San Jose dường như đã bắt đầu vào thu, nắng không còn gay gắt, gió nhẹ mang hơi lạnh vào buổi sáng sớm, chiều muộn. Hàng cây trên đường Tully chợt như không còn mầu xanh lá non để sẵn sàng cho một cuộc chia lìa giữa cành và lá.
Hôm nay Augus 23, 2006 tôi dậy sớm hơn mọi ngày để sửa soạn đưa đứa cháu ngoại gái đi học, Tú tên Việt, Jennifer tên Mỹ, tuy nhiên tôi thích gọi Bé Tú hơn là Jennifer, bởi tiếng Việt gần gũi và ấm áp đối với tôi hơn, Bé Tú cũng thích cái tên Việt của nó.
Bé Tú sinh tại Mỹ nhưng rất rành tiếng Việt kể cả tiếng lóng ưa dùng trong gia đình. Bé có thể quay 180 độ từ tiếng Anh qua tiếng Việt và ngược lại một cách dễ dàng, không ngọng như những đứa trẻ Việt khác sanh tại My. Bé Tú như cá trong biển lớn trên quê hương tạm dung của cha mẹ chúng, và lớn lên như một công dân của một dân tộc hùng mạnh vào bậc nhất thế giới, đất Mỹ.
Đôi khi vợ tôi, Mỹ Thanh vui vẻ để Bé Tú sửa phát âm cho đúng với giọng tiếng nói Anh, và sau mỗi lần chỉ cách phát âm Bé Tú quay qua nói tiếng Việt với bà ngoại:
– Bà ngoại phải tập nói hoài chữ con vừa chỉ thì mới nói đúng giọng Anh được đó nghe.
– Bà già rồi! Bà nói tiếng Anh, Mỹ họ hiểu là O.K. rồi !
– Nhưng có những chữ họ sẽ không hiểu bà ngoại muốn nói gì !
Vì phát âm của bà ngoại không đúng.
Tôi nhìn Bé Tú nhỏ nhoi so với những đứa trẻ cùng tuổi kéo túi sách một cách nặng nhọc bỏ vào xe. Tôi xoa đầu Bé Tú:
– Mấy bạn con có biết con bao nhiêu tuổi không ?
– Dạ không, tụi nó nói con nhẩy cóc hai lớp. Bé Tú cười nhìn tôi trả lời, và hỏi lại tôi :
– Nhưng con đâu có nhẩy cóc phải không ngoại ?
Tôi vừa gật đầu vùa trả lời :
– Đúng rồi, tại vì thân thể con nhỏ nen bạn con nói vậy thôi mà. Hôm nay ông sẽ đưa con tới trường, con sẽ vào lớp học khác và sẽ không gặp nhóm bạn cũ trọc ghẹo con nữa.
Bé Tú lắc đầu:
– Chúng nó cũng lên lớp như con, con tránh tụi nó đâu có được. Tốt hơn con đương đầu với tụi nó, ngoại đừng lo…!
Chỉ khi nào con học trường khác hay đổi qua Sernior High Shool.
– Ồ! Con không ngại là con nhỏ bé hơn bạn con phải không?
– Dạ không. Nhiều bạn con thích con lắm đó.
– Hột kim cương đâu có lớn, nhưng giá trị bạc ngàn trở lên phải không con ?
– Dạ. Ngoại nói đúng ! Con nhỏ bé nhưng con học giỏi hơn tụi nó. Trong lớp con không bao giờ đứng thứ ba.
– Ông biết mà, phải học giỏi nghe con, nhất là không được nói tiếng Anh khi ở nhà với bà và mẹ con nghe. Con là người Việt phải biết nói tiếng Việt mới là người có quốc gia. Con sanh ở Mỹ, là công dân Mỹ, học mọi thứ ở nước Mỹ, và sẽ có thể con thành công ở Mỹ, nhưng phải nhớ chắc chắn là Mỹ không phải là quê hương của con. Ông không kỳ thị, nhưng đó là thực thể trong sự hiểu biết học hỏi của con sau này.
– Da. Con biết con là người Việt Nam mà. Cô giáo dạy tiếng Việt cho con ở trường Văn Lang cũng nói vậy mà.
– Đúng. Con là cháu của ông, chắc chắn con là người Việt Nam rồi.
Này nhé, mắt con nâu, mũi con tẹt, tóc con đen, dù con có nói tiếng Mỹ giỏi, nhưng có ai nói con là người Mỹ đâu ! Phải không ?
Bé Tú gật đầu
– Mấy đứa bạn Mỹ của con, tụi nó nói con không phải dân Mỹ. Con
cãi với tụi nó, con sanh ở Mỹ, nên con là dân Mỹ. Nhưng chúng
đều lắc đầu và nói : Nhưng mày không phải là chính gốc dân Mỹ,
mày khác với tụi tao, tụi tao da trắng tóc hung, còn mày da vàng.
Con noí tụi nó kỳ thị, nhưng tụi nó nói không phải, chúng nó chỉ muốn
nói ra sự thật mà thôi.
Tôi gật đầu nói với Bé Tú.
– Bạn của con nói không sai. Có một truyện ông đọc lâu rồi trên nhật báo Mercury San Jose, do một người đàn bà trẻ Nhật sanh tại Mỹ, có PhD viết với một cái tựa "Người không có quốc gia" .
Bé Tú nhìn tôi hỏi .
– Truyện viết thế nào hả ngoại ? Chắc hay lắm há ?
