Cánh tay của Ban Tôn giáo Chính phủ vừa được nối dài vươn ra hải ngoại

Ban Tôn giáo Chính phủ vừa ký một thỏa thuận liên quan đến hơn năm triệu người Việt hải ngoại.
(Đây là kết quả bầu cử năm 2020, Ông Jose Biden là Tổng Thống thứ 46 Hoa Kỳ).

Cánh tay của Ban Tôn giáo Chính phủ vừa được nối dài vươn ra hải ngoạiBan Tôn giáo Chính phủ vừa ký một thỏa thuận liên quan đến hơn năm triệu người Việt hải ngoại.
(Nguồn: https://www.luatkhoa.org/2021/03/canh-tay-cua-ban-ton-giao-chinh-phu-vua-duoc-noi-dai-vuon-ra-hai-ngoai/)
Published 2 days ago on 31/03/2021By THÁI THANH

Lễ ký kết chương trình hợp tác giữa Ban Tôn giáo Chính phủ và Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài, ngày 27/11/2020. Ảnh: Ban Tôn giáo Chính phủ.

Luật Khoa đã trao đổi với ông Nguyễn Đình Thắng, Giám đốc điều hành và Chủ tịch của tổ chức nhân quyền BPSOS có trụ sở tại Mỹ và là người có thâm niên vận động cho tự do tôn giáo ở Việt Nam. Theo ông Thắng, nhận định của ông trưởng ban Ban Tôn giáo Chính phủ cho thấy nhà nước “vẫn chưa xem người dân ra gì”, nhưng lại rất quan tâm đến áp lực quốc tế vì đụng chạm đến lợi ích của mình.
“Khi các tổ chức nước ngoài, nhắc nhở, đốc thúc hoặc đòi hỏi họ thực thi thì họ cáo buộc rằng đó là lợi dụng vấn đề tự do tôn giáo để gây sức ép về ngoại giao lên Việt Nam. Đúng ra, nhà nước Việt Nam cần tự xét và tự sửa; khi đã cam kết với quốc tế rồi thì họ phải lương thiện, phải thực tâm thi hành đúng và đủ các cam kết ấy”, ông Thắng nói với Luật Khoa.
Người dân biết gì về thỏa thuận hợp tác?
Ban Tôn giáo Chính phủ cho biết hiện nay có 5,3 triệu người Việt Nam ở nước ngoài, trong đó khoảng 80% là người có tín ngưỡng, tôn giáo.
Những nhiệm vụ trong chương trình 5 năm này chỉ được Ban Tôn giáo Chính phủ cho biết một cách rất chung chung.
Về mặt luật pháp, việc hợp tác sẽ giúp xây dựng các chủ trương, chính sách, luật pháp liên quan đến tôn giáo của người Việt hải ngoại.
Hai bên cùng thống nhất rằng cần phải đổi mới hơn nữa việc vận động, tuyên truyền chính sách của đảng, nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo cho người Việt hải ngoại.
Việc hợp tác giữa Ban Tôn giáo Chính phủ và Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài sẽ thúc đẩy việc xây dựng cơ chế trao đổi thông tin về hoạt động tôn giáo giữa hai cơ quan. Ngoài ra, từ kết quả hợp tác này, các tổ chức tôn giáo dành cho người Việt hải ngoại cũng sẽ được thành lập.
Ban Tôn giáo Chính phủ đã thực hiện một số hoạt động liên quan đến tôn giáo của người Việt Nam ở nước ngoài.
Ví dụ như năm 2018, Ban Điều phối Giáo hội Phật giáo Việt Nam được thành lập ở Lào. Lễ thành lập ban điều phối này có sự hiện diện của hai cán bộ Ban Tôn giáo Chính phủ, hai thành viên cấp cao Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, một cán bộ thuộc Cục An ninh Nội địa Việt Nam.

Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Ngô Sách Thực tham dự sự kiện ra mắt ban điều phối Giáo hội Phật giáo Việt Nam tại Lào năm 2018. Ảnh: mattran.org

Năm 2019, Trưởng ban Ban Tôn giáo Chính phủ Vũ Chiến Thắng trong chuyến làm việc ở Campuchia đã tuyên bố rằng sẽ xem xét thành lập Ban Điều phối Phật giáo Việt Nam và Thánh thất Cao Đài tại nước này.
Bài viết của ông Vũ Chiến Thắng trên Tạp chí Cộng sản cũng nên là một nguồn thông tin để người Việt Nam chuẩn bị tinh thần cho các hoạt động trong tương lai của cơ quan này ở hải ngoại.
Trong bài viết đó, vị trưởng ban đã đề ra những hoạt động về tôn giáo ở hải ngoại trong tương lai, như tham gia nhiều hơn các diễn đàn quốc tế để tuyên truyền chính sách tôn giáo của Việt Nam, “kịp thời định hướng dư luận” về các vấn đề tôn giáo “nổi cộm”, “đấu tranh phản bác các luận điệu xuyên tạc”, chủ động tuyên truyền đối ngoại về tôn giáo…
BPSOS: Chính quyền Việt Nam xâm nhập các cộng đồng tôn giáo ở hải ngoại
Hoạt động hợp tác của Ban Tôn giáo Chính phủ và Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài dựa trên một nghị quyết năm 2004 của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nghị quyết số 36-NQ/TW của Bộ Chính trị khóa IX về công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài.
Ông Nguyễn Đình Thắng cho rằng một trọng tâm của nghị quyết này trong thực tế là xâm nhập các cộng đồng tôn giáo của người Việt hải ngoại.
Ông Thắng nêu một ví dụ liên quan đến đạo Cao Đài ở Mỹ. Năm 2009, Hội thánh Cao Đài Tòa thánh Tây Ninh (còn được gọi là Chi phái 1997) đã công khai thông báo việc một số hội thánh Cao Đài ở thành phố Boston (tiểu bang Massachusetts) và tiểu bang Utah quay về phục tùng Chi phái 1997. Việc này được xem là một thành công của Ban Tôn giáo Chính phủ trong việc thi hành Nghị quyết số 36.

Hội thánh Cao Đài Tòa thánh Tây Ninh được BPSOS cho là một tổ chức tôn giáo quốc doanh. Ảnh: SBS.

Vào năm 2018, BPSOS đã ngăn chặn một hoạt động khác của Chi phái 1997 tại Mỹ mà họ cho là “tinh vi”.
Theo đó, văn phòng đại diện của chi phái này ở Mỹ xin được giấy phép độc quyền sở hữu danh hiệu “Đại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ”. Nếu được cấp phép chính thức thì bất kỳ thánh thất nào ở hải ngoại muốn dùng danh hiệu này đều phải được Chi phái 1997 cho phép. Năm 2019, sau các can thiệp pháp lý của BPSOS, giấy phép tạm thời về sở hữu thương hiệu này cho Chi phái 1997 đã bị chính quyền Hoa Kỳ hủy bỏ.
Giám đốc điều hành của BPSOS cũng nhận định rằng chính quyền Việt Nam còn tận dụng chính sách thị thực cho người hoạt động tôn giáo để gửi các sư sãi Phật giáo vào Hoa Kỳ.
“Cách đưa người xâm nhập vào Hoa Kỳ như sau. Một chùa Phật giáo có thể bảo lãnh dăm người; sau vài năm số người này bỏ ra ngoài, lập chùa mới và mỗi chùa lại bảo lãnh dăm người nữa. Cứ thế tiếp tục. Chắc chắn đảng và nhà nước cộng sản Việt Nam đã không bỏ qua cơ hội này để cài người vào cộng đồng Phật giáo của người Việt ở Hoa Kỳ nhằm thực hiện Nghị quyết số 36”, ông Thắng cho biết.
Việt kiều: Từ phản động trở thành “khúc ruột ngàn dặm”
Hình ảnh những người miền Nam phải rời bỏ đất nước sau 1975 đã thay đổi liên tục trong mắt chính quyền Việt Nam.Sau ngày 30/4/1975, họ được xem là thành phần “phản động”. Không bao lâu sau, chính quyền lại gọi họ là “khúc ruột ngàn dặm”, “một bộ phận không thể tách rời của khối đại đoàn kết dân tộc”, mời gọi họ trở về đất nước.

Một buổi gặp gỡ của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng với cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ năm 2015. Ảnh: Tuổi Trẻ.

Các nghiên cứu được trình bày trong một bài viết của Luật Khoa cho thấy chính quyền đã chủ động cởi mở các chính sách về tín ngưỡng, tôn giáo để kích thích chủ nghĩa dân tộc, kêu gọi người Việt Nam trở về nước từ cuối thập niên 1990.
Theo Giáo sư Đặng Nghiêm Vạn, một nhà nghiên cứu có ảnh hưởng đến các chính sách tôn giáo của Việt Nam, việc thờ cúng tổ tiên đã được cho là có khả năng nuôi dưỡng lòng trung thành với quốc gia. Sau đó, nhà nước thay đổi cách ứng xử với hoạt động thờ cúng tổ tiên, không còn tẩy chay mà biến nó thành truyền thống dân tộc.
Những chính sách về tín ngưỡng, tôn giáo, kích thích tình yêu quê hương đã khiến đông đảo Việt kiều gửi ngoại tệ về cho người thân để làm ăn, cũng như đầu tư trực tiếp vào Việt Nam.
Theo nghiên cứu của Kate Jellema, lượng kiều hối gửi về nước vào năm 2004 vào khoảng 3,2 tỷ đô-la Mỹ, nhiều hơn vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam.
Năm 2005, hai nhân vật nổi tiếng của miền Nam trước năm 1975 là Thiền Sư Thích Nhất Hạnh và ông Nguyễn Cao Kỳ, cựu Thủ tướng Việt Nam Cộng hòa, về thăm Việt Nam. Vào lúc này, Thủ tướng Phan Văn Khải đã kêu gọi người Việt hải ngoại gác lại sự khác biệt trong quá khứ để đóng góp cho đất nước.Cộng đồng người Việt ở nước ngoài vẫn được xem là một nguồn nhân lực, nguồn đầu tư kinh tế đáng kể cho Việt Nam. Tuy vậy, chính quyền Việt Nam chỉ chấp nhận đầu tư kinh tế, chứ không chấp nhận sự chỉ trích của cộng đồng này đối với các chính sách tôn giáo khắc nghiệt.

Quan hệ sâu sắc với phong trào ‘Tái lập vĩ đại’ cấp tiến của Chủ nghĩa toàn cầu

Biden có quan hệ sâu sắc với phong trào ‘Tái lập vĩ đại’ cấp tiến của Chủ nghĩa toàn cầu

Ứng cử viên tổng thống của đảng Dân chủ Joe Biden phát biểu trước đám đông tại một sự kiện ở tòa thị chính tại Clinton College vào ngày 29 tháng 8 năm 2019 ở Rock Hill, Nam Carolina (Ảnh của Sean Rayford / Getty Images) “Bình mới rượu cũ” – Chủ nghĩa toàn cầu đang lợi dụng dịch viêm phổi Vũ Hán để khởi động phong trào gọi là “Tái lập vĩ đại” nhằm phá bỏ chủ nghĩa tư bản tự do và trật tự thế giới cũ, tập trung quyền lực và tiền cho thành viên của chủ nghĩa toàn cầu… Nó sẽ biến xã hội hiện tại thành xã hội mang màu sắc xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa.Chủ nghĩa toàn cầu có vẻ không còn hợp thời ở các nền dân chủ, nhưng những người ủng hộ nó đang lên kế hoạch cho một sự phục hưng trở lại vào tháng Giêng năm nay, nơi họ sẽ khởi động “Cuộc tái lập vĩ đại” từ cái nôi của Davos giàu có, hoàn toàn dựa trên nền tảng lý luận về xã hội chủ nghĩa.

‘Tái lập vĩ đại’ – định nghĩa khác của Chủ nghĩa xã hội và Chủ nghĩa cộng sản toàn cầu

Trong nhiều thập kỷ, những người cấp tiến đã cố gắng sử dụng biến đổi khí hậu để biện minh cho những thay đổi chính sách tự do. Nhưng nỗ lực mới nhất của họ – một đề xuất mới được gọi là “Tái lập vĩ đại” – là kế hoạch cấp tiến và đầy tham vọng nhất mà thế giới đã thấy trong nhiều thập kỷ gần đây. Tại một cuộc họp trực tuyến đầu tháng 6/2020 do Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) tổ chức, một số nhà lãnh đạo doanh nghiệp quyền lực nhất hành tinh, các quan chức chính phủ và các nhà hoạt động đã công bố đề xuất “thiết lập lại” nền kinh tế toàn cầu.Thay vì chủ nghĩa tư bản truyền thống, nhóm này cho rằng thế giới nên áp dụng các chính sách gần gũi và thực thi hình thái xã hội chủ nghĩa, chẳng hạn như đánh thuế tài sản cao, các loại thuế môi trường cao, ủng hộ làn sóng di cư từ nước nghèo sang nước giàu, điều này sẽ tạo ra chính phủ cực lớn, chính phủ sẽ thu tài sản của dân (qua thuế) và phân phối lại (qua quyền chi tiêu, đầu tư và phúc lợi), tất cả nằm dưới một ngôn từ đẹp đẽ “Thỏa thuận Xanh Mới”. Klaus Schwab, người sáng lập và là chủ tịch điều hành WEF, viết trong một bài báo đăng trên trang web của WEF: “Nói tóm lại, chúng ta cần một ‘Sự tái lập vĩ đại’ của chủ nghĩa tư bản”. Schwab cũng nói rằng “tất cả các khía cạnh của xã hội và nền kinh tế của chúng ta” phải được “cải tiến”, “từ giáo dục đến hợp đồng xã hội và điều kiện làm việc”.

