu của rất nhiều cá nhân, thiện chí hội đoàn, mà người có công bền bỉ theo dõi, thúc đẩy dự án cho đến ngày thành công, không ai khác, người đáng tuyên dương nhất, là Cựu Thiếu Tướng Nguyễn Khắc Bình. Dù Ông đã có tuổi, đi đứng khó khăn, vẫn cố gắng, lặn lội thân già, gõ cửa từng văn phòng của giới chức chính quyền, thúc đẩy, nhắc nhở họ, dừng quên dự án!

“Không có bữa ăn trưa nào, là miễn phí cả!” Chúc mừng sự tranh đấu quyền lợi bền bỉ, của những tấm lòng, âm thầm phục vụ lợi ích cho Cộng Đồng Việt Nam, biết bao nhiêu năm nay.

Ngoài Trung Tâm, hy vọng Một Tượng Đài Chiến Sĩ Việt Mỹ, sẽ được phép xây dựng vào những ngày tới.

Một lần nữa, Chúc mừng tất cả Cộng Đồng Người Việt tại San José, về sự tranh đấu quyền lợi thành công xuất sắc này. Người Việt tại đây, là một trong những cộng đồng lớn mạnh nhất trong vùng. Chúc Mừng! Chúc Mừng!

Lê Văn Hải

• 

KIỀU MỸ DUYÊN

          Đã hơn 20 năm rồi, 8 giờ sáng ngày thứ bảy trên radio băng tần 106.30 FM, đầu chương trình CÁI NHÀ LÀ NHÀ CỦA TA, với tiếng hát hào hùng của anh chị em ca sĩ trong đĩa nhạc VIỆT NAM HÙNG CA QUẬT KHỞI do nhạc sĩ Lê Bá Chư, nguyên là giám đốc trung tâm Giáng Ngọc tặng cho chúng tôi. Chúng tôi cho hát hoài, hát mãi, đồng hương vẫn thích nghe.

          Tiếng ca từ trái tim của người nghệ sĩ đến với trái tim của thính giả thương lính, yêu lính, và trong đĩa nhạc Trở Lại Cổ Thành, một bài trong tùy bút chiến trường Chinh Chiến Điêu Linh của Kiều Mỹ Duyên, do Như Hảo thực hiện năm 1994 cũng được quý đồng hương yêu chuộng. Những chiến tích lẫy lừng, những trận đánh để đời của các chiến sĩ Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa như vẫn còn đây, còn trong trái tim của người yêu lính, thương lính.

          Xin mời quý độc giả đọc hoặc nghe bài hát này, sẽ thấy vô cùng thấm thía:

Cờ Ta Bay Trên Quảng Trị Thân Yêu

Tác giả: Lê Kim Hoa

Cờ bay. Cờ bay oai hùng trên thành phố thân yêu
Vừa chiếm lại đêm qua bằng máu
Cờ bay. Cờ bay tung trời ta về với quê hương
Từng ngóng đợi quân ta tiến về
Ta ôm nhau mắt lệ nghẹn ngào quỳ hôn đất thân yêu
Quảng Trị ơi, chào quê hương giải phóng
Hồi sinh rồi này mẹ, này em
Vui hôm nay qua đêm đen tìm thấy ánh mặt trời
Ði lên. Ði lên trên hoang tàn ta xây dựng ngày mai.
Nhà vươn lên, người vươn lên
Quân bên dân xây tin yêu đời mới
Ðón nhau về, anh đưa em về Gio Linh, Cam Lộ, Ðông Hà
Sạch bóng thù, đồng ta xanh thắm nắng mới
Vang câu hát tự do …

          Đã 49 năm rồi, vào mùa hè đỏ lửa năm 1972, tôi đến Cổ Thành Quảng Trị. Cổ Thành đã xây từ đời vua Gia Long, cho đến đời vua Minh Mạng được trùng tu lại vững chắc hơn. Đã hơn nửa đời người, hàng tuần vào mỗi buổi sáng thứ bảy lúc 8 giờ, trên đài Saigon Radio Hải Ngoại chúng tôi cho hát bài “Cờ bay. Cờ bay oai hùng trên thành phố thân yêu.” Vậy mà sáng hôm nay ngày 18/9/2021, đồng hương chuẩn bị tiễn đưa tượng đài chiến sĩ Cổ Thành Quảng Trị với tiếng hát của ban nhạc Tình Nghệ Sĩ của nhạc sĩ Cao Minh Hưng, với lời giới thiệu nồng nhiệt của xướng ngôn viên Quang Việt và Minh Phượng:

          – Cờ bay. Cờ bay oai hùng trên thành phố thân yêu làm cho chúng tôi vô cùng xúc động như mới hôm qua chúng tôi nói chuyện với Trung Tá Nguyễn Chí Hiếu dưới chân Cổ Thành, cách Cổ Thành mấy trăm mét.

Ông Phạm Công, hội cựu Quân Nhân Việt Mỹ và hội Quân Xa Việt Mỹ, ông Phạm Hữu Phước, ông Phạm Hòa (ngoài cùng bên phải) cùng bằng hữu và các hậu duệ  Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa.

          Đoàn xe Jeep của ông Phạm Công với vẻ phong trần thu hút nhiều người đến chụp hình. Ông Phạm Hữu Phước, anh ông Phạm Công, người đã lái xe thiết giáp đến Cổ Thành. Ông Phạm Công, hội cựu Quân Nhân Việt Mỹ và hội Quân Xa Việt Mỹ, đầy xúc động nói:

          – Cảm động lắm chị ơi!

          Nhìn thấy các chiến sĩ trong nhiều quân phục khác nhau, ông Phạm Công cũng trong sắc phục nhà binh nói tiếp:

          – Đây là Phạm Hữu Phước, anh của Phạm Công, người đã lái thiết giáp tiến về Cổ Thành.

          Ông Phước gầy nhưng mắt vẫn sáng nói về trận đánh khốc liệt mà nhiều chiến sĩ đã hy sinh.

          – Làm sao nói hết hả chị? Chị cứ hỏi Điều Nguyễn đang làm việc với chị bây giờ là hội trưởng hội Thiết Giáp, Điều sẽ kể chị nghe về trận đánh này.

Thủy Quân Lục Chiến dựng cờ Quảng Trị, Mùa Hè Đỏ Lửa 1972

          Tôi nhớ đến những chiến sĩ hào hùng đã đi vào đất mẹ, Hồ Khang, tình nguyện đi vào toán cảm tử quân, ra đi không trở lại, để lại 1 vợ 3 con, người ta thấy Hồ Khang, một chiến sĩ cảm tử quân dù ra đi trong sự quyết chiến quyết thắng, nhưng không ai nghĩ rằng Hồ Khang không trở lại.

Hoạt cảnh Cờ Bay, Cờ Bay

          Cảm động nhiều đồng hương đến từ nhiều nơi để tiễn đưa tượng đài đến San Jose, để được an vị trong một công viên lớn nhất của miền Bắc California, nơi có bảo tàng viện chiến tranh Việt Nam ở trong công viên này. Nghệ Lữ, nhà truyền thông đến từ San Jose, ông cùng phái đoàn 30 người đi suốt đêm, 3 giờ mới tới Orange County để hộ tống tượng đài về miền Bắc. Phái đoàn gồm có giám sát Otto Lee (người Mỹ gốc Hồng Kông), cựu chánh án Phan Quang Tuệ, luật sư Huy Trần, ông Huỳnh Lương Thiện (chủ báo Thằng Mõ ở San Francisco), ông Triều Hạ và nhà báo Nghệ Lữ.

          Giám sát Otto Lee nói:

          – Lý do tôi đến Orange County vì tôi rất hãnh diện về người Việt Nam. Người trẻ Việt Nam học về lịch sử của nước Việt Nam, bảo tồn văn hóa Việt Nam, giữ gìn lịch sử Việt Nam, nhớ về ông cha của mình là những người anh hùng.

          Luật sư Huy Trần, ông có văn phòng luật riêng, nhưng giúp cho giám sát Otto Lee, nói:

          – Tôi rất vui khi đến đây, gặp gỡ đồng hương và hộ tống tượng đài về miền Bắc California. Tôi rất hãnh diện về đồng bào Việt Nam ở hải ngoại cũng như hãnh diện về thế hệ đi trước.
          Nghệ Lữ nói:

          – Chúng tôi rất sung sướng và hãnh diện vì tượng đài sẽ được an vị ở viện bảo tàng ở San Jose. Tượng đài được đặt viên đá đầu tiên ở Westminster mà an vị ở San Jose đó là niềm hạnh phúc của chúng tôi. Chúng tôi đi suốt đêm đến 3 giờ sáng mới đến đây nhưng người nào cũng tỉnh táo vì gặp đồng hương, gặp những người rất nhiệt tình với các chiến sĩ anh hùng.

          Nhiều đồng hương đến trước tượng đài chụp hình, vì chưa tới giờ khai mạc nên tượng đài, hình trước mặt và phía sau, còn bị che lại đang nằm dưới đất. Tượng đài cao 3,8 mét, nặng khoảng 16 tấn, được làm bằng đồng, đá hoa cương và xi- măng.

          Một cô gái trẻ trong sắc phục lính Nhảy Dù chụp hình bên cạnh tranh vẽ tượng đài tái chiếm Cổ Thành Quảng Trị.

           Cô cười thật tươi và nói:

          – Bác của em là chiến sĩ Nhảy Dù. Bác của em trong tiểu đoàn của Trung Tá Nguyễn Chí Hiếu trong Chinh Chiến Điêu Linh của cô đó.

          Tôi quay qua bên cạnh một bà lớn tuổi, mắt ươn ướt. Tôi biết ngay bà cụ này có con đi lính và chắc chắn có tham dự trong trận chiến này. Bà cụ nói:

          – Con tôi có tặng tiền trong việc làm này. Bây giờ tượng đài đem về San Jose, khi nào tôi có dịp lên miền Bắc California thăm bà con, tôi sẽ viếng tượng đài. Mình tặng tiền là nhớ đến người đã hy sinh, chứ an vị tượng đài ở đâu cũng được miễn là có làm hơn không?

          Những người trong ủy ban xây dựng tượng đài đều hiện diện trong buổi lễ này: luật sư Trần Thái Văn, luật sư Nguyễn Quốc Lân, kỹ sư Nguyễn Mạnh Chí, Đại Úy Nguyễn Phục Hưng, Nghệ Lữ, v.v. bận rộn trước các cuộc phỏng vấn của ký giả đài truyền hình, truyền thanh và báo chí.

          Câu lạc bộ Tình Nghệ Sĩ với lực lượng hùng mạnh, đa số là nữ ca sĩ với những bài ca đầy ý nghĩa. Xướng ngôn viên Quang Việt, Minh Phượng làm việc không ngừng nghỉ. Giọng nói hùng hồn đầy hào khí khi nói về những chiến sĩ đã hy sinh.

          Luật sư Trần Thái Văn, luật sư Nguyễn Quốc Lân, kỹ sư Nguyễn Mạnh Chí, người nào cũng bận rộn vì cơ sở thương mại của mình nhưng những người trẻ này đem hết tâm trí vừa mình để hoàn tất tượng đài. Đại Tá Vũ Văn Lộc đến từ San Jose để hộ tống tượng đài đến San Jose để được an vị trong công viên lớn ở miền Bắc California.

          Luật sư Nguyễn Quốc Lân nói:

          – Vui lắm, vui lắm, được đồng bào đến đây đông đảo. Làm việc gì được đồng bào yểm trợ là vui lắm.

          Niềm vui hiện lên trên khuôn mặt của luật sư Lân.

          Kỹ sư Nguyễn Mạnh Chí, thị trưởng Tạ Đức Trí, bác sĩ Phạm Gia Cổn, nữ diễn viên Kiều Chinh, nhiều người trong chính quyền Orange County hiện diện và được truyền thông vây quanh.

          Ngô Ký, Trương Quốc Huy, Trần Nhật Phong, Phan Nhật Nam, làm việc không ngừng nghỉ. Người địa phương gặp người ở xa tới là phỏng vấn liên tục, người về từ Seatle, Portland, Arizona, San Diego, San Bernardino, San Francisco, Los Angeles County và nhiều nơi khác.

          Bãi đậu xe rộng mênh mông của trường học La Quinta, thành phố Westminster, không còn một chỗ đậu xe. Việc làm có tính cách lịch sử, không mời đồng bào cũng tự tìm tới, huống chi các đài truyền hình, truyền thanh rỉ rả thông tin hằng giờ.

          Thủy Quân Lục Chiến Nguyễn Phục Hưng, mà Kiều Mỹ Duyên đã gặp ở chiến trường Cao Miên, tỉnh Neak Luong, vượt biên sang Mỹ định cư. Ông có 2 con trai đều thành bác sĩ. Nhà của ông Hưng như tựu nghĩa đường, cuối tuần các chiến sĩ đến nhà ông Hưng tập hát, trẻ con thì tập diễu hành cho các ngày lễ lớn 30 tháng 4 hay 19 tháng 6. Các cháu trong quân phục Thủy Quân Lục Chiến rất đẹp. Ông là một trong những người trong ủy ban xây dựng tượng đài, chạy tới chạy lui, tiếp khách từ xa đến.

          Một đoàn thiếu nhi trong quân phục Hải Quân, Thủy Quân Lục Chiến đẹp vô cùng. Các cháu đến tham dự với sự khuyến khích của ông bà, cha mẹ. Tiếng cười vang vang bên cạnh ly nước mía ngọt ngào. Ở đây có không khí reo vui của ngày hội, ngày Tết.

          Đến tiễn đưa tượng đài về an vị ở San Jose, nhiều thế hệ, người sinh ra ở Việt Nam, người sinh ra ở Mỹ, mặt người nào cũng vui. Sự hy sinh của các chiến sĩ được ngưỡng mộ, được nhắc nhở. Vong linh các anh chiến sĩ Công Binh chiến đấu, Thiết Giáp, Nhảy Dù, Thủy Quân Lục Chiến, v.v. linh thiêng xin về đây chứng giám lòng thành của người Việt Nam tị nạn Cộng Sản ở hải ngoại hay ở trong nước vẫn còn nhớ đến các anh. Xin các anh phù hộ cho chúng tôi có một ngày trở về quê hương khi Việt Nam thật sự có Tự Do, Dân Chủ, Nhân Quyền và Tự Do Tôn Giáo.

Orange County, 21/9/2021

KIỀU MỸ DUYÊN

(kieumyduyen1@yahoo.com)

CHIM BAY VỘI VÃ.     CAO MỴ NHÂN 

Còn 10 phút nữa mới 8:00 pm, trời vẫn sáng, mình vẫn thích cái không gian như vầy, mùa sắp vào hạ, nhưng sao mình vẫn lạnh, vẫn 3,4 cái áo len, thung nỉ…vẫn không rời đôi vớ. 

Anh chưa hề hỏi thăm mình nóng mùa hạ, lạnh mùa đông …bao giờ.

Còn mình, mình vẫn nghe rất rõ tiếng chim én rời tổ bay đi, chúng chỉ ở lại đây có đúng 3 tháng mùa xuân.

Mình vừa khép cửa sổ lớn trong phòng, ngó về phương nam, trời bắt đầu tối, ánh sáng nhá nhem, hay giờ gà lên chuồng như ở quê xưa thường nói thế. 

Một năm xa cách …Rồi sẽ 10 năm, và bao nhiêu năm sau chả biết, sẽ hết trăm năm. 

Anh là nhân vật tiểu thuyết của mình, nên có đứng sát bên mình, vẫn là xa cách. 

Anh thân kính ơi, tại sao chỉ với một bàn tay thôi, là chúng ta mở được cửa thiên đường hạnh phúc . 

Ố ô, lâu nay mình vẫn cảm nhận được điều hạnh phúc dù ở xa anh, mà vẫn tưởng anh đang ở cạnh mới tuyệt vời chi lạ.

Hôm qua mình gặp lại một nhà văn cũ, ông ta hỏi thăm một cách chân tình rằng: mình có vừa ý cuộc sống đương thời không? 

Mình hỏi lại để làm gì ? Ông nói vì thấy các nhà văn, các nhà thơ hay trả lời phỏng vấn, quý vị được hỏi thường chuẩn bị sẵn câu trà lời có lợi cho cuộc đời và sự nghiệp họ . 

Nhưng mình có là nhân vật được hỏi đâu, nên chả cần phải giữ gìn, mình nói với ông nhà văn nêu trên cũng rất chân tình: 

” Ông ạ, tôi thích cuộc sống này quá, chỉ sợ thời gian không kéo dài thêm cho tôi được sống mãi … như vầy thôi.” 

Ông nhà văn trố mắt nhìn tôi: 

” Ôi, lần đầu tiên tôi gặp một người, mà là nữ giới nữa, bằng lòng với số phận của mình. ” 

Chu choa, thì tôi có lúc tự hỏi là trên đường đời tôi đã đi qua, lên cao, xuống thấp đã từng, chắc tôi cũng đã so sánh phần nào số phận mình, để kết luận: tôi đang thực sự ” Yêu Quí ”  

thời gian này. 

Sau cuộc đổi đời 30-4-1975, là một Sĩ quan Nữ quân nhân chế độ cũ, tôi có 2 lần bị trả lời một câu hỏi, mà họ, bạo quyền cộng sản nghĩ là tôi không thật lòng khai báo . 

Câu hỏi được đặt ra như vầy:

” Chị cho biết thời gian nào chị sung sướng nhất, và thời gian nào chị …khổ sở nhất “. 

Khi đặt câu hỏi này, là người ta dư biết câu trả lời : 

Nó sẽ là sự miệt thị chế độ csvn, lòng hoài cảm chế độ cũ, VNCH. 