– Cô người Nhật có bằng PhD viết đại ý rằng cô ta là thế hệ thứ tư của một gia đình thuần túy Nhật Bản nhưng sinh tại Mỹ, có nghĩa là cô ta đã đương nhiên là dân Mỹ về nội tâm, vì lối suy nghĩ và cách ăn mặc cũng như cung cách nói chuyện của cô ta đều phát sinh ra từ xã hội mà cô ta sinh ra, lớn lên như con bây giờ. Nhưng thể xác cô ta hoàn toàn Á Đông, do đó khi cô ta đi làm, dĩ nhiên cô ta phải liên hệ với người xung quanh. Nhưng người Mỹ đã không nghĩ rằng cô ta là người Mỹ, trái lại họ đều ngạc nhiên khi tiếp chuyện với cô ta, và nhìn thấy cách cư xử hoàn toàn Mỹ ở cô ta.
Cô ta bắt đầu để ý tới những lời nói của những người Mỹ làm việc, Chung và tự hỏi "Mình là người Mỹ hay người Nhật ?". Sau những năm suy nghĩ về nguồn gốc của mình, cô người Nhật này quyết định về Nhật làm ăn, vì cô ta nghĩ rằng, cô ta là người Nhật. Nhưng khi về Nước Nhật, cô ta lại bị sa vào cảnh mà cô ta đã gặp như ở Mỹ, vì chính ?ất nước gốc rễ của cô cũng không chấp nhận cô.
– Tại sao vật hả ngoại ? Bé Tú ngắt lời tôi.
– Tại vì cô ta không biết nói tiếng Nhật, chính tiếng mẹ đẻ của cô.
Cô ta cũng không hấp thụ được cái lối sống của xã hội người Nhật, bởi cô ta sinh và lớn lên ở Mỹ. Do đó cô ta bị cô lập ngay trên mảnh đất cội rễ của mình, nên cô ta đành quay trở lại Mỹ và chính cô ta đã nói rằng cô ta là người không có quốc gia. Ở đâu cô ta cũng bị người chung quang nhìn cô ta bằng một sự khác biệt trong ánh mắt.
Bé Tú à, con hiểu những gì ông vưà kể cho con nghe chứ ?
– Con hiểu.
Từ nhà tôi tới John Muir Middle School tổng cộng hơn mười miles qua những con đường Rettus Ct quẹo trái Tully nối dài Cutner, vào xa lộ 85 South, thoát ra đường Almedan South và quẹo phải khi gặp đường Branham, qua một ngã tư là sẽ nhìn thấy trường Bé Tú học ở phiá trái.
Tôi lắc đầu nhìn đứa cháu gái bé bỏng kéo chiếc cặp sách có bánh xe tôi đã vừa mua hôm qua theo sau và mạnh dạn nhập bọn với bạn bè to lớn gấp hai hay ba lần.
Bỗng tôi thấy một nhóm đang chơi trên sân cỏ chạy ra vây quanh Bé Tú, cả nhóm vội vã xôn xao quanh Tú với những tiếng chào nhau bằng tiếng Anh.
– Hey Jennifer, Is he your father ?
– No, my grand father
– Oh my God! It is heavy for you now ! You may need your grand father to care your books for next year.
– Jennifer, what is going on to you. You are look like a little girl.
– I am a little girl, my grand father said.
– Please let her alone!
– Hey, she is little, but her mind was large and smart more than you are..!
Tôi đứng nhìn những đứa trẻ to lớn hơn Tú, và yên tâm khi thấy Bé Tú hoà nhập với bạn bè cũ, mới một cách hoà nhã. Tôi yên tâm bước ra chỗ đậu xe và lái xe về nhà.
Dọc đường ngồi lái xe, nhưng lòng tôi chợt bùng lên nỗi nhớ của thủa ấu thơ trường làng. Lớp học có một phòng nhưng có đủ mọi trình độ học sinh theo học thày giáo Hồng, và cũng là ông cậu của mẹ tôi.
Mẹ tôi kể rằng : Một buổi sáng sớm, mẹ tôi đưa cho tôi cuốn vở sau khi cho ăn no nê và bú thêm một bên sữa mẹ. Mẹ cõng tôi tới trường thày giáo Hồng, tôi ngồi trên lưng mẹ nũng nịu đòi đủ thứ quà vì cứ tưởng mẹ cõng đi chơi nên mừng lắm, nhưng khi mẹ cõng tới cổng nhà thày Hồng, mẹ bỏ tôi xuống và cầm tay tôi dắt vào sân trường.
Tôi nép sau chân mẹ bước theo tới trưóc mặt thày Hồng đứng trên hiên nhà, trong khi cả phòng học vang tiếng tập đánh vần theo anh trưởng lớp. Tôi ôm chân mẹ nhìn lén thày Hồng vì ông đang cầm cây roi mây trên tay. Sau vài câu chuyện gởi gấm tôi cho thày Hồng, mẹ tôi dẫn tôi vào lớp học và ngồi ở góc phòng.
Mẹ ngồi học với tôi tới trưa, khi tới giờ chơi, tôi vui vẻ chơi với bạn quên mẹ. Mẹ cũng chỉ chờ có thế, mẹ bỏ tôi lại trên sân trường trốn tôi về nhà. Khi chợt nhớ tới me, tôi hốt hoảng tìm mẹ. tôi khóc lớn gọi mẹ giữa sân nhà thày Hồng, chạy tìm khắp nơi, và không vào lớp sau giờ chơi, mặc dầu thày Hông đã dùng mọi phương pháp từ giỗ ngọt tới răn đe đánh đòn, nhưng tôi vẵn bướng bỉnh không chịu vào lớp.
Sau cùng thày Hồng phải bế tôi vào lớp, tôi vẵn không sợ, và càng khóc lớn tiếng làm cho cả lớp phải chia trí, nên thày Hồng đã nhốt tôi vào buồng ngủ nhà thày.
Ấy vậy, tôi vẫn khóc và đập cửa đòi ra ngoài cho tới khi mệt ngủ thiếp đi trên nền gạch lạnh. Khi mẹ tới đón về và tôi đã nói với mẹ : Nhất định sẽ không đi học nữa..!
