Sơn Ðiền Nguyễn Viết Khánh: TRÁCH NHIỆM LIÊN HIỆP QUỐC

Hội Ðồng Bảo An LHQ năm nay họp có một điểm đặc biệt. Ðó là cuộc họp Thượng đỉnh. Kể từ khi LHQ thành lập năm 1945, đây là lần thứ 5 HÐBA họp trên cấp tối cao như vậy. TT Obama là vị Tổng Thống Mỹ đầu tiên ngồi ghế chủ tọa cuộc họp này, ông đã tuyên bố “dự thảo nghị quyết đã được đồng thanh chấp thuận”. Từ tuần trước báo chí đã loan nội dung nghị quyết này nhằm “loại bỏ vũ khí hạt nhân trên thế giới”. Nga, Trung Quốc và các nước đang phát triển tán thành bản nghị quyết do Mỹ chủ trương, tạo ra một thế mạnh và một sự yểm trợ toàn cầu. Bản nghị quyết kêu gọi tăng cường nỗ lực ngăn ngừa sự lan tràn của vũ khí hạt nhân, khích lệ giải giới và “tiết giảm hiểm họa khủng bố hạt nhân”.

Sau cuộc bầu phiếu, TT Obama tuyên bố: “Bản nghị quyết lịch sử chúng ta vừa chấp thuận đã nêu cao sự gắn bó của chúng ta đối với mục tiêu là một thế giới không có bom hạt nhân và cũng tạo ra sự thỏa hiệp của Hội Ðồng Bảo An về một khuôn khổ hành động để làm giảm bớt hiểm họa hạt nhân khi chúng ta tiến đến mục tiêu đó”. Obama còn nói: “Chỉ một vũ khí hạt nhân nổ ở một thành phố lớn trên thế giới cũng đủ gây ra một sự phá hoại lớn lao”. Ông cho biết một nỗ lực toàn cầu sẽ nhằm “khóa chặt lại mọi vật liệu hạt nhân trong 4 năm”. Ông nhấn mạnh: “Nỗ lực toàn cầu không phân biệt một nước riêng nào. Luật quốc tế không phải là một sự hứa hẹn rỗng không, hiệp ước quốc tế cần phải được thi hành. Chúng tôi giã từ cuộc họp này với một ý chí cương quyết gia tăng”.

Tổng Thư Ký LHQ Ban Ki-moon hoan nghênh các nhà lãnh đạo quốc gia đã tới dự phiên họp thượng đỉnh Hội Ðồng Bảo An về vũ khí hạt nhân và nói “Ðây là giờ phút lịch sử, khởi đầu cho một tương lai mới của thế giới”. Tổng Thống Nga Dmitry Medvedev nói mục tiêu chung của chúng ta là “cởi mở vấn đề những nút rối” giữa những quốc gia tìm kiếm sự giải giới và chống lan tràn vũ khí nguyên tử. Trước cuộc họp HÐBA, trong phiên họp chung của các nước hội viên LHQ, với các hàng ghế đầy chật người tại Ðại sảnh đường, TT Obama đã hô hào các nhà lãnh đạo thế giới hãy kề vai tiếp sức để gánh những gánh nặng quốc tế khẩn trương, ông hứa sẽ có một sự hợp tác mới của Mỹ, Nhưng Obama cũng nhẹ nhàng nhắc nhở các nước khác không còn có thể chỉ trích Mỹ là nước cậy sức mạnh của mình để tự tung tự tác, trong khi các nước đó vẫn đòi hỏi Mỹ cứu nguy những mối họa chung của Thế giới.

Obama nói: “Những ai thường chỉ trích Mỹ một mình tự tung tự tác, nay không thể đứng ngoài mà chờ nước Mỹ một mình giải quyết các vấn đề của cả thế giới. Bây giờ là lúc tất cả chúng ta phải gánh vác phần trách nhiệm của mình để có một giải pháp chung trước những thử thách trên toàn cầu”. Ông hứa nước Mỹ sẽ tiến tới “một thời đại mới căn cứ trên quyền lợi chung và sự kính trọng lẫn nhau”. Obama đặc biệt muốn nói đến các nhà lãnh đạo thế giới trước đây đã từng dùng các cuộc họp quốc tế để nặng lời lên án nước Mỹ. Ông nói “hầu như có một sự bài Mỹ rộng lớn” đã bao trùm cả thế giới dưới thời vị tiền nhiệm của ông là TT George W. Bush. Và TT Obama nói tiếp: “Ðiều đó không thể biện minh cho thái độ chỉ biết khoanh tay ngồi nhìn mà không chịu làm gì cả”.