Để sau đó tuỳ cách ứng xử, nếu trong tù cải tạo thì theo luật rừng, mà ngoài xã hội thì theo luật …rú chẳng hạn. 

Tuy nhiên tôi đã nói thật với lòng mình, là cứ lấy cái mốc thời gian 1975  cho dễ hiểu. 

Thì trước 30-4-1975, cuộc sống tôi dư thừa vật chất, chan hoà phương tiện. Nhưng tinh thần tôi, đúng ra là tâm tư tình cảm tôi rất không như ý, vì ông xã tôi quá hào hoa phong nhã, nên tình chồng vợ có hao hụt ít nhiều.

Sau 30 -4 -1975, cuộc sống vật chất hoàn toàn phá sản. Nhưng tinh thần tôi, vẫn tâm tư tình cảm thôi nhé, thư giãn ít nhiều, vì ông xã tôi trực tiếp chấm dứt tình trạng phong lưu, hào phóng, cuộc sống gia đình yên ổn phần nào. 

Theo như nhận xét của chị, thì ngoài xã hội đang khó khăn, vất vả hay sao ? 

Tôi nghĩ đó không phải đặt ra câu hỏi, vì ai trong xã hội đương thời ( CSVN )đều biết cuộc sống trước mặt. 

Thế rồi thì tôi dù muốn dù không, bị cuốn vào cái xã hội mà chủ trương của nó là tôn sùng vật chất. 

Như lý luận học thuyết duy vật, mà biện chứng, lý giải thì hẳn là điều không khốn khó, khổ cực, sẽ không phải phương châm đấu tranh của họ. 

Tới lúc tôi thèm nhìn một cánh diều trên đồng cỏ cháy nơi nông trường Tây Nam, buổi trưa ngồi giữa nắng chờ nghe tiếng chim bay vội vã lên núi Bà Đen, lòng trống trải buồn vô hạn. 

Ông xã tôi đã trên đường vượt biển, để lại cho tôi nỗi mông mênh chán nản . 

Câu chuyện sướng khổ vẫn được nối tiếp theo những trang nhật ký, mà tôi nghĩ rằng nếu có bị bạo quyền phát giác, trong nhật ký cũng chẳng có gì động chạm tới xã hội của họ. Bởi vì điều quan trọng nhất đối với tôi, vẫn là tâm tư, tình cảm

bỗng như bị bỏ quên, như mất mát, mình không có một hình ảnh, một lời nguyền đúng nghĩa trong tâm tưởng. 

Tôi có lại cuộc sống trước 30-4-1975, giống một bức tranh có đường nét cũ, nhưng mầu sắc mới, khi tôi đến được Hoa Kỳ. 

Tất nhiên thời gian chồng chất thêm, tuổi tác cũng bắt kịp chuỗi ngày vội vã, thực dụng, tưởng như không thoát ra được cái khuôn sáo xã hội mới mẻ, bởi vì còn nơi nào khác nữa để tái định cư vui vẻ, tươi đẹp hơn xứ Mỹ này chớ. 

Nghĩa là muốn gì có nấy, thích chi thì làm, nhưng phải trong điều kiện không chạm tới quyền lợi của ai. 

Do đó, tôi lại đi tiếp con đường của tôi.

Nhìn lại hành trình, có vẻ ngắn bớt, hành trang thì bỏ đi nhiều, nên tôi cảm thấy nhẹ nhõm, tha hồ tung tẩy như thủa mới vào đời. 

Có một điều ít ai để ý, là hình như mình biến thành vai phụ trong chính những công việc của mình. Đôi khi mình không tự quyết định công việc mình sẽ làm, mà cứ phải hỏi thăm hay nhờ vả người thân hoặc bạn bè giúp đỡ. 

Tức là đang ở trạng thái không đứng vững, hay không chắc chắn đúng, thế nên cuộc sống cũng bớt đi phần nào vui vẻ lạc quan kiểu  ngày xưa. 

Như vậy lại tự hỏi là: Thế có thể làm được gì khác hơn hoàn cảnh hiện tai ? 

Ở thời điểm tôi bây giờ, tôi thẳng thắn trả lời: ” Chẳng làm được gì cả đâu, hãy giữ gìn sức khoẻ để không bị đau ốm, làm phiền con cháu thôi ” .

Nhà văn xưa mới tái ngộ cười: Bà nói đúng, ngay đến thế hệ sau chúng ta cả chục năm, chúng đã sớm có tư tưởng về hưu rồi . 

Thế nên tôi mới nói ở trên là tôi đang thích cuộc sống này, chưa hoàn hảo lắm, nhưng thực sự thoải mái, thảnh thơi …

Với tôi, còn có thì giờ mơ mộng nữa chứ …

              CAO MỴ NHÂN 

TỪ BẾN SÔNG THƯƠNG.     CAO MỴ NHÂN 

Vào khoảng giữa thập niên 80 thế kỷ trước, nữ sĩ Mộng Tuyết Thất Tiểu Muội ( 1914 – 2007 ) nói với tôi là bà sẽ cùng tôi đi lang thang thăm các văn nhân thi sĩ lớn tuổi, ở cả 2 miền nam bắc mà bà quen biết. 

Tôi rất hào hứng chờ dịp đi ” lang thang ” này. 

Trước nhất, tôi khỏi cần phải đọc sách báo, mới biết được thân thế và sự nghiệp một nhà văn, thơ nào đó mà mình muốn tìm hiểu, hay là muốn ” tham khảo” để định viết lách gì đó . 

Kế tới,  là tự nhiên tôi không cầu cạnh được giới thiệu, hay muốn diện kiến dung nhan quý vị tên tuổi ấy, mà bỗng nhiên được thấy tận mắt quý vị danh tiếng như các cụ Giản Chi, Nguyễn Hiến Lê, Đông Xuyên, Bàng Bá Lân …vốn sống ở trong nam. 

Các vị nổi tiềng từ tiền chiến, như Thế Lữ, Anh Thơ… vốn sống ở ngoài bắc, sau 30-4-1975 lại vô nam cư trú vv… 

Người đầu tiên là nữ sĩ Anh Thơ ( 1921 – 2005 ), vì nhà bà ấy  ở số 11 đường Thiệu Trị, gần với biệt thự Úc Viên, cuối đường Nguyễn Mình Chiếu, của nữ sĩ Mộng Tuyết và cố thi sĩ Đông Hồ, giáo sư Hán học trường Đại học Văn Khoa Saigon trước 1975 . 

Mỗi lần đi như thế, nếu gần thì đi bộ lai rai, xa thì ngoắc cyclo chạy lài dài, thích lắm . 

Tôi thua bà đến ba chục tuổi, nên được hội thơ Quỳnh Dao của chúng tôi, do tôi tôn phong nữ sĩ Mộng Tuyết là niên trưởng kỳ 3, tức sau 2 vị niên trưởng đã quá cố : nữ sĩ Cao Ngọc Anh và nữ sĩ Đào Vân Khanh.

Quý vị hội viên coi tôi là em út Quỳnh Dao, đồng thời tôi là ” cây gậy ” của nữ sĩ Mộng Tuyết Thất Tiểu Muội luôn. 

Do đó, đi đâu tôi cũng được vời tới …

Tuy nhiên, cũng là sẵn dịp vừa từ tù cải tạo ra, tôi chưa có công ăn việc làm, mới rảnh rang như thế, chứ sau này tôi đi làm rồi, thì rong chơi làm sao được nữa. 

Từ cái thập niên 30, nhị vị nữ sĩ: một trong nam Mộng Tuyết Thất Tiểu Muội, một ngoài bắc Anh Thơ, đã làm nổi đình đám thơ phụ nữ của nền thi ca mới, không bay bướm, sâu xa được như quý nam thi sĩ cùng thời: Xuân Diệu, Huy Cận, Chế Lan Viên, Thế Lữ, không trẻ trung, nội tâm được như Nguyễn Bính, Thâm Tâm vv…

Nhưng nhị vị Mộng Tuyết, Anh Thơ, lại mỗi người tự trải cho mình một cái chiếu thi ca riêng biệt trong làng thơ bấy giờ . 

Đi song song với quý nữ sĩ đương nêu, về thơ thôi, thì còn có các nữ tác giả khác như Hằng Phương ( phu nhân nhà phê bình văn học Vũ Ngọc Phan) Vân Đài ( sau theo Bác Đảng 

CSVN cùng với nữ sĩ Anh Thơ) .

Cũng thời tiền chiến đó ( trước 1945 ), 2 cây bút nữ thi sĩ rất đáng trân trọng, quen thuộc trên cả nước là Ngân Giang và Tương Phố . 

Tất nhiên còn quý vị nữ thi sĩ khác nếu có, không nổi bật lên, chẳng hạn Mai Đình ( một trong số nữ nhân vật của nhà thơ hẩm phận Hàn Mặc Tử) vv…

Vì chỉ nhắc tới thi ca, nên quý vị nữ văn sĩ cùng thời hoặc xê xích, như quý bà nhà văn Thụy An , Mộng Sơn, Nguyễn Thị Vinh, Lính Bảo ( sau 1945 ) . 

Thi ca phái nữ VN thập niên 30 thế kỷ trước, có một sự kiện riêng biệt, một huyền thoại, mà khởi sự thì như một hiện tượng lạ, sau mỗi lúc mỗi huyễn ảo hơn, bởi cái tên ký tắt kín đáo, và nội dung không mới mẻ, nhưng đi vào đại chúng lan rộng mau chóng, đồng thời năm tháng cứ chất chồng thêm những bí ẩn của tác giả, chứ không phải câu chuyện. 

Đó là hiện tượng TTKH với hình ảnh ” Hai Sắc Hoa Tị Gôn ” .

Tôi đi hơi xa về mục đích bài viết này. Tôi chỉ muốn ghi một chút kỷ niệm về nhị vị mang chính danh nữ thi sĩ trên thi đàn thế kỷ vừa qua thôi : Mộng Tuyết , Anh Thơ.

Tất cả những chi tiết như khuynh hướng thơ, sự nghiệp thơ, cuộc đời nhị vị ấy, thì đã đầy đủ trên sách báo vv…

Có chăng là một thoáng gần cuối đời quý bà, mà tôi có cơ hội gặp gỡ. 

Nữ sĩ Mộng Tuyết Thất Tiểu Muội và tôi đã ngồi trong căn nhà nhỏ thôi, tầng trệt và cái lầu có ban công hẹp, bình thường . Tất nhiên nhà đó là của một gia đình trung lưu miền nam, đã bỏ đi ngoại quốc,  vì cộng sản Bắc Việt xâm chiếm miền nam. 

Nữ sĩ Anh Thơ theo ” cụ Hồ” cùng với bà Vân Đài, mà tôi chẳng rõ văn nghiệp bà này thế nào . 

Riêng bà Anh Thơ thì lặn lội theo đảng, theo thâm niên và tuổi tác bà đã lên tới chức ” thứ trưởng hàm” như một số văn nghệ sĩ tiền chiến theo Việt Minh lúc đầu , sau theo cộng sản là lẽ đương nhiên, như thi sĩ Huy Cận chẳng hạn.

Tức là cái chức để đó cho có vị , chớ chả có quyền hạn gì. Một nữ thi sĩ kiêm họa sĩ miền nam đã thản nhiên kêu đích danh nhà thơ Anh Thơ là ” Thợ thơ bậc 7 “cho phù hợp với giai cấp công nông đi lên. 

Nữ sĩ Mộng Tuyết giới thiệu tôi, Cao Mỵ Nhân, nguyên là thiếu tá VNCH, ngành Chiến Tranh Chính Trị , đã xong chuyện đi tập trung cải tạo về. 

Bà Anh Thơ im lặng một lúc, rồi cười cười kêu tên tôi, bà xưng là ” chị” như tất cả các nữ sĩ trong hội thơ Quỳnh Dao đều xưng ” chị ” với tôi . 

Bà “Thứ trưởng văn hoá” hay “Thợ thơ bậc 7 ” do thi họa sĩ XXX đặt cho bà, vốn có cái tên rất ” mĩ miều xa xưa” do cụ thân sinh đặt cho là Vương Kiều Ân.

Sau, dầu muốn tham gia kháng chiến, để có vẻ tân thời, phá khuôn thước phong kiến, nhưng trong lòng vẫn thích là  mệnh phụ phu nhân như hầu hết quý nữ sĩ ở thi đàn Quỳnh Dao. 

Chẳng hạn như nữ sĩ Vân Nương phu nhân luật sư Lê Ngọc Chấn, nguyên đại sứ VNCH ở Anh và Tunisie, như nữ sĩ Thu Nga phu nhân của kỹ sư Lương Sĩ Phu, như nữ sĩ Đinh thị Thục Oanh phu nhân của giáo sư thi sĩ Vũ Hoàng Chương vv…và hàng chục phu nhân quý vị tên tuổi khác …

Nên sau này bà thường tới dự tiệc ở các khuôn viên quý bà Quỳnh Dao . 

Bà kể lại giai đoạn bà được giải thưởng thơ của Tự Lực Văn Đoàn, và tìm cái bằng ghi giải thưởng thơ đó, do 3 thi sĩ ký tên là : Tú Mỡ , Thế Lữ và Xuân Diệu. 

Khi tôi đi Mỹ theo diện tị nạn, thì có mấy diễn đàn báo chí đang tranh luận là : Xuân Diệu có trong Tự Lực Văn Đoàn không ? Lý do cặp bài trùng thi sĩ lớn Huy Cận, Xuân Diệu như chim liền cánh, mà sao chỉ có Xuân Diệu trong Tự Lực Văn Đoàn là thế nào ? 

Nhà văn Đặng Trần Huân nêu chi tiết, là Cao Mỵ Nhân đã nhìn thấy tấm bảng ghi giải thưởng thơ Tự Lực Văn Đoàn do 3 thi sĩ nêu trên ký ở văn bằng nữ sĩ tiền chiến Anh Thơ, tất thi sĩ Xuân Diệu là thành viên Tự Lực Văn Đoàn. 

Như trên tôi đã trình bầy, là hậu tù cải tạo, tôi chưa có việc làm, nên cứ thế rong chơi. 

Nhị vị nữ sĩ Mộng Tuyết và Anh Thơ đều đề nghị tôi nên tới giúp bà Anh Thơ cái việc đọc lại những trang nhật ký của bà Anh Thơ đang viết theo yêu cầu của đâu đó ngoài trung ương, viết hồi ký mà có tiền …lương mấy đồng một trang, tôi chả nhớ . 

Tôi đang phây phây mỗi sáng ghé nhà bà Anh Thơ để đọc những trang bà viết, cũng chỉ là đường trường đi…cách mạng, xem một số chấm, phẩy , câu cú vv… văn phạm, chính tả sơ sài. 

Đương nhiên cũng có lúc tôi ở lại chơi, cơm nước vv…vì bà chỉ có một mình với cuốn nhật ký dở dang. Phu quân bà lúc đó là bác sĩ trưởng khoa thần kinh Bệnh viện Chợ Rẫy. 

Tôi chẳng tò mò, nhưng tình cờ một lần nữ sĩ Mộng Tuyết kể rằng vị bác sĩ ấy nguyên xưa là y tá bệnh viện Chợ Rẫy tập kết ra Bắc năm 1954, nay trở về tiếp thu và được nhận ngay chức trưởng khoa thần kinh như đương nêu . 

Đã gần xong cuốn hồi ký ấy,có thêm một thanh niên tới đánh máy kiểu tạch tạch ngày xưa cho tác giả Anh Thơ . 

Phút cuối cùng kêu rang rảng, là bà hỏi tôi nên đặt tên cho cuốn hồi ký đó là gì ? 

Bà đã đặt cho hồi ký cái tên đằng đằng sát khí là: “Sống Chiến Đấu ” , chỉ còn thiếu mấy chữ ” theo gương bác Hồ ” nữa là đúng cái câu hằng ngày của đảng bà : ” Sống chiến đấu theo gương bác Hồ vĩ đại…” vẫn nói. 

Tôi chưa định trả lời thế nào, thì nữ sĩ Anh Thơ tiền chiến chợt nhớ ra, bà nói: ” ngày xưa nhà mình ở nơi có dòng sông Thương chảy qua đấy ” …

Thế là tôi đề nghị bà Anh Thơ đặt cho hồi ký bà : ” Từ Bến Sông Thương “, tôi giải thích đã hết chiến đấu rồi, chị cũng muốn kỷ niệm ” Từ Bến Sông Thương” đó chị thoát ly theo …cách mạng vậy . 

Bà Anh Thơ thú vị lắm, đã hoàn tất có lẽ là tập 1. Còn tập 2 đang coi lại . 

Tôi được nữ sĩ Mộng Tuyết kéo vào một nơi yên lặng nhất của Úc Viên, tư thất của nữ sĩ , dặn dò rằng : ” Thôi Cao Mỵ Nhân đừng ghé nhà chị Anh Thơ nữa, bà ấy là bà Anh Thơ, không giữ được bản lãnh như những người mình đâu, bà ấy nghe ông Thọ nào đó, vừa từ Bắc vô, nói rằng tại sao chị dám để một sĩ quan Chiến Tranh Chính Trị địch đọc hồi ký trước khi phát hành . ” 

 Chu choa cũng may cái mối thân tình của nữ sĩ Mộng Tuyết với bà Anh Thơ lâu năm, chứ không thì họ vu vạ cho tôi tệ hơn nữa cũng chẳng kêu trời được . 

