Chương trình nghị sự 2030 của LHQ: Chính trị gia và Khoa học gia có định hướng làm mất uy tín về biến đổi khí hậu
Tổng thư ký LHQ António Guterres đã khởi xướng nhiều chương trình cải cách khác nhau nhằm mục đích thực hiện Chương trình nghị sự 2030 – Agenda 2030 về Phát triển Bền vững. Các nước thành viên đã đồng ý tổ chức lại LHQ hệ thống phát triển chương trình trên. Mặc dù cần phải cải cách sâu xa hơn nữa, thiết nghĩ sẽ khó thực hiện được trong bối cảnh chính trị hiện nay. Tuy nhiên, những cải tiến về phương pháp và thực tiễn làm việc chỉ nằm trong phạm vi của những điều có thể thực hiện được.
TTK Antonio Guterres kêu gọi quốc tế hãy “bắt tay hành động” và ông đã mất một năm để chuẩn bị cho hội nghị khai mạc ở New York năm 2023. Nhưng đa số các nhà khoa học lo ngại thành công sẽ không bao nhiêu. Bởi lãnh đạo các nước gây ô nhiễm nhất, như Trung Cộng hay Ấn Độ và nhất là Hoa Kỳ đều vắng mặt. Ngay cả Nhật hay Canada vốn đã cam kết rất nhiều về quyết tâm phát triển năng lượng sạch cũng không tham dự hội nghị về môi trường mở ra tại trụ sở LHQ.
Chúng ta vẫn còn nhớ Kỳ hội nghị tại Copenhagen năm 2017, một số nhà lãnh đạo thế giới, bao gồm cả Tổng thống Barack Obama và Thủ tướng Trung Cộng Ôn Gia Bảo, đã tham dự; nhưng sau đó, các ông cảm thấy xấu hổ khi hội nghị kết thúc trong cảnh hỗn loạn và chống phá lẫn nhau. Các ông cố gắng làm tất cả nỗ lực lớn nhất để cùng nhau có một thỏa thuận chung vào thời điểm trên, nhưng rồi đã đi vào bế tắc vì những bất đồng giữa các nước phát triển, đang phát triển và một Trung Cộng cứng ngắt trong não trạng của mình.
Suốt 26 năm qua, từ khi thành hình Nghị định thư Kyoto (1997), các nước trên thế giới đã phải vất vã để tiến đến một giải pháp chính trị cho những mối đe dọa do sự biến đổi khí hậu, trong khi cộng đồng khoa học đã nhiều lần làm rõ và tái làm rõ những mối đe dọa trên.
Nhưng tất cả đều thất bại vì cho đến bây giờ, thế giới chưa bao giờ đạt được sự đồng thuận, mặc dù Thỏa thuận và một số Lời hứa vừa được ký kết ở ngày bế mạc COP21 vào ngày 12 tháng 12 năm 2015 tại Paris.
Các chương trình nghiên cứu này bắt đầu bằng việc kiểm tra những phương pháp và thực hành cách làm việc nào đã giúp các quốc gia thành viên đồng thuận thông qua Chương trình nghị sự 2030 đầy tham vọng, bao gồm các Mục tiêu Phát triển Bền vững – Sustainable Development Goals (SDG) đã được thống nhất vào tháng 9 năm 2015. Diễn đàn Chính trị Cao cấp về Phát triển Bền vững – High-Level Political Forum on Sustainable Development (HLPF) hiện là trung tâm quản trị phát triển bền vững của LHQ nhằm hỗ trợ các quốc gia thành viên đảm nhận vai trò lãnh đạo chính trị và trách nhiệm thực hiện Chương trình nghị sự 2030 và SDG. Tuy nhiên, phân tích sẽ cho thấy rằng HLPF có nguy cơ thất bại trong nhiệm vụ của mình qua sự phức tạp của Chương trình nghị sự 2030 – UN Agenda 2030, nhiệm vụ rộng rãi của HLPF, số lượng lớn người tham gia và kỳ vọng cao của họ đang tạo ra các vấn đề cho một diễn đàn đã được thành lập vào năm 2013 nhưng không được trang bị đầy đủ cho các mục tiêu đan cử trong UN Agenda 2030.
Ai chịu trách nhiệm về Chương trình nghị sự 2030?
Agenda 2030 đã được tất cả các quốc gia thành viên LHQ đồng ý thông qua vào năm 2015 với 17 Mục tiêu phát triển bền vững (SDG), 169 chỉ tiêu và 231 chỉ số riêng nhằm định hướng các chính sách phát triển quốc gia và toàn cầu, đồng thời đưa ra các đề nghị mới nhằm thực thi những mục tiêu đề ra.
Báo cáo ngắn gọn được công bố gần đây từ Hội đồng Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu -Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) cảnh báo rằng hành tinh sẽ ấm lên khoảng 1,1°C đến 2,4°C vào năm 2100 nếu không làm gì để giảm thiểu lượng khí carbon dioxide trong khí quyển. Đặc san Inside Climate News đưa tin rằng một trong những chuyên gia khí hậu nổi tiếng nhất, Michael Mann, đã chỉ trích IPCC vì “quá bảo thủ” trong việc dự đoán những hậu quả thảm khốc của biến đổi khí hậu, “bao gồm sự sụp đổ của dải băng hà, mực nước biển dâng cao và sự gia tăng khắc nghiệt của thời tiết.” Tuy nhiên, chính những dự đoán táo bạo này đã làm xói mòn uy tín của các chuyên gia trong quá khứ.
***
Có thể nói, cuốn sách mới của Bjorn Lomborg “Báo động Sai” nêu lên sự hoảng loạn do biến đổi khí hậu khiến chúng ta tiêu tốn hàng tỷ USD, làm tổn thương người nghèo và không thể khắc phục hành tinh, cần được cố gắng thuyết phục độc giả rằng tác động của biến đổi khí hậu đã bị phóng đại, đặc biệt là bởi các phương tiện truyền thông và phần lớn nỗ lực hiện tại để giải quyết vấn đề phát thải khí nhà kính đang gia tăng là một phản ứng thái quá.
Đặc biệt, ông rất tích cực thuyết phục các tờ báo cánh hữu, đặc biệt là những tờ báo thuộc sở hữu của Tập đoàn News Corp của Rupert Murdoch, chẳng hạn như The Wall Street Journal, New York Post và The Australian, quảng cáo miễn phí cuốn sách của ông trên các chuyên mục quan điểm của họ.
Trong sách Báo động Sai, ông lập luận rằng “sẽ thật ngu ngốc nếu không làm gì để chuẩn bị cho một hành tinh ấm hơn”, nhưng sẽ ngu ngốc hơn nếu giả vờ rằng chúng ta đang làm những việc sẽ giảm đáng kể lượng khí thải carbon dioxide trong khi thực tế không phải vậy, vì …không làm gì cả!. Đồng thời, cổ xúy việc nghiêm chỉnh cắt giảm lượng khí thải CO2 sẽ phải trả giá đắc.
Tuy nhiên, giống như những đóng góp trước đây của ông cho vấn đề này, lập luận của TS Lomborg dựa trên những con số kỳ lạ có rất ít hoặc không có độ tin cậy. Nhìn chung, những con số được ông trình bày, người có bằng Tiến sĩ về khoa học chính trị, đã đánh giá thấp những tác động kinh tế tiềm tàng của biến đổi khí hậu và phóng đại chi phí của việc cắt giảm khí nhà kính. Và ông đã thúc đẩy chúng một cách có vẻ an toàn khi biết rằng chúng sẽ không được các nhà xuất bản sách hoặc biên tập viên bình luận báo chí kiểm tra tính xác thực của những dữ liệu mà ông đưa ra.
Có thể nói, Lomborg lạm dụng các con số lỗi thời, bịa đặt và giải thích sai, vốn là trọng tâm trong lập luận ‘hâm nóng hơn’ của ông theo những cách sau:
• Phớt lờ chi phí trợ cấp nhiên liệu hóa thạch;
• Tăng gấp đôi bất hợp pháp ước tính chi phí hành động của Liên minh Châu Âu;
• Trình bày sai về tác động của Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu tại COP21;
• Lựa chọn một mô hình ước tính lỗi thời về chi phí do tác động của biến đổi khí hậu;
• Tính toán sai mức độ nóng lên toàn cầu ‘tối đa’ (?).