Vậy bây giờ có chuyện gì cần phải làm ngay? Hôm thứ Năm HÐBA chấp thuận nghị quyết “loại trừ vũ khí hạt nhân” của TT Obama, thì hôm sau thứ Sáu các nhà ngoại giao và giới chức Tình báo Tây phương bỗng tiết lộ tin “Iran có một trung tâm bí mật, trung tâm thứ hai, thanh lọc chất Uranium, ở thành phố Thánh Hồi giáo Qom, trong một vùng núi non hiểm trở”. Lập tức TT Obama, Thủ tướng Anh Gordon Brown và Tổng Thống Pháp Nicolas Sarkozy tố cáo Iran có một trung tâm bí mật mà các thanh sát viên quốc tế không biết. Khối Liên hiệp Âu châu cũng lên án gắt gao. Thấy bị rơi vào bẫy của LHQ và cả Tây Âu khiến kế hoạch mật làm bom bị “dính chấu” không còn rồ máy được nữa, hôm Thứ bẩy vừa qua Iran đành phải tuyên bố chấp nhận cho các thanh sát của Cơ quan Nguyên tử năng LHQ được đến nhà máy này để điều tra.

Nhưng đến Chủ nhật, Iran lại có một trò chơi chiến tranh khác để hù dọa thiên hạ. Iran phóng thí nghiệm 3 loại phi đạn tầm ngắn, Fateh (120 dậm), Tonda (93 dậm) và Zelzal (130 dậm). Một ngày sau, tức Thứ hai tuần này theo đài TV nhà nước Iran, bộ Tư lệnh Vệ Binh Cách Mạng, lực lượng quân sự mạnh nhất của Iran, đã phóng thử thành công hai loại phi đạn tầm trung mới được nâng cấp, Shahab-3 và Saijil. Cả hai đều là loại phi đạn hai tầng có thể phóng đầu đạn xa đến 1,200 dậm, tức là đặt Israel, các căn cứ của Mỹ ở Trung Ðông và một phần của Âu châu vào tầm bắn của phi đạn Iran. Không thể hù dọa bằng bom nguyên tử vì bị LHQ xiết chặt, bây giờ Lãnh tụ quân sự Iran cầm quyền trong bóng tối chơi trò chiến tranh mới. Liệu nó có làm ai sợ không?

Về bom nguyên tử, theo sự ước lượng của Mỹ, Iran phải mất từ 1 đến 5 năm nữa mới chế tạo được một quả bom, mặc dù các giới chức tình báo tin rằng các nhà lãnh đạo Iran chưa quyết định chế tạo bom nguyên tử. Ðiều này cũng có lý vì trên thực tế chỉ cần một đầu đạn nguyên tử Iran bắn vào Israel hay một căn cứ quân sự Mỹ, lập tức Thủ đô Teheran hay cả nước Iran sẽ lãnh đòn trả đũa bằng những vũ khí nguyên tử mạnh gấp 10 lần hơn. Không ông Iran nào dám chơi trò đùa dai đến độ đó. Vậy Iran bắn phi đạn để làm gì?

Mục tiêu chính của Vệ Binh Cách Mạng Iran vẫn luẩn quẩn nằm trong mối lo sợ bị mất quyền hành tối cao trong nội bộ. Theo Thông tấn bán chính thức Fars của Iran, tướng Abdollah Araqi, tư lệnh cao cấp của Vệ Binh Cách Mạng tuyên bố: “Các phi đạn của Iran có thể bắn đến bất cứ nơi nào đã hăm dọa Iran”. Phát ngôn nhân bộ Ngoại giao Iran Hasan Qashqavi nói “các cuộc thí nghiệm phi đạn không liên hệ gì đến sự căng thẳng về vụ trung tâm thanh lọc Uranium ở ngầm sâu dưới đất đã được công bố mới đây”.

Mặt khác, theo nguồn tin AP, vụ trung tâm hạt nhân của Iran mới bị phát giác đã khiến có một cuộc họp cấp bách vào thứ Năm tuần này ở Geneva giữa Iran và 6 nước lớn để tìm cách chấm dứt ngay chương trình vũ khí hạt nhân của Iran. Savier Solana, người cầm đầu ngành Ngoại vụ của Liên hiệp Âu châu, nói ông rất quan ngại các vụ thí nghiệm phi đạn của Iran. Cuộc họp cấp bách tuần này ở Geneva sẽ nằm trong “một bối cảnh mới”. Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton nói bà không tin trong cuộc họp sắp tới Iran sẽ có thể thuyết phục Mỹ và các đại cường khác trên thế giới là chương trình hạt nhân của Iran chỉ có mục tiêu hòa bình. Xét ra Iran đã bị đưa vào trò hát xiệc mới rồi.