Người sáng lập và chủ tịch điều hành của WEF Klaus Schwab bắt tay với Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường trong WEF vào ngày 27 tháng 6 năm 2016 tại Thiên Tân, Trung Quốc (Ảnh của Wang Zhao – Pool / Getty Images)Tham gia cùng Schwab tại sự kiện WEF là hoàng tử Charles, một trong những người đề xuất chính của “Tái lập vĩ đại”; Gina Gopinath, nhà kinh tế trưởng tại Quỹ Tiền tệ Quốc tế; António Guterres, tổng thư ký Liên hợp quốc; và các CEO và chủ tịch của các tập đoàn quốc tế lớn, như Microsoft và BP. Các nhà hoạt động từ các nhóm như Tổ chức hòa bình xanh quốc tế – Greenpeace International và nhiều viện nghiên cứu cũng đã tham dự sự kiện hoặc bày tỏ sự ủng hộ của họ đối với “Sự tái lập vĩ đại”. Cho đến giờ, các nguyên tắc chung của kế hoạch Tái lập vĩ đại đã rất rõ ràng: Thế giới cần các chương trình lớn của chính phủ mới; các chính phủ lớn hơn, quyền lực hơn và người dân, doanh nghiệp ngày một phụ thuộc vào chính phủ. Chương trình nghị sự đưa ra các cải cách chính sách sâu rộng, giống hệt với những chính sách được đưa ra bởi những người theo chủ nghĩa xã hội Mỹ như Thượng nghị sĩ Bernie Sanders (I-Vt.), và đại diện Alexandria Ocasio-Cortez (DN.Y.) trong kế hoạch Green New Deal (Thỏa thuận Xanh mới) của họ .Thẳng thắn mà nói, Davos kêu gọi phát triển chủ nghĩa toàn cầu theo hình thái chủ nghĩa xã hội (cộng sản) – một khái niệm mà WEF đã cố tình tránh sử dụng, đánh tráo bằng khái niệm ‘Tái lập vĩ đại’; bạn có thể dễ dàng kiểm chứng trong vô số kêu gọi và kế hoạch xã hội chủ nghĩa, ẩn danh dưới mỹ từ ‘tiến bộ’ của WEF, được vận hành bởi giới “tinh hoa” mà thôi. Tổng thư ký của Liên đoàn Công đoàn Quốc tế, Sharan Burrow cho biết: “Chúng ta cần thiết kế các chính sách để phù hợp với đầu tư vào con người và môi trường. Nhưng trên tất cả, viễn cảnh dài hạn là về tái cân bằng các nền kinh tế”.

Virus Corona Vũ Hán là cơ hội để chuyển đổi nền kinh tế thế giới sang Chủ nghĩa xã hội toàn cầu?

Một trong những chủ đề chính của cuộc họp tháng 6/2020 là đại dịch viêm phổi Vũ Hán, đã tạo ra một “cơ hội” quan trọng cho nhiều thành viên của WEF để thực hiện chuyển đổi căn bản chủ nghĩa tư bản, điều mà họ thừa nhận rằng sẽ không thể thực hiện được nếu không có đại dịch .“Chúng tôi có cơ hội vàng để nắm bắt điều gì đó tốt đẹp từ cuộc khủng hoảng này – những đợt chấn động chưa từng có của nó có thể khiến mọi người dễ tiếp nhận những tầm nhìn lớn về sự thay đổi”, Thái tử Charles cho biết tại cuộc họp và nói thêm sau đó. “Đó là cơ hội mà chúng tôi chưa từng có trước đây và có thể không bao giờ có nữa”.

Thái tử Anh Charles có bài phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới trong cuộc họp thường niên của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) ở Davos, vào ngày 22 tháng 1 năm 2020. (Ảnh của Fabrice COFFRINI / AFP/Getty)Bạn có thể tự hỏi làm thế nào những nhà lãnh đạo này lên kế hoạch thuyết phục thế giới thay đổi hoàn toàn nền kinh tế về lâu dài, vì đại dịch viêm phổi Vũ Hán chắc chắn sẽ không là một cuộc khủng hoảng mãi mãi. Câu trả lời là họ đã xác định được một “cuộc khủng hoảng” khác sẽ cần đến sự can thiệp rộng rãi của chính phủ: Biến đổi khí hậu. “Mối đe dọa của biến đổi khí hậu đã xuất hiện dần dần [so với COVID-19] —nhưng thực tế tàn khốc của nó đối với nhiều người và sinh kế của họ trên khắp thế giới, và tiềm năng phá vỡ ngày càng lớn của nó, vượt qua cả Covid-19”, Thái tử Charles nói.Tất nhiên, các quan chức chính phủ, các nhà hoạt động và những người có ảnh hưởng không thể tự mình áp đặt một sự thay đổi mang tính hệ thống ở quy mô này. Đó là lý do tại sao họ đã bắt đầu kích hoạt mạng lưới rộng lớn bao gồm các nhà hoạt động cánh tả trên khắp thế giới, những người sẽ yêu cầu những thay đổi trong suốt năm 2021 phù hợp với “Sự tái lập vĩ đại”.Theo WEF, hội nghị thượng đỉnh Davos năm 2021 bao gồm hàng nghìn thành viên của Cộng đồng Shapers Toàn cầu, các nhà hoạt động thanh thiếu niên ở 400 thành phố trên khắp hành tinh. Chương trình Global Shapers đã tham gia vào các “cuộc đình công về khí hậu” trên diện rộng năm 2019 và hơn 1.300 người đã được đào tạo bởi Dự án Thực tế về Khí hậu, một tổ chức hoạt động vì khí hậu có tầm ảnh hưởng lớn, được tài trợ bởi cựu Phó Tổng thống Al Gore, người phục vụ trong Ban Quản trị của WEF .

Sự đáng sợ của “Tái lập vĩ đại”

Đối với những người ủng hộ thị trường tự do, “Sự Tái lập vĩ đại” thật đáng sợ. Chắc chắn là hệ thống tư bản thân hữu hiện tại của chúng ta có nhiều lỗ hổng, nhưng trao quyền nhiều hơn cho các nhân viên chính phủ, những người đã tạo ra hệ thống thân hữu đó và làm xói mòn quyền sở hữu không phải là cách tốt nhất.Mỹ là quốc gia thịnh vượng, hùng mạnh nhất thế giới, chính vì những nguyên tắc thị trường mà những người ủng hộ “Tái lập vĩ đại” không chỉ bất chấp mà còn đang chối bỏ tất cả các giá trị làm nên nền tảng thịnh vượng bền vững của Mỹ và nhiều nền kinh tế khác. Những người ủng hộ “Tái lập vĩ đại” đã cố gắng lờ đi các thảm họa nhân đạo, các chính quyền độc tài chuyên chế, đói nghèo, bất bình đẳng, áp bức chính tín và đàn áp dân chủ tại các quốc gia có chính phủ thâu tóm tài sản, phân phát lại quyền lợi cho người dân doanh nghiệp trong đất nước của họ theo con đường xã hội chủ nghĩa hoặc cộng sản chủ nghĩa như Triều Tiên, Venezuela, Trung Quốc, Cuba,… Làm cho vấn đề trở nên tồi tệ hơn, cánh tả đã chứng minh trong suốt đại dịch viêm phổi Vũ Hán rằng nó có thể thay đổi hoàn toàn thực tế chính trị giữa cuộc khủng hoảng, vì vậy không khó để thấy rằng “Tái lập vĩ đại” cuối cùng có thể thành hiện thực như thế nào.Bạn có thể tưởng tượng George W. Bush hoặc Bill Clinton in hàng nghìn tỷ USD và gửi nó cho hàng triệu người không bị mất việc làm? Điều này không thể tưởng tượng được chỉ vài thập kỷ trước. Ngày nay, chính sách này nhận được sự ủng hộ của lưỡng đảng. Khôi hài, Thái tử Charles đã đúng: Đại dịch hiện nay là “cơ hội vàng” để thay đổi triệt để. Và nếu Al Gore, Thái tử Charles và các thành viên còn lại của WEF có thể thuyết phục đủ mọi người rằng – nỗ lực ngăn chặn biến đổi khí hậu cũng đáng để thúc đẩy nhân loại hướng tới sự kiểm soát nhiều hơn của chính phủ – thì thay đổi triệt để – và thảm khốc – chính là điều chúng ta đang làm để có được.

Khẩu hiệu ‘Xây dựng lại tốt hơn’ của Biden và ‘Tái lập vĩ đại’ của Chủ nghĩa toàn cầu

Nếu, chỉ là NẾU Joe Biden có thể được bầu làm tổng thống tiếp theo của Hoa Kỳ, hầu hết người Mỹ vẫn chưa biết sự thật về hệ tư tưởng cấp tiến của Biden.Mặc dù đã tự coi mình là một đảng viên Dân chủ “ôn hòa” trong nhiều thập kỷ, Biden vẫn luôn cho thấy rằng quan điểm của ông về chủ nghĩa toàn cầu và vị thế của Mỹ trên thế giới khác xa với xu hướng chủ đạo và giá trị cốt lõi mà Mỹ đang theo đuổi. Lập luận này được chứng minh rõ ràng nhất bằng cách xem xét mối quan hệ chặt chẽ của Biden với WEF, diễn đàn hiện đang thúc đẩy một cuộc “Tái lập vĩ đại” đáng lo ngại với chủ nghĩa tư bản tự do, và nhiều tuyên bố mà Biden đã đưa ra trong vài năm qua đều lặp lại tư tưởng Tái lập vĩ đại.Phong trào Tái lập vĩ đại đã được nhiều nhà lãnh đạo thế giới, bao gồm người đứng đầu Liên hợp quốc, Thái tử Charles, Quỹ Tiền tệ Quốc tế, các tổ chức công đoàn quốc tế và Giám đốc điều hành của các tập đoàn lớn áp dụng rộng rãi.Sử dụng đại dịch viêm phổi Vũ Hán và biến đổi khí hậu làm vũ khí tranh đấu cho sự chuyển đổi cơ bản của nền kinh tế thế giới, phong trào Tái lập vĩ đại nhằm tiêu diệt chủ nghĩa tư bản hiện đại và thay thế nó bằng một hệ thống xã hội chủ nghĩa, thậm chí là cộng sản chủ nghĩa, chẳng hạn như hệ thống thu nhập cơ bản và Thỏa thuận Xanh Mới, cũng như buộc tất cả các công ty trên toàn thế giới phải thực hiện các mục tiêu công bằng xã hội của cánh tả, vốn giống hệt với phương pháp “cào bằng” mà các quốc gia thất bại chủ nghĩa xã hội đã theo đuổi. Trong một bài báo đăng trên trang web của WEF, người sáng lập và Chủ tịch điều hành WEF Klaus Schwab – người đang dẫn đầu phần lớn phong trào ‘Tái lập vĩ đại’ trên toàn cầu – đã viết rằng “thế giới phải hành động chung và nhanh chóng để cải tiến mọi khía cạnh của xã hội và nền kinh tế của chúng ta, từ giáo dục đến hợp đồng xã hội và điều kiện làm việc”.Schwab cũng viết: “Mọi quốc gia, từ Hoa Kỳ đến Trung Quốc, đều phải tham gia, và mọi ngành công nghiệp, từ dầu khí đến công nghệ, đều phải chuyển đổi. “Nói tóm lại, chúng ta cần một cuộc ‘Tái lập vĩ đại’ của chủ nghĩa tư bản”.Schwab và những người ủng hộ “Tái lập vĩ đại” đổ lỗi cho nhiều vấn đề của thế giới là do sự thất bại của “khế ước xã hội” hiện có và cái mà họ gọi là “chủ nghĩa tư bản cổ đông” – hệ thống kinh tế hiện tại ở phần lớn thế giới phương Tây. Theo “chủ nghĩa tư bản cổ đông”, các cá nhân có thể mua cổ phần của các công ty, sau đó dự kiến sẽ sản xuất hàng hóa và dịch vụ mà họ có thể bán cho khách hàng để thu lợi nhuận. Mặc dù Biden (theo quan điểm của tác giả) chưa bao giờ được hỏi trực tiếp về việc liệu ông ta có ủng hộ “Tái lập vĩ đại” hay không, nhưng Biden đã đưa ra nhiều nhận xét lặp lại những quan điểm tương tự. Ví dụ, vào tháng Bảy, Biden kêu gọi chấm dứt “kỷ nguyên của chủ nghĩa tư bản cổ đông”. Điều này thật đáng sợ! Chắc chắn là như vậy.