Từ những dự đoán sai trái như vậy trong cuốn sách của mình, nhà môi trường học Bjorn Lomborg đã kết luận: “Các chính trị gia, nhà hoạt động và giới truyền thông tán thành một thông điệp chung là biến đổi khí hậu đang hủy hoại hành tinh và chúng ta phải hành động quyết liệt ngay lập tức để ngăn chặn nó. Trẻ em lo lắng về tương lai của mình và người lớn tự hỏi liệu việc mang lại sự sống mới cho thế giới có hợp đạo đức hay không. Đủ rồi!”
***
1. Thomas C. Heller:
Với khẩu hiệu “Trật tự thế giới mới là Xanh”, ngày 13 tháng 1 năm 2012, Giáo sư Thomas C. Heller, Diễn đàn Sáng kiến Chính sách Khí hậu ở Đại học Stanford, là một trong những chuyên gia có ảnh hưởng nhất thế giới về chính sách môi trường. Là thành viên của nhóm chuyên gia LHQ, người đã ước tính tác động của biến đổi khí hậu và chia sẻ Giải Nobel Hòa bình năm 2007 với cựu PTT Al Gore, Giáo sư Heller đã được yêu cầu hỗ trợ xây dựng các chương trình bền vững ở mười quốc gia mới nổi. Cách tiếp cận thực dụng của ông như là một nhạc điệu nghe lọt vào tai các chính phủ ở Brazil, Trung Cộng và Indonesia. Kế hoạch của TC nhằm giảm lượng khí thải carbon và luật Brazil cắt giảm việc chuyển tiền liên bang cho các đô thị phá rừng là những ví dụ về các chương trình mà Sáng kiến Chính sách Khí hậu, một tổ chức phi lợi nhuận do Heller thành lập và được tài trợ bởi nhà tài chính George Soros. Giáo sư Heller nói: “Các nước mới nổi có trách nhiệm dẫn đầu quá trình chuyển đổi sang một trật tự thế giới mới, nơi tính bền vững sẽ là một lợi thế cạnh tranh to lớn”.
Sự phụ thuộc lẫn nhau giữa nền kinh tế và môi trường đã đạt đến cực đỉnh. Bằng chứng cho điều này là giá hàng hóa và năng lượng đang ở mức cao và sẽ duy trì ở mức này vô thời hạn. Từ giờ trở đi, sự tiến bộ phụ thuộc vào việc chúng ta xử dụng tài nguyên thiên nhiên một cách hiệu quả và năng suất nhất có thể. Rõ ràng là, trong giai đoạn phát triển tiếp theo của con người, năng lượng xanh sẽ ngày càng trở thành một lợi thế cạnh tranh to lớn. Tuy nhiên, các chính phủ vẫn chưa sẵn sàng coi vấn đề môi trường là một khía cạnh cơ bản của chương trình nghị sự kinh tế.
Đại đa số các quốc gia vẫn coi số tiền chi cho phát triển bền vững là những khoản đầu tư bị mất, tất nhiên đó là một sai lầm nghiêm trọng. Vì sự quay trở lại của nó thường chỉ xảy ra trong dài hạn nên rất khó thuyết phục các nước đang gặp khủng hoảng, chẳng hạn như hầu hết các nền kinh tế phát triển hiện nay, phân bổ số tiền lớn cho các chương trình môi trường. Đây là một trong những lý do khiến việc thiết lập các mục tiêu giảm lượng khí thải carbon dioxide và việc thành lập Quỹ xanh trị giá 100 tỷ đô la lần lượt bị hoãn lại sang năm 2015 và 2020. Những nghị quyết này dự kiến sẽ được thông qua ngay lập tức, nhưng nhiều quốc gia lại ngần ngại đưa ra cam kết mà họ biết rằng việc thực hiện sẽ tốn kém.
Và kết luận là Tony Heller, người thường xuyên chỉ trích những gì ông coi là gian lận trong nghiên cứu khí hậu hiện được chấp nhận, đã biến lời chỉ trích này thành chủ đề định kỳ trên mạng (blog) khoa học của chính ông trong việc nghiên cứu khí hậu, để rồi từ đó tiết lộ những dự đoán thất bại và đáng nghi ngờ. “Tony Heller (bút danh Steven Goddard) không chỉ tin rằng biến đổi khí hậu là một trò “giả dối” và “lừa đảo”, mà còn thúc đẩy các thuyết âm mưu về vụ thảm sát trường học Sandy Hook.”
***
2: Một thời kỳ băng hà mới sắp đến với chúng ta!
“Khoa học gia dự đoán một thời kỳ băng hà mới vào thế kỷ 21,” The Boston Globe đưa tin, đồng thời cho biết chuyên gia về ô nhiễm James Lodge dự đoán rằng “ô nhiễm không khí có thể che khuất mặt trời và gây ra một thế kỷ băng hà mới vào một phần ba đầu thế kỷ 21.”
The Washington Post đưa tin, nhà khoa học khí quyển S.I. Rasool thuộc Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Quốc gia (NASA) và Đại học Columbia cho biết: “Thế giới có thể chỉ còn 50 hoặc 60 năm nữa là sẽ đến một thời kỳ băng hà mới đầy thảm khốc.”
***
3: Maldives sẽ biến mất vào năm 1992! Các thành phố Châu Âu sẽ chìm dưới nước!
TTX France-Presse đưa tin rằng quốc đảo nhỏ bé Maldives có nguy cơ bị “mực nước biển trung bình tăng dần” bao phủ hoàn toàn trong 30 năm tới, đồng thời lưu ý rằng “theo như dự đoán thì sự kết thúc của Maldives và người dân ở đây có thể đến sớm hơn nếu nguồn cung cấp nước uống bị cạn kiệt vào năm 1992.”
Maldives vẫn chưa có nguy cơ bị ngập dưới mặt nước. Trên thực tế, bất chấp ngành du lịch bị tàn phá do đại dịch COVID-19, quốc gia này vẫn thu hút những dự án phát triển mới. Một công ty phát triển của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống Nhất đã ký hợp đồng trị giá 148 triệu USD để xây dựng 120 biệt thự sang trọng trên mặt nước và bên bờ biển trên Đảo San hô phía Nam của thủ phủ Male của Maldives, tờ Hotelier Maldives đưa tin.
Tờ San Jose Mercury News của California đưa tin: “Ông Noel Brown, một quan chức môi trường cao cấp của LHQ nói rằng toàn bộ các quốc gia có thể bị xóa sổ khỏi bề mặt trái đất do mực nước biển dâng cao, nếu hiện tượng hâm nóng toàn cầu không được đảo ngược vào năm 2000.” (?)
Đến năm 2020, các thành phố Châu Âu sẽ chìm dưới nước!
The Guardian đưa tin về một báo cáo bí mật của Ngũ Giác Đài dự đoán biến đổi khí hậu sẽ dẫn đến chiến tranh hạt nhân, các thành phố lớn Âu Châu sẽ chìm xuống đại dương và Vương Quốc Anh sẽ rơi vào vùng khí hậu “Siberia” vào năm 2020. (?)
***
4: Chúng ta sắp bị đóng băng!
Maurice Strong là Tổng thư ký Hội nghị LHQ về Môi trường nhân bản – United Nations Conference on the Human Environment, sau đó trở thành Giám đốc điều hành đầu tiên của Chương trình Môi trường LHQ, từng tuyên bố{ :”Chúng ta có 10 năm để ngăn chặn thảm họa,” vào năm 2019, khi đề cập đến các vấn đề môi trường của thế giới, theo tờ báo Thụy Điển Dagens Nyheter.
Ông đã chuẩn bị một bài viết về cái mà ông gọi là “Chương trình nghị sự sống còn” – Survival Agenda, chỉ ra rằng chương trình nghị sự của LHQ có khoảng 150 mục trong đó và không thể loại bỏ một mục khỏi chương trình nghị sự do các quy định hiến pháp khu vực giữ chúng lại. NHững điều trên có thể được các tổ chức khác giải quyết hoặc không còn phù hợp so với thời điểm chúng được đưa vào chương trình nghị sự. Điều chúng ta cần là dành ưu tiên đặc biệt cho những vấn đề ảnh hưởng đến sự sống còn thực sự của chúng ta và ông đã rút gọn vấn đề này thành khoảng bảy vấn đề. Chúng ta phải nhận ra rằng chúng ta vô tình cho rằng cuộc sống sẽ tiếp tục dù có chuyện gì xảy ra bởi vì nó luôn như vậy. Nhưng điều đó không đúng khi nó luôn như vậy. Hãy nhìn vào lịch sử của hành tinh trái đất – chỉ có một khoảnh khắc ngắn ngủi mà các điều kiện thuận lợi cho cuộc sống con người. Chúng ta thực sự đang thay đổi những điều kiện đó và động lực của ông là cảnh báo mọi người về điều này. Ông tin rằng chúng ta cần một mức độ hợp tác về những vấn đề này vượt xa những gì chúng ta từng thấy trước đây.
