==

Chủ Nhật, 26 tháng 7, cái nóng của mùa hè gay gắt, nhưng không ngăn chặn được bước chân người ta đi xem Đại Nhạc Hội “Cám Ơn Anh – Người Thương Binh VNCH – Bắc Cali 2026” được ban tổ chức gồm: Hội Tương Trợ Thương Binh VNCH và Đài Truyền Hình SBTN, với sự hỗ trợ của các hội đoàn, ca nhạc sĩ hải ngoại cũng như các cơ quan truyền thông báo chí chung tay thực hiện.
Đọc tờ chương trình giới thiệu, tôi được biết thành phần gồm có: MC: NS Trúc Hồ, Nam Lộc, Diệu Quyên, Kim Nhung. Stage: Quế Trung. Ca sĩ: Việt Khang, Trish Thùy Trang, Thanh Lan, Dạ Nhật Yến, Bích Vân, Sayla, Vina, Nini, Philip Huy, Diệp Thanh Thanh, Thúy Vi, Mai Vy, Sĩ Đan, Mai Thanh Trúc, Kim Anh, Lê Khắc Bình, Hoàng Tường, Quỳnh Hoa, Đồng Thảo, Jenny Đan Anh, Kim Anh, Mỹ Thanh, Câu Lạc Bộ Liên Trường Quảng Đà, Nhóm Hát Cho Giấc Mơ Việt Nam, Nhóm Sài Gòn Nhớ, Vũ Đoàn Việt Steps, Hội Đồng Hương Quảng Trị & Thừa Thiên Huế, Hội Gia Long Bắc Cali cùng hai ban nhạc Trúc Sinh (từ Nam Cali) và SJ Tutti Band (Bắc Cali). Chỉ đọc danh sách ca sĩ đã thấy một lực lượng hùng hậu, đa số là ca sĩ của trung tâm Asia trước đây.

==

==

Tôi và ông xã đến đúng giờ khai mạc là 12 giờ trưa, nhưng chạy xe cả chục vòng đến toát mồ hôi vì parking không còn chỗ trống, tai nghe tiếng chào cờ mà sốt ruột. Cuối cùng cũng có xe ra cho mình vào, cầm 2 vé trên tay lòng nhẹ nhàng thở ra và thấy hân hoan phấn khởi khi nhìn người ta đi dự đông nghẹt.
Đến gần sân khấu dựng giữa trời, tim tôi đập mạnh với màn biểu diễn thật đẹp mắt muốn rưng lệ. Một rừng cờ vàng, toàn giới trẻ mặc áo dài trắng, giàn hàng khắp khoảng sân rộng mênh mông trước sân khấu. Tôi không biết con số là bao nhiêu, mà đoán thầm gần cả trăm thiếu nữ bước nhịp nhàng, lá cờ vàng tung bay quá tuyệt vời. Tôi chạy lẹ, chớp hình lia lịa ghi lại hình ảnh ấy.

==

==

Các bài hát về quê hương, về lính VNCH khiến tôi quên mất tuổi mình đã già, cứ ngỡ như mới 20 tuổi ngày nào. Tiếng MC nhắc nhở về những người Thương Binh nay đã già yếu, số người liên tục trở về cát bụi quá nhiều, nay chỉ còn khoảng 10 ngàn người đau yếu vì tuổi già và do thương tật ngày xưa gây nên, đang nằm trong bệnh viện rất đông.
Những ca sĩ hát xong đều ôm thùng xuống quyên tiền, những cánh tay vẫy để được bỏ tiền vào thùng. Những tấm lòng nhân hậu gọi vào không ngừng nghỉ để Zelle tiền, gửi chi phiếu ủng hộ.
Trong nhóm “Hát Cho Giấc Mơ VN” có em Kendrick Thiện Lê vừa hát xong ôm thùng xuống khán giả. Cha mẹ cháu tuyên bố thùng tiền của cháu được bao nhiêu, thì cha mẹ sẽ cho nhân đôi lên. Cháu chỉ mới 13 tuổi, đẹp trai lại hát rành tiếng Việt, nên ông bà cô bác chạy theo muốn chụp hình chung, và bỏ tiền liên tục. Cuối cùng ban tổ chức công bố thùng tiền của cháu được hơn $1,600, như vậy sẽ thành $3,200 từ cha mẹ bù vào.

==

==

Điều thật đáng ngưỡng mộ, nơi tha phương những bậc cha mẹ luôn giáo dục con cháu nhớ về nguồn cội, giữ gìn tiếng Việt, gieo những điều nhân văn để con cái noi theo.
Hình ảnh treo đầy chung quanh sân khấu là những người lính năm xưa nay tuổi đã cao, người chống nạng, người ngồi xe lăn. Họ sống lay lắt trong những mái nhà dột nát, nhìn mà xót xa, mà thương. Họ đã để lại một phần thân thể mình cho quê hương, sự hy sinh đau đớn làm sao chúng ta có thể quên được.
Trên sân khấu, những bộ quân phục lính vang lên tiếng hát xé ruột gan. Dưới khán đài, những mái đầu bạc, những bàn tay đã chai sần vì cày cuốc năm tháng tha hương, tất cả cùng ngồi lại bên nhau vì hai chữ ân tình. Ở xứ người, chúng ta may mắn không còn thấy hình ảnh người lính cụt tay, mất chân. Nhưng ở quê nhà, các anh vẫn còn đó, âm thầm chịu đựng thiếu thốn sau cuộc chiến đã qua hơn 51 năm.
Thỉnh thoảng tôi vẫn được xem những YouTube các anh Thương Binh tập trung tại
Dòng Chúa Cứu Thế Sài Gòn, được đãi ăn cơm và nhận quà từ các Linh Mục phát. Họ còm cõi, khô héo như cái xác không hồn. Hoặc thấy bên lề đường, các bến xe khắp nơi, các anh cầm vé số còn phải lê lết vì sự sống.

==

==

Tôi cũng xem từ Facebook của chị Phan Kim Liên xoay sở làm chà bông cá, trái cây sấy khô, bánh tét v.v… bán, cộng với người nước ngoài góp chút đỉnh. Ngôi nhà chị luôn mời các anh đến ăn uống và phát quà an ủi họ.
Tại Huế có cô Tôn Nữ Tiểu Bích là hiệu trưởng của trường Nữ Thành Nội trước 1975, và cô Thanh Tâm trường Đồng Khánh hợp tác bao nhiêu năm qua. Hằng năm mỗi mùa thu, hai cô kêu gọi cựu nữ sinh góp tiền gởi về TPB. Bên VN, ngoài Huế ra, cựu nữ sinh còn đi giao tận tay vùng Quảng Trị, Đông Hà và các vùng quê.
Dù chẳng khá giả nhưng tôi đã nguyện bóp bụng, bỏ ống dành tiền tiết kiệm cố định dành cho các anh TPB. Đó là nơi chính, nhưng vẫn tham gia tượng trưng khi chương trình TPB của bà Thanh Thủy, của SBTN tổ chức
Đẹp thay khi MC Nam Lộc ca ngợi những nơi tổ chức giúp TPB như hội bà Thanh Thủy, bên Úc hay nhiều nơi khác, bày tỏ tinh thần đoàn kết của người tỵ nạn cùng hướng về các anh nơi quê nhà. Ông nói: “Chúng tôi ở hải ngoại không bao giờ quên ơn các anh“.