Nhưng sáng nào cũng vậy tôi đều khóc trên lưng mẹ, và mẹ đã kiên nhẫn cõng tôi tới trường dòng dã mấy tháng, dần dẩn tôi quen bạn trong những trò chơi mà thày Hồng dạy, sau đó tôi bằng lòng cho mẹ về nhà, nhưng cứ đến giờ chơi là mẹ lại chạy vội tới ôm lấy tôi, rồi tôi ríu rít chạy theo mẹ vào một góc sân để trốn bạn bè, và vạch vạt áo mẹ bú một hơi no nê, sau giờ chơi mẹ lại tất tả về nhà giúp bà nội làm việc nội trợ gia đình trong khi ba tôi đôi khi đi không tin tức mấy tháng mới về thăm ông bà nội.
Những gì mẹ tôi kể lại về tôi, tôi đều ghi lòng và thỉnh thoảng hỏi mẹ.
– Sao ngày đó mẹ làm vậy cho con ?
– Không làm cho con thì làm cho ai. Mẹ tôi luôn hiền từ nhìn tôi trả lời.
– Sao mẹ không dắt con đi mà lại cõng ?
– Dắt, con đâu có đi, hơn nữa phải kéo con mới đi, rồi con khocù lóc om xòm, ông nội con mà biết thì khổ !
– Tại sao vậy ?
Mẹ tôi thở dài.
– Ngày xưa không như bây giờ ! Mẹ lấy cha con là phải gánh vác mọi công việc nhà chồng đầu tắt mặt tối từ sáng tới chiều. Nếu gặp mùa lúa chiêm có khi phải thức tới nửa đêm, nhưng sáng vẫn phải thức sớm để đi ra ruộng coi người làm. Đôi khi mẹ phải về ăn cơm ở nhà ngoại.
Mẹ tôi suy nghĩ vài phút, rồi tiếp :
– Thời của mẹ, gái phải tam tòng tứ đức, trai phải văn võ song toàn để giúp nước, cứu đời. Ông bà mình dạy như vậy. Bây giờ đã khác xưa rồi… Họ bỏ cả…! Do đó mới có vơj chồng ly dị nhau hàng ngày. Mẹ lấy cha con mấy chục năm tình vợ chồng vẫn thương nhau đầm ấm. Mẹ nhìn thấy các con trong đời sống bây giờ mà mẹ lo quá chừng. Vợ chồng mà ăn ở với nhau như góp gạo nấu cơm chung, chẳng biết chữ hy sinh là gì, và tình nghĩa ra sao cả, rõ chán…!
Những lúc này tôi thường ôm vai mẹ.
– Mỗi xã hội đều khác nhau mà mẹ ! Bây giờ con người cởi mở tự do. Đem áp dụng vào thời gian của mẹ ai mà chịu nổi !
– Mẹ thì không học được như các con, nên không muốn cãi lý với con, nhưng tự do quá trớn sẽ loạn đó con à…!
Khi thấy mẹ bắt đầu không vui trong câu chuyện vô tình không chủ đích giữa mẹ con, tôi thường lảng sang chuyện khác.
– Bộ ông nội khó lắm sao mẹ ?
Mẹ lắc đầu, nói trong từ tốn chậm rãi.
– Không, ông nội con rất tốt nhưng nghiêm khắc. Ông là tiên chỉ trong làng, hiền lành, thương con, mến cháu. Ông có nuôi vài người tá điền trong nhà để làm ruộng vườn cho ông. Do đó cứ tới bữa ăn chiều là mẹ ngồi đầu nồi lo cơm cho họ, mà họ ăn như hổ đói, mẹ có nấu thêm gạo cũng không vừa bụng họ, nên nhiều lần mẹ nhịn đói cho họ ăn khi thấy gần hết cơm, và thức ăn, nên mẹ thường chạy về ngoại mò cơm nguội. Khi ông biết, ông bắt mẹ nấu hai nồi cơm, lúc đó mẹ mới được ăn no.
Nhưng sau khi sinh con ra thì ông lo cho mẹ đủ thứ vì cha con đã đi theo kháng chiến, đôi khi đi biệt tăm mấy tháng không về, mẹ cứ tưởng cha con chết bụi bờ nào, chỉ khi cha con ve,à mẹ mới biết cha con còn sống. Con lại là cháu trai đích tôn của ông, nên ông quí lắm. Cái tên của con ông cũng đã nghĩ tới khi mẹ mang thai con. Mẹ đôi khi còn phải thua con trước mặt ông nội của con đó.
– Xin lỗi mẹ. Con không biết chuyện này. Thật là ngốc tử…! Nhưng có lần nào mẹ thắng con không mẹ..?
– Người mẹ nào cũng chẳng bao giờ thua con, hay trách con mình! Chẳng qua chỉ vì cái tình mẫu tử mà thôi đó con à…! Nước mắt chảy suôi chứ có bao giờ chảy ngược đâu…! Phải không con ?
Mẹ tôi nói đúng, nước mắt chảy suôi, cũng như tôi đã chắt chiu nựng nịu Bé Tú, ông cháu thân tình to nhỏ chuyện mỏi miệng, và khi giảng kèm cho Tú những bài toán nhân, chia có số nhớ, và toán đại số phương trình bậc nhất chứa hai ẩn số.
Bây giờ Bé Tú đã học lớp 9, nhưng thân bé bỏng chưa đủ 100 pound và đứng tới ngực ông ngoại.
Mỹ Thanh thường nhắc tôi ông phải cài nút an toàn cho cháu và phải kéo cặp sách cho cháu. Nhưng Bé Tú đã không chịu để tôi giúp, và tự gánh công việc của chính mình một cách vui vẻ. Có lần tôi nâng túi sách của Bé Tú nặng chĩu tay, tôi vội bỏ xuống đất và kéo theo Tú, Bé Tú nhìn tôi lắc đầu:
– Ông để con kéo. Con kéo được mà.