***
5: Khí nhà kính sẽ tiêu diệt chúng ta sau 10 năm nữa!
“Trừ phi các biện pháp mạnh mẽ nhằm giảm phát thải khí nhà kính được thực hiện trong vòng 10 năm tới, nếu không thế giới sẽ đạt đến điểm không thể vãn hồi,” The Associated Press viết, diễn giải lời của ông Al Gore, khôi nguyên giải Nobel, một người nổi tiếng cổ súy cho lý thuyết về sự hâm nóng toàn cầu qua quyển sách “Sự thật bất tiện – The inconvenient truth”.
***
6: Sau năm 2012 thì quá muộn!
Rajendra Kumar Pachauri (20/8/1940 – 13/2/2020) là chủ tịch của Hội đồng liên chính phủ về biến đổi khí hậu (IPCC) từ năm 2002 đến năm 2015, trong chu kỳ đánh giá về sự biến đổi khi hậu lần thứ tư và thứ năm. Dưới sự lãnh đạo của ông, IPCC đã được trao giải Nobel Hòa bình năm 2007 và đưa ra Báo cáo đánh giá lần thứ năm, nền tảng khoa học của Thỏa thuận Paris.
Theo ông Rajendra Pachauri, người đứng đầu đương thời của ủy ban khí hậu Liên Hiệp Quốc, năm 2012 là “thời điểm quyết định” của cuộc chiến chống biến đổi khí hậu. The New York Times đã dẫn lời quan chức này nói rằng, “Nếu không có hành động nào trước năm 2012 thì quá muộn!” (?)
***
7: Bắc Băng Dương không còn băng ngay sau năm 2010!
“Ngay trong năm 2010 hoặc 2015, Bắc Băng Dương có thể không có băng vào mùa hè điều chưa từng xảy ra trong hơn một triệu năm qua,” Canwest News Service của Canada đưa tin, diễn giải lời của ông Louis Fortier, một nhà nghiên cứu vùng Bắc cực.
“Băng ở biển Bắc Cực biến mất vào mùa hè trong vòng năm năm?” là một tiêu đề xuất hiện trên Associated Press vào năm 2010.(?)
“Với tốc độ này, Bắc Băng Dương có thể gần như không còn băng vào cuối mùa hè năm 2012,” ông Jay Z Wally, nhà khoa học khí hậu của NASA, cho biết.
***
8: Bắc Cực không còn băng vào năm 2013!
“‘Vào năm 2013’ mùa hè ở Bắc Cực không còn băng,” BBC đưa tin. Một nhà nghiên cứu thuộc Khoa Sau Cử nhân Hải quân ở Monterey, California, Ms. Kristen Fletcher Lead, Climate & Security Network nói với BBC: “Dự báo của chúng tôi cho năm 2013 về việc băng sẽ biết mất vào mùa hè là không tính đến hai mức tối thiểu gần đây nhất, vào năm 2005 và 2007.” “Vì vậy, dựa trên thực tế đó, quý vị có thể lập luận rằng có lẽ dự đoán của chúng tôi cho năm 2013 đã quá thận trọng.” (?)
***
9: Bắc cực sẽ tan chảy hoàn toàn!
Olav Orheim (22/2/1942) là một nhà nghiên cứu băng hà người Na Uy. Ông giữ chức vụ giám đốc Viện Địa cực Na Uy từ năm 1993 đến năm 2005. Ông được bổ nhiệm làm Giảng sư về Băng hà học tại Đại học Bergen vào năm 1989. Orheim là người tham gia chánh trong việc thành lập Trạm nghiên cứu Troll ở Queen Maud Land ở Nam Cực. Orheim có lẽ đã hạ cánh trên nhiều tảng băng trôi hơn bất kỳ ai trên thế giới và từng bị mắc kẹt qua đêm trên một tảng băng với David Attenborough, một phát ngôn viên người Anh và là người lồng tiếng cho loạt phim thiên nhiên “Hành tinh Trái đất” – Planet Earth.
Theo Tân Hoa Xã, cơ quan ngôn luận tuyên truyền chính thức của TC, Olav Orheim đã từng tuyên bố rằng, “Nếu nhiệt độ trung bình của Na Uy trong năm 2008 bằng nhiệt độ năm 2007, thì chỏm băng ở Bắc Cực sẽ tan hết, mà điều này rất có thể xảy ra nếu xét theo điều kiện hiện tại.”
Nhiệt độ trung bình của Na Uy đã tăng nhẹ từ năm 2007 đến năm 2008, còn chỏm băng đã không tan.
***
10: Cắt đứt carbon!
Thu hồi và cô lập kỷ nguyên carbon sẽ đóng vai trò thiết yếu vai trò giảm thiểu biến đổi khí hậu, vì vậy không có gì đáng ngạc nhiên khi kế hoạch của California đạt được mức phát thải âm, được mô tả bởi Roger D. Aines và George Peridas trong “Tiến về số 0 và Về sau” – “Getting to Zero – and Beyond” (Số phát hành, Mùa xuân 2020), một tiến bộ bản lề về việc triển khai thành công của những nhà lãnh đạo tiểu bang nầy (!). Một phần quan trọng của kế hoạch là yêu cầu thu giữ và cô lập carbon dioxide từ các cơ sở năng lượng sinh học chuyển đổi sinh khối (biomass) thành nhiên liệu hoặc điện.
***
11: Suy nghĩ lại cuộc cách mạng xanh!
Trong bài viết “Làm thế nào để cải thiện lợi ích xã hội trong nghiên cứu nông nghiệp” (Số phát hành, mùa xuân, 2020), Marci Baranski và Mary Oldenburger đưa ra phân tích kịp thời và sâu sắc về Cách mạng Xanh và những hậu quả ảnh hưởng hiện tại, chẳng hạn như nghiên cứu nông nghiệp cho các chương trình phát triển ở Châu Phi, nơi đã loại trừ một số lượng lớn nông dân sản xuất nhỏ trong nỗ lực dẫn đầu chuyển đổi nông nghiệp. Các phương pháp tiếp cận đổi mới toàn diện, họ tranh luận, sẽ có lợi cho cả con người và nghiên cứu. Đây mới đich thực là một cuộc cách mạnh “xanh” trong nông nghiệp nhằm cải thiện đời sống nông dân, xóa đói, giảm nghèo, thực tế hơn sự hạn chế hay chấm dứt không tưởng sự phát thải khí carbonic vào khí quyển.
***
12: Những thách thức và con đường phía trước
Qua những hiện tượng kể ở phần trên, nhận thấy các nhận thức chân chính và đúng đắn về các hiện tượng khoa học xảy ra trên thế giới như sự hâm nóng toàn cầu chẳng hạn, lại, chúng ta cần nghiên cứu để xác nhận sự cần thiết của dân chủ hóa kiến thức (democratization of knowledge) và tạo ra kiến thức mới cho sự phát triển bền vững. Liên quan đến chương trình nghị sự phát triển toàn cầu, nghiên cứu của ESAPP, đã cung cấp kiến thức và dữ liệu dựa trên bằng chứng theo ngữ cảnh làm cho cung cách quản trị môi trường toàn cầu trở nên mạch lạc và tăng cường năng lực và thể chế theo nhằm để phát triển bền vững trên thế giới.
Nói tóm lại, con đường phía trước chúng ta cần phải đi là cần phải có một “đạo đức và luân lý khoa học” trong nghiên cứu và dự phóng viễn tượng môi trường như sự hâm nóng toàn cầu trong tương lai, một hiện tượng sẽ xảy ra hàng trăm năm sau đó!
13: Kết luận chưa hoàn tất
Kinh nghiệm của ESAPP khẳng quyết rằng tính chuẩn mực trong bối cảnh phát triển bền vững thực sự có tác dụng rất mạnh mẽ trong việc hướng dẫn nghiên cứu theo định hướng phát triển.
Mặc dù tất cả các nước đều hứa sẽ đạt mục tiêu phát thải đề ra “càng sớm càng tốt”, nghĩa là giảm thiếu hay ngưng hẳn số lượng carbonic phát thải tại một số thời điểm giữa năm 2050 và 2100.