Tiếp theo, có một bữa tiệc  ở Úc Viên, cả bà Anh Thơ lẫn tôi đều có cách nhìn là muốn chào nhau mà cứ ngần ngại, tuy nhiên tôi chỉ là ” chiếc gậy “của nữ sĩ Mộng Tuyết Thất Tiểu Muội niên trưởng Quỳnh Dao của chúng tôi, việc tới lui với bà Anh Thơ cho dù có thuận thảo, cũng chỉ là thứ yếu …

                      CAO MỴ NHÂN 

=================================================================

CHAPA  DANG DỞ.     CAO MỴ NHÂN 

Trở lại Chapa năm nay, có lẽ là lần cuối tôi với chàng không còn cơ hội gặp nhau nữa.

Tại sao tôi có ý nghĩ này, bởi lý do rất khách quan, là cả chàng lẫn tôi đều chán nhau đến độ tôi cứ nhìn đồng hồ xem đêm đã hết tới đâu.

Tiếng tích tắc của chiếc kim đếm thời gian, như tiếng búa đóng đinh trên nắp quan tài tình ái rỗng tuếch, trái với ước mơ thủa ban đầu, những cặp tình nhân thường thiết tha thổ lộ : ” Chúng mình sẽ chết cùng nhau trong một huyệt mộ ” .

Mùa xuân này hoa đào vẫn nở như những mùa xuân trôi qua thung thổ núi rừng  Chapa, khi tôi được sinh ra, lớn lên, trong bầu không khí ẩm ướt quanh năm .

Tôi bỗng muốn khóc thét như những cô nàng Mèo đến tuổi cập kê xưa, hay khóc oà ra như trẻ thơ thèm sữa mẹ quá, mà người mẹ đi mãi không về. 

Mùa xuân ư ? 

Mùa xuân ở một miền lâm nguyên xa nhất, cao nhất đất nước Việt Nam . 

Quý vị sẽ cười mỉm, rồi nói rằng: ” Lâm nguyên nào mà chẳng ở xa nhất so với nơi chúng ta đang sinh sống thường ngày, thí dụ người ở Cao Bằng nhìn về Đà Lạt . Hay người ở Cà Mâu ngó tới Lạng Sơn chẳng hạn …” 

Nhưng cao nhất, thì không thể lý luận chung chung thế được, cao nhất hay không, phải so từ mặt đất xuống bờ đại dương chứ . 

Đại dương là cái bình thông đáy khổng lồ, tuy nó được Thượng Đế cho hiện hình theo độ cong của địa cầu, nhưng tôi không dám lan man …

Tôi chỉ đang muốn tưởng tượng lại chốn xưa, nơi tôi được sinh ra : Chapa như nêu trên, danh xưng nghe tưởng là câu thần chú nhật tụng mỗi lần tôi nhớ lại, tưởng tượng thêm, vì mỗi ngày mỗi chồng chất thêm năm tháng . 

Bức thư của người Chapa gởi cho tôi, bảo rằng : 

” Cô có về không, cả một phương trời đầy hoa anh túc, đa sầu đa sắc, đã tất cả cùng phai như mầu tóc thượng tầng cao nguyên Xuân Viên, làng nghỉ mát Chapa, Đông Dương…” 

Ôi sao chúng ta cứ phải níu kéo dĩ vãng cả trăm năm trước thế ? 

” Thế cô không nhớ tôi là chàng a phủ thời đó ư ? 

Hãy lắng lòng thêm một chút nữa, hình ảnh mùa xuân đầy khói sương đã huyễn hoặc chúng ta cho đến giờ này, dẫu cô đang xa cách thiên đường chúng ta cả nửa vòng trái đất, tôi vẫn bồi hồi xúc động, nhớ nhung… “

Tôi chạnh nhớ tới mùa xuân sau cùng, khi bố mẹ tôi quyết định rời bỏ Chapa , đưa chị em tôi về suôi . 

Tức là sau mùa xuân năm đó, chúng tôi đã ở đồng bằng . 

Mỗi lần mẹ và chúng tôi, ngước nhìn trời mây châu thổ bay về hướng núi xa xôi, tất cả đều buồn, chị lớn tôi tên Thy , lại kể chuyện Chapa, làm  như chỉ có mình chị Thy tôi biết : 

” Có nhớ không, cái đám rước từ lòng rừng ra khỏi dốc hoa đào, ngang cửa nhà mình, tiếng kèn Mèo quyện vào tiếng thanh la, rung cả nhà cửa, em Mỵ , là tôi đấy , sợ quá , 2 tay bịt mắt lại , chúi xuống gầm bàn …” 

Bà cô tôi đang lo tết nhất nhà quê ngoài Bắc, dừng tay quấy nồi chè kho, là chè đậu xanh đánh như chè Huế, nhưng bỏ mật ( mật là loại đường đen lỏng ) hỏi chị Thy  tôi:

” Vậy người Mèo thế nào ? Ăn mặc thế nào ? Dữ hay hiền ? ” 

Người Mèo ở độ cao nhất các thứ người thiểu số đó . 

Họ dệt vải ” thổ cẩm ” chủ yếu  có 3 mầu thôi, đen , đỏ và chàm. 

Thấy trong đám rước hôm đó, đàn ông mặc quần, áo lá, đàn bà mặc váy , áo lá . 

Đó là ngày xa xưa, chứ bây giờ, thanh niên dân tộc thiểu số đã văn minh, mặc quần jean, áo thung, xe honda  leo núi như điên rồi .

Đám rước gồm đàn ông, đàn bà đi hàng dọc lộn xộn, đông độ mấy chục người thôi, không có người già quá, cũng không ai bế ẵm con nít quá nhỏ đi theo. 

Họ đi suốt con đường chính của thành phố Chapa mà thủa đó kéo dài cho tới bây giờ, cơ sở đẹp nhất vẫn là ngôi nhà thờ xây bằng đá . 

Ở ngay cửa ra vô lòng nhà thờ , có cây hoa đào cánh kép . 

Đám rước  xuống khu chợ, dừng  ngang nhà bà đồ Mèo . 

” Bà đồ Mèo ” là tiếng của người Kinh gọi bà người Mèo, bà chuyên nghề ” xỏ lỗ tai ” cho các cô bất kể Kinh Mèo…và nhất là các bé gái .

Chị em tôi cũng được mẹ dẫn tới xỏ 2 lỗ tai để đeo khuyên bạc với kiềng bạc như tất cả chị gái và bé gái ở Chapa xưa. 

Bà đồ Mèo bỏ rừng ra thành phố lập nghiệp ” xỏ lỗ tai ” . 

Bà đồ Mèo lấy một chiếc kim may nhỏ đã luồn sẵn một sợi chỉ tơ trắng ngả mầu cháo lòng làm dụng cụ xỏ tai. 

Điều quan trọng là bà đồ Mèo chỉ dùng 2 đầu ngón tay cái và trỏ bên tay trái, bóp vào trái tai, giữ yên đó, xong tay phải cầm cây kim may  kể trên . 

Đoạn bà xuyên cây kim qua trái tai đang có 2 ngón tay bà giữ, cho cây kim chui qua hẳn lỗ nhỏ với sợi chỉ tơ để một khúc chỉ nối lại, đánh dấu 2 lỗ tai của khách hàng .

Cho tới khi lỗ tai tự lành, cắt chỉ toong teng, còn lại 2 lỗ thủng ở 2 trái tai sẵn sàng đeo đôi khuyên bạc như tất cả con gái Mèo . 

Cứ cách xỏ tai chuyên nghiệp đó, bà đồ Mèo là người duy nhất làm nghề quen thuộc này ở Chapa.

Thái độ nửa tỉnh thành, nửa man dại của bà đồ Mèo, đã hấp dẫn hầu hết khách bất kể ai muốn xỏ lỗ tai. 

Bữa có đám rước nêu trên, bà đồ Mèo kê ngoài cửa nhà một cái lu bự đựng nước mưa trong veo, gác mấy cái ống bương đã được cưa mấy đoạn có cái mắt bương, để làm đồ dùng múc nước  uống, như ở miền suôi họ có gáo dừa múc nước .  

Đám rước Mèo dừng lại, mấy người thay nhau uống nước . 

Rồi theo nhau líu ríu trở vô rừng đang có chút nắng xuân . 

Chắc bộ lạc ấy cũng đông, ước độ vài trăm người.  

Cuộc sống lẩn khuất, huyền bí của họ , chẳng làm phiền ai. 

Sa Pa  trẻ trung bây giờ là hậu thân của Chapa già lão  cỗi cằn, mà tôi cứ thương nhớ mãi . 

Trung Tâm Du Lịch Sa Pa lâm nguyên, như cô gái  tầm xuân, cứ lượn lờ trước mắt khách du, không sao tìm được quá khứ, cho dẫu quá khứ đó không đẹp, huống chi quá khứ đó lại quá tuyệt vời . 

Tôi cúi xuống thau nước ấm mùi hoa đào, che dấu những giọt nước mắt não nùng đang lã chã tuôn rơi…

Thì cũng phải  ra phố một lần trước khi vĩnh viễn chia tay. 

Tôi thay chiếc áo lụa bạch, mầu tóc cũng lạt phai như tình ái cuối mùa tang chế…

Chàng đăm chiêu buồn, chắc đang tưởng nhớ thời gian chúng tôi gặp nhau ở “chợ tình ” . 

Nghĩ đến ” Chợ Tình “, tôi lại buồn cười . 

Sự thực cách đây hơn nửa thế kỷ, không ai nói hay là nhắc tới, bởi lẽ khi người Pháp còn trên đất nước VN nói chung, và ở Chapa nói riêng, Chapa do tên Tây đặt cho phần đất mà họ gọi là ” Làng nghỉ mát ” để những ông tây bà đầm đi du lịch hay dưỡng bệnh . 

Nếu đúng dịp 14-7 dương lịch hàng năm, thì những người Tây đó họ tổ chức tiệc tùng vui chơi kỷ niệm ngày phá ngục 

Bastille 14-7-1789, dựng Khải Hoàn Môn ở Paris. 

Họ căng dù mầu, kết hoa, rượu Tây, bánh ngọt vv…

Người Kinh và người Mèo thường nói ” ngày hội ” Cát tó zdu zdee ” có nghĩa ” 14 – juillet ” vậy thôi. 

Danh xưng ” Chợ Tình Sa Pa ” sau này như một hứng thú với khách du lịch trong và ngoài nước, âu là cái số lãng mạn cho một thành phố núi rừng thời đại . 

Rằng nơi đó, chợ tình nhóm họp ở vài chỗ công cộng trong thành phố . 

Nơi nam nữ thanh niên có thể tới đó gặp gỡ, hẹn hò vui vẻ, và cũng đã từng người bản xứ vừa ý, nên duyên chồng vợ . 

Ở Praha Tiệp Khắc có ” Cầu Tình “, nhưng chiếc cầu này chỉ có những nghệ sĩ lãng tử ngồi đàn ghi ta, phong cầm dửng dưng, ai muốn nghe thì nghe, không hề thấy những đôi nhân tình tới đó ngó mây trôi dưới đáy sông. 

 Bất giác tôi mỉm cười nhẹ như hơi gió bấc thổi tới lâm nguyên lạnh lẽo, buồn bã: 

” Anh ạ, hương hoa anh túc sẽ ủ hồn em cho tới khi Chapa tan vào khói sương nha phiến …”

Chàng hôn khẽ vào đôi mắt mờ lệ tủi, tại sao tôi phải khóc khi chính nguyên nhân giã biệt không cần phải đặt ra. 

Như thế nghĩa là sao ? 

Có ai bắt buộc chàng và tôi phải xa nhau vĩnh cửu trọn đời này ? Ôi, câu hỏi tự nó trả lời rồi. Đất trời đã là vực sâu ngăn cách đấy . 

Chẳng lẽ tôi ở lại đây ? 

Còn chàng, thì chẳng lẽ theo tôi đi đến cuối trời xa tít mù khơi ư  ? 

Tức là chúng tôi thiếu sức khoẻ, hay nói thẳng ra chúng tôi không còn tuổi trẻ để trang trải tình yêu say đắm hương xuân của hoa rừng ngạt ngào, trên những vạt cây anh túc muộn phiền mê muội . 

Nhưng sao cứ mỗi mùa xuân về, tôi cứ phải gặp lại Chapa, 

vì tôi không có gì ngoài Chapa làm vốn liếng  . 

Tôi chỉ có vùng trời đó, phần đất đó làm vốn liếng cho tư duy, nuôi dưỡng tâm tư tình cảm tôi, điều sáng rỡ lấy làm hãnh diện cho tôi bầy tỏ với mọi người . 

Tôi đứng ở biên đình, như một người sống giữa quê hương, đợi khách lỡ viễn phương, cả hai đều mang tâm sự về Sa Pa dang dở . 

Biên giới hoa đào đã khai quang lãnh địa. 

Ngày xưa chỉ toàn một mầu hồng phấn miên man, thủa nguyên sơ tĩnh lặng không một dấu thú hoang, vì là rừng cảnh, nên chỉ có vết hoa rơi ướt hài khách văn nhân, tài tử . 

Khi ra khỏi nhà ở cửa rừng hoa đào cánh kép, con dốc đổ xuôi hình thước thợ . 

Đó là đoạn dốc ngắn trước cửa nhà ba tôi. 

Ngôi nhà với 3 mặt lắp kiến  dày, và phần lưng nhà thì lại là vách núi cheo leo. 

Cuối đoạn dốc, rẽ qua tay trái, bắt đầu đại lộ chính của Sa Pa, cũng dốc, nhưng thẳng tắp, đại lộ này đã có lần thật xa xăm, bà vú em bồng tôi trên tay, để bước theo đoàn rước của người Mèo, vào mùa xuân năm ấy. 

Chị Mỹ tôi đang được cha cố người Pháp làm lễ rửa tội , và cả gia đình bố mẹ tôi thủa ấy đang sắp sửa bữa tiệc trưa nơi sân nhà thờ đá, để hân hoan mừng đón ân sủng của Chúa vừa cho chị Mỹ tôi trở lại đạo . 

Chị Mỹ tôi bây giờ không còn nữa, nhưng hình ảnh bé gái mũm mĩm mặc áo dài, tóc bum bê, mở to đôi mắt nhìn cha cố 

đọc những lời ” mặc  khải  ” của  Thiên Chúa tối cao, lại khiến tôi thương nhớ Chapa thần thánh nhiều hơn. 

Tôi thở dài, nhà thờ đá vẫn hiện thân của một thời xưa cũ không thay lòng đổi dạ. 

Nhưng sao tôi vẫn thấy lòng mình chẳng vẹn toàn .  

Thế là tôi từ giã chàng, người tình Chapa nguyên thuỷ của tôi, cũng sẽ là người tình muôn đời chỉ hiện diện trong ký ức xa mờ . 

Tôi cúi xuống ven đường vòng quanh Cát Cát, hái một nụ hoa sún mầu xanh biếc, hoa dại chưa từng ai đặt tên, tôi thầm thì nói thật nhỏ, nhỏ thêm chút nữa, bởi vì nếu tôi có nói lớn hơn, cũng chẳng có ai nghe, Chapa sẽ bị chôn vùi cùng cát núi, cỏ rừng …

Tên tuổi nó, mang hình ảnh chàng ta đang lịm chết dưới tảng đá khổng lồ, vô cùng trừu tượng ở muôn xưa Fang ci Pan.

Đã từ nửa thế kỷ trước, người ta khoác cho nó một cái tên hiền lành nhưng thơ mộng là Hoàng Liên Sơn hay Núi Sen Vàng.

 Khi tôi đứng cạnh anh, tôi chỉ là tấm bia đá sầu  ghi nhớ cuộc tình si thung thổ của lâm nguyên này .

Chiếc xe rời khỏi cầu Mây, tôi bâng khuâng tự hỏi: ” Tới bao giờ trở lại ? Ô hay vĩnh biệt rồi mà . ” 

Dẫu không tử biệt, cũng là sinh ly. 

Trăm năm như một luồng gió thổi qua vách núi, mang khí lạnh về suôi, không có một hơi ấm nào ngoài năng lượng của mặt trời, ấp ủ tình yêu mất dần ý nghĩa : Chapa huyền thoại đâu còn nữa, chỉ có Sa Pa huyễn hoặc ở thủa này . 

               CAO MỴ NHÂN 

CÂY MÙA THU VỚI NGƯỜI

Cây đã sống qua mùa đông rét mướt

Hứng tuyết sương nuôi cành mới đâm chồi

Trong âm thầm nắn nót nụ hoa tươi

chờ dâng hiến cho đời bao sắc thắm

Cây đã sống qua muà xuân êm ấm

Ðón nắng hồng tô màu lá thêm xanh

Ðón gió đưa nhè nhẹ lá ru cành

Cành với lá nâng niu chùm hoa nở

Cây đã sống qua muà hè nắng đổ

Chở hạ vàng trên thân nám da khô

Vẫn hoài mong cho trái chín ai chờ

Trái ngọt mát dù thân cây cằn cỗi

Cây đã sống qua mấy muà thay đổi

Xuân có vui và Ðông có lạnh lùng

Giữa hạ nồng cây có khát hay không?

Khi đã vắt cho đời bao giọt nước

Cây có mỏi, nên khi hè vừa bước

Thu vội về để nhận lá vàng rơi

Thu ru cây ngủ giấc chết bên đời

Tìm nhựa sống mong ngày hồi sinh mới

Người nhìn cây có bao giờ tự hỏi

Cây với người ai gian khổ hơn ai?

Lá trên cây còn có những lần thay

Người trọn kiếp được mấy lần ngơi nghỉ

Nếu người được muà thu ru giấc ngủ

Rũ nhọc nhằn năm tháng bám trên vai

Người sẽ đi không ngại quãng đường dài

Ðể làm lại những gì còn đổ vỡ.