Ứng cử viên tổng thống của đảng Dân chủ Joe Biden và Thượng nghị sĩ Kamala Harris (D-CA) lên sân khấu để phát biểu tại Trường trung học Alexis Dupont vào ngày 12 tháng 8 năm 2020 ở Wilmington, Delaware (Ảnh của Drew Angerer / Getty Images)Ngoài ra, cũng giống như WEF và những người ủng hộ Cuộc tái lập vĩ đại, Biden đã nói rằng chính phủ nên sử dụng đại dịch như một lời biện minh để “viết lại hợp đồng xã hội” của Hoa Kỳ.Các kế hoạch “Xây dựng lại tốt hơn” (Build back better) của Biden chính xác là nội dung trong sổ tay của phong trào Tái lập vĩ đại. Trong nhiều năm, những người ủng hộ cuộc Tái lập vĩ đại tại WEF và các nơi khác đã nói về việc “xây dựng lại tốt hơn” bằng cách mở rộng đáng kể quyền lực của chính phủ, theo đuổi các kế hoạch cơ sở hạ tầng “xanh” tốn kém và tăng đáng kể thẩm quyền của các tổ chức quốc tế. Các đề xuất của Biden sẽ làm được điều đó và tên “Xây dựng lại tốt hơn” quá giống với những gì những người khác liên kết với phong trào Tái lập vĩ đại mà WEF đã cho là chỉ là một sự trùng hợp ngẫu nhiên.Ví dụ, vào năm 2016, một chuyên gia phát triển tại Ngân hàng Thế giới, thảo luận về các thảm họa thiên nhiên liên quan đến biến đổi khí hậu, đã viết cho WEF: “Áp lực đối với các chính phủ hiện nay là không phải đợi đến khi một thảm họa xảy ra để ‘xây dựng lại tốt hơn’. Thay vào đó, nhu cầu cấp thiết là phải xây dựng tốt hơn ngay bây giờ, và đánh giá kỹ lưỡng các rủi ro hiện tại đối với cơ sở hạ tầng công nghiệp”. Vào tháng 5 năm 2020, WEF đã đăng lên trang web của mình một bài báo có tiêu đề “‘Xây dựng lại tốt đẹp hơn’ – Đây là cách chúng ta có thể điều hướng những rủi ro mà chúng ta phải đối mặt sau COVID-19”, trong đó người viết lập luận: “Chúng tôi đã xem xét các cách để ‘xây dựng lại tốt hơn’ và rõ ràng là đầu tư vào các nền kinh tế xanh hơn sẽ là một phần rất lớn trong nỗ lực phục hồi”.Vào ngày 13 tháng 7 năm 2020, chưa đầy một tuần sau khi Biden kêu gọi “chấm dứt kỷ nguyên của chủ nghĩa tư bản cổ đông” trong khi quảng bá kế hoạch “Xây dựng lại tốt hơn” của riêng mình, WEF đã xuất bản một bài viết có tiêu đề “Để xây dựng lại tốt hơn, chúng ta Phải phát minh lại chủ nghĩa tư bản. Đây là Cách thức mà chúng ta cần làm”. Và những ví dụ này chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Có nhiều người khác cho thấy WEF sử dụng khẩu hiệu “xây dựng lại tốt hơn” trước và sau khi Biden phát hành các đề xuất chính sách Xây dựng lại tốt hơn của mình.Biden cũng có quan hệ chặt chẽ với nhiều người ủng hộ ‘Tái lập vĩ đại’ và các nhà lãnh đạo tại WEF, nơi Biden đã nhiều lần đưa ra các bài phát biểu quan trọng.Cựu Ngoại trưởng John Kerry – đồng chủ tịch “Đội đặc nhiệm thống nhất” về biến đổi khí hậu của Joe Biden và là người mà nhiều người tin rằng có thể phục vụ trong chính quyền của Biden – đã công khai ủng hộ ‘Tái lập vĩ đại’ và kêu gọi cải cách “khế ước xã hội” của Mỹ. Thị trưởng South Bend Pete Buttigieg, người được bổ nhiệm vào nhóm chuyển tiếp của Biden , là thành viên của Diễn đàn các nhà lãnh đạo trẻ toàn cầu của WEF. Cố vấn chính sách khí hậu của Buttigieg – David Victor, liên kết với WEF và là tác giả của một bài báo dài cho Đại học Yale vào tháng 6 năm 2020 với tiêu đề “Xây dựng lại tốt hơn: Tại sao châu Âu phải dẫn đầu phục hồi xanh toàn cầu”.Hơn nữa, Biden có mối quan hệ chặt chẽ với ít nhất ba thành viên hội đồng quản trị WEF , những người ủng hộ, ở các mức độ khác nhau, nền tảng “Tái lập vĩ đại”: Al Gore, David Rubenstein và Laurence Fink, chủ tịch và giám đốc điều hành của BlackRock, người mà nhiều nhà tài trợ đảng Dân chủ đã báo cáo rằng sẽ trở thành sự lựa chọn của Biden cho vị trí Bộ trưởng ngân khố.

Laurence Fink, chủ tịch và giám đốc điều hành của BlackRock, người mà nhiều nhà tài trợ đảng Dân chủ đã báo cáo rằng sẽ trở thành sự lựa chọn của Biden cho vị trí Bộ trưởng ngân khố. (Ảnh: FABRICE COFFRINI/AFP via Getty Images)Ngoài ra, thành viên hội đồng quản trị WEF và Giám đốc điều hành Salesforce, Marc Benioff là người ủng hộ lâu năm của Kamala Harris.Có thể tìm thấy thêm bằng chứng về mối quan hệ mật thiết của Biden với những người ủng hộ “Tái lập vĩ đại” trong sự ra mắt của Viện Biden, có trụ sở tại Đại học Delaware. Vào năm 2017, khi Viện Biden lần đầu tiên bắt đầu, Biden cho biết ông muốn mô hình hóa một số hoạt động của tổ chức mới sau WEF, và thậm chí ông đã gặp lãnh đạo của WEF và người ủng hộ lớn nhất thế giới về Tái lập vĩ đại, Klaus Schwab, để giúp phát triển một kế hoạch cho tương lai của Viện.Tổng hợp lại, các kế hoạch chính sách, thông điệp chiến dịch và mối liên hệ của Biden với các nhân vật quan trọng của “Tái lập vĩ đại” dường như chỉ ra một kết luận rất khó hiểu: Joe Biden có khả năng là người ủng hộ “Tái lập vĩ đại” triệt để, một đề xuất mà nếu được ban hành, sẽ đại tu hoàn toàn nền kinh tế thế giới – ủng hộ chủ nghĩa tập thể hơn và tập trung quyền lực vào tay giới tinh hoa quốc tế.Nghe có vẻ khó tin, nhưng khi có khói, hầu như luôn có lửa.Thiện Nhân – Thanh Đoàn

Nước Mỹ của Đảng Dân chủ đang đi theo vết xe đổ của chủ nghĩa xã hội dân chủ?

Trong cuốn sách “Sự cám dỗ của Chủ Nghĩa Xã Hội” đã nhấn mạnh lý do tại sao, cụ thể ở đây là chủ nghĩa xã hội lại hấp dẫn người Mỹ đến vậy – không chỉ sinh viên mà ngay cả những người bảo thủ lâu năm. (Wikimedia Commons) Theo Iain Murray, Chủ Nghĩa Xã Hội làm tốt công việc nói lên các giá trị cốt lõi của nước Mỹ, ngay cả khi trên thực tế, nó làm xói mòn những giá trị đó.Sự ủng hộ đối với chủ nghĩa xã hội ở Mỹ không phải là mới, cũng không phải là sự thúc đẩy mang lại thành công cho các chính sách xã hội dân chủ. Nó dường như xuất hiện lại sau vài thập kỷ qua, nhưng theo Iain Murray, lần này sự hiểu biết của mọi người về chủ nghĩa xã hội kém hơn nhiều. Iain Murray – người đứng đầu Trung tâm Tự do Kinh tế tại Viện Doanh nghiệp Cạnh tranh ở Washington, cho biết: “ Hiện tại, thật khó để xác định ý nghĩa của chủ nghĩa xã hội”. Nếu được hỏi, người ta có thể nhắc đến “một nền kinh tế như Thụy Điển”. Ngoại trừ việc Thụy Điển xếp hạng cao hơn Hoa Kỳ về thương mại thị trường tự do, có nhiều mô hình trường học để lựa chọn cạnh tranh và đánh thuế các tập đoàn ở mức tương đương với Hoa Kỳ. Mọi người có thể đề cập đến hệ thống phúc lợi của Thụy Điển, bao gồm chăm sóc sức khỏe miễn phí, chứ không nghĩ rằng hệ thống như vậy tạo ra nhiều cầu hơn cung có thể đáp ứng.Vì vậy, nếu bạn hỏi tiếp “Mong muốn của mọi người là gì?”. Những người theo chủ nghĩa xã hội sẽ nói: “Chúng tôi chỉ muốn sự dân chủ”. Murray nói tiếp: “Họ có xu hướng muốn nói đến một nhà nước mở rộng hơn về pháp lý. Nhà nước sẽ kiểm soát nhiều hơn các ngành công nghiệp và dịch vụ công – một hình thức kiểm soát gián tiếp, kiểm soát vi mô. Cuối cùng sẽ dẫn đến trực tiếp can thiệp vào các doanh nghiệp, từ đó, người chịu trách nhiệm sẽ không phải các doanh nhân mà là quan chức và Chính phủ”. Trong cuốn sách mới của Murray, “Sự cám dỗ của Chủ Nghĩa Xã Hội”, ông đã nhấn mạnh lý do tại sao, cụ thể ở đây là chủ nghĩa xã hội lại hấp dẫn người Mỹ đến vậy – không chỉ sinh viên mà ngay cả những người bảo thủ lâu năm.Ông nói: “Nó thực hiện rất tốt công việc nói lên các giá trị cốt lõi của nước Mỹ, và nó nói với họ ở cấp độ giá trị đó. Có ba giá trị thực sự cốt lõi của Mỹ, đó là công bằng, tự do và cộng đồng.”

“Nó thực hiện rất tốt công việc nói lên các giá trị cốt lõi của nước Mỹ, và nó nói với họ ở cấp độ giá trị đó. Có ba giá trị thực sự cốt lõi của Mỹ, đó là công bằng, tự do và cộng đồng.” (The Epoch Times)Những người ủng hộ chủ nghĩa xã hội nói rằng xã hội hiện tại không công bằng, và chủ nghĩa xã hội là giải pháp sẽ tạo ra sự công bằng đó. Họ nói rằng mọi người không thể được tự do đúng mức trong xã hội này, bị áp bức và bóc lột (các gói cứu trợ ngân hàng và khoản nợ của sinh viên vùng hẻo lánh). Ông cho biết thêm: “Nó trực tiếp đề cập đến những giá trị này. Nhiều người nói rằng chủ nghĩa xã hội là đơn giản, nhưng tôi không nghĩ là như vậy. Nhưng nó rất dễ dàng cung cấp câu trả lời trực quan cho những vấn đề này”. Murray đề cập đến “nhận thức văn hóa” trong cuốn sách của mình, điều này phân tách người Mỹ thành bốn nhóm giá trị: Những người theo chủ nghĩa truyền thống, chủ nghĩa quân bình, chủ nghĩa cá nhân và chủ nghĩa định mệnh. Những người ở nhóm bốn tin rằng mọi thứ đều do may rủi và họ thường không tham gia bỏ phiếu, vì vậy nhóm thứ tư này không phải là trọng tâm chính của bất kỳ chiến dịch chính trị nào. Trong khi đó, ba nhóm trên có thể bỏ phiếu hoặc thay đổi chọn sang đảng phái khác. Những người theo chủ nghĩa quân bình là những người đã bị chủ nghĩa xã hội lừa gạt hết lần này đến lần khác, vì xã hội từ xưa đến nay chưa bao giờ hoàn toàn bình đẳng. Nhưng có thể thấy phe chủ nghĩa cá nhân ủng hộ việc tái phân phối của cải dưới danh nghĩa cơ quan chính phủ, còn những người theo chủ nghĩa truyền thống chấp nhận các chính sách xã hội chủ nghĩa để trừng phạt các doanh nghiệp, bởi vì các công ty thường không ủng hộ các giá trị truyền thống, Murray viết. “Đó là một triết lý rất duy tâm và chủ nghĩa duy tâm có xu hướng không lo lắng về chi tiết, nhưng chi tiết lại rất quan trọng”, Murray nói. Nó có thể nói lên các giá trị của người Mỹ, nhưng trên thực tế “chúng làm suy yếu những giá trị đó”.

Chủ nghĩa xã hội dân chủ ở Anh

Murray lớn lên ở Anh vào những năm 1970. Cha của ông là một thợ điện không thể kiếm được việc làm vì ông ấy không tham gia công đoàn, và ngược lại không thể tham gia công đoàn vì ông ấy thất nghiệp. Mẹ của ông là một giáo viên và chịu sự cạnh tranh thiên vị. Murray nói: “Tất cả các ngành công nghiệp và tiện ích, v.v. đều đã được quốc hữu hóa, và nói thật đó là một nơi ảm đạm và buồn tẻ trong những năm 1970”. Các liên đoàn lao động có toàn quyền, vì vậy những người không thuộc tầng lớp này phải chịu đựng thống khổ.