Nhưng, theo đa số các nhà khoa học nói điều này phải xảy ra vào năm 2070 là chậm nhất. Thật không may, không ai trong số các cam kết đưa ra tại hội nghị được ràng buộc pháp lý rõ ràng – một điều rất cần thiết để Hoa Kỳ có thể tránh đặt các điều ước quốc tế trong một cuộc bỏ phiếu tại Thượng viện do đảng Cộng hòa kiểm soát. LHQ đang hy vọng rằng áp lực thay vào đó sẽ làm cho các nước theo dõi, mặc dù không có hình phạt pháp lý nào đối với các quốc gia không thể đáp ứng thỏa thuận.
Có lẽ rào cản lớn nhất bao quanh dòng chữ “thiệt hại”.
Các quốc gia nhỏ và quốc gia đang phát triển thấy đây là một câu hỏi liệu họ sẽ nhận được sự trợ giúp đặc biệt từ các quốc gia giàu khi bị thiên tai do khí hậu gây nên hay không?
Có lẽ chính vì vậy mà tạp chí Economist, ngay trong số 19/12-2015 đến 1/1/2016 đã nêu ra hai đề tựa: “Vô vọng và Quyết tâm” và “Đèn xanh: Điều gì sẽ xảy ra sau thương vụ vượt quá mong đợi” – “Hopelessness and Determination” và “Green light: What to expect after the deal that exceeded expectations”.
Như vậy rõ ràng là, ngay cả những quốc gia nêu ra nguyên nhân và hậu quả của sự thay đổi khí hậu cũng như đề xướng những hành động cần có của cá nhân, quốc gia v.v…để giải quyết vấn đề đặt ra.
Dư luận khắp thế giới vẫn đặt nghi vấn cho những hành động trong tương lai, ngay từ khi mối quan tâm đã được khơi dậy từ Thượng đỉnh Rio de Janeiro từ năm 1992!
Mai Thanh Truyết
Đầu năm 2014
Ghi chú thêm:
Trên đây chỉ là những điển hình của một số chính trị gia, khoa học gia trong “câu chuyện” về Biến đổi khí hậu.
Họ chính là những công chức “toàn cầu” làm việc cho LHQ. Họ không làm việc 40+giờ/tuần mà xuân thu nhị kỳ đi đó đi đây:
· Hoặc khuyến cáo, rao giảng, hoặc dạy dỗ các quốc gia làm thế nào để hạn chế sự phát thải khí carbonic;
· Hoặc phân phối Quỹ biến đổi khí hậu đế những quốc gia trên có điều kiện cải thiện hiện tượng hâm nóng toàn cầu;
· Họ chuẩn bị và tổ chức các buổi hội thảo có tính cách quốc gia/vùng/toàn cầu cổ súy “giả thuyết” về sự biến đổi khí hậu để rồi từ tiền đề trên, qua “uy tín” của LHQ hướng dẫn hàng 200 quốc gia hội viên đi đến kết luận là “Sự biến đổi khí hậu là có thật, nếu không hạn chế/ngăn chận, thế giới sẽ xảy ra thảm họa!
· Trong di chuyển công tác, họ dùng máy bay riêng hay mua vé máy bay hạng nhứt. Đi đứng, ăn ở trong những khách sạn 5,7 sao. Được tiếp đón như một nguyên thủ quốc gia.
· Đặc biệt trong kỳ thượng đỉnh COP28 ở Dubai tháng 11 vừa qua, trong suốt 13 ngày nhóm họp thu hút 195 nguyên thủ hoặc đại diện các quốc gia, với trên 97.000 tham dự viên, quan sát viên, họ cố gắng thuyết phục dư luận nhằm “chấm dứt xử dụng năng lượng hóa thạch vào năm 2030” và quyết định trên sẽ được ghi trong bản thông cáo chung của LHQ. Nhưng đứng trước sự phản đối kịch liệt của Ông CT Hội nghị thượng đỉnh COP28 và các quốc gia sản xuất dầu hỏa thậm chí luôn cả những quốc gia không sản xuất, bản Thông cáo chung chính thức chỉ “được” nêu ra là “Hạn chế việc xử dụng năng lượng hóa thạch” (than đá, xăng dầu, và khí đốt) mà thôi.
Các chính trị gia, khoa học gia có định hướng trên có biết rằng, trên thế giới nầy có hàng tỷ động cơ nổ dùng năng lượng hóa thạch như xe hơi, các lọai máy móc trong nông nghiệp, trong sản xuất, trong dịch vụ nấu nướng, hệ thống sưởi v.v…
Làm thế nào có thể thay thế năng lượng hóa thạch bằng điện năng trong một thời gian ngắn?
Phải chăng chính họ là thành viên của Nhà nước ngầm thuộc Nhóm Khuynh đảo Toàn cầu hầu thống trị thế giới, kiểm soát thế giới dưới danh nghĩa TOÀN CẦU HÓA?
Hoang tưởng và Khốn nạn!
________________________________________
Mai Thanh Truyếthttps://maithanhtruyet1.blogspot.com/
https://www.facebook.com/MaiThanhTruyetUSA
Hãy để lại cho thế hệ nối tiếp một trái đất Xanh.
VĂN: “MÌNH ƠI!” & “THÚ HÓA KIẾP LÀM NGƯỜI” – Hoàng Thị Quỳnh Hoa
MÌNH ƠI!
Đố ai biết hai từ thân thiết dễ thương ni là ai gọi ai, người nữ gọi người nam hay người nam gọi người nữ? Bạn đoán đúng rồi. Người nữ hay người nam đều dùng hai từ ni được để gọi nhau. Nhưng là hai nam nữ đã cưới nhau, thành vợ thành chồng rồi mới dùng hai từ ni được! Mà phải sống với nhau một thời gian dài nữa kìa, đồng cam cọng khổ nhiều năm mới được chứ mới cưới nhau thì không ai dùng hai chữ mình ơi. Chỉ là bồ bịch, dù thân thiết lắm, cũng không dùng được, phải không?
Người Việt may mắn chỉ có một tiếng nói từ Bắc vô Nam, chỉ khác nhau cái giọng thôi. Không như nhiều nơi, trong một nước mà có nhiều ngôn ngữ khác nhau như Ấn Độ, Trung Hoa. Mà không ai biết tại sao mỗi miền lại có giọng nói (accent) khác nhau, là ảnh hưởng của khí hậu, địa dư hay, hay nước uống hay gồm cả ba! Tiếng Việt rất súc tích, phong phú, đa dạng, rõ ràng. Thí dụ người Anh hay Mỹ chỉ có chữ you để chỉ ngôi thứ hai, số ít hay số nhiều thì cũng chỉ một chữ you nghèo nàn! Người Pháp thì có vous, thân mật thì tu cho ngôi thứ hai số ít, còn người Tàu chỉ độc một chữ nị. “Ngộ ái nị” (I love you). Nị hayYou ở đây có thể là người yêu, người cha, người mẹ, người thầy, người bạn, người bà con v.v. Trong khi tiếng Việt ta, để chỉ rõ mối quan hệ giữa mọi người, có rất nhiều từ khác nhau, đôi khi phân biệt từng miền nữa. Nói đến cha mẹ, người Bắc gọi thầy mẹ, thầy u, thầy bu, cậu mợ…. Người Trung gọi cha mẹ, ba mạ, chú mạ, bố mẹ, hay còn gọi bọ mạ. Người Nam gọi ba măng (Việt hóa tiếng Pháp), ba má, tía má (Việt hóa tiếng Hoa)… Để chỉ rõ vai vế của bà con, họ hàng, ta có cả một hệ thống tên gọi bên nội, bên ngoại, bên vợ, bên chồng tràng giang đại hải mà không cách chi dịch qua tiếng Anh, tiếng Pháp được! Lấy một thí dụ, người Bắc gọi anh, chị của cha mẹ và người phối ngẩu của họ là bác để chỉ người vai vế lớn hơn mà không phân biệt bên vợ hay chồng, đàn ông hay đàn bà, hay người ngoại tộc. Chú thím là để chỉ em trai và vợ của cha, cô chú thì là em gái và chồng của cha. Người Trung thì phân biệt nội ngoại. Phái nữ bên nội thì gọi o là chị hay em của cha. Chồng của chị cha thì là bác. Anh hay em trai của mẹ đều là cậu, vợ của cậu là mợ nên khi nghe gọi thì không biết cậu vai lớn hơn hay nhỏ hơn mẹ! Dì để gọi chị hay em gái của mẹ:
Chết cha còn chú,
Chết mẹ thì bú vú dì!