                    HUỲNH MAI HOA

AUTUMN TREES AND HUMANS

Trees have passed through the cold winter,

To nourish budding branches, receiving mist and snow.

In silence they create fresh flowers

To offer life so many beautiful colors to glow.

Trees have experienced the warm spring,

Welcoming rosy sunlight greener leaves to render,

Hosting the wind to softly lull the boughs

As twigs and blades cosset the blooms’ splendor.

Trees have subsisted through the sand season,

Bearing summer on trunks tanned and barks dry,

Still waiting for ripe fruits so long longed for,

The fresh sweet produce, being stunted to defy.

Trees have survived so many changing periods,

Feeling merry in spring and numbed in cold.

Do trees suffer thirst in sultry summer

After dripping for life so many drops of water gold?

Do trees sense fatigue so when summer just left

Autumn hurries back to accept falling yellow leaves?

Autumn lulls trees to a deadly sleep on the sidelines,

Awaited resuscitation, to seek for sap that achieves.

Have humans, looking at trees, ever wondered:

Trees or humans are to endure more displeasure?

Leaves on trees can be changed many times;

How many times may humans all life rest at leisure?

If humans were lulled by autumn to sleep

To cast off their shoulders what has been downbeat,

They would advance up in spite of long distances

To perfect everything that is still incomplete.

Translation by THANH-THANH

PoemsBySelectedVietnamese

Vietnamese Choice Poems

Dragon & Fairy in Poetry

CHỜ ƠN CHÚA

 Rât nhiều lần cảm thấy đời vô nghĩa

Sống để rồi mang khắc khoải đầy vơi

Tại sao đời lại như thế Chúa ơi

Nếu có thể cho tôi hay nguyên cớ

*

Tôi đã gõ để xin Ngài rộng mở

Ban từ nhân thêm nữa xuống trần gian

Cho chúng tôi bớt khổ lụy điêu tàn

Vì tin Ngài luôn sẵn sàng thương cứu.

*

Nếu có phải cho danh Ngài cả sáng

Nên mang nhiều sóng gió thử đời tôi

Nhưng vì đã theo Ngài bao năm tháng

Nên cúi đầu và vâng chịu thế thôi .

* * *

ĐÊM NGUYỆN CẦU

* Ý nhạc Lê-Minh-Bằng *

Lắng tiếng nói vang trong hồn bất diệt

Của trái tim chân chính chẳng hề phai

Đời chinh chiến bao năm trường mài miệt

Lòng mang nặng thương tích vết trần ai…

*

Bao lúc chuông đêm buồn vọng sâu

Rưng rưng tay chắp khóc hồn sầu

Nghẹn ngào vận nước ngàn u tối

Rướm máu toàn tim cúi gục đầu .

*

Hỡi Thượng Đế, thấu cho đời dân Việt

Bao nhiêu năm sóng gió dạt dào đau

Bao nhiêu năm chiến đấu khổ ngập đầu

Để tiêu diệt quân thù tàn bạo quá

*

Thượng Đế hỡi, đoái nhìn đời thảm họa

Của dân hiền, hòa tiếng khóc triền miên

Vì đất nước lầm than vạn ưu phiền

Cho Việt Nam sớm tốt lành hùng mạnh...

****

THÁNG TƯ ĐEN …

Em nhớ lắm, cuộc tình ta xa cách

Trong đau thương : biến cố Tháng Tư Đen

Ba anh tù : vì thù hận ác hèn .

Nên Mẹ anh , gia đình đau khổ sống .

*

Oan nghiệt quá : Ba em lầm, theo cộng .

Coi trại  tù , đã hành hạ Ba anh

Với tháng năm , kiệt thân sức , tan tành

Rồi gục chết trong ngục hình đen tối .

*

Đời em lạnh : với chuỗi ngày sám hối ...

Đến xin anh , vài xúc cảm khoan dung ...

Lặng nhìn anh, trong đau đớn tột cùng .

Khóc , khóc, khóc , em chỉ còn biết khóc .

***

TÌNH CHÚA

Tạ ơn Chúa cho con thần trí óc

Cùng trái tim hoà nhịp điệu đôi tay

Để phác lên những niềm cảm vui say

Vinh danh Đấng Thiện Toàn , Vua vũ trụ
*

Nguyện xin Chúa, trên đường đời thế sự

Giữ gìn con lúc thập tử, lâm nguy

Hướng dẫn con khỏi trí lạc, tâm suy

Nếu lỗi phạm, lượng từ bi tha thứ …

****

ÔI LẠY CHÚA

Ôi lạy Chúa ! con cúi đầu tạ lỗi

Linh hồn con đã mê muội trôi hoang

Lạc loài nhiều mê mải lụy trần gian

Chối tình Cha, theo trăm ngàn dịp tội.

*

Nhưng lạy Cha ! xin Ngài thương ngoảnh lại

Nhìn con đây tuôn suối lệ ăn năn

Xin Cha thương , tha thứ mọi lỗi lầm

Nài xin Cha , với tâm hồn thống hối .

BỐN MẦU THU

THU TÍM

Tím một mùa thu, gió lạnh buồn

Tím đầy ngoại cảnh nhập hồn tuôn

Tím hoài như nhuốm dòng tâm niệm,

Tím khoảng đời xa, lạc cội nguồn .

*

THU XANH

Xanh mãi trong hồn nhẹ ước mơ

Xanh mầu mắt cảm người em thơ

Xanh khung trời thắm đầy lưu niệm

Xanh động tình em, nét hững hờ ?

*

THU VÀNG

Vàng toả khung trời thu dấu yêu

Vàng bay nhẹ áo nét yêu kiều

Vàng trăng rằm tỏ, hồn lưu luyến

Vàng lá thu say, quyện nắng chiều.

*

THU HỒNG

Hồng thắm cõi hồn điểm sắc yêu

Hồng môi em ngọt thoả thu kiều

Hồng thương trìu mến người trao lại

Hồng ấm lòng ai ? hỡi gió chiều .

Huu-Thien Paul Pham

Kiều Chinh by Kiều Chinh

Giao Chỉ giới thiệu Hồi Ký KC.

Nhà xuất bản nổi tiếng của Hoa Kỳ Barnes and Noble vừa phát hành cuốn hồi ký 500 trang của Kiều Chinh. Giới văn chương Mỹ gọi cô là nghệ sĩ lưu vong. Tra cứu trên Internet chúng ta thấy bản văn Anh ngữ nhà Barnes khen ngợi tác giả. Bản văn Việt Ngữ khen ngợi cô Kiều Chinh do nữ đại úy Phan của quân lực Mỹ viết.

Cuốn hồi ký đặc biệt này đã ghi bán 30 đồng giấy thường và sách bìa cứng giá 40 đồng. Đại úy Phan là nữ quân nhân trẻ hiếm có đọc được cuốn hồi ký tiếng Việt đã ước mong rằng sẽ có phiên bản Anh Ngữ sớm phát hành. Trong cộng đồng Việt Nam cũng đã có khá nhiều hồi ký chính trị của các nhà lãnh đạo và các nhân vật nổi tiếng trong trường văn trận bút. Nhưng rất hiếm những cây bút nữ lưu Việt Nam viết hồi kỳ văn nghệ.

Trong giới điện ảnh thì chỉ có riêng Kiều Chinh. Đã có nhiều tác giả viết về con người thường được coi là đệ nhất minh tinh của màn ảnh miền Nam Việt Nam từ sau cuộc di cư 1954. Bây giờ đến lượt Kiều Chinh viết về mình. Xem ra có phần muộn màng. Một số lớn khán giả của cô không còn nữa. Chẳng còn Mai Thảo để điểm sách hay Nguyên Sa để đọc thơ. Ngay như bạn ta Bùi Bảo Trúc cũng chờ đợi mãi không được, đành bỏ đi.Đặc biệt các danh tài văn nghệ nữ giới dù cao niên bao nhiêu các khán giả muôn đời vẫn thấy còn trẻ mãi nên suốt đời luôn gọi là cô. Cô Thái Thanh. Cô Thanh Nga. Cô Kiều Chinh. Dù cô còn đó hay cô đã đi xa. Tiếc thay các cô đi xa mà chẳng để lại Hồi Ký. May thay cô Kiều Chinh chưa vội đi xa và còn để lại hồi ký. Tác giả mới gọi cho     

chúng tôi nói là sách đã có rồi. 500 trang bìa cứng thì dù nội dung ra sao quả thực cũng là một tác phẩm nặng ký đấy. Hỏi rằng sách có nói gì đến ông Trump hay Biden không. Không có đâu. Nếu vậy sách này hiền. Có nói đến trận Covid 19 không? Không có. Nếu vậy sách này lành mạnh. Sách đã chích đủ 2 kỳ. Nếu vậy Hồi Ký này khỏe mạnh đấy. Có thể đọc mà không phải đeo khẩu trang.

Anh Giao Chỉ sẽ order nhà Barnes để xem Kieu Chinh By Kieu Chinh ra sao.

Như vậy sách sẽ không có chữ ký. Bèn đi máy bay xuống nhận sách có chữ ký của tác giả.

Tò mò xem cô Kiều Chinh viết về mình ra sao. Theo pháp thuật của Phạm Duy người ta có thể viết hồi ký theo dân ca, tình ca, tục ca hay đạo ca, thiền ca. Nhưng phải can đảm lắm mới viết theo phép tự ca. Con người một đời phục vụ cho điện ảnh và xã hội vào đoạn cuối phải về với thiền ca. 

Tuần tới tôi nhận được tác phẩm sẽ điểm sách. Các bạn có thể mua trên B&N hoặc chờ sách có chữ ký khi tác giả đi khắp 4 vùng chiến thuật ra mắt sách
—

Giao Chi San Jose.   giaochi12@gmail.com  (408) 316 8393

Thông báo đặc biệt
Ngày 18 tháng 9-2021 miền Nam CA sẽ tổ chức ra mắt tượng đài ghi dấu chiến thắng Quảng Trị. Phái đoàn Việt Museum sẽ xuống tham dự lễ tiếp nhận và tượng đài sẽ đưa lên định vị tại San Jose History Park. Thành phố San Jose vừa loan báo sẽ dành ngày thứ bẩy 6 tháng 11-2021 để Việt Museum tổ chức lễ khánh thành. Xin hân hạnh loan báo cũng toàn thể quý vị quân dân chính VNCH tại hải ngoại. Bài viết sau đây xin ghi thêm về việc Việt Museum xuống tham dự lễ giới thiệu Tượng đài tại miền Nam CA.

Hòn đất nặn thành Ông Bụt.

Giao Chỉ. San Jose.

Báo cáo bằng hữu 2 miền Nam Bắc CA. Như vậy là chúng tôi sẽ đi miền Nam nhận Tượng đài Quảng Trị vào cuối tuần này. Ban tổ chức tại khu Bolsa quảng cáo về buổi lễ hết sức vĩ đại. Các bạn miền Bắc cũng nao nức hăng hái ghi danh tham dự. Có thể hàng trăm người lên đường. Đi xe khách được thuê riêng. Ra đi khi trời vừa sáng và trở về từ nửa khuya. Xem ra quận Cam và thung lũng điện tử Silicon đều hết lòng với Quảng Trị.

Miền Nam CA ra mắt tượng đài ngày thứ bẩy 18 tháng 9-2021.

Miền Bắc CA sẽ khánh thành vào ngày thứ bẩy 6 tháng 11-2021.

Khu vườn lịch sử Kelley Park của thành phố San Jose đã lên lịch dành một ngày cho Việt Museum. Bây giờ xin viết đôi lời về chuyện xuôi Nam nhận Tượng. Rồi sẽ nói đến việc dự trù cho lễ khánh thành tại San Jose. Đã lâu lắm rồi hai miền Nam Bắc không có các chương trình yểm trợ hỗ tương. 

Nếu được hỏi chuyến đi nhận tượng Quảng Trị mang ý nghĩa gì. Là người nhận một phần trách nhiệm tôi xin giãi bầy. San Jose về tham dự trong sứ mạng hòa bình. Chuyện dài về dự án đã gây ra nhiều tranh chấp rất đáng tiếc. Bất đồng ý kiến trong cộng đồng. Không đồng ý về hình thức và cả nội dung. Không đồng ý về đồ án và cả những người sáng tạo. Quá nhiều cuộc tranh luận trong công chúng và cả những vị dân cử. Hình ảnh các cựu quân nhân cao niên cùng mầu cờ sắc áo phản đối nhau công khai trên diễn đàn là chuyện rất đau lòng. Như vậy miền Bắc xuôi Nam dự lễ trình diện Tượng đài không phải là để tiếp tay cho cuộc tương tàn trên công luận . Anh em chúng tôi đến để nhận một di sản quý giá bằng tượng đá có linh hồn để giải tỏa những búa rìu dư luận và xây dựng hòa bình. Tiền nhân của chúng ta đã từng nói Hòn đất nặn thành Ông Bụt. Nắm đất bùn vô giá nhưng khi thành Ông Bụt tức là thành Phật. Chúng ta rất cẩn niềm tin của quần chúng giữ cho trị giá của tượng đài.

Giá trị Tượng Đài Quảng Trị. Năm 1972 cuộc chiến Việt Nam bước vào giai đoạn thử lửa cuối cùng.. Bắc quân dồn hết nỗ lực đánh miền Nam trên 3 mặt trận. Mở màn quân cộng sản đánh Kon Tum trong 29 ngày nhưng rồi vì tổn thất nên bỏ cuộc đưa quân qua Cam Bốt để tấn công Bình Long. Thành phố Kon Tum đã có lúc bị địch chiếm một nửa nhưng rồi đứng vững và trở thành Kon Tum kiêu hùng. Tiếp theo thị xã An Lộc bị bao vây trong 90 ngày nhưng vẫn đứng vững cho đến ngày cuối nên tổng thống Thiệu phong tước hiệu Bình Long Anh dũng. Sau cùng trận Quảng Trị kéo dài trên 100 ngày từ khi Bắc Quân vượt sông Bến Hải cho đến khi chiếm được Cổ Thành và mở đầu cuộc chiến 81 ngày lịch sử. Trận tái chiến Cổ Thành của miền Nam chính là ý nghĩa của tượng đài Quảng Trị ghi dấu chiến thắng sau cùng của cả chiến dịch mùa hè năm 72. Kể từ khi tiếng súng của địch pháo vào Kon Tum cho đến cuộc bao vây An Lộc kéo dài đến hết tháng 3 năm 1972 tại miền Hỏa Tuyến. Trong cuộc chiến mùa hè năm xưa đã có hàng trăm ngàn quân dân chính miền Nam đã hy sinh mang màu sắc của tất cả các quân binh chủng trong Quân Lực Việt Nam Cộng Hoà.                                                     

 Sau miền Nam CA ra mắt tháng 9 đến miền Bắc CA sẽ giới thiệu Tượng Đài vào ngày thứ bẩy 6 tháng 11-2021. 

 Đây sẽ là dịp giới thiệu cuộc chiến thắng cuối cùng của Việt Nam Cộng hòa sau 20 năm vừa chiến đấu vừa xây dựng. Đồng thời cũng là dịp giới thiệu Viện Bảo tàng của Thuyền Nhân và VNCH duy nhất trên thế giới. Chúng tôi sẽ mời đồng bào Việt ty nạn từ miền Nam lên dự. Mời các vị dân cử toàn vùng Vịnh Cựu kim Sơn. Các chiến hữu VNCH trên toàn thế giới. Cuối tháng 10 cũng là dip ghi nhận đại hội của TQLC VNCH. Rất mong đây là dịp có sự hợp tác tổ chức chung vào ngày 6 tháng 11-2021. Lễ khánh thành tượng đài Quảng Trị sẽ là dịp xây dựng tinh thần đoàn kết quân dân chánh VNCH. Ghi dấu sự hy sinh của toàn dân và toàn quân. Không phải của riêng một quân chủng hay một binh chủng. Sẽ mời gọi tất cả các tổng hội và hội đoàn cựu quân nhân VNCH. Tháng 11 cũng là tháng có ngày tưởng niệm Cựu chiến binh Hoa Kỳ. Lễ khánh thành cũng sẽ là một ngày họp mặt mở rộng cho tất cả chiến sĩ và đồng minh đã từng sống chết bên nhau. Nhắc lại phương ngôn Việt Nam có câu. Hòn đất nặn thành ông Bụt. Hãy cùng nhau đặt niềm tin thiệng liêng vào một tượng đài. Hãy vì những chiến hữu và đồng bào đã hy sinh mà dành cho tượng đá một linh hồn. Nhìn nhận như vậy mọi tỵ hiềm tranh chấp sẽ trở nên nhỏ bé tầm thường. San Jose City cách đây hơn 50 năm đã từng thể hiện tinh thần bao dung vĩ đại. Người ta có can đảm xây dựng công viên tưởng niệm cựu chiến binh với 73 ngọn cờ trắng dành cho các chiến sĩ trận vong. Đây cũng là đài tưởng niệm duy nhất trên thế giới vượt lên trên những

suy nghĩ nhỏ hẹp thường tình.

—

Giao Chi San Jose.   giaochi12@gmail.com  (408) 316 8393

Thăm Charleston-South Carolina

Ngọc Hạnh

• 

Gia đình Vân ở Myrtle Beach được 4 hôm. Trưa hôm sau con Vân trả phòng lên đường đi Charleston, South Carolina, cách Myrtle Beach khoảng hơn 2 tiếng lái xe. Buổi sáng các con rủ nhau đi tắm biển. Cũng may biển lặng không có sóng. Nếu sóng to họ cắm cây cờ đỏ và không ai dám xuống biển. Trước khi ra biển các cháu ghé phòng ăn lấy túi đựng thức ăn điểm tâm với hàng chữ “chúc một ngày vui ”trong có sữa, trái cây, sandwich, bánh ngọt… dành cho những người muốn dùng điểm tâm ngoài bãi biển hoặc đi du ngoạn sớm. Ai muốn lấy thêm món ăn gì trong quầy tùy ý: bánh croissant,muffin, táo, cam, qúit, chuối, trứng,thịt nguội, sữa chua ….