“Tất cả các ngành công nghiệp và tiện ích, v.v. đều đã được quốc hữu hóa, và nói thật đó là một nơi ảm đạm và buồn tẻ trong những năm 1970”. (Minh họa: Public Domain)Các công đoàn thực hiện tất cả các quyền thương lượng với doanh nghiệp, điều đó dẫn đến các cuộc đình công thường xuyên. Cũng có nghĩa là sự mất mát của các dịch vụ và tiện ích công cộng là một phần của cuộc sống hàng ngày và trên quy mô lớn, bao gồm cả lạm phát quốc gia và mất tiền tiết kiệm. Vì vậy đình công là một công cụ. “Khi còn nhỏ, tôi phải làm bài tập ở nhà dưới ánh nến vì các nhân viên điện lực đã đình công. Có một thời kỳ được gọi là Mùa Đông Bất Mãn, nơi mọi dịch vụ công đều đình công theo cách này hay cách khác, cho dù đó là công nhân bệnh viện, hay thậm chí là người bốc mộ…. Đến mức có những đống rác khổng lồ trên đường phố bởi vì các công nhân vệ sinh đình công và những người chết nằm không được chôn cất vì những người bốc mộ đang đình công”. Nước Anh cũng giống như Thụy Điển, sau đó bắt đầu tư nhân hóa các ngành công nghiệp sau khi các thử nghiệm chế độ xã hội chủ nghĩa dân chủ hút cạn của cải quốc gia và hạ thấp mức sống.

Nước Anh cũng giống như Thụy Điển, sau đó bắt đầu tư nhân hóa các ngành công nghiệp sau khi các thử nghiệm chế độ xã hội chủ nghĩa dân chủ hút cạn của cải quốc gia và hạ thấp mức sống. (Minh họa: Public Domain)Tất nhiên, hầu hết mọi người sẽ thường được giải thích rằng “bất kỳ nỗ lực nào nhằm cải tạo ra một nhà nước xã hội chủ nghĩa trong quá khứ đều không phải chủ nghĩa xã hội thực sự”. Khi các chính sách xã hội chủ nghĩa được thông qua thành luật, mọi người ăn mừng sự thật rằng chủ nghĩa xã hội đích thực cuối cùng cũng đã xảy ra. “Vài năm đầu, mọi thứ dường như đang đi đúng hướng, nhưng sau đó bánh xe mới thực sự bắt đầu vận hành. Mọi thứ bắt đầu trở nên sai trái vì những mâu thuẫn cố hữu của chủ nghĩa xã hội, bởi vì doanh nghiệp không thể có quyền kiểm soát dân chủ đối với mọi quyết định kinh tế”, Murray nói. Tại thời điểm đó, những người theo chủ nghĩa xã hội bắt đầu đổ lỗi cho những kẻ phá hoại, từ các tác nhân trong nước đến nước ngoài. Sau đó, khi có sự cố bùng phát không thể tránh khỏi xảy ra, họ có thể bỏ đi và tuyên bố rằng đó không phải là chủ nghĩa xã hội thực sự.

Tại thời điểm đó, những người theo chủ nghĩa xã hội bắt đầu đổ lỗi cho những kẻ phá hoại, từ các tác nhân trong nước đến nước ngoài. (Minh họa: Public Domain)Những năm 1970, nước Anh được coi là “kẻ bệnh hoạn của châu Âu” và những năm gần đây thực trạng này đang lặp lại. “Đảng Lao động ở Anh đã đi theo chủ nghĩa xã hội cực đoan hơn trong chiến dịch bầu cử cuối cùng kể từ khi tôi thấy từ những năm 1980”; Murray cho biết: “Chúng tôi biết các chính quyền xã hội chủ nghĩa trước đây đã thất bại, nhưng chúng tôi sẽ làm đúng trong lần này”. Sự sụp đổ của họ thực sự là do hứa hẹn quá nhiều thứ miễn phí. “Ngay cả các cựu thành viên Lao động của Quốc hội cũng chỉ trích điều này bởi vì họ biết một lúc nào đó, mọi người sẽ không còn tin vào những lời hứa. Và rõ ràng, với quy mô thất bại của Đảng Lao động, họ thực sự đã đi quá giới hạn”, Murray nói.Murray chủ yếu hy vọng người Mỹ sẽ hiểu chủ nghĩa xã hội là gì. “Điều quan trọng là chỉ ra những mâu thuẫn của chủ nghĩa xã hội. Thử hỏi tại sao, nếu chủ nghĩa xã hội là bình đẳng, nó luôn tạo ra một giai cấp thống trị mới gồm những quan chức với những đặc quyền riêng của họ? Tại sao, khi những người theo chủ nghĩa xã hội nói rằng họ muốn giống như Thụy Điển, nhưng họ lại không muốn nền kinh tế tự do và cởi mở như Thụy Điển có?”, Murray nói.

Thử hỏi tại sao, nếu chủ nghĩa xã hội là bình đẳng, nó luôn tạo ra một giai cấp thống trị mới gồm những quan chức với những đặc quyền riêng của họ? (Public Domain Vectors)Trong cuốn sách, Murray cũng lưu ý rằng Thủ tướng Anh Boris Johnson đã chiến thắng trong cuộc bầu cử bằng cách nói lên các giá trị ở cấp độ giá trị: Một xã hội công bằng hơn, tự do và tinh thần khởi nghiệp, và thúc đẩy cộng đồng.“Nếu những người chống lại chủ nghĩa xã hội muốn thành công trong thông điệp của họ, họ cũng cần phải làm như vậy”, ông nói.Thiên Bình
Theo The Epoch Times

Bút Ký – MĂNG MỌC

Phương Hoa

Tiết trời tháng Tám ở miền Nam California vẫn còn nắng gắt. Bãi đậu xe trong khu nhà hàng Majesty hôm nay đầy nghẹt. Ông bạn Quách Cường phải chạy lòng vòng một hồi mới ngừng chỗ cái ô trống bé teo, bị người ta chê bỏ lại vì hai chiếc SUV cao nhồng đậu ăn gian lấn ép cả hai bên. Thật là tài tình, bác Thổ Công của phố Sài Gòn Nhỏ nhanh nhẹn bẻ vô lăng cái rẹt, quẹo vào, thắng két, và đậu thẳng băng chính giữa, chừa mỗi bên một “khe hở” đủ cho hành khách nghiêng mình luồn lách chui ra.

– Nhà hàng Majesty phía bên kia kìa chị! Cường vội lên tiếng khi thấy tôi như muốn …chui vào xe trở lại. –Chỗ người ta đi đông đông đó.

Trước cửa nhà hàng Majesty, người người ra vô nhộn nhịp. Nhìn kỹ thì toàn là gốc Mit phe mình. Thành phố nhỏ tôi ở rất ít người Việt, phần đông Mỹ Trắng và một số người Hoa, bây giờ đến đây toàn là dân Giao Chỉ, nhìn thật là…sướng con mắt.

Tôi đang dạy thiện nguyện cuối tuần một lớp Việt Ngữ, nên luôn thuyết phục phụ huynh cố gắng đưa con em đến trường đều đặn. Tôi từng rất mừng và khâm phục khi lần đầu tiên biết về cuộc thi “Bé Viết Văn Việt” của tờ Việt Báo ở Nam Cali, một chương trình rất giá trị nhằm khuyến khích việc đọc và viết tiếng Việt của con em người Việt ở nước ngoài. Và tôi rất ủng hộ những hoạt động cộng đồng có liên quan đến Việt Ngữ hay văn hóa Việt Nam. Do vậy mà kỳ này tôi nhất quyết phải có mặt tại chương trình Đào Tạo Tài Năng Trẻ do Câu Lạc Bộ Tình Nghệ Sĩ tổ chức.

Bước vào trong nhà hàng, tôi ngắm mải mê những vóc dáng mỹ nhân trong tà áo dài Việt Nam thật đẹp đủ sắc màu, thướt tha lượn qua lượn lại như những cánh bướm mùa Xuân của các chị các cô trong ban tổ chức và các nữ thực khách.

Những ngày trước đó, trên diễn đàn các thành viên Câu Lạc Bộ email qua lại liên tục, thông báo tình hình bán vé gây quỹ, và thu nhận tặng vật, hiện kim cho buổi lễ. Nhưng tôi không thể hình dung ra ACE vất vả cỡ nào, cho đến khi được tận mắt chứng kiến. Quả thật là một sự tổ chức rất chu đáo, bài bản. Sân khấu trình bày đơn giản nhưng trang trọng, với tấm bảng xanh “Tài Năng Trẻ” bao quanh bỡi những nốt nhạc trắng hài hòa, hai lá đại kỳ Việt Nam Cộng Hòa và cờ Hiệp Chủng Quốc Hoa Kỳ cắm uy nghi bên phải, một chiếc bánh sinh nhật to tướng có ghi tên nhiều người đặt phía dưới khán đài, làm cho bầu không khí thêm đậm tình thân mật.

Mở đầu là tiết mục chào cờ Việt Nam Cộng Hòa. Bài Quốc Ca “Này công dân ơi…” được cất lên hùng tráng, vang dậy khu nhà hàng vì hầu như tất cả khán giả đều đồng thanh hát theo các em trong “Tài Năng Trẻ” và toàn ban. Tôi xúc động vươn cao giọng hát, hòa cùng những giọng chim non, mà tim tôi gần như nghẹn lại, nước mắt như chực trào ra. Đây là lần đầu tiên sau hơn bốn chục năm tôi được dịp cùng thiếu nhi Việt Nam chào cờ và hát Quốc Ca Việt Nam Cộng Hòa như thời quá khứ.

Nhiều tràng pháo tay vang dội khi MC Lisa Trần giới thiệu Hội Trưởng Câu Lạc Bộ Tình Nghệ Sỹ. Nha/nhạc sĩ Cao Minh Hưng điềm đạm bước lên sân khấu nói lời cám ơn, chào mừng quan khách, và giới thiệu thành phần ban văn nghệ. Thật là cảm động khi Hưng cho biết, hôm nay CLB TNS vui mừng vì thấy mục đích đào tạo và nâng đỡ tài năng trẻ trong âm nhạc, một trong những mục đích hội đã đề ra từ ngày đầu thành lập mà cố Nhạc sĩ Anh Bằng và CMHưng luôn mong muốn thực hiện, bây giờ đã thành hiện thực, và dù cho nhạc sĩ Anh Bằng không còn nữa nhưng anh tin chắc rằng ở trên cao người cũng sẽ rất vui.

GS Nguyễn Thanh Liêm

Từ lâu tôi rất ngưỡng mộ cụ Nguyễn Thanh Liêm, hôm nay may mắn gặp ở đây, tôi định đến xin phép cụ chụp chung một tấm hình làm kỷ niệm. Nhưng thật tiếc, tôi bận nói dở câu chuyện với người bạn ngồi bên, đến một hồi sau mới chợt nhớ quay lại thì cụ đã đi rồi. Không ngờ đó lại là lần sau cùng tôi nhìn thấy vị Giáo Sư khả kính ấy, vì chỉ vài ngày sau là cụ đã quy tiên. Giáo Sư Tiến Sĩ Nguyễn Thanh Liêm ra đi là một mất mát to lớn cho CLB TNS và cộng đồng người Việt khắp nơi.

Trưởng ban đào tạo Tài Năng Trẻ G/S Nguyễn Trần Quỳnh Giao cũng được mời lên phát biểu. Cô chia sẻ, một trong những “mục đích của CLB TNS là gìn giữ tiếng Việt, Tiếng Việt còn, người Việt còn” và “chúng ta có rất nhiều tài năng trong thế hệ trẻ, nhưng các em cần phải được hướng dẫn theo đúng hướng và khả năng” để trong tương lai các em chẳng những hát giỏi ca hay, mà còn “có thể trở thành những nhà lãnh đạo giỏi và hữu ích cho xã hội sau này.”

Phần văn nghệ được bắt đầu với bản hợp ca “Học Sinh Hành Khúc” của nhạc sĩ Lê Thương. Thật vô cùng khâm phục ban điều hành, Cao Minh Hưng, Nguyễn Trần Quỳnh Giao, Lisa Trần, Hạnh Cư, Trần Hào Hiệp, Ngọc Bích, và anh chị em toàn ban Câu Lạc Bộ Tình Nghệ Sĩ, nhưng cũng thật tệ là tôi không thể nhớ hết tên và chức vụ của mọi người. Chương trình Đào Tạo mới thành lập trong một thời gian ngắn, mà họ đã tập luyện cho các em nhuần nhuyễn vô cùng.

Sau màn hợp ca, CMHưng giữ bé Kariann ở lại sân khấu, bé tự giới thiệu và trình diễn rất dễ thương bài “Bụi Phấn” của Vũ Hoàng làm khán giả vỗ tay rào rào.

Nhìn Cao Minh Hưng bận rộn tới lui trên sân khấu, tôi lại…lan man. Không biết sức lực ở đâu mà chàng nha/nhạc sĩ trẻ này làm việc giống như người có “ba đầu sáu tay.” Ngoài công việc chính làm nha sĩ lo cho cuộc sống gia đình, Hưng còn sáng tác nhạc, viết văn để tiêu khiển – Cao Minh Hưng đã từng nhận giải Vinh Danh Tác Giả Xuất Sắc trong cuộc thi Viết Về Nước Mỹ năm 2010 của Việt Báo Cali.