Sơn Ðiền Nguyễn Viết Khánh

THỊNH NỘ VÌ TIỀN

Sơn Điền Nguyễn Viết Khánh

Tuần trước người ta đã chứng kiến một cơn thịnh nộ lan rộng từ Quốc hội cho đến đại đa số dân chúng Mỹ vì có tin Tổ hợp AIG, sau khi lãnh 170 tỷ đô-la gọi là tiền cứu nguy các ngân hàng, đã dùng 165 triệu để tặng thưởng (bonus) những cấp lãnh đạo của tổ hợp. Điều khó coi nhất là tiền cứu nguy đó là tiền của dân chúng đóng thuế, thay vì lo thay đổi cấu trúc và sách lược để sống còn, AIG tiếp tục dùng tiền đó để thưởng công cho những cấp lãnh đạo đã vì tham lam, vô trách nhiệm gây ra cơn khủng hoảng tài chính hiện nay ở Mỹ và cả thế giới. Ngay sau đó Quốc hội đã đưa ra đề án lấy lại những món tiền thưởng đó để làm dịu cơn giận của người dân.

Đầu tuần này chính phủ Obama đã loan báo một nỗ lực mới nhằm chấm dứt tình trạng tê liệt của hệ thống ngân hàng không muốn cho vay tiền để dân chúng làm ăn. Nỗ lực chủ yếu là chính phủ sẽ hợp tác với các nhà đầu tư để góp tiền thành một ngân quỹ 500 tỷ đô-la mua lại những những tài sản xấu, nói chung là những món nợ khó đòi. Loan báo kế hoạch này Bộ trưởng Tài chính Timothy Geithner nói dân chúng hãy kiên nhẫn để chính phủ cứu nguy các ngân hàng, trong khi dân chúng tức giận vì AIG đã dùng tiền cứu nguy để cấp tiền thưởng cho nhân viên lãnh đạo của mình từ năm ngoái khi chính phủ Bush đưa ra ngân quỹ 700 tỷ để cứu nguy ngân hàng. Từ lúc đó cái tên AIG đã nổi bật. AIG (American Insurance Group.Inc) là một Công ty Bảo hiểm và đã trở thành một công ty tài chính quốc tế từ lâu. AIG thành lập cách đây 90 năm ở Thượng Hải, nó lớn lên rất mau lẹ vì năm 1919 là thời nhà Mãn Thanh mới bị lật đổ, chính phủ Cách Mạng của Tôn Dật Tiên ra đời, nhưng mấy năm đầu Trung Hoa gặp nạn nội chiến, đến đầu thập niên 20, chính phủ Tưởng Giới Thạch lên cầm quyền, nạn tranh chấp nội bộ vẫn chưa dứt hẳn, nhưng dân chúng đã có dịp làm ăn buôn bán và Thượng Hải là nơi kinh doanh lớn nhất. Đã làm ăn là cần có tiền và cần có bảo hiểm, công ty Mỹ AIG mở cửa ở đó là chọn đúng thời điểm để làm ăn phát đạt mau lẹ.

Nhưng đến năm 1939 trước họa Thế chiến, Tổ hợp AIG phải dọn trụ sở chính về New York và tiếp tục trong mấy chục năm sau AIG đã hoàn tất một hệ thống quốc tế có mặt ở nhiều nước Âu châu để rồi sau Thế chiến đến năm 2005 AIG đã trở thành một trong những tập đoàn công ty lớn nhất thế giới, liên hệ đến nhiều ngân hàng và tài chính quốc tế. Bây giờ khi nói đến cứu nguy ngân hàng, lẽ tất nhiên ngoài AIG còn nhiều ngân hàng khác như Golden Sachs, Société Générale, Deustche Bank, Barclays, Merryll Lynch, Bank of America, UBS, BNP Paribas, HSBC, Dresdner Bank, cũng được nhận tiền cứu nguy tùy theo mức lớn nhỏ của mỗi ngân hàng. Nói chung một khi hệ thống ngân hàng tê liệt, nền kinh tế không có cách nào ngóc đầu lên được. Bây giờ nói đến việc chính phủ chủ trương lấy lại những khoản bonus tất nhiên các ngân hàng khác cũng phải chịu, không riêng gì AIG.