Từ Myrtle Beach đi Charleston thấy nhà lớn nhỏ hay hàng quán dọc 2 bên đường. Cũng có ruộng trồng toàn hoa hướng dương mênh mông và cây xanh xanh nhưng không phải đậu hay thuốc lá. Không thấy cây bông vải. Các con Vân cho biết bông trồng nhiều ở Georgia. Dọc đường và trước nhà hoặc nơi sân thương xá, siêu thị có nhiều cây lạ, Vân mới thấy lần đầu tên gọi Spanish Moss, bám vào các nhánh cây sồi to thòng xuống đất giống như rễ cây si, màu trắng ngà, nhiều lắm, dài khoảng ½ mét đến 1 mét hay hơn. Tuy tên gọi Spanish Moss nhưng không phải xuất xứ từ nước Tây Ban Nha. Các cháu cho biết South America và Texas cũng có loại cây này. Chim lấy Spanish Moss làm tổ. Người ta còn gọi là”tree hair”hay cây”long beards”…

ĐẠI CƯƠNG:

Charleston South Carolina có khoảng 139.000 dân (2020) cửa vào Đại tây dương, có cảng Charleston, sông Cooper, Ashley và Wando, thành lập năm 1670, thành phố lớn của Nam Carolina. Mùa Hè Charleston nhiều mưa, mùa Đông ít khi có tuyết. Charleston là thành phố quan trọng trong nông nghiệp và mua bán nô lệ vào thế kỷ thứ 18. Hầu hết nô lê châu Phi đưa qua Mỹ ghé cảng Charleston, cảng lớn thứ tư Hoa kỳ, sau Boston, New York, Philadelphia và từ đó đưa đi các tiểu bang khác. Trong số người da đen đưa vào Hoa kỳ có cả phụ nữ và trẻ em.

Hàng trăm ngàn người Phi Châu đưa qua Mỹ làm công nhân, người hầu, phu đồn điền, khuân vác …Thời kỳ ấy người Phi Châu thường làm những việc nặng nhọc. Charleston có nhiều đồn điền. Các chủ đồn điền miền Nam Hoa Kỳ thường là chủ nô, có nô lệ nhiều ít tùy theo nhu cầu công việc như trồng và hái thuốc lá, bông vải,trồng mía, nuôi gia súc,các việc nặng khác…Năm 1750 Charleston có chợ bán đấu giá nô lệ công khai.Sau nội chiến Nam Bắc(Civil War 1861-1865) chế độ nô lệ hủy bỏ, người da đen được đi bầu, vào nhà hàng,học trường học như người da trắng… Các đồn điền thiệt hại nặng vì thiếu nhân công giá rẻ.Các tiểu bang miền Nam Hoa kỳ lúc ấy chưa dùng các dụng cụ hiện đại trong nông nghiệp như cày, ủi đất, gieo hạt, thu hoạch hoa màu bằng máy. Năm 2018, thành phố chính thức xin lỗi việc buôn bán nô lệ thời xa xưa.

DU NGOẠN:

Các con Vân đưa cả nhà thăm vài nơi trong thành phố sau khi nhận phòng khách sạn và nghỉ ngơi chốc lát. Theo tài liệu khách sạn, Charleston có nhiều di tích lịch sử và thắng cảnh.Khoảng xế chiều con rể cho xe chạy một vòng thành phố,những nơi gần gần khách sạn, qua nhiều kiến trúc khang trang ở French Quarter, Church St,Charmers St…, thấy khu “Rainbow Row”, những phố lầu cao 3, 4 tầng, sơn nhiều màu khác nhau, hồng, vàng, cam, xanh, tím, đỏ…vui mắt nằm phía đối diện bờ sông. Nơi vỉa hè trước khu phố có hàng cây palmetto thân suông đuột, cao,thẳng đứng, lá xanh to đang có trái. Có những đường nằm ngang đường bờ sông, nhỏ, xe chạy chỉ được 2 chiều xuôi ngược. Các nhà ở những đường này kiến trúc xưa nhưng đẹp, hoa cỏ cắt tỉa cẩn thận. Nếu là nhà lầu các cửa sổ có trồng hoa xinh xắn như phần lớn khu gia cư Âu Châu.

Đường bờ sông xe qua lại nhiều và du khách đi trên vỉa hè cũng đông, chẳng thấy ai mang khẩu trang.Xe tìm chỗ đậu và cả nhà đi bộ đến bồn phun nước ở giữa có hình trái thơm ( pineapple fountain) xinh xắn gần cầu tàu Charleston. Cầu rộng, dài, có lan can từ đường xe chạy ra tận ngoài sông khá xa, có nóc che và nhiều băng màu đen cho khách ngồi nghỉ chân,giải khát, nhìn chim biển, nước xanh, thưởng thức gió mát. Sở quan thuế(United States Custom House) bên kia đường gần cầu tàu, đẹp,hơn 100 tuổi nhưng còn tốt, chắc chắn ( xây 1879) nhưng khi về khách sạn xem tài liệu trên mạng lưới mới biết kiến trúc này được tu bổ năm 1968, tốn 212.000 mỹ kim.

Bồn nước Pineapple như công viên hình tròn, chung quanh có cỏ hoa xinh đẹp,lối đi lát gạch sạch sẽ. Nước phun ra liên tục từ trái dứa giữa bồn nước. Thiên hạ chụp ảnh kỹ niệm nơi đây, trẻ con người lớn khá đông, có lẽ du khách ở xa đều đến đây xem cho biết. Từ đó cả nhà vào” Công Viên Bờ Sông “(Waterfront Park) nằm dọc theo bờ sông Cooper, dài khoảng 1,5 dặm, chiều ngang cũng rộng hơn 2 mẫu tây. Bờ sông nơi công viên có hàng cây palmetto cao nghệu, thẳng đứng, đường đi sạch sẽ, đèn đường mỹ thuật và nhiều băng sơn đen dọc theo con đường. Gió sông nhè nhẹ thổi lên mát mẻ, dễ chịu. Bên trong công viên nhiều cây to trồng theo kiểu cách chuyên môn có hàng lối ngay ngắn.Các đường đi trong công viên rộng rãi, lát gạch, có bồn nước phun nước trắng xóa trong vườn cây. Rất nhiều băng sơn đen đặt rải rác dọc theo lối đi trong công viên.

Xe chay ngang qua chợ bán nô lệ ngày xưa, viện bảo tàng”Old Slave Mart Museum”, City Market…Harbourview Inn nằm gần Công Viên Bờ Sông. Cả nhà đi bộ về chỗ đậu xe. Vân không nhớ đậu xe miễn phí hay phải trả tiền nhưng vào công viên tự do. Cả nhà dùng cơm chiều ngoài phố trước khi trở về khách sạn. Tòa nhà chẳng biết xây cất năm nào trang trí theo lối cổ xưa, bàn ghế nơi phòng ăn và phòng ngủ, màn cửa, bàn viết như kiểu cách đây cả thế kỷ nhưng đẹp…

WHITE POINT GARDENS

Hôm sau các con đưa Vân đến viếng White Point Gardens ở Đại lộ Murray và King ST nơi các con Vân khuyến khích đi xem cho biết. Công viên rộng hơn 2 mẫu,có một mặt quay ra bờ sông,mở cửa công chúng viếng thăm từ đầu thế kỷ 19. Đến nơi tuy còn sớm nhưng đã đông du khách, nơi đậu xe gần hết chỗ. Chẳng thấy du khách mang khẩu trang. Trong vườn toàn là cổ thụ hơn 100 tuổi, cành lá xum xuê, gốc cây to lắm do những người chuyên nghiệp trồng, thẳng hàng theo khoảng cách nhất định rất đẹp mắt. Trong vườn sạch sẽ, nhiều bóng mát, chẳng thấy lá vàng, lá khô hay cành cây nhỏ rơi trên thảm cỏ xanh. Có lẻ công nhân quét lá từ sáng sớm. Vân nói như thế vì sân cỏ nhà Vân sáng nào cũng có lá rơi từ cây cổ thụ hàng xóm bay sang dù trời không gió không mưa. Hai kiến trúc nhỏ hình bát giác (Gazebo) sơn trắng xinh xắn với những bụi hoa mùa hè đang ra hoa rực rỡ chung quanh, tăng thêm vẻ đẹp trong công viên nhiều cây xanh bóng mát. Nơi đây thường có các buổi trình diễn âm nhạc,đám cưới, cô dâu chú rể và gia đình thân hữu hoặc du khách đến chụp hình kỷ niệm theo tài liệu mạng lưới.

Trước công viên phía bờ sông thật lý tưởng cho người đi dạo lúc bình minh hay chiều tà. Vỉa hè hai bên con đường này rộng rãi, phía bờ sông có lan can. Đường xe chạy cũng rộng. Xe đậu dọc con theo đường gần công viên. Rất nhiều tượng danh nhân hay chiến sĩ, to bằng hay hơn người thật, đặt trên các bục đá cao khỏi đầu người trước công viên sát vỉa hè.Có tượng mặc quân phục, có tượng mặc thường phục. Có nơi trên bục đá chỉ một tượng, có bục đá 2 tượng đứng chung và còn có một tượng bán thân. Dĩ nhiên nơi bục đá có tên tuổi, tiểu sử bức tượng nhưng Vân không nhớ để ghi lại. Ngoài ra còn nhiều cổ đại bác đặt trên cổ xe hay giá súng thật to, miệng súng đen ngòm hướng về con sông rộng. Một số đạn đại bác to như quả dưa hấu nhỏ xếp thành hình tháp gần những súng đại bác.Được biết đó là những canon dùng trong chiến tranh Nam-Bắc(Civil War)vào năm 1861-1865. Tưởng tượng khi những quả đại bác đó chạm vào tường thành hay chiến hạm sức công phá sẽ vô cùng mãnh liệt. Vân bùi ngùi nghĩ đến các chiến tranh từ ngày xưa và nay.

Ngày xưa cách đây hơn 200 năm nội chiến Hoa Kỳ, chiến tranh Nam- Bắc làm thiệt mạng khoảng 750.000 chiến binh hai bên. Quê hương Vân chiến tranh Việt Nam cũng làm cả triệu quân nhân chết trong các trận chiến không kể thường dân vô tội. Tội nghiệp hơn là có 58.000 người đồng minh Hoa kỳ chết và mất tích ở Việt Nam,một quốc gia xa xôi, không người thân, họ hàng cha mẹ vợ con bên cạnh. Chiến tranh để lại các cô nhi quả phụ, vợ trẻ khóc chồng, con thiếu cha,tang tóc nhớ thương, đau buồn khôn nguôi cho gia đình, cha già mẹ yếu. Ngoài ra còn những người bị thương tật vì súng đạn và các thiệt hại khác về tài sản,kinh tế, thương mại, giáo dục…Trẻ em không dám đến trường trong vùng khói lửa. Các công trình kiến trúc xinh đẹp, nhà cửa dân chúng bị hư hại, ruộng vườn, đồn điền hoang phế,buôn bán đình trệ, kinh tế suy thoái…

Vì chiến tranh đồng bào Việt Nam và gia đình Vân rời bỏ quê hương cách xa nửa vòng trái đất đến cư ngụ xứ Cờ Hoa, may mà được an toàn và đón nhận, cho học chữ học nghề. Vân nói may vì có người làm mồi cho cá biển hay chết vì hải tặc trên đường tìm tự do.

Xin lỗi quý độc giả, Vân đã lạc đề nhưng các khẩu đại bác làm Vân xót xa nghĩ đến những chết chóc tang thương do chiến tranh gây ra. Vân chợt nhớ bài thơ” Ngày Mai Đi Nhận Xác Chồng” của nhà thơ Lê Thị Ý buồn quá chẳng muốn tiếp tục xem các thắng cảnh dù gió mát trời trong, cây xanh nước biếc, chim hót trên cành, có hoa có bướm, cảnh trí êm đềm thơ mộng trừ…mấy khẩu ca- nông. Vân đến Charleston như người cưỡi ngựa xem hoa, ghi đại cương những điều nghe thấy và thêm ít tài liệu mạng lưới để quý vị chưa thăm Charleston có chút khái niệm về thành phố trù phú, có nhiều di tích lịch sử,thắng cảnh như: đồn điền và vườn Magnolia, viện Bảo tàng Charleston, Angel Oak, hồ nuôi cá Charleston …Dĩ nhiên còn thiếu sót và rất cám ơn nếu được người địa phương bổ túc cho.

Vân cầu mong Viêt Nam và các quốc gia trên thế giới được hòa bình, không chiến tranh, hết dịch cúm Covid, kinh tế phục hồi, mọi người an cư lạc nghiệp, trẻ em đến trường, dân chúng sống bình an, yêu thương giúp đỡ lẫn nhau…

Ngọc Hạnh

• 

Tôi giữa trời bơ vơ.

Giao Chỉ San Jose kể chuyện tiễn đưa trung tá Lê Ngọc Tô.

Tháng 3 năm 1954 tổng cộng 300 anh em chúng tôi xếp hàng ở trại Ngọc Hà, Hanoi. Đây là đám thanh niên Bắc Kỳ bị động viên được gọi đi Thủ Đức. Quân đội quốc gia mới thành lập sẽ huấn luyện cấp tốc các thiếu úy tưởng chừng sẽ đi cứu Điện Biên Phủ đang bị bao vây.Trong số hiện diện có một vài anh quê Nam Định. Vũ Văn Lộc, Trần Quốc Lịch, Nguyễn Thế Thứ, và Lê Ngọc Tô…

Phần lớn còn trẻ chưa có nửa mối tình đầu. Chúng tôi chia tay Hà Nội trong bài ca bất hủ. Tôi xa Hà Nội năm lên 18 chưa từng biết yêu. Sau khi cùng xây dựng 2 nền cộng hòa miền Nam, hai mươi mốt năm sau nước mất tan hàng tháng tư 1975. Bao nhiêu mộng đẹp tan ra thành khói bay bốn phương trời. Từ ngày đó đến nay tôi đã tiễn đưa bao nhiêu bạn cùng khóa lên đường về miền vĩnh cửu. Năm 72 trung tá Nghiêm Kế bị bắt tù binh trận Tân Cảnh. Năm 73 trung đoàn trưởng Nguyễn Thế Nhã đón Nghiêm Kế trở về trên sông Thạch Hãn. Nhã nói rằng Kế ơi là Kế, sao mày khốn khổ thế này. Hai tháng sau trung tá Nhã gốc mũ đỏ về sư đoàn 1 bị pháo kích. Chúng tôi làm đám ma cho đại tá truy thăng với vòng hoa cườm Thương tiếc Nguyễn Thế Nhã anh hùng. Nghiêm Kế khóc rằng. Nhã ơi Nhã. Sao số mày khốn nạn thế này. Sau cùng Nghiêm Kế vẫn còn sống ở San Jose cho đến năm 2020. Hai năm qua, với công việc hội trưởng của khóa Cương Quyết Đà Lạt 1954, tôi trở thành người chuyên lo Chung sự cho anh em. Tôi thừa biết rồi sẽ có một ngày anh em chẳng còn ai. Đưa người ta, không đưa qua sông.Cũng chẳng còn sóng ở trong lòng… Nào ngờ ngày sau cùng đó chính là hôm qua. Ngày thứ bẩy đầu tiên của tháng 9 năm 2021. Cả khóa trong tang lễ chỉ còn lại có 2 thằng cùng quê Nam Định. Một thằng nằm. Một thằng đứng. Trung tá Lê Ngọc Tô sinh năm 1934 đội mũ đỏ nằm trong quan tài. Tuy đã già những nét mặt bình yên. Con người của chiến tranh, của tù đầy, của cô đơn. Nhân hậu và dễ thương với chiến hữu và đơn vị nhưng xa cách và gia trưởng với vợ con. Phần tôi vẫn là thằng đứng đó giữa tang gia và bạn bè của gia đình. Rất đông các thanh niên nam nữ bạn bè của con cháu người ra đi. Tất cả mặc quần áo đen lịch sự và giữ yên lặng. Hầu hết đều không biết người chết là ai. Ông già này từ đâu đến và hơn 80 năm qua ông đã làm công việc gì. Tang gia có 3 cô con gái nhưng không giới thiệu ai là vợ. Dù không biết nhưng cũng không ai thắc mắc. Các cô thương yêu biết rõ về thân phụ nhưng không cháu nào biết rõ về ông trung tá nhảy dù. Lại càng không biết về ông chỉ huy đơn vị cảnh sát dã chiến.  Mười hai chiến binh nhảy dù xếp hàng nghiêm chỉnh làm lễ phủ cờ cho người anh hùng mũ đỏ nhưng không ai biết về những thành tích của ông thời đệ nhất cộng hòa. Đại diện hội cảnh sát và hội Võ bị lên chia buồn cùng tang quyến nhưng cũng không có dịp biết về công việc của vị trung tá cảnh sát thời đệ nhị cộng hòa.