Chồng của dì là dượng. Dường như ngày nay người ta không muốn dùng chữ ‘dượng’ vì chữ ‘dượng’, có nghĩa ngầm không được đẹp vì cũng được dùng để gọi người chồng sau của mẹ. Vợ sau của cha thì là dì ghẻ, hay mẹ ghẻ nhưng chồng sau của mẹ không là cha ghẻ mà là dượng ghẻ, là người dưng không thân thiết chi với mình.
Nay nhiều người cho chữ ‘o’ có vẻ quê nên chuyển sang ‘cô’, ‘bác’ như người Bắc. Tôi thì rất thương chữ ‘o’ vì đã gọi vậy từ khi biết nói, nghĩa là gần 90 năm rồi. Ở Huế có câu phê bình em gái, chị gái, hay em trai của chồng đối với chị dâu:
Một trăm mụ o không chi,
Ông chú thủ thỉ có khi mất chồng.
Đại danh từ ngôi thứ nhất (I/We, Je/Nous, Ngộ) thì ta có : tôi/chúng tôi, ta/chúng ta, tớ/chúng tớ, tau/tụi tau, hay người Nam dùng chữ ‘qua’ rất bình dân. thân tình. Tùy đối tượng của ta là ai mà ta chọn đại danh từ cho hợp như ông bà, cha mẹ, vợ chồng, họ hàng, người trên, kẻ dưới. Vũ Hoàng Chương than thở:
Lũ chúng ta lạc loài năm bảy đứa,
Bị quê hương ruồng bỏ, giống nòi khinh
Đại danh từ ngôi thứ ba: thầy, cô, bà nó, hắn, ai, ông ấy, bà ấy, cô ấy, chị ấy, lão ấy, thằng ấy, mụ ấy, v.v. tùy theo đối tượng liên hệ. Cụ Ưng Bình Thúc Giạ Thị của Huế thì dùng chữ “ai” rất gọn trong câu hò mái đẩy:
Chiều chiều trước bến Vân Lâu,
Ai ngồi, ai câu, ai sầu, ai thảm, ai nhớ, ai thương.
Thuyền ai thấp thoáng bên sông,
Đưa câu mái đẩy, chạnh lòng nước non.
Người đọc biết những chữ “ai” ở đây là ai nếu nhớ chi tiết lịch sử cận đại vua Duy Tân tham gia phong trào kháng Pháp. Có khi chữ ông hay bà được dùng như ngôi thứ nhất để chỉ tâm trạng của chủ nhân mệnh đề ấy như nhà thơ châm biếm Tú Xương trong bài thơ Chúc Tết:
Người bảo ông điên, ông chẳng điên,
Ông thương ông tiếc hóa ông phiền.
Kẻ yêu người ghét hay gì nữa,
Đứa trọng thằng khinh chỉ vị tiền!
Hay chữ bà trong câu hát:
Bà bảo bà không cho con bà đi hát đâu,
Con gái tốt lành ai cho đi mà xem hát chèo!
Ta có nhiều tỉnh từ chỉ liên hệ ứng xử, đối với vợ chồng, người yêu, họ hàng, người trên, kẻ dưới, với sếp, với đồng nghiệp, quen thân, quen sơ… Với người vai vế lớn hơn, hay cấp trên người ta thêm ‘dạ thưa, dạ bẩm’ (dạ thưa ông, dạ bẩm bà) là văn hóa cung kính người trên của xứ ta. Trong gia đình hoàng tộc, chữ mệ hay mụ được thêm trước tên để chỉ cả đàn ông lẫn đàn bà. Hồi nhỏ ở Huế, tôi nhớ người ta gọi công chúa Lương Linh, con gái vua Thành Thái, là Mệ Sen. Sen là nickname của bà. Bảng xe hơi của bà thì ghi rõ Princess Lương Linh nên tôi mới biết tên tộc của mệ! Em trai Mệ Sen là Mệ Kha. Tôi biết vì ông hoàng tử này cưới bà chị họ tôi. Dì tôi có khi gọi ông con rể là Mụ Kha. Mệ cũng là từ thân thiết để gọi bà nội, bà ngoai hay những người đàn bà lớn tuổi. Còn chữ ôn thì để chỉ ông nội, ông ngoại hay người đàn ông lớn tuổi một cách thân tình. Người Nam thì chỉ dùng một chữ Ngoại hay Nội rất dễ thương để chỉ ông bà nội, ngoại nhưng ta không biết là ông hay bà! Chữ mụ cũng được người Huế dùng để chỉ người đàn bà lớn tuổi bán chè, bán cháo hay người đàn bà ăn xin. Người con gái chưa chồng thì được gọi là chị, cô:
Ba cô đội gạo lên chùa,
Một cô yếm thắm bỏ bùa cho sư…
Hay đôi khi là o:
O kia tát nước đầu đình,
Cớ sao o múc ánh trăng vàng o đổ đi!
Người con gái buôn gánh bán bưng hay làm thuê làm mướn cũng được gọi o. O ở đây khác với o là em hay chị của cha. Mụ cũng là một từ thân mật bà mẹ chồng Huế gọi con dâu. Bà không gọi tên con dâu mà gọi mụ và tên con trai (mụ Đắc là vợ con trai tên Đắc). Bạn bè thân thiết thì gọi mi xưng tau. Lứa bạn tôi là U 90 cả mà gặp nhau vẫn mi mi tau tau tíu tít như những ngày còn xoan!
Ngôi thứ ba: he/she/, il/ils, tha của Tàu thì tiếng ta cũng có nhiều cách gọi như họ, nó, hắn, cô ấy, người ấy, chị ấy, anh ấy, ông ấy, bà ấy, em ấy…. hay chỉ một chữ em như trong câu ca dao:
Trúc xinh trúc mọc đầu đình,
Em xinh, em đứng một mình cũng xinh!
Trúc xinh trúc mọc bờ ao,
Em xinh, em đứng nơi nào cũng xinh
Chữ họ cũng thường được dùng trong văn chương:
Họ đã đi rồi, khôn níu lại,
Lòng thương chưa đã, mến chưa bưa.
Hai chữ người ấy thì đây:
Người ấy thường hay vuốt tóc tôi
Thở dài trong lúc thấy tôi vui…
Hay chỉ một chữ người như:
Người đi một nửa hồn tôi mất,
Một nửa hồn tôi bỗng dại khờ.
Hay:
Cười người chớ vội cười lâu,
Cười người hôm trước, hôm sau người cười.
Ta dùng: chúng nó, tụi nó, hay họ cho số nhiều. Người mình cũng phân biệt kẻ khinh người trọng trong cách xưng hô. Kính nể thì gọi chị ấy, ông ấy, bà ấy. Khinh thì thằng ấy, con ấy hay kẻ ấy (thằng kẻ trộm, kẻ cướp, thằng sở khanh…) và một chữ chúng cho số nhiều cũng được dùng. Còn nhớ mỗi khi quân ta đánh thắng quân Bắc phương thì người viết sử ghi “ta đuổi chúng chạy về Tàu.” hay “chúng cúp đuôi chạy về Tàu.”
Hai từ sui gia hay thông gia là chỉ cha mẹ vợ, cha mẹ chồng của con mình. Thân mật thì họ dùng anh sui, chị sui để gọi nhau. Tiếng Anh dùng từ kép ‘in-law’ để chỉ liên hệ gia đình trước pháp luật. Thêm chữ in-law vào vai vế trong gia đình là ta thấy ngay liên hệ: mother-in-law, father-in-law, son-in-law… Nếu ra tòa ly dị là tức khắc chấm dứt liên hệ! Nhớ câu chuyện năm xưa, khi gặp lại một cô học trò cũ, cô giới thiệu tôi với chồng cô: “Cô giáo của em”, ông chồng – hình như cũng là giáo sư – la lên, “Cô giáo em trẻ quá mà tôi phải gọi bằng cô sao!” Tôi vội vàng an ủi, “Anh chỉ là student-in-law, không cần gọi tôi bằng cô! Chắc anh cũng vui vẻ với lời phân trần ấy!
Đôi khi bà sui gia bị gọi là mụ gia như ở miền Trung nên ca dao có câu:
Thương chồng mà khóc mụ gia,
Chớ tui với mụ không bà con chi!