Theo dự định tiên khởi loan báo từ cuối tuần trước, chính phủ sẽ lấy lại đến 90% những khoản tiền bonus mà AIG và một số các Ngân hàng khác đã trả cho cấp lãnh đạo của họ. Nhưng ngay sau đó trong Quốc hội có những sự dè dặt bởi vì tính chung như vậy có thể sẽ bất công. Nhất là các dân biểu Cộng Hòa chỉ trích luật lệ đó chỉ nhắm đánh vào những người giầu có, nên phản đối. Đầu tuần này khi Bộ trưởng Tài chính Geithner ra trước Ủy ban Tài chính Hạ viện trình bày chi tiết về đạo luật cứu nguy ngân hàng, nói đến việc lập ra ngân quỹ 500 tỷ, có thể lên đến 1,000 tỷ để mua những món nợ khó đòi. Chiều thứ hai tuần này, chỉ số Chứng khoán Dow Jones ở Walt Street đã vọt lên đến gần 500 điểm, điểm vọt cao nhất nội trong một ngày kể từ hơn một năm qua. Đến sáng thứ ba, chỉ số Dow Jones khựng lại và đến chiều xuống 50 điểm. Trong khi đó có tin cho biết 15 trong số 20 cấp lãnh đạo của AIG sẽ trả lại món tiền bonus họ đã lãnh.

Chưởng lý New York Andrew Cuomo tỏ ý hy vọng sẽ có thêm nhiều nhân viên khác của AIG sẽ đem trả lại tiền bonus. Tính chung các nhân viên của AIG quốc tế sẽ trả lại khoảng 50 triệu trong số 165 triệu tiền thưởng mà tổ hợp này đã phát từ đầu tháng. Sáng thứ ba, Chủ tịch Ngân hàng Dự trữ Liên bang Ben Bernanke ra điều trần trước Ủy Ban Tài chính Hạ viện nói ông muốn đưa AIG ra Tòa về tội cấp hàng triệu đô la tiền thưởng, nhưng ông không muốn làm Tổ hợp Quốc tế này tan vỡ. Ông nói AIG là người khổng lồ quốc tế, nó có 74 triệu khách hàng trên thế giới và hành sự mọi việc ở 130 quốc gia. Nếu AIG tan vỡ, cả một hệ thống toàn cầu về tài chính và kinh tế cũng tan luôn với tất cả những hậu quả của nó. Cũng vào dịp này, Bộ trưởng Geithner đã yêu cầu Hạ viện cho phép ông có quyền tương đương với quyền của Tổ hợp Liên bang Ký thác Bảo hiểm là quyền được kiểm soát các Ngân hàng, tịch thu tài sản xấu và bán lại tài sản tốt cho những hãng cạnh tranh.

Tối thứ ba, vào giờ cao điểm của tin tức trên các đài TV, TT Obama mở cuộc họp báo tại Bạch Ốc có rất nhiều ký giả tham dự. Ông đã trình bày toàn bộ kế hoạch làm việc của ông về các mục tiêu như tạo thêm công ăn việc làm, giải quyết các vụ nợ thế chấp mua nhà, tăng thêm quỹ để nâng cấp nền giáo dục, bảo hiểm y tế cho mọi người dân, tìm nguồn năng lượng mới v.v…Để thực hiện những chương trình đó, TT Obama dự liệu cần phải chi đến 3.6 ngàn tỷ đô-la, trong khoảng 5 năm tới. Đây là một con số khổng lồ, Mỹ đang lâm nạn kinh tế khủng hoảng, ngân sách đã sẵn thâm thủng hơn 1,000 tỷ, làm sao chịu nổi? Số chi quá lớn này được loan truyền từ cuối tuần trước đã làm Quốc hội Mỹ dội lại, đảng Cộng Hòa và một số phần tử ôn hòa của Dân Chủ cũng không tán thành.

Vào những giờ đầu của sáng thứ tư 25-3, chỉ số Dow Jones đã vọt lên trở lại đến 150 điểm. Trong khi đó TT Obama đến Quốc hội để bàn thảo về dự chi ngân sách 1 năm cho tài khóa từ 10-09 đến 10-10. Quốc hội do Dân Chủ nắm đa số sẽ quyết định về ngân sách quốc gia, nên Chủ tịch Ủy ban Ngân sách Thượng viện Ken Conrad (Dân Chủ) hứa sẽ giảm bớt thâm thủng 1.7 ngàn tỷ năm nay xuống còn 508 tỷ năm 2014. Tại Hạ viện, Chủ tịch Ủy ban Ngân sách là John Spratt (Dân Chủ) nói Konrad sẽ dùng biện pháp biểu quyết cấp tốc, tránh thủ đoạn kéo dài thảo luận của Cộng hòa để dự án cải tổ hệ thống bảo hiểm sức khỏe cho người dân của TT Obama được thông qua.

Sơn Điền Nguyễn Viết Khánh

Sơn Ðiền Nguyễn Viết Khánh: Canh Bạc Nguyên Tử