Tôi sinh năm 1933 hơn bạn Tô một tuổi cùng quê Nam Định vì duyên nợ quân trường nên biết nhau qua 21 năm binh nghiệp. Nhưng quả thực không biết rõ về gia cảnh, về chuyện ngục tù, chuyện HO và đời sống nơi đất khách quê người. Gặp nhau 1 lần họp khóa ở Việt Nam rồi lại gặp nhau khi bạn HO mới qua Mỹ. Đã gần 30 năm qua Lê Ngọc Tô mới trở lại San Jose, tôi nhớ thủa từ Nam Định lên trại Ngọc Hà Hà Nội. Mười năm sau họp khóa ở Việt Nam rồi lại gặp nhau khi bạn HO mới qua Mỹ. Đã gần 30 năm qua Lê Ngọc Tô mới trở lại San Jose. Ngày xưa tuổi trẻ rực rỡ như sao mai, bây giờ một thằng nằm và một thằng đứng. Tôi với trời bơ vơ biết nói gì với người yêu cũ của bạn và đám con cùng với tuổi trẻ m ặc áo đen đưa đám người anh hùng của cuộc chiến tranh Việt Nam. Khóa chúng tôi ở miền Bắc này có 10 bà quả phụ và 8 vị anh hùng. Chỉ duy có con gái Đinh Trọng Ất chở mẹ ghé qua. Tất cả quý ông bà còn lại đều không đi được hoặc con cái không có ngày giờ thuận tiện. Hội trưởng về chiều tuyên bố các bạn cứ kêu Taxi hay Hu Bơ hội ta sẽ trả tiền. Các bạn tôi cho biết chưa từng gọi Hu Bơ và dù có kêu cũng rất cần có y tá hộ tống. Vì những lý do rất dễ thương như vậy nên tôi không bàn nữa mà xin kể qua câu chuyện riêng về bạn Lê Tô như sau.  

Năm 1954 khi ra trường Tô về nhẩy dù và trải qua các đơn vị tác chiến cho đến khi lên đại úy và làm tiểu đoàn phó. Sau thời gian dài làm sĩ quan mũ đỏ, đẹp trai hào hoa phong nhã anh lập gia đình với giai nhân Cẩm Dung qua mối tình Chú Cháu như tiểu thuyết của Chu Tử. Cô vợ trẻ hơn chồng trên 10 tuổi đã sinh hạ cho chàng một trai và 3 gái.Trong 21 năm chiến tranh anh sinh viên sỹ quan của khoá Cương Quyết Đà Lạt đã 4 lần lãnh chiến thương bội tinh. Đã từng làm quận trưởng cảnh sát quận 6 và chỉ huy sảnh sát dã chiến. Lần bị thương và thoát chết lịch sử là bị không quân Mỹ bắn nhầm trong Chợ Lớn năm Mậu Thân 1968. Giai đoạn tiếp theo là trang sử thi của gia đình và đất nước. Trung tá Tô đi tù tập trung 13 năm và người vợ tiểu thư gánh vác toàn vẹn việc nuôi con và nuôi chồng trong tù. Đến khi được tự do và gia đình HO qua Mỹ thì ông trung tá nhảy dù vốn là người của chiến tranh nên không thích hợp với cuộc sống bình yên tại Mỹ. Lê Ngọc Tô quyết định xa gia đình, tìm cuộc sống cô đơn và biệt lập ở miền Tây Bắc Hoa Kỳ. Cô Cẩm Dung trở thành bà mẹ quán xuyến một mình xây dựng cuộc sống nuôi đàn con trưởng thành như phép lạ. Những đứa con gái hiếu thảo vẫn liên lạc với thân phụ và sau cùng vào những ngày tháng sau cùng đưa ông Tô về San Jose để trông nom trong giờ phút cuối.

Phút lâm chung. Chuyện gia đình kể rằng vào ngày sắp ra đi ông Tô đã rất yếu. Những người con gái và bà mẹ ngồi quanh giường bệnh. Con gái thì vẫn là những đứa con gái thương yêu của bố. Nhưng người thiếu phụ bây giờ không phải là vợ, cũng chẳng phải là người yêu dấu bé bỏng ngày xưa. Bà ngồi đó tiếp tay cho con gái soa bóp cho ông Tô. Kỷ niệm nào còn lại hơn 10 năm làm vợ. Gần 13 năm nuôi tù. Rồi những năm chuẩn bị HO. Sau cùng là 30 năm xa cách ngay tại xứ Mỹ. Con gái nói. Bố có biết ai đang soa bóp không. Tay mẹ đấy. Trên khuôn mặt già nua hiu hắt qua ánh mắt chợt như nở một nụ cười. Tiếng con trẻ lại kêu vang. Bố cười rồi mẹ ơi. Trung tá Lê ngọc Tô thực sự đã mỉm cưới trước khi ra đi về miền vĩnh cửu. Con người mãi mãi thuộc về chiến tranh. Một thứ gia trưởng trong gia đình. Không biết bày tỏ tình yêu thương vợ con. Ở Việt Nam làm ông lớn đã đành. Đi tù về không chịu đạp cyclo. Qua Mỹ không chịu quét nhà. Vợ nấu cơm tháng nhưng chồng không chịu lái xe. Thời vàng sơn không chịu giao tiền cho vợ. Vào giờ phút cuối cùng anh Tô giao phong bì có chút tiền dành dụm bảo con đưa cho vợ. Cẩm Dung vừa khóc vừa nói. Ngày xưa anh không đưa tiền cho em vung vít. Bây giờ lâm chung anh đưa tiền cho người vợ cũ làm gì. Nhưng cô Dung ơi. Đó không phải là tiền. Đó chính là tình yêu.

Người anh hùng của cuộc chiến tranh tan hàng gẫy súng. Ông Tô đứng về phe thua cuộc. Ở Việt Nam ông không chịu đạp Cyclo. Đi Mỹ ông không chịu quét nhà và đưa cơm tháng. Ông khước từ đoàn tụ ngay trên đất Mỹ. Tô phải tìm đường đi xa vì ông mãi mãi là gia trưởng của nhà Lê. Ông là con cháu vua Lê Đại Hành, Lê Ngọc Tô không chịu lao động trước mặt vợ con. Anh đành đoạn để vợ con lao động tự do.

Trước phút lâm chung bạn Tô của tôi đưa cho vợ phong bì với chút tiền dành dụm từ 30 năm xa cách. Đó chính là thông điệp của người gia trưởng. Vẫn còn tiền và trách nhiệm đùm bọc vợ con .

Tiền đó chính là tình yêu. Tình yêu của chú Tô gửi cho cháu Dung. Sau cùng cuộc chiến tranh Việt Nam vẫn còn lại mối tình Chú Cháu. Tôi đứng dưới trời bơ vơ mà giải được một cuộc tình. Ước mong tìm được cái vòng hoa Cườm ngày xưa tôi đặt làm cho đại tá Nguyễn Thế Nhã với hàng chữ Tiếc Thương Nguyễn Thế Nhã anh hùng. Nếu phải ông còn đủ quyền hành như thời xưa. Trung tá Lê Ngọc Tô sẽ ra đi với cấp bậc đại tá truy thăng. Bây giờ tôi với bạn chỉ còn là một thằng đứng và một thằng nằm dưới trời bơ vơ. Chờ đến lượt mà thôi.

Xin cảm ơn anh em Mũ đỏ phủ cờ. Hội Võ bị và hội Cảnh sát đến  chia buồn. Cảm ơn thiệt tình.
—

Tiểu sử Trung tá nhảy dù Lê ngọc Tô

Trung tá Tô một thời được coi như anh hùng của binh chủng Mũ đỏ. 11 lần tuyên dương công trạng với 16 huy chương gồm đệ tứ bảo quốc với ngành dương liễu và 4 chiến thương bội tinh. Từ trung úy năm 1954 lên trung tá năm 1968. Chỉ huy các đơn vị nhảy dù cấp trung đội lên đại đội và tiểu đoàn. Với vóc dáng cao lớn ông được tuyển chọn làm sĩ quan liên lạc hội nghị Colombo. Được đặc cách qua chỉ huy biệt đoàn cảnh sát dã chiến. Trưởng ty cảnh sát quận 6 kiêm đặc khu trưởng khu 6 thuộc đô thành Sài Gòn. Đơn vị sau cùng ông là phối trị viên cho nghị hội Liên hợp quân sự 2 bên. Trung tá Tô cũng đã trải qua 12 năm 8 tháng 3 ngày tù tập trung từ trong Nam ra ngoài Bắc. Cùng gia đình định cư tại Bắc CA cuối năm 1991
—

Giao Chi San Jose.   giaochi12@gmail.com  (408) 316 8393

THĂM TÒA SOẠN THE EPOCH TIMES

KIỀU MỸ DUYÊN

The Epoch Times Los Angeles

(9550 Flair Drive, # 411, El Monte, CA 91731)

          Một buổi ăn sáng thơ mộng ở giữa rừng cây xanh mướt, mùi thơm của hoa thoang thoảng trên các bàn ăn, vì bàn nào cũng có hoa tươi. Tiệm ăn rất đẹp và sang trọng. Một phụ nữ người Mỹ tặng tôi The Epoch Times tiếng Anh, bà Susie nói:

          – Mời An viết cho tờ báo này. Ở California, người Việt đông nên có ấn bản The Epoch Times tiếng Việt.

          Uống chưa hết ly cà phê thì bà gọi điện thoại cho chủ báo, tôi đoán như thế. Bà giới thiệu rằng bà giúp cho The Epoch Times, bà là vợ của tỷ phú Steve, người đã tặng cho trường đại học Cal State Fullerton 35 triệu để xây thêm phòng ốc. Ông Steve cũng là cựu sinh viên của trường này. Ở Mỹ, sinh viên ra trường thành tài, trở về giúp cho trường cũ nhiều lắm.

          Sau lần gặp gỡ đó, bà Susie đưa ông giám đốc điều hành của The Epoch Times, Nam California, ông Siyamak Khorrami, đến văn phòng Ana Real Estate thăm chúng tôi. Ông Siyamak Khorrami sinh ra và lớn lên ở Iran, một đất nước bị chính quyền kiểm soát truyền thông. Ông chủ trương nói lên sự thật. Thực tế vấn đề của truyền thông ở các nước chính phủ kiểm soát truyền thông là tẩy não con người. Ông nhập cư vào nước Mỹ năm 18 tuổi hợp pháp và học tại trường đại học San Diego. Mặc dù ông rất thành công trong việc xây dựng và bán các công ty kỹ thuật, ông vẫn rời khỏi thế giới kỹ thuật và cam kết với chính mình phải làm cho The Epoch Times thành công. Vào đầu tháng 8, ông khai trương văn phòng mới ở Jamboree Center ở Irvine, tiếp tục mở rộng tờ báo này ở Orange County.

Ông Siyamak Khorrami, giám đốc điều hành The Epoch Times, Nam California.

          Bà Susie và tôi email, điện thoại qua lại thường xuyên, bàn luận nhiều vấn đề từ giờ này sang giờ khác. Chúng tôi có nhiều quan điểm giống nhau. Bà biết nhiều về Việt Nam và người tị nạn Việt Nam. Bà rất bênh vực người Việt Nam trong giới làm nail và tóc. Bà chống những người kỳ thị người Á Châu, nhất là kỳ thị người Việt Nam. Bà là dân cư ở Arizona, nhưng ông bà có lâu đài lộng lẫy ở Newport Beach.

          Cầm The Epoch Times trên tay, tờ báo rất dày, nhiều ấn bản. The Epoch Times là một tờ báo đa ngôn ngữ và là tổ chức truyền thông quốc tế. The Epoch Times đã được ông John Tang và một nhóm các học viên Pháp Luân Công tại Mỹ thành lập vào tháng 5 năm 2000, có trụ sở chính tại New York và các tờ báo địa phương có những văn phòng tin tức và một mạng lưới các phóng viên địa phương. Pháp Luân Công là môn khí công tu luyện cổ xưa, người học tu dưỡng tâm tính chiểu theo nguyên lý Chân–Thiện–Nhẫn đây là nguyên lý tối cao của vũ trụ. Các học viên Pháp Luân Công thông qua các bài tập dạng khí công, thiền định và chiểu theo các tiêu chuẩn đạo đức được dạy trong sách Chuyển Pháp Luân để tu luyện tâm tính trong cuộc sống hàng ngày, kết hợp cùng với luyện tập 5 bài công pháp nhẹ nhàng trong đó có một bài tĩnh công thiền định, giúp người học đạt được nội tâm an hòa và cải thiện sức khoẻ. Hiện nay đã được truyền rộng trên toàn thế giới với số người theo học hơn 100 triệu người.

Các học viên Pháp Luân Công luyện các bài tập dạng khí công, thiền định.

          Chi nhánh tòa soạn The Epoch Times ấn bản tiếng Việt ở thành phố El Monte, Los Angeles County, trong tòa nhà 2 tầng đang tiếp tục tân trang, nhưng có đủ văn phòng để làm tòa soạn cho Epoch Times tiếng Anh, Hoa, Việt. Phòng thu hình và phát hình, phát thanh 24/24 giờ một ngày, nhân viên làm việc có người Mỹ, Hoa, Việt Nam, Đại Hàn, Mễ Tây Cơ, v.v.

          Mọi người chăm chú làm việc trước máy vi tính, không ai nói với ai một lời. Tôi vào phòng thu hình, phòng phát hình đang dạy nấu ăn, trực tiếp truyền hình, rất linh động. Chef John được nhiều người trên thế giới ngưỡng mộ, và thưởng thức tiết mục nấu ăn này, Chef John rất thân thiện với khách đến thăm. Ông Don Phạm, phụ trách The Epoch Times tiếng Việt đưa chúng tôi đi thăm từng phòng, nhân viên nữ nhiều hơn nam. Ông Don Phạm, chủ bất động sản, phụ trách tờ báo chi nhánh ở miền Nam California vừa chu du ở các tiểu bang khác về, Hawaii, miền Đông, v.v. chuẩn bị tổ chức đại nhạc hội Shen Yun vào tháng 10/2021.

Ông Don Phạm, phụ trách The Epoch Times tiếng Việt và ông Chris Lee tại tòa soạn The Epoch Times Los Angeles.

          Trong lúc dịch cúm Covid-19 hoành hành nhưng cơ sở The Epoch Times tiếng Việt vẫn phát triển mạnh mẽ. Nhiều người lấy làm lạ, nhưng tôi thì không thấy lạ. Theo lời ông Don Phạm thì The Epoch Times tiếng Việt có 75 nhân viên, chỉ có 20 nhân viên lãnh lương, còn 55 người làm thiện nguyện miễn phí.

          Thành viên của Pháp Luân Công làm việc tận lực, làm không kể ngày đêm. 55 chuyên viên làm việc cho The Epoch Times hoàn toàn miễn phí. Ông Don Phạm chủ nhiệm tờ báo The Epoch Times tiếng Việt nói:

          – Chúng tôi bỏ tiền túi ra làm cho báo hoàn toàn miễn phí. Tờ báo phát hành lúc dịch cúm Covid 19 hoành hành khắp nơi trên nước Mỹ. Phát hành được 63 số, mỗi tuần ra một lần vào ngày thứ sáu. Báo phát hành ở miền Nam và Bắc California, Houston, Texas. Đến hôm nay vẫn chưa có lời, giá bán 1 tờ The Epoch Times tiếng Việt là $2, tiếng Anh là $3. Ấn bản tiếng Anh 69,000, phát hành mỗi ngày, tiếng Hoa cũng vậy, chỉ có ấn bản tiếng Việt phát hành vào thứ sáu, 3000 số mỗi tuần 1 lần.

          Cô Yến Nguyễn, đưa tôi thăm The Epoch Times nói:

          – Tụi cháu làm cho The Epoch Times không có người nào lãnh lương, chúng cháu phải mang báo từng thùng báo mới mỗi tuần từ xe vào văn phòng. Trông cháu gầy nhưng bưng báo rất nặng, làm việc thiện nguyện vui lắm. Ngoài làm việc cho công ty của cháu, cháu còn giúp cho báo, vui lắm cô ơi. Cháu cảm phục vợ của anh Don Phạm, chị Cecilia Phạm, làm việc không ngừng nghỉ. Chị là phụ nữ ốm yếu, vậy mà làm thứ gì cũng làm được, ngay cả việc khuân vác.

          Cô Yến Nguyễn nói tiếp:

          – Cháu phục chị ấy, chị giúp chồng nhiều lắm và cũng giúp cho báo.

          Cecilia Phạm hiền lành, ít nói, làm việc tận tụy. Trong suốt bữa ăn, Cecilia chăm sóc khách chu đáo, lo cho khách hơn lo cho chính mình.

Ấn bản The Epoch Times tiếng Việt

          The Epoch Times tiếng Việt đang phát triển mạnh trong cộng đồng người Việt Nam. The Epoch Times là một cơ quan truyền thông độc lập phát triển nhanh nhất ở Mỹ, bảo toàn nguyên tắc đưa tin trung thực và phi chính trị. The Epoch Times không bị ảnh hưởng bất kỳ chính phủ, tập đoàn hay các đảng phái chính trị nào. Mục tiêu duy nhất của The Epoch Times là mang đến cho độc giả thông tin trung thực để độc giả có thể tự đưa ra nhận định của riêng mình về các vấn đề quan trọng nhất trong đại kỷ nguyên của chúng ta. The Epoch Times cũng không lan truyền các tin tức với mục đích dẫn dắt xã hội theo những xu hướng không lành mạnh. Thay vào đó, The Epoch Times coi những nguyên tắc của Sự Thật và Truyền Thống như ngọn hải đăng dẫn đường trong hoạt động của mình. The Epoch Times chú trọng tính nhân văn, những bài học quý giá của lịch sử và các giá trị truyền thống nhằm mang lại những giá trị tốt đẹp nhất cho cộng đồng nhân loại.