==

==

Buổi nhạc không chỉ là văn nghệ, mà là tấm lòng của đồng bào hải ngoại chắt chiu gởi về, gởi cái tình cái nghĩa sưởi ấm những mảnh đời TPB đói khổ nơi quê nhà. Nhìn những anh chị em thiện nguyện của cộng đồng Bắc Cali chạy ngược chạy xuôi, tôi thấy thấm thía hai chữ “đồng bào“. Dù xa quê hơn nửa đời người, dù mỗi kẻ mỗi phương trời, nhưng nghĩa đồng bào thì không bao giờ phai nhạt.
Gần cuối chương trình, khán giả yêu cầu ông Nam Lộc hát bài “Vĩnh Biệt Sài Gòn”. Tiếng vang lên buồn xa vắng với sáng tác của ông:
Sài Gòn ơi, nắng vẫn có còn vương trên đường
Đường ngày xưa, mưa có ướt ngập lối đường về
Rồi mùa thu, lá còn đổ xuống công viên
Bóng gầy còn bước nghiêng nghiêng
Hay đã khóc thương cho người yêu…
 Âm vang lời ca đầy lãng mạn nhưng đã kéo tâm hồn tôi trở lại dòng sông xưa, con đường cũ, thấm những giọt buồn chảy trong hồn mênh mang về một quê hương xa vời vợi. Nhất là nơi đó còn có những người đã hy sinh cho chúng ta được sống. Và ở nơi đây, chúng ta vẫn còn nhớ ơn họ, vẫn còn góp gió thành bão để lòng không bị áy náy, ray rứt.

==

==

Xin cám ơn anh, người thương phế binh VNCH. Chúng tôi còn món nợ ân tình với anh, suốt đời không trả hết.

(Minh Thúy TN 2026)

==

CA KHUC TIỄN TÌNH VÀO MIÊN VIỄN – THƠ NGUYỄN PHAN NGỌC AN – Nhạc & Viedeo: Phương Hoa – Hòa Âm & hát: Suno AI

==

TIỄN TÌNH VÀO MIÊN VIỄN

Em quỳ xuống và âm thầm cầu nguyện

Nhờ Phật Trời mầu nhiệm cứu tha nhân

Dìu dắt người yêu đã lánh cõi trần

Vào miên viễn, cho em lần vĩnh biệt !!!

.

Đôi mắt anh đâu nhìn em tha thiết

Mà ngậm ngùi khép chặt đến thiên thu

Nụ hôn xưa tan rã tựa sương mù

Vòng tay ấm chỉ còn …là băng lạnh

. 

Anh nằm đó…ôi một đời bất hạnh

Đã lặng im vào thế giới vô hình

Em gọi tên, anh cứ mãi lặng thinh

Lời mật ngọt theo anh về cát bụi !

.

Anh ra đi lòng còn mang hận tủi

Một kiếp người  vương lắm nợ phong sương

Vẫn hoài mong ngày trở lại quê hương

Nay đã gửi xương tàn nơi đất lạ…

.

Xót xa nhìn anh đi trong vội vã

Chẳng một lời từ tạ phút chia ly

Đau thương kia em nói được điều gì ?

Chỉ cầu nguyện hồn linh về với Phật

.

Hãy theo gió theo mây trời phiêu bạt

Dệt vần thơ giữa trời rộng thênh thang

Quên hết đi chuyện nhân thế phũ phàng

Để tìm chút an nhàn…nơi cõi tịch

.

Đêm hoang vu…đêm buồn mờ mịt

Trăng nhớ người…và em nhớ anh…

.

nguyễn phan ngọc an – đêm buồn tháng 7 – 2026

==

Vĩnh Biệt Chiến Hữu – Nhà Văn Lê Phi Ô

Người Lính Vừa Giã Từ Ngòi Bút Và Vũ Khí!

Trong niềm tiếc thương vô hạn, chúng tôi đau buồn kính báo cùng quý Niên huynh trưởng, quý chiến hữu Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa, quý thân hữu và bạn bè khắp nơi:

Thiếu Tá LÊ PHI Ô

-Cựu Sinh viên Sĩ quan Trừ bị Thủ Đức, Khóa 15

-Cựu Tiểu Đoàn Trưởng Tiểu Đoàn 344 Địa Phương Quân, Tiểu Khu Bình Tuy

-Nhà văn, nhà thơ, người lính can trường của Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa

đã thanh thản từ trần lúc 1:00 giờ sáng nay, ngày 15 tháng 7 năm 2026, tại Regional Hospital, San Jose, California, sau thời gian điều trị bệnh.

Sự ra đi của anh là một mất mát lớn đối với gia đình, chiến hữu, văn hữu và cộng đồng người Việt tự do.

Theo các chiến hữu thân cận cho biết, vào ngày 14 tháng 7, hôm qua, nhiều anh em đã đến thăm anh lần cuối. Trong những giờ phút sau cùng, anh được quý thầy đến tụng kinh cầu nguyện, và các chiến hữu đã đọc lời kinh bên giường bệnh, tiễn đưa anh trong bầu không khí bình an, thanh thản và đầy nghĩa tình đồng đội.

Trong quân ngũ, Thiếu Tá Lê Phi Ô là một vị chỉ huy quả cảm. Trên chiến trường Bình Tuy, đặc biệt trong cuộc tử thủ kéo dài 33 ngày đêm tại Võ Đắc, anh đã chỉ huy Tiểu Đoàn 344 Địa Phương Quân chiến đấu kiên cường giữa vòng vây khốc liệt. Tinh thần chiến đấu bất khuất của anh từng khiến đối phương xem là một trong những chỉ huy đáng gờm nhất tại chiến trường này.

Rời quân ngũ, nơi đất khách quê người, anh vẫn giữ trọn khí phách của người lính Việt Nam Cộng Hòa. Bên cạnh đó, anh còn là một cây bút được nhiều người yêu mến. Những bài thơ và những trang văn của anh chan chứa tình yêu quê hương, tình đồng đội và thân phận người lính sau cuộc chiến, để lại nhiều xúc động trong lòng độc giả.

Đối với cá nhân tôi, anh Lê Phi Ô là một người anh rất đặc biệt.

Hơn 20 năm nay, chúng tôi đến với nhau bằng hai mối duyên: vừa là tình chiến hữu, vừa là tình văn chương chữ nghĩa!

Anh hiền hòa, chân thành, khiêm nhường, luôn chan chứa nghĩa tình đồng đội. Chính nhờ đọc những trang viết của anh, tôi càng hiểu hơn sự hy sinh âm thầm và cô đơn của những người lính Địa Phương Quân, đã chiến đấu đến những ngày cuối cùng vì miền Nam tự do.

Hôm nay, người lính ấy đã buông vũ khí cuối cùng, cũng khép lại ngòi bút đã từng viết nên biết bao kỷ niệm của một đời chinh chiến.

Xin nghiêng mình kính tiễn anh.

Xin thành kính phân ưu cùng tang quyến.