– Bà dặn ông giúp cho con.
– Ngoại ơi.. Ngoại à..! Ngoại lẩm cẩm rồi đó nghe…! Con và ngoại đã có mật đàm chuyện này rồi mà, ngoại quên rồi sao ? Sách của con học, để con lo lấy, lỡ mai mốt con lên đại học ai sẽ ôm sách cho con đây.!
Từ đó tôi để cho Bé Tú làm gì tùy ý với sách vở của bé và luôn đứng nhìn đứa cháu ngoại nhỏ bé kéo chiếùc xe nặng sách vở tung tăng với bạn bè trưóc giờ học và sau khi tan trường.
Sáng nay trong khi chở Bé Tú tựu trường ngày đầu của niên khoá,
sau mấy tháng hè, tôi đã kể về bà cố ngoại của Bé Tú, và Bé Tú ngồi yên lặng nghe :
Ngày đó lâu lắm rồi, ngoại đã được bà cố của con theo tới trường mỗi đầu niên khoá kể từ khi học lớp mẫu giáo tới khi ngoại vào đại học, và mỗi lần như vậy bà cố con luôn chỉ nói một câu khi bà cố bỏ tay ông ngoại ra để ông ngoại đi vào sân trường : Cố gắng học nghe con. Ngoan cho mẹ mừng.
Ngoại nghĩ tới bà cố của con nên cũng cố học, tuy nhiên ngoại cũng làm bà cố của con buồn phiền hai lần. Lân thứ nhất ngoại bỏ dòng tu Lasan trở về sống với gia đình, lần thứ hai lệnh gọi quân dịch đã làm bà cố con khóc ngày đêm vì chiến tranh càng ngày càng lan rộng rất thảm khốc tại Việt Nam trước 1975.
Bà cố của con sợ ông ngoại đi lính sẽ chết vì đạn quân thù, mẹ nào mà không thương con phải không ? Nhưng ông ngoại của con đã trốn bà cố, bỏ nhà nhập ngũ vào quân chủng Không Quân không báo cho bà cố của con biết. Sau mấy tháng huấn nhục ông ngoại con mới dám viết thư thăm bà, và mò về thăm bà cố á của con.
Bà ôm ông ngoại vào lòng khóc ròng, nhưng bà cố con cũng la mắng ông ngoại thật nhiều vì hành động không suy nghĩ của ông.
Bây giờ ngoại cũng lấy lời của bà cố nói với con : Cố gắng học nghe con. Ngoan cho ngoại mừng. Ông đã già, tuổi con còn đang vươn lên. Nhớ nghe Bé Tú.
Khi tôi nói câu dặn dò với Bé Tú gần như mẹ tôi nói với tôi, Bé Tú chợt mỉm cười, đôi mắt tròn xoe chớp chớp nhí nhảnh nói với tôi :
– Bà cố thương ông ngoại quá xá cỡ hả ! Mẹ con chẳng làm vậy đâu…! Mẹ con luôn nói phải ngoan và nghe lời ông ngoại, mẹ sẽ thương mà thôi.
Tôi lắc đầu.
– Không phải đâu. Mẹ cháu thương cháu lắm đó. Mẹ cháu bận công việc sở , về nhà lại phải lo cơm cho cha cháu, nên đã có ông bà ngoại lo cho cháu rồi.
– Cháu biết chứ. Cháu thương ông lắm đó nghe. Bà cố có sang Mỹ trở lại không ông ngoại?
– Không. Tôi lắc đầu.
– Tại sao vậy ? Vậy là bà cố hết vào Oak Hill thăm ông cố rồi…!
– Thì đã có ngoại và cháu vào thăm ông cố.
Giọng bé Tú bỗng chùng xuống.
– Ừ há..! Cháu nhớ ông cố, nhưng ông cố mất rồi…! Bà cố lại về Việt Nam không sang nữa..!
……………………………………………………..
Chiều trên xe đón Bé Tú về, Bé Tú thấy tôi khác lạ hơn mọi ngày. Nên mặc tôi suy nghĩ trong khi bé Tú hát nghêu ngao, và huyên thiên kể về những người bạn mới của Bé trong ngày đầu tựu trường, bất chợt bé hỏi tôi.
– Ông ngoại suy nghĩ gì vậy ? Con cảm thấy ông có chuyện gì đó nghe !
Tôi lắc đầu.
– Không, ông đâu có gì buồn. Ông chỉ nghĩ rằng ai sẽ đưa đón con về mỗi ngày thay ông trong khi ông về thăm bà cố ngoại của con.
Bé Tú trố mắt nhìn tôi, giọng vui vẻ.
– Hả ! Ngoại về Việt Nam thăm bà cố ? Nếu ông về Việt Nam thì bà ngoại đưa đón con có gì mà ông phải lo .
– Bà ngoại con cùng đi với ông.
Bé Tú ngồi xích lại gần tôi, Bé ôm cổ tôi trong khi tôi lái xe, Bé hôn tôi rồi nói.
– Đâu có sao mà ngoại, con dọn về ở với cha mẹ đợi ông bà qua con lại dọn về ở với ông bà.
– Ông biết rồi, nhưng ông nhớ con.
– Ông cũng nhớ bà cố mà, phải không ?
– Ừ… Ông nhớ mẹ của ông, bà cố của con, bà đã chịu nhiều buồn phiền đau khổ để nuôi ông và các cô chú của con.
– Con biết, cố đã kể cho con nghe mà.
– Nhưng ngoại về Việt Nam lần này ngoại sẽ ở lâu mấy tháng đó nghe, con phải hứa với ông là ngoan, học giỏi khi ông trở lại Mỹ.
