TRĂN TRỞ THÁI HÀ

TRĂN TRỞ THÁI HÀ
 
Ngày ở Việt Nam bắt đầu bằng một buổi bình minh
Hừng trên những ngọn cây mọc giữa lòng Hà Nội
Những ngọn cây lâu rồi chúng tôi không còn nghe một tiếng chim kêu
Cũng một ngày như thế
Giữa mảnh đất ngàn năm văn vật
Giáo xứ Thái Hà bị dã thú Công an rùng rùng vây chặt
Những gương mặt muôn đời vẫn ác
Mọc lên những con mắt đổ lửa hiếu sát
Với gậy gộc, dùi cui man rợ bọn côn đồ hung hãn chồm lên tàn phá đền thánh Jérado
Miệng hô to khẩu hiệu cuồng đồ đòi giết các giáo dân, linh mục…
Quân bán nước mở những cuộc xâm lăng
Làm lệch đi đoạn đường núi sọ
Làm lệch mảng công viên thơm tho
Lệch cả chiều phập phồng nóng lạnh dưới phố
 
Ngày ở Việt Nam bắt đầu bằng một cuộc hành hương về tội ác
Bạo lực bứng cả đất giáo xứ bằng xe ủi đất rì rầm
Đất khổ nạn giựt mình đất khóc
Trời vỡ toác một vực sâu thâm độc
Xé thịt da chúng tôi là những lằn bánh nghiến lăn qua
Xô ngả Phúc âm
Xô ngả lời cầu kinh rền rền sớm tối
Xô ngả Thánh ca từ miệng những con chiên vô tội
Và Chúa ở trên đỉnh nhà thờ buồn rầu nhìn xuống
Xé linh hôn chúng tôi là bóng xe cơ giới lên đồng
Bứng tróc gốc, xô tường, lấp lối
Hàng rào cũ tàn phai nước gỗ ngả rạp mình, hoảng loạn, xác xơ
Bức tường nơi giáo dân cầu nguyện cũng sụp đổ, ngổn ngang gạch đá
Nghe hoang phế đè lên nhau nức nở
Những cánh hoa Hà Nội run rẩy bay đi bỏ dưới trời mưa rơi những lời cay đắng
 
 
 
 
 
 
Nghe nói đất nước chúng tôi trải suốt một chiều dài lịch sử bằng những cái gọi là Độc Lập, Tự Do, Hoà Bình, Công Lý…
Nhưng nhìn vào lịch sử ba mươi ba năm ròng rả
Lịch sử những lớp người tham quyền cố vị
Lịch sử hận thù mang tham vọng đảng phái cá nhân
Bạo lực vẫn còn đó đón xảo trá lên ngôi
Đón độc tài, buôn dân, bán nước
Đón bắt bớ, đầy ải, giam tù…
 
Ngày ở Việt Nam bắt đầu từ Tòa Khâm sứ và giáo xứ Thái Hà
Tiếng chuông giáo đường không còn bay lung linh trong nắng
Tiếng chuông lễ sớm không còn trôi thong thả, yên lành
Tiếng chuông chiều lễ không còn sức cứu rỗi
Từng hồi chuông bây giờ đang gióng giả thất thanh
Người ngoại thế nghe cũng giựt mình thảng thốt
Tiếng chuông bất an rung gọi giáo dân về
Trước áp bức gian nguy không hề sợ hãi
Trước bạo lực cường quyền nói lời khẳng khái
Những giọng người hào sãng lấp lánh nỗi đau thương
Những lời ca trầm thống bừng lên mạnh hơn cái chết
Những trái tim nhân từ rắn như đá tảng
Trong niềm tin và hy vọng họ có thể kết thành kim cương
 
Ngày ở Việt Nam bắt đầu bằng những ngọn nến sáng
Thắp Thái Hà đứng thẳng cùng ta đi
Ra khỏi Thánh đường đi vào lòng dân tộc
Súng kề hông vẫn đi đường Thánh giá
 
 
PHAN NI TẤN
Toronto 12/08



Chùm nhỏ thơ… đau (Hoa Lâm Viên)

Mắng quan tham

Dòng Thơ Phương Triều : Tàn Phai

 

Phương Triều

 


– Sanh tại Sa-đéc

– Định cư tại Hoa Kỳ năm 1994 theo diện HO.