Nguyện cầu hương linh Thiếu Tá Lê Phi Ô sớm về cõi vĩnh hằng thanh thản.

Vĩnh biệt anh – người chiến hữu, người thi sĩ, người lính Việt Nam Cộng Hòa.

Tình chiến hữu sẽ còn mãi.

Kính báo cùng quý chiến hữu và bạn bè khắp nơi.

Người Lính Lê Văn Hải

Hẹn Hò Với “Tình Cha” – Một Buổi Chiều Đầy Cảm Xúc

Phương Hoa

=

Nếu có giải thưởng nào cho “Buổi chiều thứ Bảy tràn ngập năng lượng nhất”, chắc chắn tôi sẽ bỏ phiếu ngay cho show “Ca Nhạc Tình Cha” do Hội Phụ Nữ Thiện Nguyện Việt-Mỹ Bắc Cali tổ chức ngày Thứ Bảy, 13 Tháng 6, vừa qua! Chàng xã nhà tôi thường khi ít ra ngoài tham dự những sự kiện đông đảo náo nhiệt, mà thích ở nhà chăm sóc hoa lá cỏ cây sau vườn, nghiên cứu kinh sách, thiền định để tĩnh tâm.  Nhưng vì có vợ chồng người em tôi mới sang Mỹ định cư tôi đưa họ đi cho biết những sinh hoạt của cộng đồng Việt mình, nên anh mới đi cùng cho vui. 

=

Những bước chân tôi từ bãi đậu xe tại số 70 West Hedding vào trong hội trường mang theo một sự tò mò và nôn nao khó tả. Bởi lẽ, đây là “đứa con tinh thần” đầu tiên được trình làng dưới sự dẫn dắt của cô Tân Hội Trưởng Mary Thảo Lê trẻ trung sau lễ nhậm chức trong ngày Lễ Mẹ (Mother’s Day) hồi Tháng 5, 2026 mà tôi cũng đã có viết bài tường thuật.

Đường đi hôm ấy từ Vùng Bay Area xuống San Jose bị chậm trễ, quá kẹt xe bởi thiên hạ nô nức đi xem lễ khai mạc FIFA, khiến chúng tôi đến trễ một chút. Tiếc nhất là đã bỏ lỡ nghi thức chào cờ Việt – Mỹ, một thủ tục trang trọng luôn phải có mở đầu mỗi sự kiện của người Việt nơi hải ngoại. Thế nhưng, ngay khi vừa bước chân vào khán phòng, không khí ấm áp và rực rỡ tươi vui đã nhanh chóng làm tan biến sự bực bội vì chậm chạp dọc đường. Sân khấu được trang trí ngập tràn hoa tươi, lung linh, và vô cùng trang nhã. Nổi bật nhất phải kể đến chiếc bánh kem 3 tầng to đùng với dòng chữ “Mừng Ngày Lễ Cha” nhìn vô cùng bắt mắt, khiến ai đi ngang qua cũng phải trầm trồ.

=

Chương trình chính thức bắt đầu khi Tân Hội trưởng Mary Thảo Lê tiến lên sân khấu phát biểu khai mạc. Dáng dấp nhanh nhẹn, trẻ trung, và vẻ tự tin cùng những lời chia sẻ đầy tâm huyết của cô như một lời “chào sân” không thể tuyệt vời hơn!

=

Ngay sau đó là một khoảnh khắc vô cùng xúc động khi Cựu Hội Trưởng Merry Thanh Lê bước lên để công bố một quyết định đặc biệt. Vì đang phải chiến đấu với căn bệnh nan y, không thể toàn tâm toàn ý sát cánh cố vấn cho Tân Hội Trưởng như lời hứa lúc bàn giao chức vụ trước đây, chị Merry Thanh Lê đã trân trọng mời thêm một vị nam nhân nữa, là ông Michael Lê vào ban cố vấn để đảm nhiệm vai trò Cố vấn Nội vụ, đồng hành và phụ giúp cùng ông Jimmy Phan, người bấy lâu nay vẫn vững vàng ở vị trí Cố vấn Ngoại vụ cho Hội Thiện Nguyện Việt Mỹ này. Nhìn tinh thần trách nhiệm và cái tình mà các thế hệ đi trước dành cho Hội, ai nấy trong khán phòng cũng đều cảm kích.  Để tri ân những người đồng hành, Tân Hội trưởng Mary Thảo Lê đã trân trọng trao tặng những bó hoa tươi thắm đến từng thành viên trong Ban Chấp Hành.

=

Một bất ngờ cho riêng cá nhân tôi, khi Tân Hội trưởng Mary Thảo Lê, vì lòng mến mộ Thi Văn Đàn Văn Thơ Lạc Việt, đã trân trọng mời tôi bước lên sân khấu để có đôi lời phát biểu cảm tưởng.  Đứng trước khán phòng đông đảo đồng hương, tôi đã chia sẻ, dù là thành viên của Văn Thơ Lạc Việt và sống từ tận San Francisco xa xôi, nhưng tôi vẫn cố gắng lặn lội đến đây để ủng hộ hết mình cho chương trình đầu tay của Tân Hội Trưởng Mary Thảo Lê, một người trẻ tuổi nhưng có cái tâm rất lớn, luôn tràn đầy nhiệt huyết dấn thân vì cộng đồng. Tôi cũng không quên gửi lời kêu gọi đồng hương hãy tiếp tục dang rộng vòng tay che chở và ủng hộ, để cô ấy có thêm động lực hoàn thiện xuất sắc mọi công tác trong nhiệm kỳ mới.

=

Nhân dịp này, để thay lời tri ân, tôi đã kịp “dằn túi” mấy câu thơ mộc mạc nhưng gói trọn tấm lòng thành, và đọc lên để chúc mừng đến tất cả quý vị đã là cha, đang là cha, và sẽ là cha trong ngày lễ thiêng liêng này:

MỪNG NGÀY LỄ CHA

Mừng ngày Từ Phụ hôm nay

Gió reo trong nắng mây bay dịu dàng

Công cha sánh với non ngàn

Dưỡng nuôi con trẻ vô vàn khó khăn

Tuổi đời con bấy nhiêu năm

Vẫn luôn bé bỏng trong vòng tay cha

Này hoa, này bánh, này quà…

Làm sao báo được ơn cha khôn cùng

Lời thơ đưa đến muôn trùng

Vinh danh Từ Phụ kính cung chúc mừng

Mong Cha bách tuế thân tùng

Suốt đời an lạc vui cùng cháu con…

Phương Hoa – Văn Thơ Lạc Việt

Và ngay sau những phút giây các từ phụ nhận món “quà thơ”, thì phần mong đợi nhất, là chương trình ca nhạc, đã thực sự bắt đầu. Sân khấu liên tục “nóng” lên bởi những giọng ca mượt mà của dàn ca sĩ tên tuổi vùng Thung Lũng Hoa Vàng. Từ tiếng ngâm thơ trầm bổng và giọng hát ngọt ngào mở màn của ca sĩ Thu Tâm, giai điệu “Papa” sâu lắng qua tiếng hát Hoàng Ân, cho đến các ca khúc đầy cảm xúc của Hiếu Hạnh, Lệ Hằng, Bảo Ngọc, Hồng Nguyên, Kim Thi, Hoàng Kim, Đan Thanh, Kim Phụng, Lisa Đàm… Mỗi tiết mục kết thúc là cả khán phòng lại vang dội những tràng pháo tay tán thưởng không ngớt.  Nhìn quanh, tôi cũng cảm thấy lòng rộn vui vì những ánh mắt rạng rỡ và nụ cười hạnh phúc của “các cha!”