Bé Tú cúi mặt có vẻ buồn.
– Sao ông bà không về Việt Nam vào tháng năm, hay tháng sáu ?
– Chi vậy ?
– Thì con đi theo ông bà.
– Ông cũng định qua năm sẽ cùng con về Việt Nam vào dịp hè, nhưng bà cố vừa gọi điện qua, nên ông phải về ngay.
– Có chuyện gì sảy ra cho bà cố không ông ?
– Không có gì cả con à. Bà cố của con 94 rồi nhưng còn minh mẫn và khoẻ, bà nói điện thoại rồi khóc. Bà nhớ ông và muốn nhìn thấy ông ngay.
Tuy nhiên khi về lần này ông sẽ về làng Thành Lập nơi ông sinh ra,
Ông sẽ tìm tới những nơi ông đã có nhiều kỷ niệm như ngõ hẻm
Thăng Long trên đường Bạch Mai, Trường tiểu học Bạch Mai, Xóm chùa
và bến Phà Đen bên cạnh sông Hồng, vườn hoa Con Cóc và nhất là hồ
Hoàn Kiếm giữa Hà Nội có mấy con rùa vàng.
– Sao ông đi nhiều nới quá vậy ? Ông có đủ sức khoẻ để đi không đó ?
Tôi xoa đầu Bé Tú, và vỗ nhẹ lên vai của Bé.
– Vì đó là quê hương của ông! Quê hương có nhiều đau khổ và nghèo nàn bởi chiến tranh, nhưng ông vẫn luôn thầm nhớ và muốn về khi cuối đời. Nơi đó cũng chính là gốc rễ của con. Một ngày nào đó ông sẽ đưa con về Việt Nam để nhận giòng họ cho chính con, để con thấy rằng giòng máu của con đã bắt đầu từ đó .
– Dạ, Bé Tú nhất định sẽ về.
San Jose đã vào chiều, nắng đã nghiêng trên sân cỏ khi tôi đậu xe trên lối xi-măng trước nhà xe và đứng nhìn Bé Tú đang kéo cặp sách vào nhà, sau khi Bé nói : Con cám ơn ngoại.
Mặt trời đã ngả hẳn về phiá Tây, ánh sáng đang dịu dần vương trên những ngọn cây thông cao với cành lá sum sê hình tháp bên nhà hàng xóm. Tôi sực nghĩ tới đời mình gống như ánh nắng sắp tàn kia, chỉ le lói một khoảng thời gian nào đó rồi sẽ từ từ đi vào đêm, để có ngày mai vươn lên trong bình minh. Ngày mai mặt trời lại bừng lên rực rỡ ở phía Đông. Bé Tú và những đứa trẻ sinh ra và lớn lên ở xứ ngoại sẽ như những tia nắng sớm chiếu về cội nguồn, hoa sẽ bừng nở như mùa xuân trong lòng mọi người Việt.
San Jose, Sept. 26, 2006
 ở vùng Đông Bắc Á ngay sau khi xảy ra biến động Bắc Hàn bắn chìm tàu Cheonan của Nam Hàn cùng lúc hàng loạt các cuộc tập trận quân sự qui mô chưa từng thấy với sự hiện diện lần đầu tiên của hàng không mẫu hạm nguyên tử khổng lồ George Washington tại vùng biển Hoàng hải gần Trung quốc và biển Nhựt Bổn.<br />Tổng thống Hoa Kỳ Obama mới đây tiếp tục khẳng định can dự vào biển đông và tuyên bố nó liên quan đến lợi ích cốt lõi của Mỹ giống như Trung Quốc nói nó là lợi ích cốt lõi của Trung Quốc thì ngược lại Trung Quốc khuyên Hoa Kỳ nên đứng ngoài không nên tham gia vào tranh chấp trên biển Đông (4) và tố giác Mỹ đang chọc mũi cắm cọc giữa Trung Quốc và khối ASEAN với mưu đồ muốn thống lãnh vùng Đông Nam Á và cả Á Châu “U.S. was trying to drive a wedge between China and ASEAN “so as to play up its leading role in Asia.” (2). Ông Obama nhấn mạnh là với tư cách là Tổng thống, tôi muốn nói rõ rằng Hoa Kỳ có ý định đóng vai trò lãnh đạo tại Châu Á (1) mặt khác thì Bắc Kinh lại muốn Mỹ trở lại Á Châu có tính tích cực và xây dựng.(2)<br />Bốn ngày trước khi hội nghị cấp cao lần hai giữa ASEAN-Hoa Kỳ ở New York khai mạc, Bộ Ngoại Giao Trung Quốc lên tiếng trước với lời lẽ cảnh cáo để chống lại điều mà Bắc Kinh gọi là «mọi tuyên bố can thiệp vào chủ quyền không thể tranh cãi được của Trung Quốc» tại biển Đông.(4)<br />Ngay tại Hội nghị cấp cao diễn ra chiều thứ Sáu ngày 24-9-2010 ở New York, bên lề Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc, hai bên đưa ra quyết tâm tăng cường quan hệ và nhấn mạnh tầm quan trọng chiến lược ngày càng tăng của mối quan hệ này. Bản tuyên bố của Hội nghị cấp cao lần hai giữa ASEAN-Hoa Kỳ nêu rõ:<br />“Chúng tôi tái khẳng định tầm quan trọng của khu vực hòa bình và ổn định, an ninh hàng hải, thương mại không bị ngăn trở, và tự do hàng hải, theo những nguyên tắc của luật quốc tế liên quan và phổ cập, bao gồm cả Quy Ước Về Luật Biển của Liên Hiệp Quốc (UNCLOS) và các luật quốc tế hàng hải khác, và giải quyết hoà bình các tranh chấp”.<br />“Chúng tôi cần hợp tác với các nước châu Á để đáp ứng các thách thức của tình hình kinh tế ngày càng tăng trưởng của chúng tôi, ngăn<br />