 

Đã xuất bản:

– Còn Nhớ Còn Thương (Tập truyện, Sông Hậu xb, Sài-gòn 1966)

– Tiếng Hát Hoàng Hôn (Tập truyện, Sông Hậu xb, Sài-gòn 1969)

– Sầu Hương Phấn (Tập truyện, Sông Hậu xb, Sài-gòn 1972)

– Thơ Phương Triều (Thơ, Tình Thương xb, California 1995)

– Trăm Bài Thơ Xuân (Thơ, Lê Huỳnh xb, Minnesota 2000)

– Xóm Mộ (Thơ, Lê Huỳnh xb, Minnesota 2001)

– Giọt Sữa Đất (Thơ, Lê Huỳnh xb, Minnesota 2002)

– Xương Rồng Đen (Thơ, Lê Huỳnh xb, Texas 2004)

TÀN PHAI

 

Tiếng ai hát nghiêng nỗi sầu xuống nhạc

Trăng xanh xao, sóng vỗ mạn thuyền sâu

Em đã hái từ trong vườn cổ tích

Trái đau thương về lại thuở ban đầu!

 

Dòng tóc ai bay thả chiều gió lượn

Mà bướm sầu nghiêng cánh ngủ trên vai

Môi mắt đó ngày xưa từng vụng dại

Lỡ hôn nhằm vết tích một tàn phai!

 

Em đã đi như chưa hề gặp lại

Ta giấu buồn trong rời rã chia ly

Em khóc được sao nỗi đời ê ẩm

Đã xanh mầm trái đắng thuở xuân thì?

 

Tình trót so le, lỡ lầm duyên phận

Em tay gầy ôm trọn nỗi oan khiên

Giữa phong ba vùi dập một con thuyền

Bao hờn tủi một mình em gánh chịu!

 

Nỗi nhớ thiên thu nỗi sầu tơ liễu

Trót làm thân con gái dại khờ thôi

Ta tội lỗi một đời mây lãng bạt

Tóc mùa xưa buồn rẽ lệch đường ngôi!

 

Sao quạnh quẽ am chiều nhang khói lạnh

Người đi qua người ở lại bao giờ?

Sao dấu cỏ vẫn in hằn vết cũ

Tiền đường xưa chôn kín một duyên hờ?

 

Ta thắp cho em nỗi niềm cháy đỏ

Để một đời ta cứ miệt khinh ta!

Đêm chập chờn vói mộng đã lìa xa

Ngày quạnh quẽ chung thân sầu cô độc!…

 

PHƯƠNG TRIỀU

 

CÕI HƯ HAO

 

Em hát cho đêm… dài nỗi nhớ

Gọi tình hao hụt cõi hư hao

Nỗi đời chật cứng trên cung bậc

Sân khấu đèn khuya buồn xanh xao!

 

Em hát cho dài đêm tưởng niệm

Vòng tay khép được mấy bình yên?

Ta vong thân giữa tình chan chứa

Hồn chết già nua tuổi thiếu niên!

 

Em hát cho người quên khổ lụy.

Ai dùm em hát cuộc đời quên

Cho những khuya về thân một bóng

Cho mỏi mòn trên một lối quen?

 

Em hát dùm ai mà nhỏ lệ

Những thân tù tội, những chia lìa

Còn em một góc sầu cô quạnh

Bên vách đời mưa không mái che…

 

Em hát đêm nay dịp cuối cùng

Mai còn về lại với dòng sông

Mẹ già trên bến xưa mòn mỏi

Chờ đón con về từ long đong!

 

Ngày mai em sẽ không còn hát

Em muốn về bên tiếng mẹ ru…

“Nhưng sao… quê mẹ đầy ngang trái,

“Con sẽ về quê mẹ… ở đâu?”

 

PHƯƠNG TRIỀU

 

                 GIỌT SỮA ĐẤT

 

                Thương giọt phù sa như là sữa đất

                Đêm quê nghèo mưa trắng lạnh Tiền giang…

                Em thả tóc hương lài thơm gối mộng

                Búp tay mềm với gọi giấc mơ tan…

 

                Mùa ốc gạo anh còn đi xúc tép

                Chiều Tân Hưng ngõ bướm rợp hoa vàng (*)

                Mai họp chợ Nha Mân xuồng ghé sớm (*)

                Em buổi chiều Rạch Rắn đợi anh sang! (*)

 

                Mấy nhỏ bạn miệt Nàng Hai, Xóm Cửi (*)

                Dặn mua dùm xoài tượng với dưa gan

                Anh hái mận ra Cái Tàu đổi rẻ (*)

                Thêm chục xoài cát ngọt cúng trên trang!

 

                Van vái được cưới em ngày mới lớn

                Hạnh phúc đơm đầy hoa lá bình an

                Đâu biết được mộng đau vùi giấc bướm

                Nha Mân buồn Rạch Rắn đã sang ngang!