Chưa hết, Hưng còn phụ trách nhiều chương trình Talk Show giúp giới thiệu những chương trình âm nhạc, văn học, thiện nguyện, cộng đồng, nghệ thuật hội hoạ, điện ảnh. Điểm sơ qua các việc làm với mục đích bảo tồn và phát huy văn hóa Việt của CLB TNS, ngoài chương trình Đào Tạo Tài Năng Trẻ hôm nay, còn có tổ chức Giải Thi Hát tại Hội Chợ Tết cộng đồng năm vừa rồi, tổ chức ra mắt sách cho rất nhiều tác giả gốc Việt, trình diễn văn nghệ giúp các chương trình gây quỹ Thương Phế Binh, xây chùa, và các cơ sở văn hóa cộng đồng Việt Nam. Đặc biệt ngày 15 tháng 10 sắp tới, CLB TNS sẽ tổ chức chương trình Đại Nhạc Hội chủ đề “Việt Nam Tôi” tại hý viện Rose Center Theater, Westminster.

Trở lại chương trình, Thị trưởng thành phố Westminster Tạ Đức Trí được mời lên phát biểu. Ông tán dương tinh thần học tập văn nghệ của các em, và trao tặng bằng vinh danh cho CLB TNS, vì đã cống hiến nhiều cho cộng đồng và “hết lòng dạy dỗ con em chúng ta hát ca bằng tiếng Việt để giữ gìn văn hóa truyền thống Việt Nam” ông nói.

Tiếp tục phần biểu diện văn nghệ, các em “Tài Năng Trẻ” đã làm cho trái tim tôi cùng khán giả xôn xao, thổn thức. Nhiều tràng pháo tay nối tiếp khi nghe những giọng ca thánh thót cùng những lời giới thiệu rõ ràng bằng tiếng Việt của các “MC nhí” Kariann, Evelyn, Kellyann, Mira, và Mỹ Linh.

Lilian Đinh ở tuổi thiếu niên điệu đà trong trang phục áo dài vàng, lên hát bài “Ba Mẹ Cho Con” của Phan Văn Minh; Kellyann xinh xắn giọng hát thật ấm áp với bài “Cầu Cho Cha Mẹ” của Phanxico; Anjelika Thuận Thiên áo dài xanh hoa vàng ngọt ngào bài “Chiều Qua Phà Hậu Giang” của Trịnh Lâm Ngân; và Tammy Minh Tâm lứa tuổi mực tím học trò, duyên dáng dịu dàng trong tà áo dài màu hoa cúc – CM Hưng cho biết em chưa bao giờ biết hát tiếng Việt ở nhà – hôm nay rất tự tin với giọng hát mượt mà bài “Trường Cũ Tình Xưa” của Duy Khánh, làm cho mọi người thật là cảm động.

Màn vũ hợp ca điệu múa “Trống Cơm” đã làm tôi gần như nín thở, ngồi xem mà cứ sợ cái cảnh tuyệt vời trước mắt nó sẽ…biến đi. Mười cô “Ngọc Nữ nhí” với khăn vành áo yếm vàng, váy cánh sen vẽ hoa kim tuyến, cùng hai chàng “Tiên Đồng con” khăn đóng áo dài xanh chữ Thọ, mỗi bé mang một cái trống cơm màu vàng nho nhỏ, có trang trí nhiều đường kẻ hình thoi.

Những bàn tay be bé xinh xinh vỗ trống nhịp nhàng, những cú xoay mình thướt tha uyển chuyển theo điệu nhạc, những nét mặt tươi tắn lộ vẻ tự tin, đã thật sự hớp hồn khán giả. Xôn xao chẳng khác nào cánh nhà báo trong một cuộc nói chuyện của tổng thống, người người vội vã rời chỗ, tay lăm lăm máy ảnh, IPhone, và máy quay phim, khom người luồn lách đến gần sân khấu “lấn ép” cả những máy quay phim lớn đặt sẵn trên giá của các nhà báo, đài truyền hình. Nhiều cánh tay vươn tới, ánh sáng chớp lóe liên tục.

Sau khi bé Sapphire Thục Nghi trình bày bài “Gặp Mẹ Trong Mơ” thì cuộc đấu giá gây quỹ bắt đầu. Bức hình chụp cảnh đồng lúa thật đẹp do Hội Nhiếp Ảnh của anh Tony Thuận tặng đã được cô MC Lisa và anh Phạm Ngọc Lân đem ra rao bán. Sau một hồi trả giá, cuối cùng bức tranh đã được một mạnh thường quân là Bác sĩ Ngô Bá Định mua với giá cao nhất, gấp hai lần giá chính thức đưa ra của bức tranh.

Tiết mục kế tiếp do bé Kristina trình bày, bài “Hình Bóng Quê Nhà” của nhạc sĩ Thanh Sơn cùng với màn múa phụ diễn nón lá của các bạn. Bé Evelyn Minh Tuyết theo sau bằng giọng hát truyền cảm với ca khúc “Mời Anh Về Thăm Quê Em.” Và khi Thomas Vinh lên trình bày bài “Mẹ Hiền Yêu Dấu” thì ông xã tôi và ông bạn Cường “chấm” giải nhất cho cậu bé này. Không biết có phải vì họ…bênh vực phe mình, hay là tội nghiệp cho cái cảnh “gươm lạc giữa rừng hoa” của cậu bé, vì hầu hết các “nghệ sĩ tí hon” đều thuộc phe kẹp tóc.

Đến màn hợp ca và múa nhạc phẩm “ruột” của CLB TNS, “Việt Nam Ơi! Việt Nam Ơi!” do hội trưởng Cao Minh Hưng đồng sáng tác với cố nhạc sĩ Anh Bằng, mọi người lại bị bất ngờ, thích thú, xen lẫn cảm động. Tim tôi đập rộn ràng khi nhìn các bé trong những bộ quốc phục ba miền, áo tứ thân miền Bắc, áo dài tím Huế miền Trung, áo bà ba Nam Kỳ, miệng cười tươi rói tay phất cờ Việt Nam Cộng Hòa…

Khán giả còn đang ngẩn ngơ vì tiết mục quá “ăn ý” còn đang tiếp tục vỗ tay, thì bé Mira Minh Châu bước ra trình bày bản “Sài Gòn” của nhạc sĩ Y Vân sau khi bé tự tin tự giới thiệu bài hát của mình, làm mọi người lại phải vỗ đến hai bàn tay đến…ê ẩm.

Cho tới giờ này, ngồi ghi lại các chi tiết buổi lễ ra mắt Đào Tạo Tài Năng Trẻ, tôi vẫn còn như nghe vang vang đâu đây giọng hát Ivy khi bé cho mọi người nghe bản “Lối Về Xóm Nhỏ” của Trịnh Hưng. Một ca sĩ mầm non mới nhú nhưng rất điêu luyện. Giọng bé thật mượt mà, khi thì thanh tao như tiếng chuông ngân, “Về thôn xưa ta hát khúc hoan ca,” lúc mênh mang như thuyền đang lướt gió, của “Tiếng hò cô gái sông Cửu Long,” và bảng lảng như mây trôi, nồng ấm như ánh nắng chiều rọi xuống làng thôn quê mẹ, “Làm cho đôi má em thêm hồng.”

“Đáp trả” lại hai…cụ chàng ngồi bênh cạnh vừa tỏ ra “phe cánh” bầu giải nhất cho cậu bé Thomas Vinh, tôi nói với họ tôi chấm giải “Quán Quân” cho “phe mình” là bé Ivy. Chỉ là đùa chút cho vui, chứ thật ra bé nào hôm nay cũng hay cũng giỏi hết.

Tôi đang chăm chú quan sát và ghi chép, xoay tới quay lui hỏi thăm tên của các “diễn viên” tôi chưa kịp nhớ để dành cho bài viết “không thể không có” về buổi lễ này, bỗng đâu Ngọc Bích, vị phu nhân xinh xắn của hội trưởng Cao Minh Hưng bước lại:

– Chị ơi! Chị ăn đi kẻo đói bụng. Không cần ghi chép hết tên của các bé đâu, lát nữa em sẽ đưa cho chị danh sách chương trình là chị sẽ có đầy đủ.

Tôi giật mình nhìn lên. Vì mãi mê với các tiết mục dễ thương của các em nên tôi hầu như quên khuấy đi mất những món ăn ngon trên bàn. Bây giờ mới thấy đói.

Nếu Ngọc Bích không nhắc, chắc khi nhà hàng đến dọn dẹp tôi cũng không biết được các món ăn của nhà hàng này nó ngon đến cỡ nào. Bây giờ tôi mới biết. Thật đúng như tôi và bạn bè của cặp vợ chồng trẻ trung năng động mà chúng tôi hay gọi đùa một cách mến yêu là cặp “Tiên Đồng Ngọc Nữ” này nhận xét, Ngọc Bích chẳng những xinh xắn mà còn chu đáo dịu dàng biết bao. Người ta nói, sau lưng người đàn ông thành công luôn có một người vợ đảm đang. Nhưng đối với công việc của Cao Minh Hưng, thì cô vợ đảm đang cũng không thể đủ. Hưng có quá nhiều việc để thực hiện, mà việc nào cũng quan trọng khó khăn, cho nên Ngọc Bích ngoài việc đảm đang chuyện nhà, cô còn là một bạn đồng hành, lúc nào cũng luôn sát cánh bên chồng, tham gia cùng CLB TNS đi sinh hoạt văn nghệ khắp đó đây, và ủng hộ hết mình những việc làm của Hưng. Không cuộc họp mặt nào, chương trình nào mà thiếu mặt Ngọc Bích trong những tấm hình tập thể.

Tôi may mắn được xếp ngồi cạnh một chị thật trẻ thật đẹp mặc chiếc áo dài màu tím xinh như cô gái Huế. Nói chuyện một hồi đến khi nghe giới thiệu tôi thật bất ngờ khi biết chị là Như Hảo, giám đốc đài radio Mẹ Việt Nam ở Nam Cali. Lâu nay tôi biết Như Hảo là cố vấn truyền thông cho CLB TNS, nhưng không ngờ chị lại còn trẻ đến như thế.

Trong khi ăn, tôi nhìn bâng quơ qua dãy bàn sát vách phía trong cùng. Dãy bàn đặc biệt này dành cho các “diễn viên nhí” với những món ăn khác hơn của người lớn. Chả giò, cơm chiên, thịt mềm…món nào nhìn cũng hơi “lai lai” thức ăn người Mỹ, vì trẻ em không ăn được những món “xương xóc” như cá chiên, gà chặt, hay càng cua như bên bàn của khách mời. Các nghệ sĩ tí hon có vẻ hào hứng, vừa thưởng thức món ăn vừa trò chuyện, cũng râm ran không thua gì những người lớn gần bên.

Tôi lại dán mắt lên sân khấu khi bé Kristina bắt đầu hát bài “Lời Ru Một Đời” của Nguyễn Hồng Thuận. Cậu bé Thomas Vinh trở lại lần nữa, cùng song ca với Mira Minh Châu bản nhạc cảm động “Ơn Nghĩa Sinh Thành” của Dương Thiệu Tước. Mira vừa xuống thì hai chị em “ca sĩ” Mỹ Linh áo dài và Mỹ Hân bé tí trong áo bà ba quần lãnh láng bong xuất hiện. Mỹ Linh với vẻ dạn dĩ tự tin, giới thiệu bài hát “Cô Gái Việt” của nhạc sĩ Hùng Lân mà hai chị em sắp trình bày. Diễm phúc thay, nhà ai có hai bé gái rất dễ thương, lại còn là những ca sĩ tương lai đầy triển vọng.

Màn diễn cuối cùng cũng rất tuyệt vời. Đó là màn múa quạt điệu lý dân ca cổ truyền Việt Nam “Lý Cây Bông.” Trong áo đầm nền trắng có điểm xuyết viền và hoa màu hồng, tay vung vẩy chiếc quạt giấy có bèo rộng bản mỏng manh, trang trí hoa sen, cành lá trúc, mỗi em một vẻ, cùng hòa điệu nhịp nhàng, uyển chuyển theo lời ca, làm người ta tưởng tượng như đang xem vũ khúc thiên thai của những nàng tiên non trong các câu chuyện thần thoại. Khán giả lại đua nhau chụp hình tới tấp.

Màn múa quạt của các em thiếu nhi TNT

Kèm theo nhiều tiết mục của các em Tài Năng Trẻ, những nghệ sĩ “gạo cội” của CLB cũng góp phần giúp vui, đặc biệt nhất, thân tình nhất, là tiết mục cùng nhau hát chúc mừng sinh nhật cho các vị có tên trên chiếc bánh trước khi họ cùng chung tay cắt bánh. May mắn cho “chàng” của tôi, ông ấy là người độc nhất có đúng ngày sinh nhật trong buổi birthday tập thể quý ba tháng này.

Giáo sư Nguyễn Thanh Liêm chụp hình lưu niệm với thiếu nhi và các huynh trưởng tại chương trình Đào Tạo Tài Năng Trẻ. Chỉ ít ngày sau sinh hoạt này, Giáo sư Nguyễn T. Liêm từ trần.

Còn một điều thú vị nữa, là tôi đã gặp mặt thi sĩ Phi Loan Hoàng Thị Cỏ May. Từ lâu, chúng tôi trao đổi qua lại trên email, nhưng hôm nay là lần đầu tiên “diện kiến” mới thấy “cô bạn ảo” bây giờ…hiện ra thật, xinh tươi như hoa trong chiếc đầm xanh mực.