Một trong những điểm nhấn “độc lạ” và vui nhộn nhất giờ ngồi đây tôi nhớ lại, chính là màn múa “Khỏe Vì Nước” do các vị cao niên thực hiện. Nhìn các bà diện đồng phục đen, thắt chiếc khăn xanh ngang hông, tay múa gậy nhịp nhàng, khỏe khoắn mà gương mặt ai cũng rạng rỡ, cả khán phòng vừa thích thú vừa vỗ tay cổ vũ nồng nhiệt. Đúng là tinh thần vui, khỏe, có ích, khiến giới trẻ vào hàng con cháu cũng phải nể phục!

=

Nhưng rồi, cái khoảnh khắc đẩy không khí khán phòng lên cao điểm, khiến cả không gian như “bốc lửa bốc khói” chính là màn cắt bánh kem tập thể… có một không hai của các đấng mày râu! Trên nền nhạc rộn ràng, tiếng hát “Happy Birthday” vang dội, cô Tân Hội Trưởng đã trân trọng kính mời tất cả các bậc Từ Phụ có mặt trong hội trường cùng bước lên gần lễ đài. Ôi, nhìn các cụ, các bác, các chú, các anh… người thì đeo vòng hoa rực rỡ, người diện quân phục oai nghiêm, người lại lịch lãm với áo sơ mi, cùng nhau quây quần bên chiếc bánh kem 3 tầng mà ai nấy đều cười… hết cỡ, mắt ánh ngời lên niềm hạnh phúc.

==

Chẳng còn nét trầm ngâm hay nghiêm nghị … “làm Cha thiên hạ” của ngày thường, các “nam thần” của chúng ta hôm ấy nhìn vui vẻ trẻ trung và “chịu chơi” vô cùng! Khi mấy chục bàn tay cùng đồng loạt đặt lên chiếc dao cắt bánh, cả hội trường như muốn nổ tung trong tiếng vỗ tay, tiếng reo hò cổ vũ và ánh đèn flash máy ảnh nhấp nháy liên tục như trẩy hội.  Những nụ cười rạng rỡ, những cái đưa tay đầy tình chiến hữu, tình đồng hương của các CHA bên chiếc bánh ghi ngày 13/6/2026 đã tạo nên một bức tranh vô giá.  Nhìn các anh, các chú vui tươi, khí thế hừng hực như tuổi đôi mươi, mọi người dưới hàng ghế khán giả cũng thấy lòng mình rộn rã, nôn nao lây theo cái nhiệt lượng thanh xuân đang lan tỏa khắp hội trường.

=

Ở phần cuối chương trình, hấp dẫn và hồi hộp đến nghẹt thở chính là phần bán vé và xổ lô tô. Không khí rộn ràng hẳn lên khi ba cô kiều nữ vốn là những “ca sĩ gộc” thực thụ (Hiếu Hạnh, Hoàng Kim, Đan Thanh) cùng lên sàn… hò lô tô. Những câu hò duyên dáng, ngọt ngào phối hợp nhịp nhàng, vọng cổ, thậm chí có cô còn hò lô tô bằng…tiếng Anh! làm mọi người vừa ôm bụng cười vừa chăm chú dò từng con số.

=

=

Giải thưởng lô tô năm nay cũng khá “nặng ký”. Giải Nhất là một vòng chuỗi ngọc thạch xanh ngời quý giá từ nhà bảo trợ là tiệm vàng Thành Tín. Tiện đây, cô Tân Chủ Tịch cũng không quên kêu gọi mọi người hãy đến ủng hộ tiệm vàng Thành Tín, một Mạnh thường quân có tiếng luôn mở lòng đồng hành cùng các sự kiện cộng đồng.  

=

=

Bên cạnh đó là hai giải thưởng phụ cũng vô cùng thiết thực: Giải Nhì là phần quà trị giá $100 dollards do nhà hàng Rong Biển bảo trợ. Và Giải Ba là $100 tiền mặt do DN Karaoke ủng hộ. Ngoài ra, Hội Phụ Nữ Thiện Nguyện Việt-Mỹ Bắc Cali còn được sự bảo trợ của Kim Loan Health Care ở trong Grand Century Mall, ông Jimmy Phan, Ban Cố Vấn, và cô Betty Dương Giám Sát Quận Hạt Santa Clara.

=

=

Sự hồi hộp, tiếng cười giòn giã xen lẫn niềm vui của những người trúng lộc làm cho cuộc vui càng thêm hấp dẫn.  Tất cả cộng lại đã cho mọi người một ngày Lễ Cha trọn vẹn.

Khi chương trình sắp hoàn tất, mọi người được mời ra ngoài thưởng thức những đĩa bánh kem ngọt ngào, và mấy món ăn nhẹ như xôi cúc cũng khá ngon. Chỉ trong nháy mắt, cái bánh kem 3 tầng cao gần đụng…trần nhà đã tan chảy trong miệng những thực khách nào… nhanh chân.

Chúng tôi ra về mà dư âm vui tươi, nôn nao của buổi chiều hôm ấy vẫn còn đọng mãi trong lòng.  Một chương trình đầu tay quá đỗi thành công của cô Tân Hội Trưởng là món quà tri ân sâu sắc gửi đến các đấng sinh thành, đồng thời kết nối tình thân cộng đồng thêm phần bền chặt!

Xin chúc mừng Mary Thảo Lê.  Mong rằng cộng đồng Việt San Jose vẫn tiếp tục ủng hộ cho Tân Hội Trưởng, để hàng năm các bậc Cha Mẹ tiếp tục đón nhận những niềm vui trong những ngày Lễ Mother’s Day và Father’s Day tại vùng Thung Lũng Hoa Vàng.

Phương Hoa – Mùa Lễ Father’s Day 2026

=

Xe “Hại Điện”

Cuối năm 2018, tôi tậu một chiếc Tesla Model 3. Tôi không có thói quen vài ba năm lại đổi xe mới cho sang, mà giữ truyền thống có xe nào là lái cho đến khi nó chết bẹp chết dí, khoảng gần 200 nghìn miles hay đến tuổi mười tám đôi mươi mới thay. Năm đó chiếc Camry đã đến tuổi hưu cần phải thay xe mới để chạy qua chạy lại từ tiểu bang Maryland sang Virginia kiếm cơm mỗi ngày. Tính tôi lại thích bảo vệ môi trường, không thích đốt xăng dầu làm độc không khí. Năm 2018, Tesla còn khá mới trên thị trường, nhất là Model 3 vừa được tung ra cho giới tiêu dùng hạng trung, có ngân quỹ khiêm tốn, không thể với tay đến loại Model X giá cả trăm nghìn đồng. Thường thì ta không nên thử thời vận với những xe vừa được tung ra thị trường. Chúng còn quá mới, thế nào cũng có sơ sót khi gặp thực tế, đợi vài năm sau nhà chế tạo rút kinh nghiệm thì tốt hơn. Tuy nhiên, thời điểm đó, nếu tôi ôm một chiếc Camry nữa hay loại gì tương đương về dùng thì sẽ phải gắn bó với nó ít nhất hơn chục năm nữa, làm sao có cơ hội dùng xe điện để thỏa chí bảo vệ môi trường. Thế là một liều ba bảy cũng liều, tôi nhắm mắt đưa chân rước một em Model 3 về.