 

                Đêm trở lại ngậm ngùi trăng cố thổ

                Bóng hình xưa bèo bọt giấc mơ tàn…

               

                PHƯƠNG TRIỀU

                ______

                (*) Những địa danh tại Sa-đéc

 

 

 




Nhà thơ Mỹ giúp bảo tồn văn hóa chữ Nôm của Việt Nam

Nhà thơ Mỹ giúp bảo tồn văn hóa chữ Nôm của Việt Nam

18/12/2008

Chữ Việt hiện nay hay là chữ quốc ngữ là do người Pháp đặt ra và nhìn cũng tương tự như Anh ngữ hay Pháp ngữ. Nhưng trong nhiều thế kỷ, chữ Việt đã được viết cách khác dựa vào chữ Nho. Bây giờ chỉ một nhóm người còn đọc nổi loại chữ Hán Nôm đó. Tại Hà Nội, thông tín viên đài VOA Matt Steinglass tham quan một Viện đang cố gắng bảo tồn di sản này.

John Balaban
Nhà thơ Mỹ John Balaban

Tại một quán cà phê cũng là một tụ điểm văn hóa, mấy chục người Việt nam và người nước ngoài đang kỷ niệm 10 năm bảo tồn chữ Nôm. Ông Balaban là một nhà thơ Mỹ đến Việt Nam với tư cách một người thiện nguyện nhân đạo trong chiến tranh cách đây 40 năm. Ông đã chú ý đến chữ Nôm khi dịch tác phẩm của nhà thơ nữ Việt nam Hồ Xuân Hương. Chính ông đã lập ra Hội chữ Nôm.

Ông Balaban nói: “Hồ Xuân Hương là một người vợ lẽ sống vào năm 1800. Một nhà phê bình đã mô tả bà là một khuôn mặt nữ phá phách nhưng xuất chúng của thế kỷ 18 và 19. Đôi khi toàn thể những bài thơ của bà đều mang những ý nghĩa đảo ngược, với tình dục là đề tài tiềm ẩn.”

Những bài thơ của Hồ xuân Hương mang tính cách nữ quyền gây kinh ngạc. Bài thơ sau đây nói về phong tục đa thê một thời rất thông dụng tại Việt nam, khiến những phụ nữ như Hồ xuân Hương phải làm lẽ cho những người quyền thế.

“Một tháng đôi lần có cũng không
Cố đấm ăn xôi, xôi lại hẩm,
Cầm bằng làm mướn, mướn không công.
Thân này ví biết dường này nhỉ,
Thà trước thôi đành ở vậy xong.”

Đọc Thơ Hồ Xuân Hương tưởng chừng mới được viết hôm qua vì những tư tưởng rất hiện đại. Tuy nhiên, phần đông người Việt nam lại không đọc được nguyên bản vì bà viết bằng chữ Nôm. Chỉ một số rất ít người Việt đọc được chữ Nôm, phần đông là các nhà sư, người già, hay những người có sở thích.

Và những người thật sự hiểu chữ Nôm? Tổ chức vừa nêu cho là chỉ có khoảng 30 người trên toàn thế giới.

Tại thư viện quốc gia Việt Nam, một nhóm nhỏ do hội này tài trợ đang bận rộn với một công trình lớn: chuyển qua kỹ thuật số 4,400 bản thảo Hán Nôm giá trị nhất trong văn khố Quốc gia Việt nam.

Đứng đầu nhóm bảo tồn tại thư viện là ông Tô Trọng Đức. Nhóm này chụp những hình rõ của mỗi tư liệu và nhập những dữ kiện liên quan đến việc tư liệu đã được in như thế nào và sưu tập ra sao. Sau cùng họ viết lại bằng tay toàn bộ tác phẩm, vì không có phần mềm nào dành cho chữ nôm.

Cách đây ít năm, Hội đã gửi đại diện tới dự một hội nghị quốc tế của ủy ban điều hành việc chữ được tạo mã ra sao trên Internet.

Mới đầu, các đại biểu Trung Quốc phản đối việc tạo một hệ thống mã riêng cho chữ Nôm. Họ nói đó chỉ là một loại chữ của Tàu. Sau đó một chuyên gia Việt nam đưa một bản chữ Nôm ra và người Trung quốc đã không đọc được, vậy là hiện nay chữ Nôm đã có hệ thống tạo mã chính thức của mình trên Internet.

Đây là một bước ngoặt đối với loại chữ mà từ 75 năm nay không có gì quan trọng được viết ra.

Người Việt nam bây giờ đọc thi văn cổ điển như các bài thơ của Hồ Xuân Hương bằng loại mẫu tự ABC mà người Pháp đã đưa vào từ đầu thế kỷ 19.