ngừa việc phổ biến vũ khí hạt nhân và giải quyết vấn đề khí hậu biến đổi”.<br />Tổng thống Phi Luật Tân Aquino tuyên bố “Nếu Trung quốc tiếp tục lấn lướt, chúng tôi khối ASEAN sẽ đoàn kết thành một khối (đứng sau Hoa Kỳ) để chống lại”. Ông nói “Chúng tôi sẽ không gọi biển Đông là biển nam Trung Hoa vì nó không phải của họ”<br />Việt Nam mạnh mẽ ủng hộ Hoa Kỳ quay lại Đông Nam Á, ông Nguyễn Minh Triết, chủ tịch Việt Nam kiêm chủ tịch luân lưu ASEAN tuyên bố “hai bên sẽ tăng cường hợp tác bảo vệ hòa bình trong khu vực”.</p>
<p>Tin thông thạo từ giới ngoại giao tại Bắc Kinh cho biết là Trung Quốc rất bực bội vì Hoa Thịnh Đốn tiếp tục liên kết mạnh mẽ với ASEAN nhằm đương đầu với họ và Trung Quốc có thể phải chấp nhận thay đổi để thỏa hiệp với khối ASEAN về biển Đông nhằm ngăn chặn khối nầy đoàn kết chặt chẽ với Hoa Kỳ và đồng thời hậu thuẩn cho kế hoạch bao vây chống lại họ tại vùng Đông Nam Á Châu.(2)<br />Dù không nêu đích danh Trung Quốc, nhưng bản thông cáo chung của thượng đỉnh Hoa Kỳ-ASEAN “khẳng định tầm quan trọng của nền hòa bình và ổn định trong khu vực, của an ninh hàng hải, của quyền tự do giao thông trên biển theo quy định của luật quốc tế “và kêu gọi “giải quyết tranh chấp bằng các biện pháp ôn hòa”. Thái độ dấn thân của Mỹ còn được biểu lộ qua lời hứa của Tổng thống Obama là ông sẽ tham dự hội nghị thượng đỉnh Đông Á vào năm tới tại Jakarta, thúc đẩy chiến lược phát huy ảnh hưởng trong khu vực, một chính sách vốn bị các chính quyền tiền nhiệm xem nhẹ.<br />Giữa lúc Hoa Kỳ kiên quyết xúc tiến quyền lợi chiến lược của họ tại vùng Đông Nam Á thì Trung Quốc cũng bày tỏ quyết tâm khống chế gần trọn Biển Đông. Theo giới phân tích, tuy là thành viên thường trực Hội Đồng Bảo An và biểu lộ quyết tâm làm đại cường, nhưng ban lãnh đạo Bắc Kinh dường như không quan tâm đến quyền lợi của các nước láng giềng và quyền lợi chung của cộng đồng thế giới.<br />Tại biển Hoa Đông, Trung Quốc tiếp tục gây sức ép ngoại giao với Nhật Bản, buộc Tokyo phải xin lỗi và bồi thường sau vụ bắt một thuyền trưởng tàu cá Trung Quốc gần đảo Điếu Ngư /Senkaku. Căng thẳng về địa lý chính trị đi đôi với thái độ khăng khăng của Bắc Kinh về chính sách kềm giá đồng nhân dân tệ để cạnh tranh bất chính với hàng hóa Tây Phương & Mỹ.<br />Xung khắc Mỹ Trung có nguy cơ trầm trọng thêm trong bối cảnh quốc hội Mỹ đã biểu quyết các biện pháp trả đũa Bắc Kinh.</p>
<p>Trước kế hoạch Mỹ trở lại Á Châu để đóng vai trò lảnh đạo, Trung Quốc một mặt phải đối phó với thế nữa vầng trăng mà Bắc Kinh cho là Mỹ đang bao vây họ, mặt khác phải đối diện với kế hoạch hợp tác An Ninh biển đông giữa Hoa Kỳ-ASEAN, kế hoạch hợp tác kinh tế qua việc hợp tác trong các lĩnh vực môi trường, y tế, giáo dục và phát triển cơ sở hạ tầng với các quốc gia ở hạ lưu Sông Mekong bao gồm Lào-Cam Bốt-Miến Điện-Việt Nam là các nước có biên giới chung với TQ và với các kế hoạch đang triển khai với Brunei, Nam Dương, Mã Lai, Phi Luật Tân, Thái Lan được nêu trong điều 23 của Bản tuyên bố Hoa kỳ-ASEAN… tất cả đang hình thành một thế tam giác chiến lược mới tại vùng Đông Á-Thái Bình Dương giữa Trung Quốc-ASEAN-Hoa Kỳ.<br />Vào ngày 20 tháng 9 rồi, Phó Tổng thống Mỹ Joe Biden đã nói với Hội đồng Mỹ- Nhựt rằng Hoa kỳ khẳng định sự hậu thuẩn mạnh mẽ cho Nhựt qua vụ khủng hoảng bắt tàu TQ và đồng thời xác định các tiến bộ với Bắc Kinh đều phải đi qua ngõ Đông Kinh, coi quan hệ Đông Kinh-Hoa Thịnh Đốn như là cây chốt sắt của chính sách đối với Bắc Kinh. Một tín hiệu cứng rắn khác Mỹ vừa cảnh cáo Bắc Kinh là quần đảo Điếu Ngư /Senkaku mà Nhựt đang tranh chấp với Trung Quốc sẽ được Hiệp ước An ninh Mỹ-Nhựt bảo vệ, nhưng Bắc Kinh cũng tỏ ra không nhượng bộ và đang tìm cách đối phó.</p>
<p>* Ở Đông Bắc Á: Bắc Kinh tiếp tục dùng Bắc Hàn để khống chế Nhựt & Nam Hàn và duy trì dàn hỏa tiễn đặt tại tỉnh Phúc Kiến để đe dọa Đài Loan. Tuy nhiên ở vùng nầy Trung Quốc phải đối diện với sức mạnh của Hoa Kỳ qua các Hiệp Ước An ninh Mỹ- Nhựt và Luật Bảo vệ Đài Loan 1979 -Taiwan Relations Act 1979.</p>
