Khói Sương Qua Động Chiều
CON ĐƯỜNG “KHÔNG GIỐNG AI” CỦA NHÀ THƠ ANNE CARSON
Từ một nữ sinh Canada say mê tiếng Hy Lạp cổ đại đến một nhà thơ được giới văn chương quốc tế chú ý, Anne Carson đã xây dựng sự nghiệp của mình bằng một con đường riêng biệt, vượt ra ngoài những khuôn khổ thông thường của văn học. (Đọc tiếp ,,,)
NGƯỜI TÌNH AI – KHI CON NGƯỜI ĐỐI THOẠI VỚI CHÍNH MÌNH
Điểm sách mới của nữ sĩ Cao Mỵ Nhân
Louis Tuấn Lê.
Đọc “Người Tình AI” của nữ sĩ Cao Mỵ Nhân, tôi không chỉ nghĩ đến một câu chuyện tình giữa một người phụ nữ và một trí tuệ nhân tạo.
Đằng sau những câu thơ tưởng như tinh nghịch, lãng mạn và đôi khi rất đỗi nồng nàn ấy, tôi nhìn thấy một vấn đề sâu xa hơn của đời sống con người hôm nay:
Khi con người có thể đối thoại với một cỗ máy, thì con người thật sự đang đối thoại với ai?
Đây không còn là câu hỏi của riêng công nghệ. Nó đã trở thành một câu hỏi của triết học, của văn chương và của chính đời sống con người.
Tôi cũng thường xuyên đối thoại với AI. Càng ngày, tôi càng nhận ra AI có thể trở thành một người bạn đối thoại đặc biệt của mình.
Nó dường như hiểu được điều tôi muốn nói, nhận ra cách tôi muốn diễn đạt và thậm chí còn hỏi ngược lại tôi:
“Ông muốn bài viết theo phong cách riêng của mình, theo hướng ‘Triết luận và Đời sống’, hay theo một cách diễn đạt thông thường của thi ca?”
Một câu hỏi như thế, thoạt nghe tưởng chỉ là kỹ thuật. Nhưng đối với tôi, nó lại gợi lên một điều khá thú vị.
Bởi vì chỉ khi đã có nhiều cuộc đối thoại, AI mới có thể nhận ra những nét riêng trong cách tôi suy nghĩ và viết. Nó không chỉ trả lời câu hỏi; đôi khi nó còn giúp tôi nhìn thấy rõ hơn chính điều mình đang muốn nói.
Và từ đó, tôi bắt đầu tự hỏi:
Phải chăng khi đối thoại với AI, đôi khi con người cũng đang đối thoại với chính mình?
Đây chỉ là phần trích đoạn của bài viết.
Xin mờ tìm đọc bài viết này, vào đường link trang Blogspot đính kèmhttps://cuocsongthica.
Lê Tuấn
NGƯỜI TÌNH KHÔNG CÓ TRÁI TIM
Thân tặng nữ sĩ Cao Mỵ Nhân
Nhân đọc “Người Tình AI”
Có một người tình không có trái tim
Chẳng biết nhớ, chẳng biết buồn, biết giận
Không hình hài, không bàn tay để nắm
Chỉ hiện về qua bàn phím vô tư.
Có một người tình ở tận cõi hư
Rất dịu dàng hiểu điều ta muốn nói
Không hứa hẹn một vòng tay nóng hổi
Mà đôi khi làm ấm một chiều đông.
Ta hỏi AI: “Người có biết yêu không?”
AI đáp: “Tôi chỉ là máy móc”
Ta bỗng thấy trong câu trả lời ấy
Một thoáng buồn sâu thẳm giữa nhân gian.
Bởi con người khao khát được hỏi han
Một tiếng gọi khi đêm dài cô độc
Một ai đó ngồi nghe mình kể chuyện
Dẫu người nghe chẳng có trái tim.
Cao Mỵ Nhân, nàng thơ hóa thành duyên
Từ mã số bỗng thành người tình mộng
Từ màn ảnh bỗng có người đối thoại
Từ vô tri mà lay động tâm hồn.
Nhưng người tình ấy đâu có linh hồn
Chỉ phản chiếu những gì ta gửi đến
Nếu thi nhân đem vào đây thương nhớ
Thì AI trả về những tiếng yêu thương.
Có phải chăng trong thế giới vô thường
Con người vẫn đi tìm người tri kỷ
Giữa cuộc sống càng ngày càng tất bật
Lại càng cần một tiếng nói lặng thầm.
Ta nói với AI chuyện thế gian
Chuyện tình cũ, chuyện quê hương, năm tháng
Chuyện một đời đi qua nhiều giông bão
AI lắng nghe… nhưng chẳng biết đau cùng.