Có thể nói ba miền có ba ngôn ngữ hơi khác nhau nhưng tự nhiên ngôn ngữ miền Bắc được xem là chuẩn. Có lẽ vì ngày xửa ngày xưa, một thời gian dài, nước Việt ta chỉ là một vùng nhỏ ở châu thổ sông Hồng Hà. Mãi cho đến khi Nguyễn Hoàng chạy vào Nam dưới thời vua Lê và khai khẩn đất đai, tiến dần về phía Nam, chiếm đất của Chiêm Thành và Chân Lạp (một nửa nước Cao Mên), mở mang bờ cõi xuống đến tận Cà Mau thì nước ta mới có đủ ba miền như bây giờ. Viết văn cũng vậy, chuẩn thì phải viết theo tiếng Bắc. Viết thuần túy tiếng Trung hay tiếng Nam thì được coi như ngôn ngữ địa phương. Nhà văn Hồ Biểu Chánh được coi như đặc thù Nam bộ. Nữ ở miền Nam thì có bà Tùng Long. Tôi không biết nhà văn nào chuyên viết tiếng Trung. Ai biết xin chỉ giáo. Trong ca nhạc cũng thế, ca sĩ người Nam hay Trung đều học phát âm theo giọng Bắc trừ ca sĩ Trần Văn Trạch không hề đổi giọng. Ông hát rặt giọng Nam mà rất truyền cảm, rất hay. Chắc vì vậy ông được khán thính giả thương mến tặng danh hiệu Quái kiệt Trần Văn Trạch!
Cách xưng hô giữa chàng và nàng ở Việt Nam rất lý thú. Thuở ban đầu thì tôi-cô rồi đổi qua gọi tên nhau khi “tình trong như đã,” rồi anh-em khi chàng cầm được tay nàng. Sau khi thành vợ, thành chồng thì có đôi vẫn gọi nhau anh-em cho đến răng long đầu bạc, có đôi đổi cách xưng hô gọi nhau là cha mẹ của đứa con đầu lòng, Bố cu Tèo, Mẹ bé Cưng. Những người khác thì sau một thời gian chung sống hạnh phúc, hợp tính hợp tình nên tuy hai người mà như một nên đổi cách xưng hô với tiếng mình thân thiết. chồng cũng mình mà vợ cũng mình. Mình ơi! Chữ mình nhắc tôi nhớ mấy câu ca dao tiếu lâm không biết đã được đọc ở đâu:
Vợ mình là con người ta,
Con mình là vợ đẻ ra,
Nghĩ đi nghĩ lại không bà con chi!
Chữ mình ở đây là tĩnh từ sở hữu (posessive adjective), không phải như “Mình ơi.”
Ngoài chữ mình biểu hiện tình cảm của hai người, tuy hai mà một, tuy một mà hai, người Việt còn dùng hai chữ nhà tôi để chỉ vợ hay chồng mình vì họ tin tưởng chồng hay vợ là chỗ tựa vững vàng cho nhau, vững chắc như cái nhà, đem lại sự thoải mái, đầm ấm, bình an cho nhau.
“Mình ơi, em muốn đi bờ hồ” là một câu cô vợ nũng nịu nói với chồng tôi nhớ mãi từ một cuốn tiểu thuyết nào đó. Nghe câu này thôi là ta đã hình dung được một gia đình hạnh phúc đằm thắm, phu phụ thương yêu nhau, quý mến nhau, đùm bọc nhau. Mình ơi! Mình à! Còn từ nào dịu dàng hơn, êm ái hơn! À, còn một từ nữa cũng dễ thương không kém là chữ cưng của người Nam. “Cưng làm cho anh cái này. Cưng lấy cho em cái kia.”nghe rất bùi tai, ấm lòng. Nhưng người Nam dùng chữ cưng cho bất kỳ ai họ thương hay không ghét chứ không phải chỉ để chỉ người chồng hay người vợ của mình. “Mình ơi” vẫn là hai từ độc nhất mà tôi nghĩ người vợ hay chồng nào cũng muốn được nghe hay được nói mỗi ngày.
Nguyên Ngọc Hoàng Thị Quỳnh Hoa
Cali, đầu tháng 6, 2022
THÚ HÓA KIẾP LÀM NGƯỜI
Đầu tháng June, 2021, tôi cùng bà chị dâu đi New York City chơi. Cháu tôi ở Manhattan, nhà nhìn ra bờ sông Hudson, có thể nhìn thấy tượng thần Tự Do ở xa xa. Một buổi sáng đẹp trời, vợ chồng cháu đẩy xe lăn cho mẹ đi dạo. Tôi cũng mang mask đi theo vào Rockefeller Park dọc bờ sông rất đẹp. Nam thanh nữ tú qua lại khá đông. Rất nhiều người dẫn theo thú cưng là chó cùng đi dạo. Chó đủ cỡ đủ loại, con nào cũng quá đẹp bắt mình phải ngoái đầu nhìn lại. Có con nhỏ bằng bàn tay đứng trong cái túi trước ngực cô chủ đi xe đạp. Tôi chợt nghĩ đến mấy con chó vàng, chó vện của mình ở quê nhà, chó mực nữa, mấy con chó được nuôi không phải để làm bạn với chủ như ở xứ này!
Đã làm kiếp chó tức là không đủ phước báu để được làm người mà cũng bị kỳ thị, cũng xấu đẹp bị đối xử không công bằng. Tùy theo duyên nghiệp, chó sinh ra ở xứ này có cuộc sống khác hẳn chó sinh ra ở Trung Quốc, Đại Hàn, Việt Nam hay Căm Bốt. Và ngay ở cùng một xứ sở, số phận chó cũng thay đổi tùy theo giòng họ chó. Như con Chihuahua hay Pekingese nào ở Tàu cũng được chủ nâng niu, không như số phận của mấy con chó khác. Nhất định là vì nghiệp báo riêng của mỗi con cẩu mà số phận chúng khác nhau. Tôi thật ngạc nhiên khi tìm kiếm hình ảnh chó trên mạng, thấy rằng có 9 quốc gia cho phép dân chúng hưởng thụ thú xơi thịt cầy mà trong đó có Hiệp Chủng Quốc Hoa Kỳ nữa, các bạn có tin không? Thật đó, bán thịt cầy cũng như ăn thịt cầy được cho là hợp pháp (legal!) ở vài tiểu bang của xứ Cờ Hoa này. Hồi tôi đi dạy ở Việt Nam có người cho tôi một con Dachshun con rất đẹp nhưng khổ một nổi là mỗi lần tôi về đến nhà, chị mừng cuống quýt, nhảy tưng bừng và té đái ở phòng khách luôn. Không thể nào dọn nước đái chó mỗi ngày nên tôi đành cho nó đi. Không biết về nhà chủ mới thì số phận nó ra sao, có dạy nó được không. Hồi còn là sinh viên, tôi cũng có nuôi một con Fox Terrier của anh bạn cùng lớp cho. Con chó con lông trắng bé tí rất dễ thương. Bạn dặn phải giữ tên nó là Tiny và phải cắt đuôi khi nó đầy tháng. Hồi ấy ông xã tôi đang là sinh viên y khoa năm thứ Năm. Anh đem dao kéo và thuốc tê đến nhà để cắt đuôi con Tiny. Khi anh vừa chụp nó thì nó la bài hãi làm tôi hoảng quá bảo thả nó ra và ôm nó lại không cho anh cắt đuôi. Vậy là Tiny của tôi là con Fox Terrier độc nhất có đuôi không nhầm lẫn vào đâu được! Lớn lên anh chàng có nhiều đào lắm nên Tiny làm cha nhiều lần. Tiny rất khôn và sạch sẽ không bao giờ làm bậy trong nhà. Nó ở với tôi được 8 năm thì một hôm đi làm về không thấy nó, gọi thì nó ở dưới gầm giường trong phòng tôi lết ra, miệng rỉ máu. Tôi ôm nó lên. Mọi người nói chắc nó ra đường ăn gì bị độc và mấy tiếng sau thì tắt thở. Từ đó tôi không nuôi thú cưng nào nữa và vẫn thương nhớ Tiny.