Dùng rồi mới thấy thích. Nó êm ru bà rù, không phát tiếng động rầm rĩ như xe xăng. Những ngày kẹt xe ngồi cứng trên xa lộ tôi vui trong bụng rằng mình không nhả khói làm ô nhiễm môi trường như cả nghìn xe khác chung quanh. Xe điện chạy như máy may điện ở nhà: đạp ga thì nó đi, khi thấy đèn đỏ từ xa cứ việc rút chân ga ra thì nó mất điện nên từ từ dừng lại, không phải đạp thắng. Chỉ dùng thắng trong trường hợp phải thắng gấp để tránh tai nạn. Nó không cần thay dầu nhớt, dầu hộp số, không thay bố thắng thường xuyên vì ít phải đạp thắng, không đại tu hay tiểu tu. Điều bất tiện cho nhiều người là nạp điện tốn thời gian. Tôi đi làm về gắn ống nạp điện tại nhà theo hệ thống chậm, qua đêm là đủ để đi làm ngày hôm sau. Cuối tuần nạp suốt 24/24, đầu tuần lại đầy bình đi làm trở lại. Khi đi đường xa thì khoảng 4 tiếng phải “đổ xăng”, nhưng đó cũng là lúc tài xế cần “xả nhớt” hay mua nước giải khát ; khoảng 45 phút là lên đường trở lại.

Đến cuối năm 2025 thì chiếc Tesla chưa đến tuổi hưu nhưng lại vướng phải một lỗi khá lớn: nó chỉ có thể nạp điện theo cấp bậc 1 tại nhà, chậm nhất, mất khoảng 24-48 tiếng mới đầy bình, hay cấp bậc 2, dùng điện 240 volt (mà nhà tôi không có) khoảng 4, 5 tiếng. Cấp bậc nạp điện nhanh nhất tại các trạm Supercharger của Tesla dọc theo xa lộ là cấp 1, chỉ mất độ 45 phút, thì xe tôi nó “chê” không chịu làm việc. Đi đường trường xa mà không ghé supercharger để nạp điện được thì tựa như cưỡi ngựa què rồi, hỏng bét. Đồ đạc càng hiện đại thì càng hại điện. Tìm hiểu trên mạng thì vấn đề này tốn độ 1 nghìn 6 để chỉnh lại. Sẵn dịp tôi cũng muốn “tút” lại nhan sắc cho nó một tí sau nhiều lần cọ quẹt trầy trụa chỗ này chỗ nọ làm mất đi sắc đẹp thuở xuân thì. Xưởng sửa chữa thân xe (body shop) của Tesla bảo tôi chụp hình vài tấm gửi cho họ rồi phán: hơn 10 nghìn đồng!

Thế này thì quăng nó đi, ẵm một em mới về cho rồi. Dịp Giáng sinh  là lúc mình có thể làm ông già Lô Ên tự thưởng quà cho mình. Tiền giảm thuế $7500 của chính phủ dành cho ai tậu xe điện đã hết hạn từ tháng 9, nhưng Tesla có deal đặc biệt giảm giá $6500 cho những người thuê xe (lease). Thế là bút sa gà chết, tôi ký hợp đồng thuê xe 3 năm.

FSD Full Self Driving – Hệ thống tự  lái

Chiếc xe mới có hệ thống lái xe tự động FSD – Full Self Driving, muốn dùng  phải trả thêm giá $99 một tháng, hình như trả đến 8 nghìn thì đủ, khoảng gần bảy năm. Hệ thống lái xe tự động cho phép mình khỏi lái, chỉ ngồi chơi xơi nước để “nó” lái cho mình. Nghe như chuyện khoa học giả tưởng mà có thật. Tôi đang hứng chí “chịu chơi chơi tới cùng” nên đặt bút ký luôn. Người ta bảo muốn trẻ lâu thì mỗi năm làm một điều mới mình chưa làm bao giờ. Điều ấy là đây: dùng xe tự lái. Tự thấy mình vẫn còn sáng suốt có thể tiếp tục lái đi đây đó như hằng mấy chục năm nay, nhưng càng lớn tuổi càng hay gặp những điều bất ngờ. Hôm nay khỏe mạnh đàng hoàng, sáng mai ngủ dậy không đứng lên được nữa; hay tai bỗng ù đi, ai bảo gì cũng “Hả? Hả?”; hay mắt bỗng mờ đi không thấy đường, v.v. Nhiều  ông bà cụ hàng xóm trong làng già, nơi tôi ở, ngày càng thu hẹp việc lái xe đi lại. Hoặc là họ chỉ lái xe ban ngày, tránh ban đêm; hoặc chỉ lái trong nội bộ làng già, tránh ra đường xá đông đúc bên ngoài; hoặc bỏ lái xe hẳn, chỉ đón xe bus hay kêu Uber khi cần đi lại. Tôi thì thích khám phá mới, và cũng phòng khi mình cần lái xe đường dài 4, 5 tiếng như đi lên New York chẳng hạn, hay đi họp hành tiệc tùng ban đêm, ra về lúc khuya khoắt mệt mỏi, thì để “nó” lái  mình đi cho khỏe!

Lớn tuổi rồi tập tành cái gì mới cũng bỡ ngỡ. Gặp thế hệ Gen X, Gen Z thì chuyện chẳng có gì mà ầm ĩ. Chúng nó sẽ tắc lưỡi : “Ối dào! Dễ như ăn cơm sườn!” Mình thì cứ bình tĩnh mà run! Tesla cũng rất cẩn thận, đòi hỏi tất cả các điều kiện “ắt có và đủ” mới chịu khởi hành. Phải buộc dây an toàn, chân phải nhấp thắng thì nút “tự lái” mới khởi động được, không thì nó mờ đi, bấm vào cóc có di chuyển. Sau đó thì nó bắt đầu thi công. “Nó” bẻ tay lái, nhìn trước sau qua lại, nhấn ga, lùi ra khỏi garage, đạp thắng, xoay đầu xe, tiến tới, cứ như tài xế thật đang điều khiển xe. Mắt “nó” không biết để đâu nhưng quan sát chung quanh rất kỹ. “Nó” thấy những lane xe trên đường, thấy xe cộ trước mặt hay bên cạnh mình, thấy đèn xanh đèn đỏ, thấy bảng Stop, thấy khách bộ hành đang băng qua đường hay vẫn còn đang đứng đợi bên góc đường, thấy xe bus đang bật đèn đậu lại rước khách thì đổi lane; thấy cả những xe đang đi bên cạnh bỗng chốc quẹt sang trước mặt mình một cách bất ngờ, v. v. Những điều “nó” thấy đều hiện lên trên màn hình trước mặt để mình theo dõi và trấn an. Đừng có lo, để “nó” lo cho.