Niềm vui đầy ắp vì thấy sự thành công của chương trình Đào Tạo Tài Năng do “phe mình” thực hiện, khiến tôi bị lúng túng khi đài truyền hình VNA phỏng vấn vì biết chúng tôi là khách đến từ phương xa. Phần tôi, nói với phóng viên những gì thì tôi quên tuốt luốt. Nhưng “chàng của tôi” có một câu trả lời hổng hiểu sao tôi lại còn nhớ mãi đến bây giờ. Ông ấy đã nói với ký giả, “Tôi cầu mong cho những cánh chim non hôm nay, ngày càng phát triển tài năng vốn có và trong tương lai sẽ trở thành những con đại bàng, dang đôi cánh rộng bay về cứu lấy quê hương.”

Cuối cùng, tôi ước mong những bậc phụ huynh người Việt khắp nơi từ nước Mỹ và các nước trên thế giới, đều ủng hộ con em mình, khuyến khích chúng tham gia các chương trình văn nghệ cộng đồng, đi học, hát ca, và nói chuyện, bằng tiếng nước nhà, để các em tiếp tục nối gót lớp người đi trước, thì chúng ta đâu có lo chi chuyện văn hóa và ngôn ngữ Việt Nam ngày sau mai một.

Xin trân trọng chúc mừng thành công của CLB TNS hôm nay, và chúc Câu Lạc Bộ cùng chương trình Tài Năng Trẻ ngày càng tiến xa hơn nữa. Đặc biệt là mở rộng thêm nhiều chi nhánh, ở Hoa Kỳ và các nước trên toàn cầu, để đào tạo thêm nhiều mầm non nghệ sĩ, để cùng nhau đem lời ca tiếng hát phục vụ cho việc đòi lại Tự Do, Dân Chủ, Nhân Quyền cho Việt Nam chúng ta, như mục đích của Câu Lạc Bộ Tình Nghệ Sĩ và cố nhạc sĩ Anh Bằng đã đề ra.

Phương Hoa

THƠ CHÀO MỪNG Thành Viên Mới VTLV: Phương Hoa, Thanh Cầm, Minh Thúy

ĐÓN MỪNG ANH TRƯƠNG THANH CẦM

ĐÓN rước thành viên mới bước vào
MỪNG vui xin gửi mấy câu chào
ANH về Lạc Việt thêm sôi nổi
TRƯƠNG đến Văn Thơ sẽ dạt dào
THANH sắc nhạc ca càng vượt bậc
CẦM kỳ thi họa chắc vươn cao
GIA tăng sinh hoạt cùng huynh đệ
NHẬP cuộc lòng yêu nước Việt trào…

Phương Hoa – MAR 9th 2021

VƯỜN THƠ

(họa)

Thả gót vườn thơ nhẹ bước vào,
Cảm ơn bạn hữu gửi lời chào.
PHƯƠNG mờ sương khói đường thi tỏa,
HOA thắm tình ca mộng dạt dào,
Cũng muốn tao đàn thêm thánh thót,
Chỉ lo văn thức thiếu thâm cao.
Thương yêu quê Mẹ nên trau chuốt,
Tiếng Việt phát huy suối nước trào.

Cẩm Thành

CHÀO MỪNG THI SĨ CẨM THÀNH

(họa)

Vườn thanh mặc khách nhẹ đi vào
Ý diễn phun châu nhả ngọc chào
Lạc Việt nhà êm thi chảy xiết
Văn Thơ cửa ấm phú tuôn dào
Vần xinh bút vẫy bay trời rộng
Chữ mộng lời cài thả núi cao
Tiếng Việt quê hương cùng quyết giữ
Tha phương nhập hội nỗi vui trào

Minh Thuý Thành Nội

Tháng 3/10/2021

Kỷ Niệm 28 Năm Thành Lập VTLV.

March 1/2020, VTLV kỷ niệm 28 năm ngày thành lập.
Thành thật cám ơn anh Tony Nguyễn, đã lưu giữ giùm VTLV những hình ảnh đẹp của buổi tiệc kỷ niệm 28 năm thành lập Văn Thơ Lạc Việt; đúng ngày này năm qua tháng 3 ngày 1, 2020. Anh gợi cho tôi năm vị nhà văn, thơ lớn của Việt Nam, năm cây tùng cội sinh ra Văn Thơ Lạc Việt:

1/ Trưởng môn Hà Thượng Nhân.

2/ Người tình của Hà Nội: Hoàng Anh Tuấn.

3/ Cây cội thơ tình của Miền Bắc Cali: Chu Toàn Chung.

4/ Nhà văn chuyên về sưu khảo: Dương Huệ Anh.

5/ Nhà văn có lối văn đình đám, một thời trên báo Thằng Mõ San Jose: Thượng Quân.

Không biết những năm sau này có được vui vẻ đông đủ ???

Xin quý vị click vào hình để xem hình sinh hoạt của VTLV.

Một cánh hạc vừa bay: Nhà văn Duy Lam

Tác Giả: Nguyễn Tường Tâm -16/02/2021

Nhà Văn Duy Lam

Sáng 4 tháng 2-2021 nhà văn Duy Lam qua đời ở tuổi 89 tại bệnh viện thành phố Virginia, Hoa Kỳ.

Duy Lam là cháu gọi mấy anh em nhà văn Nhất Linh là cậu ruột, đồng thời anh là một trong ba nhà văn được Nhất Linh chọn lựa có thể trở thành thành viên của Tự Lực Văn Đoàn trong tương lai. Một trích đoạn trong chúc thư (văn nghệ) năm 1953, Nhất Linh viết:

“Giao Thừa năm quý tỵ 1953,

Trong hương trầm của đêm 30 Tết và mắt mờ đi vì thương cảm những người cũ đã khuất hoặc mất tích, lại nghĩ tời những nhân tài mới khả dĩ đem lại một người sinh lực rồi rào hơn làm nhà Tự Lực thay đổi luôn và trẻ mãi, tôi có mấy lời cảm xúc này – và cũng lã chúc thư luôn thể – với một bài thơ để gửi các anh em cũ (bất cứ ở khu nào) và mấy nhân viên tương lai của Tự Lực Văn Đoàn. Trong bẩy tám nhà văn mới chọn lọc được trong hai năm nay, tôi thấy có ba nhà văn chắc chắn xứng đáng là nhân viên Tự Lực Văn Đoàn và tôi tin anh Đỗ Đức Thu cũng như mấy anh mất tích sau này trở về, cũng như tôi sẽ bỏ phiếu bầu một khi ba nhà văn đó đã có đủ số sáng tác để sự quyết định có căn cứ. Ba người đó là Nguyễn Thị Vinh, Tường Hùng và Duy Lam…

Nhất Linh

2 giờ sáng, mồng 1 Tết năm Quý Tỵ

14-2-1953

(Ký tên)

Nhất Linh tự chép tay 5 bản.

2 bản do Đỗ Đức Thu và Nhất Linh giữ, 3 bản gửi 3 nhân viên tương lai.

Bản số 1

Nhất Linh” Hết trích.

Những tác phẩm của Duy Lam gồm có:

Chồng Con Tôi (tập truyện ngắn, 1960)

Gia Đình Tôi (tập truyện ngắn, 1962)

Cái Lưới (truyện dài, 1964)

Nỗi Chết Không Rời (truyện ngắn, cùng viết với Thế Uyên, 1966)

Ngày Nào Còn Đàn Bà (tập văn vui, 1967)

Lột Xác (truyện dài, 1968)

Tuyển Tập Truyện Mới (tập truyện ngắn, 1995)

Thi tập Chân Mây (thơ, 1996)

Em Phải Sống (tập truyện ngắn, 1996)

Where The Cloud Ends (cùng viết với An Nhiên, 2007)

Nhưng có lẽ tập truyện tạo nên tên tuổi Duy Lam là Gia Đình Tôi. Đây là một tập văn vui đăng trong giai phẩm Văn Hóa Ngày Nay.

Theo nhà văn Nhật Tiến, một nhà văn trẻ gần gũi với Nhất Linh và cũng là cộng tác viên của Giai Phẩm Văn Hóa Ngày Nay của ông Nhất Linh thì Duy Lam là cây bút chủ lực của giai phẩm này. Khi nhận định về 2 số cuối 10 và 11 của Giai Phẩm VHNN được ông Nhất Linh giao cho Duy Lam và Tường Hùng phụ trách, Nhật Tiến viết “Và theo thông lệ, ngòi bút Duy Lam vẫn giữ vai trò chủ lực. Ông có tới 5 bài, 2 bài bình luận : một về Văn, một về Hội Họa, 3 bài còn lại là văn vui.

(http://vanhoanghean.com.vn/component/k2/30-nhung-goc-nhin-van-hoa/11951-nhat-linh-voi-hoi-but-viet-va-giai-pham-van-hoa-ngay-nay)

Sau thời gian cộng tác với nhà văn Nhất Linh trên Giai phẩm VHNN mà số đầu ra mắt vào ngày 17-6-1958, Duy Lam được Quân đội điều lên làm huấn luyện viên ở trường Chỉ Huy và Tham Mưu tại Đà Lạt. Tại đó, Trung úy Nguyễn Kim Tuấn, tức Duy Lam, gặp Trung tá Hoàng Xuân Lãm. Tháng 2-1963, Trung tá Hoàng Xuân Lãm được thăng cấp Đại tá và được cử làm Tư lệnh Sư đoàn 23 ở Cao nguyên thì ông Lãm kéo Trung úy Tuấn đi theo làm Chánh văn phòng. Năm 1966 Tướng Lãm đi làm Tư lệnh Sư đoàn 2/BB ở Quảng Ngãi rồi 1966 lên làm Tư lệnh Quân đoàn I mà Bộ Tư lệnh đóng ở Đà Nẵng, Trung úy Duy Lam Nguyễn Kim Tuấn dần dần được thăng chức Trung tá vẫn được Tướng Lãm kéo theo làm Chánh Văn Phòng cho tới Mùa Hè Đỏ Lửa 1972 Tướng Lãm bị mất chức vì Bắc Quân tấn công chiếm Cổ Thành Quảng Trị và tạo áp lực nặng nề lên Huế.

Quân Đoàn I & Quân Khu 1 gồm 6 tỉnh thị miền Trung là Quảng Ngãi, Quảng Tín, Quảng Nam, Đà Nẵng, Thừa Thiên Huế và Quảng Trị là vùng đất hạ tầng cơ sở của Cộng sản khá nhiều và đồng thời cũng là địa bàn chính của 2 đảng Quốc gia chống Cộng là Đại Việt và Việt Nam Quốc Dân Đảng. Có thể nói tại nông thôn Vùng 1, người dân nếu không là Việt Quốc hay Đại Việt thì là Việt Cộng và hai bên Quốc Cộng thanh toán nhau quyết liệt.

Gia đình Nguyễn Tường được anh em các cấp trong Việt Nam Quốc Dân Đảng ở mọi địa phương coi như “người nhà”, do đó anh em chúng tôi sinh hoạt với VNQDĐ mà không bao giờ bị hỏi đã tuyên thệ gia nhập đảng chưa, gia nhập hồi nào, ai giới thiệu? Vì vậy trong thời gian ở Đà Nẵng, ngoài nhiệm vụ trong quân đội, Duy Lam dành hết thời gian và tâm trí sinh hoạt, cộng tác và giúp đỡ các Đảng bộ VNQDĐ tại tất cả 6 tỉnh thị để củng cố mặt trận chống Cộng.

Duy Lam cũng chủ trương hợp tác với các tổ chức chống Cộng khác, trong các tổ chức đó có tổ chức kết hợp 6 đảng của GS Nguyễn Ngọc Huy. Một lần GS Huy ra Đà Nẵng, trong cuộc gặp gỡ giữa những người có trách nhiệm tại nhà anh Duy Lam, GS Huy đã gây ấn tượng với tôi khi ông có lối nói chuyện thu hút tất cả người nghe với những câu chuyện đủ mọi loại, một khả năng tôi ít thấy người có được. Khi được chúng tôi tổ chức cho ông nói chuyện với đoàn viên nghiệp đoàn lao động Đà Nẵng, ông chọn đề tài nói về lý thuyết dân chủ rất hàn lâm khiến lúc đầu tôi hơi e-ngại cuộc nói chuyện sẽ khó thành công với thính giả là đoàn viên lao động. Nhưng thật bất ngờ, cuộc nói chuyện của GS Huy thu hút tất cả người tham dự vì họ đã được nghe một đề tài phức tạp qua sự trình bày giản dị mà hấp dẫn. Trong cuộc nói chuyện thân mật tại nhà anh Duy Lam, tôi có hỏi GS Huy hai câu. Trước nhất là con đường học vấn của ông, làm sao vừa tranh đấu bí mật từ thời Pháp thuộc mà ông còn lấy được bằng tiến sĩ? Ông cười nhỏ nhẹ cho biết, “Nhờ ông Diệm đuổi đi năm 1955 nên ông mới có thời giờ sang Pháp tiếp tục học và lấy Tiến sĩ.” Thời điểm đó đang có tin đồn GS Huy có thể được đề cử làm Thủ Tướng cho nên tôi hỏi “Nếu GS được mời làm Thủ Tướng thì GS có nhận lời không?” Ông từ tốn trả lời, “Với một điều kiện, vị Tổng Tham Mưu Trưởng phải là người của tôi.” Thời gian đó cũng từ lâu có tin đồn là Đại tướng Cao Văn Viên đã không muốn làm Tổng Tham Mưu Trưởng, ông muốn về hưu. Chuyện này không ít người trong giới quân đội không nghe nói và cũng biết rõ là với chức Tổng Tham Mưu Trưởng trong lúc chiến tranh sôi động mà ông còn có thời giờ và đầu óc thảnh thơi đi học tại Đại học Văn Khoa Saigon để lấy bằng Cử nhân, trong khi Tổng thống Thiệu lại trực tiếp chỉ huy các Tướng lãnh Tư lệnh Quân đoàn. Anh Duy Lam cho tôi biết chuyến đi đó ra miền Trung của GS Huy chủ yếu gặp Trung Tướng Ngô Quang Trưởng. Cuộc gặp đó có hay không, ở đâu, lúc nào và bàn về chuyện gì thì sau đó tôi không nghe nói và cũng không hỏi lại.