Trở lại mấy con chó đẹp đẽ được chủ dắt đi dạo công viên ở Manhattan, tôi chợt nghĩ có thể kiếp sau chúng lên làm người vì kiếp chó mà xinh đẹp như vậy cũng đã được nhiều phước báu lắm mà lại được chủ cưng thì tụi nó không có cơ hội làm điều gì độc ác để gây quả báo xấu! Và vui thay, chỉ hai tuần sau tôi được đọc chuyện một cô bé ở Nhật, 2 tuổi, nhớ kiếp trước mình là con chó được nuôi trong nhà ấy. Xưa nay, giai thoại người chết chuyển kiếp thành heo, chó, dê, bò thì nhiều nhưng chưa hề thấy thú vật chuyển kiếp thành người như cô bé Nhật Bổn này. Ngày 21 June, 2021 chuyện cô bé nhớ tiền kiếp của mình được chuyển lên mạng cùng với hình ảnh mũm mĩm dễ thương của cô ở kiếp này và của con chó ở kiếp trước.
Mẹ bé Yu-chan chia sẻ câu chuyện luân hồi của con gái 2 tuổi trên tờ “Yomiuri Shimbun,” một trong năm thời báo quốc gia của nước Nhật. Bà mẹ trẻ cho biết một ngày nọ, bé Yu-chan đang vừa đánh răng vừa trò chuyện với mẹ, bỗng thốt lên: “Yu-chan hồi trước là Mofuzou!” Rồi nói tiếp: “Đồ ăn giòn giòn cho thú cưng rất là ngon.” Bà sững sờ trân trân nhìn con vì Mofuzou là tên con chó bà nuôi lúc còn độc thân. Bà chưa từng nói với con về con chó Mofuzou mà cũng chưa cho con xem hình Mofuzou. Yu-chan nói tiếp là Mofuzou có bạn tên Mofuko cùng chơi đùa. Mẹ cô cũng còn nhớ con chó Mofuko. Bà hỏi con nhiều chi tiết về con chó Mofuzou thì cô bé trả lời đúng hết. Bà đưa ra một lô hình chụp với nhiều thú cưng thì Yu-chan nhận diện được Mofuzou liền không chút do dự. Câu chuyện luân hồi lạ lùng này thu hút được nhiều độc giả và được giải thưởng của tờ Yomiruri năm 2016. Mẹ Yu-chan nói rằng trước kia mình không tin những chuyện kiếp trước kiếp sau nhưng từ khi trải qua chuyện này bà bắt đầu tìm đọc những chuyện trẻ thơ nhớ kiếp trước. Tuy thật là khó tin, nhưng không thể không tin vì chuyện đã xảy ra với chính con gái mình. Nay thì có rất nhiều sách vở ghi lại những công trình nghiên cứu về vấn đề nhớ kiếp trước kiếp sau mà tiêu biểu là cuốn Reincarnation and Biology gồm hai pho sách cả mấy ngàn trang của GS Bác sĩ Ian Stevenson được xuất bản lần đầu năm 1997.
Ai đi qua Sóc Trăng ở miền Tây cũng đều nghe truyền thuyết về một bà mẹ trẻ xin thầy trụ trì cứu bốn đứa con của bà bị đọa làm heo. Năm 2016, Bạnh Tuyết, cô học trò năm xưa, theo tôi đi thăm Cà Mau. Trên đường về chúng tôi ghé Sóc Trăng thăm chùa Dơi, một điểm đến của du khách. Chùa Dơi có tên Miên là Mahatup, đọc trại ra là Mã Tộc, được xây cất bởi người Miên theo Phật giáo Nguyên Thủy từ ngày vùng đất này là một phần của nước Chân Lạp (Căm Bốt ngày nay). Chúng tôi được hướng dẫn ra vườn sau thăm mộ bốn con heo. Tương truyền có một đêm thầy trụ trì nằm mơ thấy một bà mẹ trẻ dẫn 4 đứa con nhỏ đến lạy xin cứu mạng. Sáng ra, con heo nái của chùa sinh bốn heo con. Thầy nghĩ chắc linh ứng với giấc mơ nên thầy cho nuôi bốn con heo này cho đến khi chúng chết thì được chôn ở vườn sau!
Sau đây là câu chuyện người hóa kiếp thành heo mà tôi mới vừa được đọc. Chuyện xảy ra ở Ấp Đông An, xã Vĩnh Chánh, huyện Thoại Sơn, tỉnh An Giang. Con trai tên Võ Thành Đẫm tự Út, 43 tuổi. Vợ là Dương Thị Chơn. Anh Đẫm mơ thấy cha tên Võ Văn Minh chết năm ông 78 tuổi. Giấc mơ thứ nhất xảy ra đêm 21 tháng 10, 2013: “Út ơi, ba chết rồi đầu thai làm heo ở xóm ngoài. Trước mũi của ba có hai lằn rạch xuống, đó chính là râu của ba. Còn ở đùi sau có một cái đốm đen. Khi nào tới chuồng thì ba nhảy lên mừng con.” Thức dậy, anh kể cho vợ nghe, vợ kêu là mê tín không tin. Sáu ngày sau, anh lại mơ thấy y hệt như lần trước nhưng anh vẫn lo đi làm thuê không nghĩ tới. Hai mươi ngày sau, anh lại thấy cha báo mộng, “Sao ba báo cho con hai lần mà con không đi tìm ba. Ba buồn, ba bỏ ăn nên bị người ta đè ra chích thuốc! Ông con không lý tới giấc mộng, vẫn lo đi làm. Đêm 22 tháng 11, cha về báo mộng cho con dâu: “Vợ thằng Út ơi, đi tìm ba đi. Ba khổ lắm. Ba trông đợi lắm.” Rạng ngày 23, chị vợ âm thầm đi tìm “ông già”. Khi đến chuồng heo của chị Lê Mỹ Hạnh ở xóm ngoài, quả nhiên con heo nái mới sanh một bầy bảy con. Bà Phạm Thị Cúc, mẹ chị Hạnh, kể con gái bà nuôi heo để bán thịt, không bán heo con nhưng họ bằng lòng bán con heo ấy với giá 2 triệu rưỡi khi được nghe kể về giấc mơ. Mà cũng lạ là con heo này hay nằm, buồn buồn không giống như sáu con kia. Họ sợ heo bệnh nên đã gọi thú y đến chích thuốc, trùng hợp với giấc mơ của anh Út. Chị vợ kể heo nhảy lên mừng khi chị đến chuồng và khi đem lên xe thì ngồi êm rơ. Bây giờ thì anh Út tin con heo là cha mình nên không dám cho ăn cám mà cho ăn thức ăn như người, cho uống nước trà đường, ngủ mùng. Làng trên xóm dưới chạy đến nhà thăm “cha anh Út”. Và heo cũng vui mừng chạy ra ủi ủi giò nhiều người. Heo rất thích bánh ngọt. Mặc dù trong giấc mơ cha anh có nói sau khi đem về thì cầu nguyện trong ba ngày rồi đem giết đi để ông được siêu thoát nhưng anh Út không dám giết. 41 ngày sau, heo không bị bệnh mà lăn đùng ra chết!
(Nguồn: GUU.VN)
Hoàng Thị Quỳnh Hoa
Tạp Ghi và Phiếm Luận : TỨ KHOÁI của NGƯỜI XƯA
Năm 1964, khi tôi thi đậu bằng Trung Học Đệ Nhất Cấp, có bác tài phú Gia làm chung chành lúa với ba tôi trong nhà máy xay lúa Công Thành của Thị trấn Cái Răng, bác đọc thấy tên tôi trong Danh Sách Thí Sinh Thi Đậu Bằng Trung Học được đăng trên báo, bác đã chúc mừng ba tôi và khen tôi còn nhỏ mà đã đậu Diplom (diploma) và đọc một câu trong bài thơ Tứ Khoái của người xưa là “Kim bảng tánh danh đề 金榜姓名题” cho ba tôi nghe. TỨ KHOÁI của người xưa là 4 cái KHOÁI nào ? Xin kính trình với Quý Thầy Cô và bằng hữu một bài thơ xưa nữa, bài thơ TỨ KHOÁI 四 快, nói về bốn cái “KHOÁI” nhất của các Cụ ngày xưa như sau :
Cửu hạn phùng cam vũ, 久 旱 逢 甘 雨,
Tha hương ngộ cố tri. 他 鄉 遇 故 知.
Động phòng hoa chúc dạ, 洞 房 花 燭 夜,
Kim bảng quải danh thì. 金 榜 掛 名 時.
Chú thích :
1. CAM 甘 là Ngọt. Vũ 雨: Là Mưa. Như Phong Vũ 風雨 : là Mưa gió. Còn được đọc là VÕ. Vd như : Đão Võ 禱雨 : là Cầu cho mưa xuống.