Ba phong cách tự lái

Hệ thống tự lái này cho mình lựa chọn một trong ba “phong cách lái” tùy theo tuổi tác và tính khí của mình.

Thoạt tiên “nó” chọn cho tôi phong cách “rùa bò – sloth”. Ối giời ơi! Xe di chuyển chậm chạp như cụ già, nhất định tôn trọng vận tốc cho phép một cách nghiêm nhặt. Đường giới hạn 35 miles một giờ thì “nó” cương quyết giữ vững 35! Khi ngừng Stop thì dường như “nó” lẩm bẩm đếm “một, hai, ba, bốn, năm, sáu, bảy, tám, chín, mười!” rồi mới đủng đỉnh xê dịch! Giời ơi! Lái kiểu “rùa bò” này thì ra đường chúng chửi, mà mình cũng sốt ruột điên tiết, nghiến răng kèn kẹt không chịu được.

Thế là tôi đổi sang hệ thống “cơ bản – standard”. Loại này nhanh nhẹn hơn và hơi  trái luật “trong phạm vi cho phép” Vận tốc cho phép là 35 miles thì “nó” chạy phom phom ở tốc độ 40 miles. Đây đúng là tính khí của tôi. Trên đời này nào có ai giữ đúng tốc độ cho phép bao giờ, tôi luôn vượt lên chút đỉnh “trong phạm vi cho phép”! Ra ngoài xa lộ vận tốc 55 thì “nó” dũng cảm vượt lên 65-70 để không thua chị kém em đang chạy cùng trên đường. Thế mới phải chứ! Khi ngừng Stop thì “nó” chỉ đếm đến ba rồi đi, không nằm ụ như hệ thống “rùa bò – sloth”. Tôi đã chọn phong cách lái hợp với tính khí của mình.  

Ngoài ra còn có phong cách “hung hăng – aggressive” nhưng tôi chưa dám thử. Nghe nói phong cách này sẽ thường xuyên vượt tốc độ lên đến 120%, lạng qua lạng lại, đổi lane liên tục để rút ngắn thời gian, v.v. Loại phong cách này ta thấy nhan nhãn trên đường, nhất là lúc tan sở kẹt xe. Nếu Tesla không tạo ra phong cách tự lái hung hăng này thì thế nào cũng bị khách hàng tẩy chay. Tôi thì tôi để cho lũ trẻ chọn phong cách hung hăng, mình lớn tuổi  rồi, an toàn là chính. Đôi khi cũng hơi thắc mắc: hung hăng đến mức độ nào? Nếu xe chạy quá tốc độ hay quá hung bị pú lít phạt thì ai trả tiền phạt nhỉ? Có thể gửi giấy phạt về cho Tesla được chăng? Rồi ai chịu trách nhiệm khi bảo hiểm tăng tiền? Người ta kiện Tesla ra ba tòa quan lớn đấy chứ! Muốn biết thì phải thử cho biết, nhưng thôi, tôi đành ngồi nhà chịu dốt.

Để xe tự lái cho mình có sướng không?  

Cái gì mới, lạ cũng phải tập cho quen mới thấy thích được. Cũng như khi mới có hệ thống định vị GPS, mọi người phải học vừa lái xe, vừa nhìn đường, vừa liếc nhìn bản đồ, vừa lắng nghe “lệnh” phát ra từ máy. Đối với hệ thống tự lái cũng vậy. Khi phải ngồi yên như bụt trên chùa, để xe tự lái tôi mới thấy mình trở lại bản tính “back seat driver” ngày xưa khi còn ông xã. Ông lái xe còn mình “lái tài xế”, mồm liên tục la lối ối a: “Thắng! Thắng! Đèn đỏ kìa!” ; “Coi chừng! Có xe bên cạnh! Đừng sang lane!”; “Quẹo! Quẹo! Tới chỗ quẹo rồi!”, v.v. Bây giờ ngồi với hệ thống tự lái của Tesla, mình tính một đàng còn “nó” nghĩ một nẻo. Tính tôi nếu biết sẽ phải quẹo trái cách đó 3 miles là tôi tìm cách sang lane trái ngay từ bây giờ. Tesla thì không. “Nó” cứ tà tà ôm lane phải, đến còn 0.3 hay 0.2 mới chịu bật đèn hiệu sang lane! Sốt ruột lắm, nhưng nghĩ cho cùng  “nó” vẫn thực hiện được điều cần làm, còn tôi thì cứ nhắng nhít không yên! Để “nó” lái đưa mình đi mà nhiều khi ruột nóng như lửa đốt, tiếng Anh gọi là “bụng thắt lại một nùi”.

Tuy nhiên, có những lúc “nó” xuất sắc hơn người trần mắt thịt như mình. Lần đó tôi lái xe sang Virginia, đang trên xa lộ 495 thì mưa tuôn xối xả, nước đập ào ào lên mặt kính xe cứ như mình đang vượt thác Niagara! Lúc đó tôi hoàn toàn không thấy đường, chỉ thấy nước đổ dày đặc trên cửa kính. Nếu mình đang lái thì chắc phải bật đèn khẩn cấp rồi ráng tách vào lề tạm ngừng lại giây lát. Trong khi đó thì “nó” vẫn chạy phom phom! Mắt mình nhìn vào kính xe trước mặt (windshield) chẳng thấy chi, còn “nó” nhìn dưới lòng đường hay trên trời đâu đó, và thế là “đường ta ta cứ đi”!  Phục quá!

Những lúc khác thấy quý “nó” là những lúc đường kẹt xe phải nhích từng chút một. Ngày xưa còn đi làm, đến chiều lái xe về nhà sau một ngày vất vả mệt mỏi, tôi sơ nhất cảnh kẹt xe gần như đứng chựng lại. Mình cứ căng mắt ra nhấp thắng, nhấp ga, nhấp thắng, nhấp ga, vừa cố bám đuôi xe trước, vừa cố giữ khoảng cách nhỏ để không ủn đít nó. Lái xe một giờ với vận tốc 10-20 miles còn mệt hơn lái một giờ vận tốc 60 miles rất nhiều. Bây giờ để “nó” lái thì tôi ngồi tỉnh bơ, nghe radio hay mơ mơ màng màng, mackeno, bao giờ đến thì đến.

Ngày xưa lúc còn ông anh, tôi hay đưa mẹ tôi lên thăm anh, sáng đi chiều về, lái độ hơn 3 tiếng mỗi chiều. Ra về, xuôi Nam vào buổi trưa hay bị mặt trời chiếu vào mặt, vừa chóa mắt vừa buồn ngủ, cứ phải căng mình lái cho tỉnh táo. Bây giờ ông anh đã mất nên không lên New Jersey nữa. Nếu có đi thì sẽ để hệ thống tự lái làm bác tài, bà chủ cứ lim dim gật gù cho khỏe.