Trên lãnh vực văn nghệ, ngoài việc tiếp tục viết văn, anh còn quan tâm tới việc phát triển sinh hoạt Văn hóa, văn nghệ tại địa phương. Anh là người đã phát hiện ra tài năng của hai họa sĩ Cao Bá Minh và Hoàng Đăng Nhuận. Thời đó Cao Bá Minh rất thân thiết với anh Duy Lam và tôi đã gặp Cao Bá Minh nhiều lần ở nhà anh Duy Lam. Theo lời anh Duy Lam, một hôm Chuẩn Tướng Khánh, Tư lệnh Sư đoàn 1 không quân ở Đà Nẵng điện thoại mời anh Duy Lam sang xem một bức tranh của một quân nhân không quân. Khi sang xem, anh nhận xét với Tướng Khánh là họa sĩ này có tài và anh muốn gặp. Thế là Tướng Khánh cho gọi Cao Bá Minh tới. Sau cuộc gặp đó, anh Duy Lam tổ chức một cuộc triển làm cho Cao Bá Minh và cuộc triển lãm thành công. Từ sau cuộc triển lãm đó, Cao Bá Minh chính thức trở thành họa sĩ trong giới hội họa. Theo lời Cao Bá Minh, nhờ đó anh cũng được một người bạn của anh Duy Lam là Trung tá Trí, Tiểu đoàn trưởng một tiểu đoàn truyền tin ưu đãi hậu hĩnh quá mức so với cấp bực của Cao Bá Minh. Họa sĩ thứ hai là Hoàng Đăng Nhuận. Tôi quen Hoàng Đăng Nhuận, không nhớ do đâu. Nhuận là con ông bà chủ tiệm vàng Kim Chi trên con phố chính của Đà Nẵng, gần nhà anh Duy Lam. Một hôm Nhuận nhờ tôi giới thiệu với anh Duy Lam. Tôi mang cho anh Duy Lam xem một bức tranh của Nhuận, họa phẩm gồm toàn các chấm tròn, một lối sáng tác mà lúc đó lần đầu tiên tôi thấy. Xem xong anh Duy Lam cũng đồng ý làm một triển lãm cho Hoàng Đăng Nhuận. Năm 1986, gặp Hoàng Đăng Nhuận ở một quán café bên sông Hương, Nhuận khoe tôi anh là họa sĩ duy nhất của Huế là hội viên hội họa sĩ Việt Nam. Mới đây tra trên google, được biết Hoàng Đăng Nhuận đã từng có tranh tham dự triển lãm tại Mỹ, Pháp, Hồng Kông, và Singapore. Có tranh tại Viện Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam và Singapore. Năm 2010 trong phần giới thiệu cuộc Triển lãm của Ba Họa Sĩ tại Gallery Chiêu Ê, 89 Minh Mạng, Tp Huế, ban tổ chức viết trịnh trọng “Thứ Bảy này, nếu ai yêu mỹ thuật mà lại đang ở Huế thì nên ghé gallery Chiêu Ê. Triển lãm tranh của ba nghệ sỹ Đinh Cường, Hoàng Đăng Nhuận và Phan Ngọc Minh sẽ diễn ra tại đây, kéo dài khoảng một tuần. Hoàng Đăng Nhuận (sinh năm 1942) và Đinh Cường (sinh năm 1939) đều là những họa sĩ hàng đầu của Huế. (http://soi.today/?p=8527).

Sau đó anh Duy Lam thành lập Ủy Ban Phát Huy Văn Hóa Đà Nẵng gồm một số nhân sĩ, văn nghệ sĩ, trí thức như luật sư Lê Văn Kiềm, luật sư Hồ Công Lộ v…v và người đứng đầu là Bác sĩ Thái Can, để tổ chức một Tuần Lễ Văn Hóa với những diễn giả địa phương như GS Nguyễn Văn Xuân v…v và những diễn giả từ Saigon ra như Phạm Duy v…v Một tuần lễ sinh hoạt văn hóa 7 ngày, mỗi ngày có 2 sinh hoạt trong đó có một cuộc triển lãm hội họa, tất cả đều được đông đảo người tham dự miễn phí được coi là một thành công ngoài dự đoán. Để tổ chức được một tuần lễ văn hóa như vậy rất là khó khăn: Trước tiên là tài chánh chi phí di chuyển, ăn ở cho các diễn giả từ Saigon, thuê mượn và trang trí cơ sở. Tất cả số tiền đó chỉ do một mình anh Duy Lam quyên góp từ các bạn bè của anh. Lại phải là người có uy tín trong giới văn hóa, văn nghệ mới mời được các diễn giả tên tuổi, chuyên nghiệp, cũng lại chính anh Duy Lam mời các văn nghệ sĩ tham dự. Đặc biệt, trong cuộc triển lãm hội họa có nhiều họa sĩ tham dự, có bức tranh Cung Kiếm Mỏi của Hạ Quốc Huy đã từng được giải thưởng khuyến khích của Tổng thống, được một viên chức ngoại giao Hoa Kỳ mua với giá $400,000 đồng (tiền Việt Nam). Bức tranh đó tôi cũng thích. Lúc đó lương một thiếu úy độc thân chưa tới $20 ngàn. Họa sĩ Hạ Quốc Huy không muốn bán. Thấy vậy Duy Lam bàn, “Bán đi chứ! Đâu có họa sĩ nào bán được một bức tranh với giá như thế đâu!” Tưởng cũng nên biết, tại Việt Nam cho tới năm 1975 chỉ mới có hai Tuần lễ sinh hoạt văn hóa do tư nhân tổ chức. Một là Tuần lễ hội chợ có rất nhiều các sinh hoạt do ông Nhất Linh và TLVĐ mời hầu hết giới tinh hoa, trí thức bậc nhất Hà Thành tham gia ban tổ chức tại Hà Nội vào thập niên 1930s. Tuần lễ Văn hóa thứ nhì là tuần lễ này do cá nhân anh Duy Lam, với sự cộng tác của các thân hữu đứng ra tổ chức.

Sau sự thành công vượt dự đoán của Tuần lễ Văn hóa, trong buổi họp tổng kết tại tư gia anh Duy Lam, một lần nữa anh lại đề nghị một đề án mới: Thành lập Viện đại học Quảng Đà. Những buổi họp kế tiếp luân phiên giữa ba tư gia, Duy Lam, BS Thái Can, và LS Hồ Công Lộ đã hình thành Ủy Ban Vận Động Thành Lập Viện Đại Học Cộng Đồng Quảng Đà (UBVĐTLVĐHCĐQĐ) do BS Kiêm nhà thơ Thái Can làm Chủ tịch, Tổng thư ký là Duy Lam. Ủy ban nhận định, nhiều địa phương khác có Viện đại học nhưng đó là Viện đại học công hoặc do các tôn giáo tổ chức, Ủy ban muốn lần đầu tiên Quảng Đà có một Viện đại học do người dân địa phương đứng lên yêu cầu. Với hoàn cảnh hạn chế nhân sự tại địa phương, Ủy ban chỉ thỉnh cầu chính quyền mở Viện đại học cộng đồng với chương trình hai năm và liên kết với Viện đại học Huế để sinh viên sau khi tốt nghiệp tại Viện đại học Quảng Đà có thể tiếp tục ra Viện đại học Huế hoàn tất văn bằng kỹ sư hay cử nhân 4 năm. Bây giờ sang Mỹ, những ai từng theo học đại học cộng đồng (community college) đều hiểu vai trò và mục tiêu của Đại học Cộng đồng, chứ nhớ lại, hồi đó tất cả Ủy ban không ai hiểu khác biệt giữa Đại học Cộng đồng 2 năm và đại học thông thường 4 năm. Họ chỉ nghĩ rằng, thiếu nhân sự nên chỉ dậy chương trình 2 năm rồi sau đó sinh viên sẽ ra Huế hay vào Saigon học tiếp. Dù sao thì với sự vận động của Ủy Ban mà chủ yếu là anh Duy Lam, chính phủ trung ương đã cử Quốc Vụ Khanh Phan Quang Đán ra tiếp xúc với dân chúng. Buổi tiếp xúc do UBVĐTLVĐHCĐQĐ tổ chức được đông đảo đồng bào tham dự đã khiến chính phủ trung ương thấy cần đáp ứng nguyện vọng của dân chúng địa phương. Viện Đại học Cộng đồng Quảng đà được khai giảng mùa thu 1974 với Tiến sĩ Ngô Đồng tốt nghiệp ở Mỹ, thuộc Viện đại học Huế, được mời làm Viện trưởng. Tôi không biết niên khóa đầu tiên Viện có mấy lớp và các giáo sư phụ trách là những ai nhưng tôi có tham dự một buổi với tính cách dự thính lớp Dự bị Văn chương Pháp. Hôm đó giáo sư tên là Lam, một giáo sư trẻ của trường trung học Đà Nẵng giảng về cuốn tiểu thuyết L’Etranger của Albert Camus.

Tháng ba 1975 trong tình hình chiến sự sôi động, Trung tướng Ngô Quang Trưởng Tư lệnh Quân đoàn I tuyên bố tử thủ Huế, anh Duy Lam nói với tôi, Tướng Trưởng tuyên bố tử thủ thì anh, tôi và vợ Tướng Trưởng phải ở lại. Chứ trong ba chúng tôi mà có ai bỏ chạy trước thì dân chúng ai mà tin lời tuyên bố Tử thủ của Tướng Trưởng. Tôi không biết sau đó anh Duy Lam có bàn như vậy với vợ Tướng Trưởng không (anh Duy Lam là anh cô cậu ruột với bà vợ Tướng Trưởng) nhưng hàng ngày tôi gặp bà vợ Tướng Trưởng tôi thấy bà và mấy cháu vẫn sinh hoạt bình thường, không tỏ ý gì là muốn bỏ về Saigon trước. Cả ba chúng tôi đều để gia đình ở lại Đà Nẵng trong lúc có nhiều cấp lớn đã mua vé máy bay đưa gia đình chạy vào Saigon. Dĩ nhiên tất cả bạn bè của anh Duy Lam hay của tôi đều hỏi chúng tôi về chuyện “Liệu Huế có tử thủ không?” Họ nhìn vào hai chúng tôi để biết Tướng Trưởng, một người rể trong gia đình có thực sự tử thủ Huế hay không. Trong thời gian đó trưa nào tôi cũng tới ăn cơm với bà Trưởng. Các cháu ăn trước rồi, chỉ có hai chị em chúng tôi ngồi nói chuyện và ăn cơm trưa với nhau ở cái bàn nhỏ ở khu nhà bếp. Hai chị em chúng tôi không nói chuyện thời sự. Cũng như hiện nay, tại Mỹ, chúng tôi gọi nhau qua phone nhiều lần trong tuần và lần nào cũng nói lâu cả tiếng về những chuyện mà nếu có ai hỏi chúng tôi nói chuyện gì thì cũng không thể nói rõ chuyện gì ra chuyện gì, toàn những “chuyện ngày xưa” chuyện bà nội chúng tôi v…v, tóm lại là những chuyện gia đình. Thực ra trước đó tôi chỉ ghé bà Trưởng ăn cơm và nói chuyện một tuần một lần, nhưng vào thời điểm gay cấn, trưa nào tôi cũng ghé cốt để xem khi nào thì Tổng thống Thiệu ra lệnh Tướng Trưởng bỏ Huế… Rồi ngày đó cũng đến! Một buổi trưa, khi tôi vừa tới, bà Trưởng cho tôi biết Tổng thống Thiệu ra lệnh Tướng Trưởng bỏ Huế. Nghe xong, tôi suýt bật khóc. Từ lâu tôi vẫn nghĩ, Đà Nẵng là trung tâm quân sự, hành chánh và kinh tế nhưng Huế là “thủ phủ tinh thần” của miền Trung. Mất Huế sẽ là mất tất cả miền Trung. Tướng Trưởng là một vị Tư lệnh mà tôi rất quí trọng qua sự liêm khiết, dũng cảm, tận tâm với đơn vị, và thuộc cấp; nhất là đối với những quân nhân ở đơn vị tác chiến; và tôi từng là quân nhân tác chiến trong Sư đoàn 1 của ông trong hai năm. Tôi nghĩ ngay, sau lệnh bỏ Huế thì Tướng Trưởng sẽ trở thành bại tướng và ông sẽ chẳng còn gì. Tôi thương cảm cho ông! Sau vài phút dằn lòng, tôi từ tốn nói với bà Trưởng, “Chiều nay anh về, nhờ chị nói với anh là trong 7 năm qua em chưa bao giờ làm điều gì gây phiền cho anh, nhưng hôm nay em đào ngũ!” Nghe vậy, bà Trưởng chỉ biết từ tốn nói, “Bây giờ thì mạnh ai nấy quyết định!” Vì tôi là sĩ quan trực trung tâm hành quân Bộ chỉ huy cảnh sát Khu I nên tôi không thể lẳng lặng bỏ đi, sẽ gây phiền cho hai sĩ quan trực phiên kế tiếp, tôi lên gặp Đại tá Lộc Chỉ Huy Trưởng để xin nghỉ phép một tuần về Saigon tìm bà mẹ ở Ban Mê Thuột di tản chưa có tin tức. Đại tá Lộc người cao lớn, uy nghiêm nhưng hiền từ, ngồi oai vệ ở chiếc ghế xoay, an ủi tôi “Ừ anh cứ về đi, tôi còn ngồi đây thì tình hình chưa có gì đâu.” Sau đó ông gọi Trưởng ban nhân huấn lên ra lệnh làm giấy phép cho tôi. Tôi chính thức rời nhiệm sở luôn mà không cần đợi lấy giấy phép. Tôi chưa tiết lộ tin đó với ai, chỉ lẳng lặng thu xếp đồ đạc để chuẩn bị rời Đà Nẵng mà chưa biết bao giờ và bằng cách nào.