          Được thành lập tại Hoa Kỳ vào năm 2000, tập đoàn Epoch Times đã nhận được nhiều giải thưởng về nội dung  và thiết kế của Hiệp hội Báo chí New York, Hiệp hội Nhà báo Chuyên Nghiệp và Hiệp hội Thiết Kế Tin Tức. Mạng lưới của Epoch Times hiện đã được dịch sang 22 ngôn ngữ và có mặt ở 36 quốc gia trên thế giới.

          Trong lúc hướng dẫn chúng tôi đi thăm cơ sở báo chí, phát hình, phát thanh, nhà in, v.v. Ông Don Phạm liên tục nói về tôn chỉ của Pháp Luân Công, ông là thành viên của Pháp Luân Công, ông làm việc không kể ngày đêm, ông rất thành công trong việc đầu tư địa ốc, mua bất động sản đầu tư sinh lợi. Tâm nguyện của 2 vợ chồng ông làm việc có tiền giúp người nghèo, người tứ cố vô thân Việt Nam, xây cất chùa ở Việt Nam và nhiều nơi khác. Ở Orange County có lớp học Pháp Luân Công sáng ngày Chủ Nhật hàng tuần miễn phí do giáo sư Andy phụ trách ở Mile Square Park cách đây mấy chục năm về trước, đa số là người lớn tham dự lớp học này, về sau số người tham dự càng ngày càng đông. Sự hữu ích của các lớp học này là rèn luyện cho thân thể khỏe mạnh, tinh thần minh mẫn, lạc quan, vui vẻ mà sống.

          Ông Don Phạm cho biết thêm về ông, hồi nhỏ đi tu ở trong chùa, sang hải ngoại ông lập chùa cho mẹ ông đi tu. Ông đã thành lập 12 ngôi chùa ở khắp nơi. Cơ sở tôn giáo thành lập nhiều thì nhà tù bớt tội phạm vì không có tội phạm để ở tù. Hy vọng một ngày đẹp trời nào đó, Mỹ giống như các quốc gia Costa Rica, một quốc gia có 4 triệu dân không có Cảnh Sát, đi ra đường cứ một cây đèn xanh là có cây thánh giá, nơi nào cũng thấy nhà thờ, mà không thấy bóng dáng Cảnh Sát? Xứ sở thanh bình là thế đó.

          Phu nhân của tỷ phú Steve rất hãnh diện về tờ báo tiếng Việt, bà vận động người Việt tích cực đóng góp bài cho The Epoch Times tiếng Anh, Hoa và Việt.

          Môn phái Pháp Luân Công càng ngày càng phát triển thì độc giả Epoch Times càng ngày càng nhiều, cộng đồng Việt Nam ở khắp nơi đang đọc The Epoch Times. Hy vọng đồng hương của mình sẽ đóng góp bài vở, công sức để cho báo phong phú hơn. Tôi gọi đến trụ sở chánh của The Epoch Times ở New York thì được khuyến khích nếu có góp ý cho tờ báo thì gửi về địa chỉ tòa soạn ở New York.

          Chúc anh chị em thiện nguyện làm việc miễn phí cho The Epoch Times cũng như vợ chồng ông Don Phạm, Cecilia Phạm và Yến Nguyễn được nhiều may mắn đón thêm nhiều thiện nguyện viên yêu nghề truyền thông tiếp tục giúp The Epoch Times phong phú hơn.

Orange County, 09/09/2021

KIỀU MỸ DUYÊN

(kieumyduyen1@yahoo.com)

Lời phát biểu của Chiến hữu Lê Văn Hải, đại diện Liên Hội Cựu Quân Nhân VNCH Bắc Cali, trong buổi Lễ Tưởng Niệm Nạn Nhân 9/11.

Kính thưa tất cả Quý Quan Khách hiện diện,

-Bằng giây phút này, 11 tháng 9 năm 2001, 19 tên khủng bố Al-Queda, đã dùng 4 chiếc máy bay hàng không dân sự, đâm vào những biểu tượng quyền lực, kinh tế, của nước Mỹ, cũng là Quê Hương thứ 2 của chúng ta.

-Bằng giây phút đau đớn này, gần 3 ngàn người đã thiệt mạng, dưới bàn tay tàn bạo của những kẻ khủng bố, mang nặng lòng thù hận, không còn trái tim con người, gây đau thương, để thành một biến cố khủng bố tồi tệ, chết chóc nhiều nhất trong lịch sử!

-20 năm sau, giờ thứ 25, lại thêm 13 Nam Nữ Quân Nhân Hoa Kỳ, đã hy sinh trong cuộc chiến chống quân khủng bố Taliban, tại chiến trường A Phú Hãn.

-Xin được thay mặt Liên Hội CQN VNCH Bắc Cali, hiệp tâm, góp lời nguyện cầu cho những Anh Linh người đã nằm xuống yên nghỉ. Xin Thượng Đế vẫn đoái thương Đất Nước mà Người hằng yêu mến. Gìn giữ người dân yên bình và một đời sống an vui tốt đẹp.

Trước khi dứt lời, cũng xin nhắc nhở: Quê Hương Việt Nam chúng ta, cũng đang bị cai trị dưới bàn khủng bố độc tài của Đảng Cộng Sản Việt Nam.

Hãy cùng đứng lên chống bọn Khủng Bố! dưới bất cứ hình thức nào!

LÊ VĂN HẢI

Tưởng Niệm 20 Năm 911 (2001–2021)

Bằng giây phút này, cách đây 20 năm về trước: Những hình ảnh không thể nào quên của vụ khủng bố 11/9!

(Lê Văn Hải lượm lặt và trình bày)

-Cuộc khủng bố tồi tệ nhất trong lịch sử nước Mỹ, đã 20 năm, mà mới như ngày hôm qua! Giờ đây, mọi người có thể dừng lại tại Đài Tưởng Niệm Trung Tâm Thương Mại Thế Giới ở Manhattan tại Thành Phố New York. Để tưởng niệm cuộc tấn công khủng bố quy mô tàn bạo vào Trung Tâm Thương Mại Thế Giới, làm 2,996 người tử nạn và hơn 6,000 người bị thương.

-Hình ảnh đau thương về vụ tấn công khủng bố cách đây 20 năm, vẫn còn ám ảnh in đậm trong tâm trí người Mỹ nói riêng và thế giới nói chung, khó mà phai nhòa. Đó là giây phút kinh hoàng, khi các máy bay không tặc lao thẳng vào tòa tháp đôi và Lầu Năm Góc, rồi bốc cháy như ngọn đuốc! Lửa khói mù mịt, cảnh đổ nát như bãi chiến trường!

-Cột khói lớn tràn ra từ tòa tháp phía Bắc, của Trung tâm Thương mại Thế giới (WTC) ở New York, sau khi bị đâm bởi phi cơ bị không tặc khống chế, gây ra thảm họa.

-Đúng 20 năm trước, bằng giây phút này, những tên không tặc Hồi Giáo quá khích, đã cướp 4 máy bay hàng không dân sự chở khách và gây ra vụ khủng bố chấn động thế giới. 2 phi cơ lao vào tháp đôi WTC ở New York, chiếc thứ 3 đâm trúng Ngũ Giác Đài và chiếc thứ 4 rơi xuống cánh đồng ở Pennsylvania. Gần 3.000 người đã thiệt mạng trong vụ thảm sát kinh hoàng, gây nhiều thương đau nhất trong lịch sử đất nước này.

-Tòa tháp Nam của trung tâm thương mại bị phá hủy, sau đó sụp xuống thành núi gạch vụn khổng lồ.

-Những tòa nhà thấp hơn ở Manhattan, New York, cũng chìm trong biển khói và các mảnh vỡ sau khi tòa tháp đôi sụp đổ.

-Đám khói lửa khổng lồ tại hiện trường. Khi vụ tấn công xảy ra, hàng nghìn người đang làm việc trong tòa tháp. Những người ở phía dưới khu vực máy bay lao trúng có thể may mắn thoát thân, nhưng phần lớn người ở phía trên bị kẹt lại. Nhiều người hoảng sợ, lao xuống mặt đất! tan xác thê thảm!

-Rất nhiều người bị treo lơ lửng trên những ô cửa sổ của tòa tháp Bắc trong ngày 11/9. Cảnh la hét, cứu giúp trong tuyệt vọng! hình ảnh quá đau thương!

-Ngũ Giác Đài cũng không nằm ngoài mục tiêu của vụ khủng bố. Những người thiệt mạng ngày 11/9 bao gồm 343 lính cứu hỏa và 23 cảnh sát.

-Những con số thương đau kinh khủng: Giới chức Mỹ đã tìm thấy 19.500 mảnh thi thể của các nạn nhân trong đống đổ nát, sau khi biểu tượng tháp đôi của thành phố New York sụp đổ. Chỉ 291 thi thể trong số gần 3.000 người thiệt mạng còn nguyên vẹn. Các nạn nhân có độ tuổi từ 2 đến 85. Khoảng 75–80% người thiệt mạng là nam giới.

-Khói bụi đã gây ra nhiều hậu quả sức khỏe lâu dài đối với người dân New York.

-Cảnh Ground Zero (Vùng đất số không) là nơi 2 tòa tháp sụp đổ. Và trên chính vùng đất này, người Mỹ đã xây đài tưởng niệm các nạn nhân xấu số hiện nay.

-Đường tàu điện ngầm phía dưới trung tâm thương mại cũng bị hư hỏng nặng. Trước ngày 11/9/2001, các quan chức chính quyền cấp cao của Mỹ, không coi chủ nghĩa khủng bố hay chủ nghĩa Hồi giáo cực đoan là ưu tiên hàng đầu. Sau sự kiện 11/9, chính quyền Mỹ tiến hành ngay cuộc chiến chống khủng bố. Cuộc chiến này không chỉ nhắm tới lực lượng Al Qaeda mà còn nhắm vào chủ nghĩa khủng bố toàn cầu. 

– Một nhân viên cứu cấp được giải cứu khỏi đống đổ nát. Sau thảm kịch này, người Mỹ trở nên thận trọng, phòng ngừa hơn bao giờ hết. Thay đổi toàn diện cách sinh hoạt: Từ các nhà ga, bến tàu, sân bay, tới các địa điểm quan trọng khác, nguyên tắc kiểm tra an ninh trở nên gắt gao hơn nhiều. Các kỹ thuật đối phó với khủng bố, được dạy kỹ lưỡng trong các chương trình đào tạo chuyên viên, biến cố đặc biệt ảnh hưởng lớn đối với ngành hàng không riêng gì nước Mỹ mà của cả thế giới

-Tượng Nữ thần Tự do ở Mỹ nhìn từ thành phố New Jersey, “chứng kiến” rõ ràng nhất, vùng khói mù mịt ở New York trong ngày đau thương này.

-Hình ảnh Tổng thống Mỹ, George W. Bush nói qua loa phóng thanh, điều động cứu giúp, chấn an người dân tại đống đổ nát ở toà tháp đôi tại New York

-Một nhóm lính cứu hỏa, đi giữa các đống đổ nát của toà tháp đôi.

-Tại hiện trường, một người lính cứu hoả kêu gọi đồng đội tới tiếp ứng, chữa cháy.

-Khủng bố 9/11 nhắc nhở con người “Yêu Thương nhau, sẽ biến trái đất này thành Thiên Đàng, ngược lại, Thù Hận sẽ biến nó thành Địa Ngục!”

• 

LÊ VĂN HẢI

LINH HỒN TƯỢNG ĐÁ

Giao Chỉ, San Jose.

Lời nói đầu: 

Anh em cao niên từ xa vẫn hỏi tôi. Bác biết gì về chuyện xây dựng tượng đài Quảng Trị tại Nam CA. Trả lời rằng tuy không biết nhiều nhưng cũng biết đủ để tìm thấy Cay đắng nở hoa. Khi cuộc tranh chấp gần bế tắc thì các bạn ở San Jose đến hỏi tôi. Viet Museum có thể dành một chỗ cho tượng đá yên nghỉ không. Tôi trả lời. Con người không toàn hảo nhưng ai cũng có linh hồn. Tượng đá cũng không thể toàn hảo, nhưng tượng đá có linh hồn. Viet Museum là nơi hội tụ của linh hồn trăm ngàn thuyền nhân và trăm ngàn tử sĩ. Đây chính là ngôi đền thánh của chiến tranh Việt Nam. Cửa đền luôn rộng mở. Xin các bạn đem Quảng Trị về San Jose. Câu chuyện bắt đầu như thế và sẽ chấm dứt cũng như thế. Không thắc mắc mà cũng chẳng oán thù. Đừng quên là San Jose có công viên toàn cờ trắng tưởng niệm chiến tranh.

Chuyện kể từ đầu: 

Cá nhân tôi cũng không biết nhiều về các bạn dân cử miền Nam CA. Chỉ nghe nói thành phố nhỏ bé với Exit Little Sài Gòn có 5 ghế nghị viên mà thế hệ tương lai của Việt Nam đã ngồi 4 ghế. Tin mừng chưa bao lâu thì lại có chuyện cử tri sẽ tổ chức truất phế tất cả. Các bạn dân cử miền Nam lên xin miền Bắc cứu viện. Tôi cũng đến dự ngày vận động gây quỹ và nói được một câu gây tình thân hữu. Giao Chỉ nói rằng, chúng ta đã mất Hoàng Sa rồi lại mất cả Trường Sa. Xin đừng để mất Bol Sa. Từ đó mối thân tình được lưu ý. Nhưng rồi sáng kiến của anh em về việc xây dựng một tượng đài vinh danh trận Quảng Trị đã trở thành vấn nạn cộng đồng. Chuyện nhỏ thành lớn chuyện. Thật đáng tiếc.                                                                         

 Khóa Cương Quyết Đà Lạt 54.           

Cá nhân tôi là đại tá giám đốc PathFinder làm việc tại bộ Tổng Tham Mưu nên liên hệ rất nhiều với cố vấn Mỹ. Thường bay trực thăng đến các mặt trận. Gặp các bạn cùng khóa trên khắp 4 vùng chiến thuật. Năm 1954 Bắc Kỳ động viên có 300 thanh niên vào khóa tư phụ Thủ Đức. Bay từ Hà Nội vào Sài Gòn theo khóa Cương Quyết số 2 nhưng giờ chót quân xa chở chúng tôi lên học trường hiện dịch Đà Lạt. Khóa chúng tôi có danh hiệu Cương Quyết Đà Lạt 1974. Sinh viên sỹ quan học khóa Cương quyết chính tại Thủ Đức đã vào trường là ông Ngô Quang Trưởng.

Mùa hè 72 ở hỏa tuyến: 

Mười tám năm sau, mùa hè 1972 Bắc Quân tấn công miền Hỏa tuyến chiếm gần hết Quảng Trị làm rung động đất Huế. Có ông thượng sĩ tiểu khu Thừa Thiên đạp xe quanh chợ Đông Ba nói rằng. Bà con không phải chạy. Trưởng hắn từ trong Nam bay ra rồi. Thực vậy. Cương Quyết Thủ Đức Ngô Quang Trưởng từ Cần Thơ bay lên Sài Gòn. Cùng ông Hinh, thủ khoa khóa 1 Nam Định ghé dinh độc lập rồi bay ra Đà Nẵng. Trực thăng bốc ra Huế, ông Trưởng đến ngay phòng tuyến sông Mỹ Chánh gặp đại tá TQLC Phạm Văn Chung. Tướng Trưởng kéo Chung ra một góc hỏi nhỏ. Giữ được không? Hai người cùng ngó về phía trước. Bên tay trái là Đại Lộ Kinh Hoàng, xa xa phía bên phải là Cổ thành Quảng Trị hiện trong tay Bắc Quân. Quay về ông tư lệnh, Phạm văn Chung lữ đoàn trưởng 369 trả lời. Thưa trung tướng, tôi giữ được. Hiện nay đường tiếp tế của địch quá dài nên đã yếu rồi. Chắc chắn tôi chặn đường của địch đánh Huế. Anh SVSQ khóa Cương Quyết Đà Lạt 54 nguyên thuộc trung đội 24 nói quả quyết với ông tư lệnh quân khu. Nhưng ta phải phản công ngay. Anh bạn cùng khóa với tôi đã kể lại câu chuyện bên bờ sông Mỹ Chánh. Bây giờ ông SVSQ Cương Quyết Thủ Đức Ngô Quang Trưởng và SVSQ Cương Quyết Đà Lạt đều không còn nữa. Nhưng ngay sau đó trận phản công bắt đầu. Từ phòng tuyến Mỹ Chánh lữ đoàn 2 nhẩy dù đi cánh trái do đại tá Trần Quốc Lịch chỉ huy. Anh Lịch là SVSQ khóa Cương Quyết trung đội 21. Lữ đoàn phó cũng là bạn cùng khóa. Trung tá Ngô Lê Tĩnh với 53 huy chương và 4 chiến thương. Anh Tĩnh là người nhiều huy chương nhất của gia đình mũ đỏ. Cánh quân tay mặt đi phía biển do SVSQ trung đội 22 chỉ huy. Bây giờ anh là đại tá TQLC Ngô Văn Định lữ đoàn trưởng 258. Với 5 lần bị thương, 22 lần tuyên dương có cả đệ tam bảo quốc, Anh là người có nhiều chiến công nhất của binh chủng mũ xanh. Nhận lệnh chỉ huy lữ đoàn 258 bao gồm 5 tiểu đoàn TQLC và 1 tiểu đoàn pháo 105 tổng cộng 5 ngàn chiến binh. Lữ đoàn phó là trung tá Đỗ đình Vượng cùng khóa Cương Quyết. Hai cánh quân cùng tiến về Cổ Thành bên sông Thạch Hãn. Thật là sự trùng hợp kỳ lạ trong một chiến dịch đã có đến 3 tư lệnh lữ đoàn và 2 phụ tá cùng khóa tham dự. Nhưng Phạm văn Chung không còn nữa. Ngày nay chuẩn tướng Trần Quốc Lịch cũng đã ra đi. Cả khóa 300 chiến hữu 10 phần chết 7 còn 3. Hiện chỉ còn đại tá Ngô Văn Định và chúng tôi cư ngụ tại San Jose. 