Đối với những quý vị cao niên như tôi, mắt mờ dần, não chậm dần, tay chân bắt đầu lạng quạng, thì vẫn lái xe đi lại được, chưa đến nỗi gây tai nạn khủng khiếp, nhưng phải tội hay cọ quẹt trầy xước đây đó. Cũng rầu lắm chứ. Để “nó” lái thì bảo đảm xe lành lặn trơn tru. Bình thường tôi dùng hệ tthống xe tự lái độ 30 phần trăm, còn lại thì mình tự lái. Cũng muốn giữ tay nghề, và thật ra ngồi cho “nó” lái thì mình vẫn phải ngồi quan sát chăm chú, đâu dám bỏ lơi.

Những cái “ dở hơi “ của xe tự lái

Tesla luôn cố gắng cải thiện hệ thống tự lái, chẳng hạn như gần đây “nó” biết tránh ổ gà hay những ụ nổi (bump) trên đường khá tốt, chứ lúc đầu dở lắm. Tuy nhiên, hệ thống tự lái của Tesla vẫn chưa hoàn hảo. Có lúc bản đồ bảo đến đó thì quẹo mà nó đi trớt quớt, sau đó phải vòng lại tốn kém thì giờ. Sau này mỗi lần thấy sắp “lỡ chuyến đò” là tôi cướp tay lái bắt nó quẹo ngay. Có những lúc đang chạy bon bon bỗng “nó” kêu “keng” một tiếng rồi ngưng hệ thống tự lái! Thế này là thế nào? “Nó” bảo mình một cách ngon ơ: “Thôi bây giờ không lái nữa, bà tự lái đi nhé!” Thế là mình phải ra tay lèo lái, đến lúc nào đó nút “tự lái” bật lên lại thì mới được quyền bấm nút ra lệnh cho “nó” lái tiếp. “Nó” còn màu xám xịt là không được ép “nó”, bấm vào chẳng ăn thua gì. Tôi nhận xét hình như những lúc xe cộ nhốn nháo hỗn loạn, “nó” không dám xử lý tình hình nên giao trách nhiệm cho bà chủ liệu lấy. Không sao, để  bà tính cho, chứ bà cũng không tin tưởng mày lắm đâu!

Điều tôi không ưng ý lắm là khi vào bãi đậu, “nó” hay tìm chỗ đậu xa xa, không dám chen vào nơi chen chúc ngay trước cửa hàng cửa tiệm. Hay có lẽ tại tôi chọn phong cách lái “căn bản – standard”? Nếu chọn cách lái hung hăng thì nó có mạo hiểm hơn không? Chẳng biết được nhưng vào đến bãi đậu thì tôi hay giành tay lái đến đậu đúng chỗ mình muốn.

Những lúc “nó” muốn đi một đàng mà mình muốn đi một nẻo thì mình có quyền cướp tay lái làm theo ý mình. Khi mình giành tay lái, dẹp “nó” qua một bên thì “nó” bật lên câu hỏi: “Tại sao bà không để tui lái?” và cho bốn câu trả lời để mình chọn: 1- Navigation (mi đi lộn đường rồi, ta phải sửa lại); 2- Preference (mi lái không hợp ý ta, ta phải giành lái theo kiểu ta thích); 3- Discomfort (mi lái ta không cảm thấy thoải mái); 4- Critical (nguy kịch, cần phải giành lái với mi không thì có tai nạn). Thường thì tôi chọn câu trả lời “Preference”. Ừ tao thích lái kiểu của tao hơn!

Cách đây chục năm tôi đã nghĩ đến lúc mình mắt mờ, tai lãng, đầu óc mụ mị thì cần phải dùng xe tự lái. Lúc đó chuyện tự lái vẫn còn như khoa học giả tưởng. Những năm đó mình còn nghĩ tếu: ngồi xe tự lái không biết có lúc nào phải lên tiếng năn nỉ “nó”: Làm ơn dừng lại cho ngộ lái chút đi. Không dừng lại ngộ lái ướt xe hết bi giờ!” Bây giờ nhớ lại cứ tủm tỉm cười một mình. Muốn lái thì cứ bảo “nó” dừng lại cho mình lái, ai cấm đâu. “Lái” theo nghĩa nào cũng vậy!

Thúy Messegee, 5/2026

Giấc mơ lá rụng về cội

CÂU LẠC BỘ VĂN HÓA Montreal viết về

Hội Rồng Vàng Montreal

Lạp Chúc Nguyễn Huy

Sau mùa lá vàng rơi, cái lạnh trở về, nỗi cô đơn lại đề nặng nên nỗi lòng người viễn xứ nhất là lòng người già hưu trí sống lẻ loi trong một căn phòng nào đó đang muốn thực hiện giấc mơ ‘’lá rụng về cội’’.

Sau khi sống tỵ nạn mấy chục năm tại hải ngoại phải vật lộn với đời sống vật chất đôi khi vất vả, với tâm hồn có cảm giác cô đơn :

Bỗng thấy buồn man mác,

Về đâu cũng tha hương.

Với tâm trạng đó mà một số Việt Kiều muốn mang tiền tiết kiệm và lương hưu về sống cuộc đời còn lại tại quê hương mặc dầu lời khuyên của con cháu, lời khuyên của nhiều video YouTube kể lại nhiều trường hợp Việt Kiều đã vội vã trở lại Hoa Kỳ và Canada chỉ sau một thời gian ngắn tái định cư tại quê hương.

Ôi thật sung sướng làm sao cái thuở ban đầu quyết định ‘’lai hồi cố quốc’’. Thời gian bán nhà bán xe từ bỏ quê hương đã cưu mang lúc minh tỵ nạn cộng sản là thời gian mơ mộng đẹp nhất của Việt Kiều  muốn hồi hương để: Sáng dạy là nghe thấy tiếng nói của cháu, của em trong nhà, nhìn ‘’nắng mới hắt qua song’’ ‘’nghe tiếng gà trưa gáy não nùng’’, ra quán cà phê thì đầy bạn bè thăm hỏi, trưa chiều thì nếm đủ thứ canh, thứ cá, thứ rau mà mình hằng mơ ước bên trời Tây,

Sau thời gian mơ mộng ‘’lá rụng về cội’’ thay vì nghe lời khuyên của thi sĩ Hồ Dzếnh ‘’thơ viết đừng xong, thuyền trôi chớ đậu’’ thì bác Việt Kiều mua vé máy bay một chiều, mang hết tiền tiết kiệm về sống trên quê hương. Rồi cuộc đời đổi mới của Bác sẽ trải qua những giai đoạn hội nhập nghịch chiều sau:

1.   Tuần trăng mật.

2.   Aỏ và thực.

3.   So sánh 2 quê hương

4.   Về hay ở?

 Hội nhập nghịch chiều

 Dựa trên nhiều khảo cứu của đại học thì sau khi đã sống hội nhập với đất nước đã cưu mang lúc tỵ nạn thì việc trở về quê hương cũ thì di dân sẽ đối diện với sốc văn hóa của tái hội nhập hay hồi nhập nghịch chiều (choc culturel inversé ou choc culturel du retour). Sốc văn hóa của tái hội nhập gồm 4 giai đoạn : tuần trăng mật, nhận thức ảo và thực, so sánh môi sinh, về hay ở.

Tuần trăng mật.

Trong mấy tuần lễ đầu là cuộc đời màu hồng (tout est rose) gặp lại gia đình chú bác, bạn bè xưa, tận hưởng đi du lịch khắp đất nước, thưởng thức mọi món ăn hạp khẩu vị, cảm giác được yêu thương qúy mến nhờ quà cáp, tiền bạc giúp đỡ bà con …

Aỏ và thực.