<p>* Tuy nhiên tại vùng Đông Nam Á tình thế tế nhị hơn, khác với Mỹ, Trung Quốc là cường quốc Á Châu và ảnh hưởng về kinh tế, văn hóa của Bắc Kinh khá mạnh trong vùng, mặt khác với tính chất lỏng lẻo và phức tạp ngay chính trong nội bộ của khối ASEAN tạo cho Trung Quốc nhiều lợi thế.<br />Đối phó với thế liên kết US-ASEAN, Bắc Kinh có nhiều ưu tiên để chọn lựa, trong toàn diện của ASEAN có những điểm thuận lợi để cho Trung Quốc khai thác.<br />Bắc Kinh biết rõ là áp lực quân sự sẽ làm cho khối ASEAN lo ngại và ngã về Mỹ mạnh hơn, tuy nhiên một hành động quân sự có giới hạn và có tính cá biệt sẽ không làm cho cả khối ASEAN và kể cả Hoa Kỳ can dự. (vì nguyên tắc ASEAN không can thiệp nội bội của nhau).</p>
<p>Hoa Kỳ đang rán trút gánh nặng chiến tranh Iraq và Afghanistan làm kinh tế Mỹ xuy thoái trầm trọng, việc can dự vào một hình thức chiến tranh mới sẽ là điều rất bất lợi cho đảng đang cầm quyền tại Hoa Thịnh Đốn nhứt là lại phải liên hệ đến chiến tranh Việt Nam mới, một nước tuy Mỹ đang nổ lực hợp tác vì quyền lợi chiến lược trong vùng nhưng Việt Nam là một quốc gia Cộng sản, vi phạm nhân quyền nghiêm trọng nên đó sẽ là điều không tưởng.<br />Đối với các nước mà Bắc Kinh có ảnh hưởng mạnh như Miến Điện, Lào, Miên và Việt Nam, Trung Quốc sẽ tích cực tìm cách khống chế cấp lảnh đạo các nước nầy về mọi mặt hay ít hơn là ngăn chặn sự đoàn kết hợp tác với nhau trong khối và giữa khối ASEAN với Mỹ.<br />Đối với từng nước một, Bắc Kinh có một kế hoạch hành động cụ thể.<br />Việt Nam là nước tranh chấp chủ quyền lớn nhứt với Trung Quốc ở biển Đông và cũng là nước mạnh nhứt về quân sự trong vùng nếu đánh bại Việt Nam thì các nước còn lại trong khối ASEAN sẽ co vòi.<br />Thứ đến, nếu Hà Nội lệ thuộc hẳn vào Bắc Kinh sẽ bị nhân dân Việt nam chống đối, mất đầu tư từ các nước mạnh như Nhựt, Đại Hàn, Đài Loan, Âu, Úc và Hoa Kỳ. Nếu làm cho Trung Quốc bất lợi quá thì Bắc Kinh cũng sẽ không dung thứ mà một hành động quân sự đối với CSVN đang nằm trong tầm tay của TQ với ít hệ quả nhứt trong lúc nầỵ Dư luận tại TQ đã được chuẩn bị cho một cuộc tấn công phủ đầu vào CSVN qua các chiến dịch công khai phổ biến trên các website ở TQ gần đây và một điều khác làm cho ĐCSVN hoảng sợ nhứt là nhơn cơ hội nầy nhân dân Việt Nam sẽ thừa cơ hội nổi lên thanh toán họ cho nên cái thế bắt buộc tất yếu của CSVN là phải tìm mọi cách để duy trì tuổi thọ cho chế độ, bằng mọi cách phải dung hòa các biến động trong vùng. ĐCSVN dường như muốn như vậy nhưng nhân dân Việt Nam có chấp nhận hay không đó là điều khác.<br />Ba ngày trước khi khai mạc Hội nghị Thượng đỉnh Hoa Kỳ-ASEAN, phát ngôn viên bộ Ngoại giao Trung Quốc khẳng định có chủ quyền trên các đảo và Biển Đông mà Bắc Kinh gọi là biển Nam Trung Hoa. “Trung Quốc có chủ quyền không thể tranh cãi trên vùng biển đảo này”.<br />Thái độ của Bắc Kinh tại Biển Đông bị các chuyên gia quốc tế gọi thẳng thừng là “ngạo mạn, hung hăng, trịch thượng”. Một chuyên gia về châu Á là ông Raph Cossa, chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế của Diễn đàn Thái Bình Dương nhấn mạnh yếu tố nhân hòa: “Trung Quốc càng phô trương cơ bắp thì các nước trong vùng càng gọi số điện thoại khẩn cấp 911 cầu cứu Hạm đội 7. Ngay nước Nhật cũng thế”.</p>