Anh Tĩnh và anh Vượng vẫn còn đây. Một anh bạn học sinh tiểu học từ Nam Định đã chỉ huy lữ đoàn Thiết Giáp chia làm 4 đơn vị đem chiến xa yểm trợ cho Dù và TQLC khi đánh trận Cổ Thành. Ngày nay đại tá thiết giáp Hà Mai Việt ở TX vẫn còn lận đận đi biếu sách Tâm Hồn Cao Thượng để báo hiếu cho thân phụ.

Giọt nước mắt mùa Thu.

Dù rằng chúng tôi hoan nghênh và chào đón Tượng Đài trên đất Việt Museum nhưng thủ tục giấy tờ và kiểm soát kỹ thuật kiến trúc vẫn phải thi hành và thời gian là trở ngại chính. Kiến trúc sư của dự án cho biết chỉ nguyên lấy hẹn với chuyên viên thành phố cũng phải chờ 2 tuần. Nhà ngoại giao số một của chúng tôi phải bỏ việc chính tại dược phòng để đi lo ngày đêm cho việc phụ. Trong danh sách thành phần góp sức quan trọng có tên Ms. Hoàng Mộng Thu cả 2 phía. Nhân danh trưởng đoàn Lam Sơn cô Thu đã đích thân xây tường tưởng niệm 30 tháng tư tại Museum . Lần này cô lại cầm bản vẽ đi gõ cửa tại San Jose City. Các nhân vật thẩm quyền đã đưa câu hỏi không thể tranh cãi. Hồ sơ này đã thực hiện hơn 6 tháng và không hoàn tất ở một thành phố nhỏ bé miền Nam, làm sao bà lại nói rằng chúng tôi là đại đô thị trên triệu dân ở San Jose phải chấp thuận ngay trong một tuần. Bà phải biết rằng cái ông đại tá già ở Việt Museum đã tung hoành phá lệ hơn 10 năm tại đây. Chuyện như vậy thử hỏi nhà ngoại giao số 1 của chúng ta đã hòa giải ra sao? Nước Mắt Mùa Thu rửa sạch mọi khó khăn. Trước bàn hội nghị cô Thu giải thích trong nước mắt chan hòa. Cô khóc cho Thuyền nhân. Cô khóc cho Tử sĩ. Cô khóc cho thân phận và có khóc cho hồ sơ tượng đài Quảng Trị. Các ông bà Mỹ khó tính bỗng hoảng hồn xuống nước dỗ dành người phụ nữ Việt Nam đi tìm đất cho Linh Hồn Tượng Đá. Và ngày hôm sau thư từ thượng viện CA ong Dave gửi đến. Điện thoại từ văn phòng giám sát quận hạt ong Lee gọi qua. Tel hỏi thăm kết quả từ nghị viên số 7 trực tiếp nhắc nhở. Nước mắt mùa Thu của con cháu bà Triệu Ẩu ướt đẫm hồ sơ tượng đài Quảng Trị. Nhà Thầu bắt đầu chuẩn bị đưa máy đào khởi công.

Đâu là mây trời Cam Lộ.

Trong phái đoàn Việt Museum xuống miền Nam ký nhận hồ sơ Quảng Trị có bác Nguyễn Đức Cường hiện là chủ tịch hội đồng quản trị cơ quan IRCC. Xin nhắc qua về nhân vật quan trọng của chúng tôi. Ông Cường là thanh niên Bắc Kỳ di Cư 54 được học bổng du học Hoa Kỳ. Đầu thập niên 70 thành tài về nước gặp lúc tổng động viên. Phần lớn các nhà chuyên môn bằng cấp Hoa Kỳ đều lên Quang Trung làm tạp dịch để chờ vào Thủ Đức tòng quân. Nội các của thủ tướng Trần Thiện Khiêm cần cải tổ nhân sự với các nhà khoa bảng tốt nghiệp từ Hoa Kỳ. Quý vị có học vị chuyên môn từ đại học Mỹ đang lao động cắt cỏ hàng rào trại lính bỗng được mời ra giúp nước. Tưởng rằng tương lai sẽ trở thành chuẩn úy Thủ Đức đi khắp 4 vùng chiến thuật nào ngờ được về lại Sài Gòn học việc để lãnh chức tổng trưởng kinh tế. Đó là phần số bác Nguyễn Đức Cường vào đầu thập niên 70.

Nhưng hoàn cảnh bác Phan Quang Tuệ có kỷ niệm đau thương hơn với tượng đài Quảng Trị. Lần này xuống chứng kiến lễ bàn giao Linh Hồn Tượng Đá với tư cách chủ tịch hội đồng tư vấn của Việt Museum, ông Tuệ vốn đã là thẩm phán tòa di trú liên bang tại San Francisco. Hơn 40 năm trước ông Tuệ là trung úy Thủ Đức ngành tư pháp đang phục vụ tại Tối Cao Pháp viện. Mặt trận hỏa tuyến bùng nổ dữ dội. Hai bên đang quần thảo khắp vùng Đông Hà, Triệu Phong và Cam Lộ. Bác Sĩ Phan Quang Đán, Quốc Vụ Khanh của chính phủ đang lo cho dân ty nạn đã gọi điện cho trung úy Tuệ. Ông kêu con trai ra ngay miền Trung. Người con út là phi công khu trục đã gãy cánh và mất xác tại chiến trường Cam Lộ. Đây là người em trai duy nhất. Ông Tuệ kể lại. Đại Uý Phan Quang Tuấn bị hoả tiễn Sam bắn rơi ngày 6 tháng 4, 1972 trên không phận Cam Lộ.  Phi công Trần Thế Vinh là người giao xách tay hành trang của Tuấn cho tôi.  Qua ngày hôm sau Trần Thế Vinh bị bắn rơi.  Buổi lễ cầu an cho Đại Uý Tuấn thành lễ cầu an cho cả hai phi c ông VNCH.  Cam Lộ là chỗ nào.Trên bản đồ Việt Nam, nếu ta kẻ một đường dọc và một đường ngang chính giữa. Giao điểm của 2 đường kẻ chính là Cam Lộ. Đó là lý do chúng tôi mời ông bà Tuệ suôi Nam để đón linh hồn tượng đá Quảng Trị về San Jose. Dưới trời Bolsa sẽ có người nhớ về mây trời Cam Lộ.

Tại Sao lại là Việt Museum.

Viện bảo tàng của chúng tôi có tên dài và đầy đủ là Viện Bảo tàng Thuyền Nhân và Việt Nam Cộng Hòa. Ước mong thành lập Museum đã có trên 30 năm. Thực sự có duyên may vào được khu vườn lịch sử San Jose từ năm 2006. Năm nay 2021 ngôi nhà Victoria thêm đất và khu vườn công sản trị giá 4 triệu Mỹ Kim. Các tác phẩm và di sản hiện có đã lên đến 6 triệu mỹ kim bao gồm 100 danh hiệu gần như vô giá. Những danh họa sơn dầu về thuyền nhân và chiến tranh. Di sản của ông Thiệu do bà Thiệu trao tặng. Ngôi sao đầu tiên của tướng Lương Xuân Việt. Những bộ quân phục của hải lục không quân VNCH. Di sản đem theo của đại tướng Viên. Quà tặng của tướng Westmoreland gửi ông Viên. Gạt tàn thuốc lá của tướng tuẫn tiết Lê Văn Hưng. Đôi nạng gỗ của Việt Dzũng. 4 cây súng trường của Nga Tàu Mỹ và Pháp trao vào tay thanh niên Việt 2 miền trong cuộc chiến 21 năm. Các bức tượng đài vô giá. Ba bộ huy chương VNCH mỗi bộ 120 chiếc trị giá tổng hợp 200 ngàn mỹ kim. Hai con thuyền Cà Mau vượt biển đi suôi và con thuyền Hải Nhuận từ Huế đi ngược. Cả hai đến bến tự do và nằm cạnh nhau tại Museum Thuyền nhân. Ngay cửa Museum có tấm bảng ghi lại ý nghĩa của viện bảo tàng đầu tiên và duy nhất của người Việt trên thế giới. Với tro tàn lịch sử. Ta xây dựng bảo tàng. Đem quá khứ huy hoàng, gửi tương lai vĩnh cửu (We build the Museum of the future from the Ashes of the Historical Past) Tất cả học sinh Silicon Valley cả ngàn em đều phải đi Field Trip  hàng năm tại đây.

Và chính ở viện bảo tàng này đã có hàng trăm ngàn linh hồn thuyền nhân đi mà không đến, có hàng trăm ngàn tử sĩ hy sinh cho chúng ta được sống. Thưa quý vị chính tại nơi đây chúng tôi sẽ hân hoan chào đón linh hồn tượng đá Quảng Trị từ miền Nam California. Đây chính là quá khứ huy hoàng gửi tương lai vĩnh cửu. Chúng tôi không tranh luận mà cũng chẳng hận thù. Chỉ yên lặng đón chào bằng nước mắt mùa Thu.( Đại tá Giao Chỉ, Vũ Văn Lộc)

Sau đây là thông báo chính thức của cơ quan IRCC/Viet Museum

Thông báo đặc biệt của cơ quan IRCC/VietMuseum

3017 Oakbridge Dr San Jose CA 95121

408 316 8393   giaochi 12@gmail.com   vietmuseums@gmail.com

Cơ quan xin hân hạnh thông báo.

Được sự thỏa hiệp của History Park và thnh phố San Jose, cơ quan IRCC/ Viet Museum chúng tôi sẽ chính thức tiếp nhận tượng đài “Tái Chiếm Cổ Thành Quảng Trị” do Uỷ Ban Xây Dựng Tượng Đài thuộc tổ chức “Quang Tri Victory Foundation” thực hiện vào ngày 18 tháng 9-2021 tại thành phố Westminster. Sau lễ tiếp nhận, tượng đài sẽ được đưa về an vị bên cạnh “Bức Tường Tưởng Niệm” các vị đã tuẫn tiết ngày 30/4/1975. Trong khuôn viên Việt Museum thuộc Công Viên Lịch Sử -History Park, San Jose. Đây là một di sản vô giá do Quang Tri Victory Foundation thực hiện với sự cộng tác của các thành phần tình nguyện trong cộng động Việt Nam 2 miền Nam Bắc California và sự ủng hộ của đồng hương khắp nơi. Việt Museum là viện Bảo Tàng Thuyền Nhân và Việt Nam Cộng Hòa đầu tiên và duy nhất trên thế giới được thành lập trên phần đất vinh danh lịch sử San Jose là nơi có số lượng người Việt đông đảo nhất cư ngụ ngoài Việt Nam. Đây là những lý do mà tổ chức Quang Tri Victory Foundation đã quyết định dành cho Việt Museum được vinh dự tiếp nhận tượng đài Quảng Trị. Chúng tôi xin vui mừng loan báo tin rất quan trọng và gửi lời chân thành cảm ơn Uỷ Ban Xây Dựng Tượng Đài. Sau khi tượng đài được an vị tại Việt Museum chúng tôi sẽ hợp tác tổ chức lễ khánh thành trọng thế với sự tham dự của các cấp dân cử cùng toàn thể đồng hương Việt Nam tại Bắc Cali và khắp nơi.                       

Ký tên:  Vũ Văn Lộc              Giám đốc cơ quan IRCC/Viet Museum,                  Nguyên đại tá thuộc bộ Tổng Tham Mưu QLVNCH,                                   

Nhân chứng ủy nhiệm 1   Nguyễn Đức Cường                                                                                  Chủ tịch hội đồng quản trị IRCC/Viet Museum.                                                                            Nguyên Tổng trưởng Kinh tế Đệ nhị Cộng Hòa.                                                                                                                                                                                 Nhân chứng ủy nhiệm  2  Phan Quang Tuệ,                                                                        Chủ tịch hội đồng Tư vấn IRCC/ Viet Museum,                                         Nguyên chánh thẩm tòa án di dân liên bang tại San Francisco  

*************************************

Linh Vu  10:24 PM (8 minutes ago)   To BacLoc.

Your story is touching / uplifting and I am very sure many people in San Jose greatly appreciate everything you have done for the community for almost 50 years.   Every time I read any of your articles,  I would learn something very valuable. So for that, I am very grateful.   The lesson that I learn from this writing is this

A house divided will help those that might not have our best interest in mind.  This is true even within our family and not alone in the community.   And more importantly,  don’t let temper take the best of you for you might end up doing something that destroys instead of building.  The story of Judge Phan Quang Tue’s brother is very beautiful in its tragedy, bravery and temperament.

The will of the Vietnamese as Dr. Dan would have espoused can be seen indirectly throughout the process.  What’s lacking is a little humility and putting a little bit of thought into lifting oneself up by lifting the community and others and not stepping on each other, putting each other down in order to lift oneself up.

The article shows the political leverage that you have, which is justly so.   However, political power is fleeting because it is often dependent on the personality of individuals.  We need to institutionalize it so that it is permanently lasting.–

Giao Chi San Jose.   giaochi12@gmail.com  (408) 316 8393

Cuối Tuần Này: Mừng Lễ Lao Động Hoa Kỳ (Labor Day)

Ý nghĩa ngày Lễ: Chỉ có Lao động, lao động, lao động! Với bàn tay lem luốc, công việc cực nhọc, vầng trán thấm mồ hôi. Mới biến thế giới này tốt đẹp hơn! Không còn cách nào khác!

Danh Ngôn Vinh Danh Lao Động:

-Tôi chưa bao giờ vô tình làm điều gì, cũng như không phát minh nào của tôi đến từ sự vô tình cả. Chúng đến từ những vất vả, kết quả của lao động! (Thomas Edison)

-Ý tưởng phải được tạo thành qua khối óc và bàn tay cần cù lao động của những người tốt và can đảm. Không thì tất cả cũng chẳng hơn là những giấc mơ. (Ralph Waldo)

-Người lao động là người hạnh phúc nhất. Chính những kẻ nhàn rỗi, lười biếng, mới là người khốn khổ! (Benjamin Franklin)

-Anh phải lao động không mệt mỏi và táo bạo, nếu anh thực sự muốn sống hạnh phúc và có ý nghĩa! (Vincent Van Gogh)

-Thế giới đang tiến về phía trước, không phải bởi những cú đẩy mạnh mẽ của những anh hùng, những thần thánh. Mà bởi tổng hợp những cú đẩy yếu ớt của những người lao động lương thiện. Chúng trở thành sức mạnh vô song! (Helen Kell)

-Người lao động chăm chỉ, không bao giờ tuyệt vọng, bởi họ tin tưởng rằng, tất cả điều tốt đẹp đạt được, tất cả bằng sự chăm chỉ lao động!

Mừng Lễ Lao Động

Ngày lễ này, được mừng vào thứ Hai đầu tiên, của tháng 9 mỗi năm. Năm nay, vào  Thứ Hai, ngày 6/9/2021.

Đây là một trong những ngày lễ lớn quốc gia, mọi người dân được hưởng một cuối tuần dài vui vẻ, để nghỉ ngơi, vui chơi với bạn bè và người thân.

Lễ Lao Động là ngày dành riêng để tôn vinh và ghi nhận sự đóng góp quan trọng Lực Lượng Lao Động, cho xã hội và kinh tế, đóng góp vào sự phát triển phồn thịnh của đất nước Hoa Kỳ, một trong những quốc gia giầu có nhất thế giới.

Ý tưởng có ngày lễ này, do từ một người thợ máy, tên Marguire Matthew, người Mỹ gốc Ái Nhĩ Lan, cũng là một đoàn viên trong trong Nghiệp đoàn lao động. Ông muốn những công nhân phải có một ngày được vinh danh và nghỉ ngơi, như nước láng giềng Canada đã thực hiện, và tranh đấu để có một ngày như thế tại Mỹ.

Lễ lao động đầu tiên được tổ chức vào năm 1882, nhưng đến năm 1884 mới thành ngày lễ chính thức.

Trong ngày lễ này, các hiệp hội công nhân, các nghiệp đoàn, thường tổ chức những buổi diễn hành lớn, hòa nhạc, bắn pháo bông, sự kiện thể thao, nhằm tôn vinh các lực lượng lao động đủ mọi ngành nghề của đất nước.

-Không chính thức, nhưng hầu hết người Mỹ dùng ngày này, để đánh dấu sự chấm dứt của Mùa Hè, để bước qua Mùa Thu.

-Sinh viên, học sinh bắt đầu mùa tựu trường.

-Mùa Football bắt đầu! (NFL thường chơi trận banh đầu tiên vào thứ Năm, sau ngày lễ.)

– Đây cũng là dịp đánh dấu ngày mua sắm hàng hóa, quà bánh, vật dụng sửa soạn cho những ngày lễ lớn cuối năm. Thương vụ thu nhập chỉ thua ngày Black Friday (Lễ Tạ Ơn)

-Dịp cuối cùng để thực hiện các sinh hoạt ngoài trời, như cắm trại, ra biển, picnic, nướng barbecue, giã từ những ngày nắng ấm, trước khi trời trở lạnh.

Lời Chúc Mừng

Kính chúc Quý Vị, Gia Đình vả Người Thân: Một ngày lễ Lao Động Vui Vẻ, Hạnh Phúc, Khỏe Mạnh,  An Vui và đạt mọi điều ước muốn trong cuộc sống.

Lê Văn Hải

•