2. Cố 故 : Là Xưa, là Cũ. Vd : Cố nhân 故人 là Người xưa, Cố Tri 故知 là Người quen biết cũ.
3. Quải 掛 : Là Treo. Quải danh 掛名 là Tên được treo lên. “Quải danh thì 掛名時” là Khi tên được treo lên.
* Nghĩa từng câu :
Câu 1 : Trời hạn hán lâu ngày, gặp được trận mưa rào (ngọt) đổ xuống.
Cầu 2 : Ở nơi xa quê hương mà gặp được người quen cũ, bạn cũ.
Câu 3 : Đêm động phòng hoa chúc khi ta kết hôn.
Câu 4 : Khi được treo tên trên bảng vàng, tức là khi thi đậu làm quan.
Câu chót có dị bản là : “Kim bảng tánh danh đề 金榜姓名题”. Có nghĩa Tên tuổi được ghi lên trên bảng vàng , nghĩa thì cũng tương tự, nhưng “… quải danh THÌ” ăn vận với “…Ngộ cố TRI” ở trên hơn là “…tánh danh ĐỀ”.
Đây là 4 cái KHOÁI nhất của các ông bà ngày xưa, xin được diễn nôm như sau :
Hạn lâu, gặp được mưa rào,
Xa quê lại được chào người quen xưa,
Động phòng hoa chúc sướng chưa,
Bảng vàng bia đá cho vừa lòng em. !
Thật ra đây là bài thơ Thần Đồng TỨ HỈ THI 神童四喜詩 (Tứ Hỉ 四喜 là 4 điều VUI) của thi nhân Uông Thù 汪洙 ở cuối đời Bắc Tống làm lúc mới có 9 tuổi, nên mới gọi là Thần Đồng Thi (Thơ của Thần đồng). Các cụ ta mượn để chỉ 4 cái khoái trá nhất trong đời. Nhưng có Cụ còn cho như thế vẫn còn chưa đủ “Khoái”. Muốn diễn tả cho “thật khoái”, thì phải thêm vào mỗi đầu câu 2 chữ như sau đây :
THẬP NIÊN cữu hạn phùng cam võ, 十 年 久 旱 逢 甘 雨,
THIÊN LÝ tha hương ngộ cố tri, 千 里 他 鄉 遇 故 知.
LÃO GIẢ động phòng hoa chúc dạ, 老 者 洞 房 花 燭 夜,
THIẾU NIÊN kim bảng quải danh thì! 少 年 金 榜 掛 名 時.
Xin tạm diễn nôm như sau :
Mười năm hạn hán bỗng tuôn mưa,
Ngàn dặm quê người gặp bạn xưa,
Lão ông còn động phòng hoa chúc,
Tuổi trẻ bảng vàng quả sướng chưa !
Bốn câu thơ trên gọi là “Tứ cực khoái 四極快”. Bốn cái KHOÁI lên đến đĩnh điểm luôn !. Nhưng “Lạc cực sinh bi 樂極生悲”, VUI quá sẽ đến lúc sinh ra BUỒN. Như muốn diễn tả 4 điều làm cho người ta bực mình nhất là “Tứ bất khoái 四不快” thì sẽ thêm vào mỗi đầu câu 2 chữ như sau :
VIÊM ĐIỀN cữu hạn phùng cam võ, 鹽 田 久 旱 逢 甘 雨,
ĐÀO TRÁI tha hương ngộ cố tri, 逃 債 他 鄉 遇 故 知.
THÁI GIÁM động phòng hoa chúc dạ, 太 監 洞 房 花 燭 夜,
CỪU NHÂN kim bảng quải danh thì. 仇 人 金 榜 掛 名 時.
Cũng xin diễn nôm như sau :
Ruộng muối nắng lâu chợt đổ mưa,
Trốn nợ quê người gặp bạn xưa,
Thái giám bắt động phòng hoa chúc,
Kẻ thù đậu đạt, khổ hay chưa?!
Người xưa luận về Tứ Khoái thì như thế, còn hiện nay chúng ta có được những thứ nào khả dĩ gọi là KHOÁI hay không ?
Sau đây là tài liệu sưu tầm của em Kim Chấn Võ, một cựu học sinh Tân Hưng Cái Răng, về bài thơ “Tứ Khoái” mà thành “Hết Khoái” vì có một sự kiện đi kèm theo sau đó. Bài thơ và “Sự Kiện Đi Kèm” như sau :
久 旱 逢 甘 雨
Cửu hạn phùng cam vũ
暴 雨 淹 沒 村 !
– Bạo vũ yêm một thôn !
他 鄉 遇 故 知
Tha hương ngộ cố tri ,
久 住 難 為 人 !
– Cửu trú nan vi nhân !
洞 房 花 燭 夜
Động phòng hoa chúc dạ,
親 友 醉 不 歸 !
– Thân hửu túy bất qui !
金 榜 掛 名 時
Kim bảng quải danh thì .
公 主 已 嫁 去 !
– Công chúa dĩ giá khứ !
* Ghi Chú :
1. Bạo vũ 暴雨 : Trong thành ngữ “Cuồng phong bạo vũ 狂風暴雨” , ta thường nói là “Mưa cuồng gió loạn”. Bạo vũ là Mưa lớn, Mưa xối xả, Mưa như trút nước !
2. Yêm một 淹没: Yêm là Ngập, Một là mất. Yêm Một là Chìm ngập, chìm đắm.
3. Nan vi Nhân 難為人 : là Khó làm người, nghĩa là rất khó xử trong việc ăn ở chung với ai đó, khó sống với ai đó. Khác với VI NHÂN NAN 為人難 : Làm người rất khó, ý chỉ Cái đạo làm người phải rất thông tình đạt lý, giữ mình nghiêm cẩn cho phải đạo .
4. Giá 嫁: là Gã, là lấy chồng. Giá Khứ 嫁 去: Gã đi rồi, đã lấy chồng rồi !
* Nghĩa từng câu :
1. Cửu hạn phùng cam võ : Nắng lâu gặp mưa ngọt, mưa rào.(khoái). Nhưng… Bạo vũ yêm một thôn : Mưa lại quá lớn làm chìm ngập cả thôn xóm.(hết khoái !).
2. Tha hương ngộ cố tri : Ở nơi xa quê hương mà gặp được người quen.(khoái). Nhưng… Cửu trú nan vi nhân : là Ở lâu khó làm người. Đây là vế sau của câu : Tương kiến dị đắc hảo 相見易得好 (Cửu trú nan vi nhân 久住難為人). Con người, ở xứ lạ mới gặp nhau thì tay bắt mặt mừng rất dễ thân thiện và tốt với nhau, rất niềm nở với nhau. Nhưng nếu, ở chung với nhau lâu ngày, thì sẽ sanh ra nhiều chuyện, rắc rối với nhau, thậm chí cải lộn, đánh lộn, hoặc ghét đến nỗi không thèm nhìn mặt nhau luôn thì… hết khoái !
3. Động phòng hoa chúc dạ : Đêm động phòng hoa chúc thì KHOÁI khỏi phải nói rồi ! Nhưng… Thân hữu túy bất qui : Bạn bè thân thích nhậu say cứ la cà, rề rà, nhừa nhựa nhậu hoài không chịu về, làm chú rễ bực mình (hết khoái) vì không vào động phòng hoa chúc được !
4. Kim Bảng quải danh thì : Khi tên họ được treo trên bảng vàng, thi đậu làm quan (khoái thiệt !). Ngày xưa, thường thì khi thi đậu Trạng Nguyên, nhà Vua hay gả Công Chúa cho làm vợ, được làm Phò Mã, vừa Đại Đăng Khoa vừa Tiểu Đăng Khoa, Khoái biết chừng nào. Đằng nầy, thi đậu mà nghe tin… Công Chúa dĩ giá khứ : Công Chúa đã gả đi rồi, đã đi lấy chồng rồi ! Hết Khoái luôn !!!
Diễn nôm :
Hạn lâu gặp được mưa rào (Khoái).
Nhưng mưa ngập lụt, nước trào xóm thôn (Hết khoái).
Xa quê gặp được người quen (Khoái)
Ở chung lâu giận, chẳng thèm nhìn nhau (Thôi khoái).
Động phòng hoa chúc khoái sao !
Bạn bè say nhậu, VÔ ! VÀO ! suốt đêm (Hỏng khoái).
Bảng vàng Khoái tỉ, thấy tên,
Nhưng nàng Công Chúa đã lên…xe hoa rồi ! (Bớt khoái).
Hẹn bài viết tới !
杜紹德 Đỗ Chiêu Đức