Ca sĩ Lê Phạm Lệ ngâm thơ Hồ Xuân Hương nói rằng thơ chữ Nôm và chữ quốc ngữ không hoàn toàn giống nhau.

Cô Lê nói: “Một cách nào đó, tôi thấy là ngâm thơ Hồ xuân Hương bằng chữ Nôm cho cảm giác mạnh hơn. Lý do là đó giống như một sự cảm thông với một di sản cổ điển. Đó cũng là mục tiêu, là nỗ lực mà Hội chữ Nôm đang theo đuổi.”

Với cố gắng và duyên may của Hội chữ Nôm, một thế hệ trẻ Việt nam sẽ có thể thưởng thức thơ Hồ Xuân Hương đúng như đúng như lúc bà đặt bút lông lên giấy tại Hà Nội cách đây 200 năm.

VOA News

 




Thơ Tháng Tư của Phan Ni Tấn, Hoàng Ánh Nguyệt

NẮNG THÁNG TƯ                                             

 

 

 
Cái gì được thổi phồng lên ở đây
Ngọn lửa
Cây đàn
Hay mũi súng
Còn ai vừa mới bước vào tôi
vẻ mến thương như nắng
Không phải cái nắng sáng nay
Trui sâu mùi khét lẹt vào những ngách chợ
Tất cả những cánh cửa khép lại
Những cõi lòng khép lại
Chỉ có tiếng oán thù là mở ra
Tôi phải nói sao với em
Khi cuộc đổi đời này không như ta mơ ước
Rằng chỉ có máu và nước mắt luồn trong mỗi thớ tim
Cuộc sống bây giờ
bị dồn lên những chuyến xe lầm than chia cách
Người mẹ xa lìa mái thân yêu
Người cha xa lìa chốn tương lai
Trong khi Tội Ác vẫn không ngớt thò ra những bàn tay đẫm máu
bóp mặt người méo lại
Tôi là khúc hát âm u lướt trong bóng chiều mờ tối
Tôi hát có em nụ cười đã khép
Con đường đưa em đến chợ mỗi ngày bị chắn ngang
bằng một sắc luật tháng tư mới ban hành
Dưới ánh nắng rỡ ràng của tháng tư
Ảo mộng con người lần lượt bị tích thu chất thành đống
Cũng dưới áng nắng rỡ ràng  của sáng nay
Tôi đi qua tôi
Đi qua những mặt người
Những mặt người với những cái mồm lắp đầy nỗi khốn khổ
Tại sao trong gió lành sáng nay lại mọc ra nhiều điều bất hạnh
Tại sao sự bình yên trên mặt đất lại không được quyền nhặt lấy
Và sự tự do buộc phải đứng im hỏi giấy
Tại sao những con đường phải quay về một hướng
Xua tuổi thanh xuân lảo đảo những nhát cuốc quên đời
Và sâu hơn nữa trong chiến trường đẫm máu
Nơi Sự Chết dễ dàng thắng thế Sự Sống Còn hụt hã của con người
 
Ôi cuộc đời
Ôi nhân loại
Cái gì sẽ phồng lên trong ước vọng
Ngọn lửa
Cây đàn
Hay lưỡi kiếm
Còn ai vừa mới bước vào tôi vẻ mến thương như nắng
Không phải cái nắng ngày xưa
Cái nắng sáng nay mọc ra
như một bụi hồng
Xám xịt
 
Phan Ni Tấn

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 




Thơ Trần Văn Lương : HÃY ĐỂ BỐ


HÃY ĐỂ BỐ

DẠO: Lòng không muốn sống xa nhà

       Nhưng trời bắt tội tuổi già biết sao!

 

 

(Kính mến gửi về Chú, ngậm-ngùi đánh dấu ngày mà Chú, vừa tới tuổi 90, phải vào nhà dưỡng-lão, mặc dù con gái Chú rất thiết-tha muốn được đưa Chú về nhà.)

 

          Đêm bệnh-viện, sầu tơi trên tóc trắng,

          Người già nằm, bóng hạc lắng chiều sương, 

           Mắt ngu ngơ như nắng lỡ độ đường,

          Nhìn con gái dựa bên giường gà gật.

 

Đầu ngật ngầy váng vất,

Thương con mình tất bật ngược xuôi,

Mấy ngày qua luôn túc-trực không rời,

Đến tối mịt mới về nơi tổ ấm.

 

          Bàn tay già chầm chậm,

          Thờ thẩn nắm tay con.

          Từ rãnh mắt xoáy mòn,

          Giọt thương cảm lăn tròn theo vết cũ.