Đến khi du lịch thì hết chỗ thăm viếng, bạn bè trở về với đời sống thường nhật, đời sống như dừng lại, buồn chán quay quanh các bữa ăn, đi ra đi vào quanh nhà nên mới có thì giờ nhìn thấy chênh lệch văn hóa trong giao tế, cư xử, đời sống thực tế của môi sinh mình mơ tưởng bấy lâu nay.

Về văn hóa ứng xử giữa con người với con người và giữa con người với xã hội thì cảm thấy xa lạ với văn hóa ứng xử của đất nước đã cưu mang cuộc đời tỵ nạn cộng sản của mình : chen lấn giữa người với người, giữa người với xe cộ lưu thông, không biết nói cám ơn, trong xe buýt không biết nhường chỗ cho người già, phụ nữ thai nghén, đi mua bán thì bị chặt chém vì bị coi là khách du lịch. Ảo ảnh hồi hương hiện nên sáng chói trong văn hóa ứng xử khi túi ngoại tệ mang về đã cạn khống còn đáp ứng được đòi hỏi tiền bạc của anh em, họ hàng, bạn bè.

Về y tế, sốc văn hóa mạnh nhất khi bị máu nhồi tim, đột qui …cần  cấp cứu, nhập viện gấp thì mới thấy mạng sống rẻ rúng vì phải chờ đợi, đóng tiền trước rồi mới được khám nghiệm.

Lúc đó mới nhớ đến Tây nó nói’’ Chẳng giấc mơ nào mà không có ác mộng’’ (aucun rêve sans cauchemar).

Về thể xác thì phải tái hội nhập với thời tiết nóng ẩm, môi trường ô nhiễm vì khói, bụi, tiếng còi xe inh ỏi, công viên để thư dãn thì không an toàn.

Hành chánh, chính trị : Tự do, nhân quyền không có chỗ đứng,   công an không mời cũng đến nhà, đi đến tạm trú nơi nào cũng phải đăng ký với công an khu vực, 

So sánh 2 quê hương

Sau khi đã nhìn thấy thực tế của giấc mơ hồi hương, người di dân nghịch chiều mới bình tĩnh ngồi so sánh Việt Nam XHCN với đất nước tự do đã cưu mang lúc mình tỵ nạn cộng sản mà cảm thấy mình là kẻ xa lạ ngay trên quê hương mà mình mong nhớ rồi tỉnh lại với bài tứ tuyệt của Tô Đông Pha mang ý nghĩa cảnh trí tuyệt đẹp của núi Lô và sông Triết mà mọi người mơ đến thăm nhưng khi đến rồi thì cảnh núi Lô và sông Triết vẫn vậy nhưng cảm nhận chủ quan của người vãn cảnh thì hoàn toàn thay đổi khi đứng nhìn tận mắt cảnh hằng mơ ước.

Lô Sơn Yên toả Triết Giang triều,

Vị đáo bình sanh hận bất tiêu,

Đáo đắc hoàn lai vô biệt sự,

Lô sơn yên tỏa Triết giang triều[1].

Về hay ở?

Sang tỵ nạn cộng sản tại Montreal, người Việt tỵ nạn cộng sản bắt buộc phải hội nhập để sinh tồn không có lưa chọn nào khác. Nhưng nay trở về Việt Nam với tiền hưu, tiền tiết kiệm thì người di dân nghịch chiều có quyền lựa chọn:

-Quay về Montreal để tiếp tục sống đời sống tự do, nhân quyền,

– Tái định cư trên quê hương thì phải thích ứng với một xã hội thiếu văn hóa ứng xử, thiếu nhân quyền, tự do. Lúc đó mới nhớ đến Tây nó nói’’ Chẳng giấc mơ nào mà không có ác mộng’’ (aucun rêve sans cauchemar).

 Mặc dù có cùng một văn hóa cổ truyền với quê hương[2] (đi chùa, thờ Mẫu, lên đồng, nghe ca trù, nhạc Trịnh Công Sơn …) nhưng sau một thời gian sống tại quê cha đất mẹ thì giấc mộng trở thành ác mộng và phải tức tốc quay về đất nước đã cưu mang mình trong lúc tỵ nạn cộng sản. Tại sao? Cũng tại chênh lệch văn hóa (décalage culturel) nhất là trong văn hóa ứng xử, giao tế mà ra. Vấn đề này sẽ được phân tích dưới đây.

Chênh lệch văn hóa tại Âu Châu

Hiện nay 15 quốc gia Âu Châu có một chương trình tái hội nhập (Réintégration) hay hội nhập nghịch (intégration contraire) cho di dân (EURP: European Reintegration Programme).

 Ngày 1/4/2022, “Joint Reintegration Services” có dịch vụ giúp đỡ việc hội nhập nghịch cho các di dân trở về quê hương cũ. Chương trình này không được hưởng ứng nhất là đối với di dân đến từ các nước chậm tiến không thể tái hội nhập với quê hương cũ.

Tại Montreal có nhiều di dân người Pháp qua sinh sống và một số muốn trở về Pháp thì được bà Sylvie Gros, chủ tịch ‘’Association d’aide France Retour Accueil’’ giúp đỡ hồi hương.

Web RetourenFrance.fr của bà Anne-Laure Fréant hướng dẫn di dân hồi hương về Pháp đã nêu nên những khó khăn cho sự tái hội nhập thí dụ như vấn đề hành chánh giữa Pháp và Quebec, về khác biệt giữa hai hệ thống y tế, về gia cư như khó mướn nhà vì di dân hồi hương ‘’ni contrat à durée indéterminée et ni avis d’imposition des années précédentes à présenter’’.

Cái khó khăn nhất của di dân nghịch chiều là ‘’Chênh lệch văn hóa’’ (décalage culturel). Pháp và Quebec có cùng chủng tộc, ngôn ngữ, có cùng một trình độ văn minh, nhưng có nhiều khác biệt về văn hóa vì văn hóa đời sống tại Montreal nghiêng về văn hóa Bắc Mỹ tức Hoa Kỳ. Vì vậy mà có di dân Pháp không về hoặc về rồi lại trở lại sống ở Quebec vì việc tái hôi nhập rất khó khăn nhất là vấn đề chênh lệch văn hóa như bà Anne-Laure Fréant nói ‘’ Ảo tưởng nếu tin rằng tìm lại được sự khoan khoái văn hóa ngay những ngày đầu tiên’’ (croire que l’on va retrouver son confort culturel dès les premiers jours est une illusion).

Tóm lại, nhin qua các bài khảo cứu về di dân nghịch chiều tức di dân quy hồi cố hương không khả thi cho nhiều người là vì:

1.   Chênh lệch văn hóa và khác biệt trình độ văn minh vật chất giữa hai quốc gia.

2.   Dù có nhiều điểm tương đồng như trường hợp Quebec-Pháp, chênh lệch văn hóa vẫn là cản trở lớn nhất cho sự hồi hương cố quận.

Lạp Chúc Nguyễn Huy

Hội viên hội Rồng Vàng Montreal