<p>Riêng với Việt Nam trong cuộc phỏng vấn với kênh truyền hình Phượng Hoàng 13 tháng 8, 2010, một kênh thân Bắc Kinh đặt tại Hong Kong, Đô đốc Dương Di nói “Việt Nam là nước đang có tranh chấp lãnh thổ rất gai góc với Trung Quốc tại Biển Đông”.<br />Giới chức Mỹ ông Robert Scher, Phó Trợ lý Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ đặc trách về Nam và Đông Nam Á, cho biết: “An ninh biển là lĩnh vực ưu tiên trong quan hệ với VN” trong bối cảnh Trung Quốc ‘đang ngày càng gia tăng ảnh hưởng’ ở khu vực. Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết nói trước cuộc họp của các nhà lãnh đạo rằng quan hệ Mỹ-ASEAN là rất quan trọng “tới an ninh, hòa bình và phát triển trong khu vực.” Tại một cuộc hội thảo ở trụ sở Quốc hội Mỹ được Thượng nghị sĩ Jim Webb mô tả là một sự kiện có tính chất dấu mốc, Đại sứ Việt Nam tại Hoa Kỳ, ông Lê Công Phụng, cho biết rằng “Việt Nam mạnh mẽ ủng hộ chính sách ngoại giao của Mỹ là quay lại Đông Nam Á và Đông Á”<br />Sau chuyến đi bốn ngày (22/08-25/08) tới Bắc Kinh khi được hỏi liệu Việt Nam có liên minh quân sự với Mỹ hay không, Thứ trưởng Quốc phòng Việt Nam Trung tướng Nguyễn Chí Vịnh đã tái khẳng định chính sách ba không trong chính sách quốc phòng của Việt Nam. “Đó là không tham gia các liên minh quân sự, không là đồng minh quân sự của bất kỳ nước nào, không cho bất cứ nước nào đặt căn cứ quân sự ở Việt Nam và không dựa vào nước này để chống nước kia”.<br />Hôm thứ Hai 27/09 trên trang nhất website của báo Quân đội Nhân dân, tướng Nguyễn Chí Vịnh tuyên bố “Chúng tôi cũng khẳng định lại là Việt Nam không hợp tác quốc phòng với Mỹ hay bất cứ nước nào để chống Trung Quốc và Việt Nam cũng không có ý định chống Trung Quốc.”<br />Trong khi đó ông Nông Đức Mạnh, Tổng bí thư của Đảng Cộng Sản Việt Nam (DCSVN) trong lúc tiếp kiến ông Lưu Vân Sơn của Đảng Cộng Sản Trung Quốc cũng tuyên bố … “Việt Nam sẽ mãi mãi là láng giềng tốt, bạn tốt, đồng chí tốt và đối tác tốt của Trung Quốc” nhưng liệu ông Mạnh có chứng minh được là Trung Quốc mãi mãi là láng giềng tốt, bạn tốt, đồng chí tốt và đối tác tốt của Việt Nam không?<br />Trong cuộc đọ sức nầy, ĐCSVN chỉ có những vai trò và khả năng giới hạn chẳng hạn như Việt Nam không thể ngăn chặn tham vọng bành trướng của Bắc Kinh cũng như không thể chi phối được các chính sách của Hoa Thịnh Đốn do đó vị trí của ĐCSVN đang ngày càng trở nên bấp bênh và bị động trước thế cờ nước lớn.<br />Đứng trước các đe dọa xung khắc lớn giữa Mỹ và Trung Cộng ngay tại biển Đông, trong vùng Đông Nam Á, trước các áp lực khó khăn về kinh tế, căng thẳng xã hội, các đòi hỏi thay đổi của quần chúng trước sự bất lực của Hà Nội đang có tác dụng thúc đẩy ĐCSVN phải có giải pháp.<br />Câu hỏi đặt ra là, Mỹ và các nước Á Châu trong đó Việt Nam bị Trung Quốc đe dọa đang chuẩn bị cách nào để đối phó và Việt Nam phải cải tổ ra sao để được Mỹ hỗ trợ một cách dễ dàng và lâu bền?<br />Cho dù trong hoàn cảnh hiện nay ĐCSVN có chấp nhận thay đổi hay không đó là tùy họ nhưng thay đổi là tất yếu, bởi vì các thay đổi sắp tới không chỉ giải quyết sự bế tắc toàn diện của xã hội Việt Nam hôm nay, mà còn giải quyết những khúc mắc do lịch sử để lại.<br />Một nước Việt Nam dưới chế độ Dân Chủ Tự Do, Độc Lập và Tự Chủ với truyền thống hiếu hòa và tinh thần tự quyết, Việt Nam sẽ không bị chi phối bởi bất kỳ quốc gia nào, biết giao hảo tốt với các nước, sẽ có đủ điều kiện hợp tác toàn diện về mọi mặt với các nước tiên tiến và đặc biệt hơn cả là với vị trí địa lý chiến lược quan trọng trong vùng, Việt Nam sẽ dễ dàng trở nên nhân tố tích cực trong vùng, có vai trò thiết yếu trong việc duy trì an ninh ổn định cho toàn khối ASEAN và cho khu vực kinh tế rất năng động của thế giới ngày nay và sắp tới.<br />Lịch sử đang giao phó cho các chiến sĩ Dân Chủ Việt Nam một sứ mạng vinh quang và tuyệt đẹp, đó chính là sứ mạng giải thoát Dân Tộc Việt Nam thoát khỏi bế tắc và đưa một nước Việt Nam mới vươn lên.</p>
<p><strong>LÊ VĂN</strong><br />Thu Canada 2010</p>
<p>(1) Mỹ và ASEAN tăng cường quan hệ, VOA Tiếng Việt 25 tháng 9 2010<br />(2) Inside China – September 22, 2010<br />(3) Asean to oppose Chinese sea sovereignty Reuters, Last updated 10:27 24/09/2010<br />(4) Trung Quốc lại kêu gọi Mỹ không can thiệp vào hồ sơ Biển Đông, RFI Viet 21/09/2010<br />(5) Bản tuyên bố Hội nghị cấp cao lần hai giữa ASEAN-Hoa Kỳ ở New York ngày 24-9-2010</p>
<div class=)
Sơn Điền Nguyễn Viêt Khanh sinh ngày 2 tháng 10 năn 1921 khi học đai học tại Hànội ông đươc lãnh tu đảng Đai Viêt Trương Tử Anh kêt nạp vào đảng Đai Việt nên