 

                                         X

                                   X        X

 

 Khuya rồi đó, sao con chưa về ngủ,

 Chuyện tuổi già, con ủ-rũ làm chi.

 Chín mươi rồi, Bố chưa bị cất đi,

 Mình may mắn, có gì mà áo-não.

 

         Hãy để Bố vào ở nhà dưỡng lão,

         Như mọi người vừa khuyên bảo sáng nay,

         Vì một mai khi rời khỏi nơi đây,

         Khó khăn sẽ theo tháng ngày dai dẳng.

 

 Bố không muốn mình trở thành gánh nặng,

 Để cho con phải lo lắng miệt mài

 Đời con còn nhiều trách-nhiệm trên vai,

 Đâu có thể chực-chầu hoài sớm tối.

 

         Thân gầy còm yếu đuối,

          Sao kham nổi đường xa.

          Thêm việc sở, việc nhà,

          Chuyện con cái, dễ gì mà vất bỏ.

 

 Người già thường cau-có

 Nằm liệt giường, càng khó tính gấp trăm.

 Dù cho con chẳng quản ngại nhọc nhằn,

 Nhưng chịu đựng tháng năm dài sao thấu.

 

          Bố vẫn muốn sống đời bên con cháu,

          Dẫu cơ-hàn, mà rau cháo có nhau.

       Bao năm qua mất Mẹ , bấy năm sầu,

          Bố gượng sống với niềm đau-lẻ-bạn.

 

 Buồn nhớ lại ngày vượt biên hoạn-nạn,

 Bỏ quê nhà, chấp-nhận vạn gian-truân,

 Chết trong tay đã nắm chặt chin phần.

 Mạng sống chỉ ngàn cân treo sợi nhỏ.

 

         Con thuyền khốn khổ,

         Sóng gió tả-tơi,

     Phút chót đã kề nơi,

         Lối định-mệnh, ai người sống sót.

 

Tưởng chỉ được nhìn Mẹ, con lần chót, 

 Nhưng Trời thương cho trót-lọt qua đây,

Trong khi bao người biển cả vùi thây,

Giờ sao nữa, chẳng mảy-may tiếc rẻ.

 

         Bố chỉ hận mình không còn sức khỏe,

         Đở đần con việc lẻ-tẻ hôm mai,

         Để chiều về, con bớt phải loay-hoay,

         Được yên nghỉ sau ngày dài kiệt sức.

 

Khi bị đẩy vào trong phòng hồi-lực,

Bố biết mình gần tới lúc xuôi tay.

Dù thoát nạn hôm nay,

Đời cũng phải rẽ ngay vào lối ngoặc.

 

        Bố tự biết như ngọn đèn sắp tắt,

        Nên cố tình bẳn gắt mấy ngày qua.

        Nếu chẳng may phải theo gót ông bà,

        Con cũng đở xót xa giờ đưa tiễn.

 

 Mai kia rời bệnh-viện,

Con đừng bịn-rịn xót xa,

Hãy nghe lời y-tá dặn ngày qua,

 Mà đưa Bố thẳng ra nhà dưỡng lão.

 

        Cuộc sống mới dù là mưa hay bão,

        Bố không buồn,tự bảo vẫn còn may,

        Vì biết rằng, chỉ quanh-quẩn đâu đây,

        Con cháu Bố đang vui vầy hạnh-phúc.

 

 Rồi sẽ có những buổi chiều hun-hút,

Bố nặn dần từng phút ngóng người thân.

Nhưng rủi con chẳng tới được một lần,

Bố cũng hiểu, đừng bận tâm ray-rứt.

 

        Bố không ngại chặng cuối đời khổ cực,

        Nhìn thấy con hạnh-phúc, Bố vui lòng.

        Tuổi đã nhiều, phận Bố thế là xong,

        Con phải sống cho chồng, cho con cái.

 

 Hứa với Bố, con sẽ không buồn mãi,

Nếu mai này, khi Bố phải ra đi,

Mà con không kịp đến lúc phân-kỳ,

Nói cùng Bố lời chia-ly vĩnh-viễn.

 

                              X

                         X      X

 

         Đêm trơn giấc, người con rời bệnh-viện,

         Đôi mắt già quyến-luyến vọng đưa chân.

         Trong ký-ức phai dần,

         Khuôn  mặt những người thân vùng hiển-hiện.

 

               Lòng chợt thoáng bùi-ngùi khi nghĩ đến

               Phút lên đường, theo ước-nguyện ba-sinh,

               Chân bơ-vơ trong tăm tối một mình,

               Mò mẫm lối hành-trình về thiên-cổ.

 

                                  Trần Văn Lương