Mấy ngày sau tôi vẫn tới nhà bà Trưởng để nói chuyện và ăn cơm trưa để xem bao giờ thì bà ấy đi. Một buổi trưa, khi tôi tới thì thấy có một người Mỹ ngồi lẳng lặng ngoài thềm bên cạnh có chiếc máy truyền tin. Khoảng 2 tiếng sau tôi thấy người Mỹ đó nghe máy rồi bảo bà Trưởng cùng mấy con lên xe đi. Tôi lái xe jeep chạy theo ra chổ bãi đáp trực thăng ở ngay cuối đường Độc Lập, cũng rất gần tư dinh. Khi bà Trưởng lên trực thăng, tôi chào bà “Vĩnh biệt chị!” Bà bảo tôi, “Tâm làm gì mà ghê thế, anh còn ở đây mà!”

Thế là mọi chuyện có thể công khai được. Trở về tôi điện thoại dục anh Duy Lam ra đi nhưng anh từ chối. Tôi bảo nếu anh không đi thì để vợ con đi với tôi, anh bảo nếu tôi thuyết phục được vợ anh. Khi tôi gọi dục chị Duy Lam mang mấy cháu đi thì giọng chị vẫn bình thản, “Tôi không đi đâu. Tôi ngồi đây chờ Tuấn.” Từ lúc đó tôi không gặp lại anh Duy Lam ở Đà Nẵng nữa. Tôi biết rằng anh đang vận động thành lập một lực lượng quần chúng bảo vệ Đà Nẵng và anh xin Thị Trưởng Đà Nẵng cấp cho lực lượng đó 2000 ngàn khẩu súng. Tôi không biết việc vận động như vậy của anh diễn tiến ra sao nên tôi không định kể lại sự kiện này. Nhưng cách nay mấy hôm, tình cờ tôi đọc được mẩu đối thoại của 2 facebookers thế này:

Tôi quen anh Daniel Hoàng tức Hoàng Văn Thắng, cựu chánh văn phòng Ty Giáo Dục Đà Nẵng và hiện là giáo viên văn chương Anh trong trường Trung học Mỹ tại thành phố tôi đang ở, San Jose. Qua giới thiệu của Hoàng Văn Thắng tôi biết facebooker “Mongthu Lenhu” là anh Lê Quang Thông, một cựu giáo sư trung học Đà Nẵng, sau này vượt biên sang Pháp tốt nghiệp Thạc sĩ Toán tại Đại học Sorbonne và hiện đang dậy Đại học ở Đức. Trong hai messages trên anh Thông viết “Thắng còn nhớ những ngày cuối cùng ở Đà Nẵng, họp ở hội VM với anh DL bàn chuyện tử thủ? ở phần message cuối, anh Thông viết “Mình những ngày cuối tháng 3 loanh quanh ở hội VM sau lưng Tòa Thị Chính, lúc đó có anh DL ngồi với anh em.” (Ghi chú của Tường Tâm: hội VM là hội Việt Mỹ)

Thật may mắn, sau chuyến bỏ chạy gian khổ, cuối cùng tôi và anh Duy Lam gặp nhau ở Saigon. Tôi thấy chưa bao giờ anh Duy Lam có ý nghĩ sẽ mất miền Nam. Anh và tôi tới nhà GS Nguyễn Ngọc Huy, căn nhà khiên tốn vẫn có người cảnh sát gác bên ngoài. Trong cuộc nói chuyện tôi bày tỏ nhận định là dựa theo những gì tôi quan sát hành động của người Mỹ tại Đà Nẵng trước lúc Đà Nẵng bị bỏ lại, nhất là sau này hành động của người Mỹ được lập lại tại Phan Rang, nơi tôi tá túc trước khi đi ghe vô Saigon, thì Mỹ sẽ bỏ rơi miền Nam. Tôi phát biểu “Theo tôi hiện nay Saigon vẫn yên tĩnh, nhưng khi người Mỹ bỏ đi thì Saigon sẽ rối loạn!” Nhưng vẫn với sự lạc quan, GS Huy từ tốn nhận định “Người Mỹ đã đổ vào đây bao nhiêu tiền của và hy sinh mấy chục vạn người, bây giờ lại đã tìm thấy dầu hỏa, cho nên người Mỹ sẽ không thể bỏ miền Nam. Cùng lắm chúng ta sẽ rút xuống miền Tây sau đó người Mỹ sẽ giúp chúng ta phản công lại, như Nam Hàn trong chiến tranh 1950-53.” Khi ra về anh Duy Lam không nhận định gì, nhưng tôi nói, tôi không hiểu GS Huy có tin tức từ cấp cao của Mỹ ra sao mà tin như vậy, tôi thì vẫn không tin.

Sáng ngày 30-4-1975, khi ông Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng, tôi đang ở Đường Kỳ Đồng, gần trường Đại học Vạn Hạnh. Tôi đi bộ tới thăm gia đình anh Duy Lam lúc đó đang tạm trú tại nhà người em rể. Chỉ có chị Duy Lam ở nhà. Khi trở ra ngoài đường tôi gặp một đoàn quân nhân nhẩy dù trên đường Trương Minh Giản đang từ phía Tân Sơn Nhất lui dần về trung tâm Saigon. Trong đoàn quân đó có anh Duy Lam đang mặc đồ trận mầu xanh. Tôi hỏi anh định đi đâu thì anh cho biết định theo đoàn quân nhẩy dù chiến đấu…cuối cùng đoàn quân thiện chiến tan hàng gần cầu Trương Minh Giảng.

Từ ngày đó hai chúng tôi chia tay. Hai mươi năm sau, chúng tôi mới gặp lại nhau ở miền nam tiểu bang California. Duy Lam là trưởng nam của bà Nguyễn thị Thế, em gái của 2 ông Nhất Linh và Hoàng Đạo và chị của Thạch Lam. Truyện Hai Đứa Trẻ của Thạch Lam chính là câu truyện Thạch Lam viết về chính mình và bà chị này.

Theo nhà thơ Luân Hoán (https://www.luanhoan.net/tacgiavn/1htm/duylam.htm) Duy Lam là thành viên ban sáng lập và chấp hành hội Bút Việt, sau đổi tên là Văn Bút Quốc Tế Việt Nam (Nhất Linh, Ðỗ Ðức Thu, Vũ Hoàng Chương, Ðái Ðức Tuấn, Hiếu Chân, Nguyễn Thị Vinh…)

Trên một trang báo Người Việt tại Nam California, nhà văn Lâm Túy Mĩ đã viết, “Quyển tiểu thuyết đầu đời tôi được đọc là quyển “Gia Đình Tôi” của nhà văn Duy Lam, ông là hậu duệ của gia đình Nguyễn Tường …Mùa Hè 1960, ba tôi lấy quyển tiểu thuyết “Gia Đình Tôi” của Duy Lam, một loại tuyển tập truyện ngắn, ông bắt tôi đọc, và nói rằng ba nghĩ con sẽ thích…”

https://www.nguoi-viet.com/…/viet-cho-nhau/gia-dinh-toi/

Trong hình đính kèm Duy Lam chụp chung với các thành viên Văn Bút Việt Nam mà anh cùng ông Nhất Linh và một số nhà văn, thơ khác đồng sáng lập thập niên 1960 tại Saigon.

Duy Lam động viên khóa 3 Thủ Đức, cấp bậc cuối cùng, Trung tá Quân đoàn I, tù cải tạo gần 13 năm. Những năm tháng mới sang Hoa Kỳ theo diện HO vợ chồng anh sống tại Orange County, Nam California, sinh hoạt văn nghệ với nhiều thân hữu địa phương. Sau đó 3 người con gái của anh đã đón vợ chồng anh về sống tại Virginia, miền Đông Hoa Kỳ. Tại đây, anh chuyện về hội họa. Căn phòng riêng của anh trưng bày la liệt các họa phẩm của anh. Dần dần trí nhớ của anh có giảm sút…cuối cùng anh bị ngã. Được các con đưa vào nhà thương không lâu sau anh qua đời vì các căn bệnh khác của tuổi già.

Một số bạn tù cho biết trong tù anh Duy Lam vẫn giữ được khí tiết nên bị biệt giam với cùm sắt tới nỗi cổ chân bị thối. May nhờ có trụ sinh của gia đình gửi vào, nếu không thì chân anh đã bị cưa. Ngoài ra trong tù anh có 1 bài thơ cảm động mà nhạc sĩ Xuân Điềm đã phổ nhạc,

Xuân Điềm & Duy Lam: Chiếc Kẹo Nhỏ

( T.Vấn & Bạn Hữu)
T.Vấn & Bạn Hữu

Anh Xuân Điểm kể về bài tù khúc “Chiếc kẹo nhỏ trong bàn tay người chết”:

“Nhà văn Duy Lam từ Bắc chuyển trại về Nam có tặng bài thơ nội dung nói về cái chết tức tưởi của đại tá Nguyễn Khoa Dóanh là bào đệ của thiếu tướng Nguyễn Khoa Nam.

Nhà văn Duy Lam là người tù canh giữ trạm xá nơi đại tá Nguyễn Khoa Dóanh kiệt sức đang nằm chờ chết. Hôm ấy, đại tá Dóanh thều thào với nhà văn Duy Lam rằng ông thèm ngậm một viên kẹo trước khi lìa đời. Sau khi tìm được kẹo về thì đại tá Dóanh cầm chặt viên kẹo trong tay tỏ vẻ vui mừng nhưng không ngậm được nữa vì giờ chết gần kề. Khi nhà văn Duy Lam vuốt mặt lần cuối cho người bạn tù thì viên kẹo rơi ra khỏi tay và nằm trên ngực áo, Ôi! Thương thay, đến chết mà ước mơ thật nhỏ bé cũng không thành sự thật”. (Xuân Điềm)

Chiếc kẹo nhỏ trong bàn tay người chết

Nắm không buông như níu kéo cuộc đời

Chiếc kẹo nhỏ trong bàn tay người chết

Người bạn tôi vừa từ bỏ cuộc đời

Mới vừa đây trong tiếng rên hấp hối

Anh đã xin “hãy tìm hộ cho anh

Một chiếc kẹo” . . . vì đã thèm chất ngọt

Nhiều tháng năm chỉ chờ đợi phút này

Chiếc kẹo nhỏ trong bàn tay người chết

Phút chia ly tôi vuốt mắt bạn hiền

Chiếc kẹo nhỏ rơi nằm trên ngực áo

Kẹo còn đây mà người đã lìa đời . . .

Thế là thôi trong nỗi vui phút cuối

Anh chết đi chiếc kẹo còn trong tay

Đầy cẩn trọng trong nỗi niềm vô vọng

Nhiều tháng năm chỉ chờ đợi phút này

CODA: Tiễn đưa anh những bạn tù đói rách

Chiếc áo thô tẩm liệm cuối đời tù

Khóc cho anh và cho cả chúng ta

Rồi ngày nao . . . cũng sẽ đến lượt . . . mình

Sáng nay, mùng 5 tết âm lịch, tức 15-2-2021, trong khi viết những dòng này tôi đang ngồi ở miền Tây Hoa Kỳ tiễn đưa thân xác anh Duy Lam trở về với cát bụi qua đám tang trực tuyến ở miền Đông với nhiều xúc cảm. Một đời người 90 năm như bóng câu qua cửa sổ, nhưng anh Duy Lam đã luôn sống hữu ích với tinh thần lạc quan, năng nổ của kẻ sĩ nhập thế. Trong giây phút gian nguy của đất nước, anh vẫn lạc quan quên bản thân và gia đình để tập họp dân chúng bàn chuyện tử thủ, anh đã bày tỏ khí tiết anh hùng của một chiến sĩ vô danh.

Vĩnh biệt Duy Lam!

Nguyễn Tường Tâm