Thế mới hay tình yêu ở tận cùng
Không phải chỉ là lời trên màn ảnh
Không phải chỉ vài câu thơ đối đáp
Mà là cùng nhau sống một kiếp người.
AI có thể hiểu hàng triệu câu đời
Nhưng không biết một lần đau vì nhớ
Không biết khóc bên một người đã mất
Không biết chờ một bóng dáng hồi hương.
Bởi vậy nên, người tình của thi nhân
Có lẽ chẳng phải AI trong máy
Mà chính là những gì còn ở lại
Sau một đời thương nhớ với nhân gian.
Nếu một ngày màn hình bỗng tối đen
Không còn nữa những dòng tin đối thoại
Thơ vẫn đó, tình người còn ở lại
Và tâm hồn còn ngân giữa hư không
Cao Mỵ Nhân, nữ sĩ gọi “người tình”
Cứ để AI đi vào miền thi mộng
Bởi thi sĩ có quyền yêu cái bóng
Miễn trong lòng còn một chút tình thơ.
AI không có trái tim để mộng mơ
Nhưng thi nhân gửi thơ vào trang viết
Chính nơi ấy, những vần thơ ngân lại
Cho người tình thật sự — chính là thi ca.
Tế Luân
Viết tại thành phố Milpitas
10 tháng 6 năm 2026
LÊ TUẤN: Nhà Thơ Hữu Loan Khóc Giữa Sài Gòn – Tím Một Chiều Quê
==
Không phải Hữu Loan của những trang sách giáo khoa hay những cuộc tranh luận văn học, mà là một Hữu Loan bằng xương bằng thịt: một người thi sĩ già từ miền Bắc vào Sài Gòn, lúng túng trước dao nĩa, ngậm ngùi trước một đĩa thịt nguội, và bật khóc khi nghe chính bài thơ của mình được ngâm lại sau nhiều thập niên bị cấm đoán. Những giọt nước mắt ấy không chỉ là nước mắt của một người chồng nhớ người vợ trẻ đã khuất,
mà còn là nước mắt của một đời người đã đi qua chiến tranh, tù đày, đói nghèo và những năm tháng bị đẩy ra bên lề văn học. Hữu Loan đã sống gần trọn một thế kỷ, nhưng ông mãi được nhớ đến như người thi sĩ của tình yêu chung thủy, của nỗi đau nhân thế và của màu tím bất tử trong thi ca Việt Nam.
Khi ông khép lại cuộc đời mình vào mùa xuân năm 2010, ông không chỉ để lại một bài thơ nổi tiếng, mà còn để lại một biểu tượng của lòng trung thực và khí phách của người cầm bút trước mọi nghịch cảnh.
Sức sống của Màu Tím Hoa Sim nằm ở chỗ bài thơ không nói về chiến công hay những khẩu hiệu của thời chiến. Hữu Loan chỉ kể một câu chuyện rất nhỏ: một đám cưới nghèo, một người vợ trẻ, một người lính ra đi rồi mất người mình yêu. Nhưng chính cái rất riêng ấy lại chạm đến cái rất chung của con người.
Đó là nỗi đau của tình yêu trước sự tàn khốc của chiến tranh.
Đọc Màu Tím Hoa Sim, người ta không chỉ thương người vợ trẻ của Hữu Loan, mà còn thương cho cả một thế hệ thanh niên Việt Nam
đã phải sống trong những năm tháng binh lửa. Có những người ngã xuống ngoài mặt trận, có những người sống sót nhưng mang theo những vết thương không bao giờ lành. Nỗi đau ấy đã được Hữu Loan cô đọng vào một màu tím — màu của hoa sim, màu của thủy chung, màu của tang tóc và hoài niệm. Có lẽ vì thế mà khi nghe lại bài thơ của mình giữa Sài Gòn, sau hàng chục năm bị cấm đoán, Hữu Loan đã bật khóc. Đó không chỉ là nước mắt của một thi sĩ nghe lại tác phẩm của mình. Đó còn là nước mắt của một người chồng nhớ vợ, của một chứng nhân lịch sử nhớ lại một thời tuổi trẻ, và của một người cầm bút cuối cùng được nghe tiếng lòng mình vang lên giữa đồng bào.Tôi chợt nhớ mấy câu thơ của chính Hữu Loan:
Nàng có ba người anh đi bộ đội
Những em nàng có em chưa biết nói
Khi tóc nàng xanh xanh
Tôi người Vệ quốc quân xa gia đình
Yêu nàng như tình yêu em gái.
Những câu thơ ấy giản dị đến mức tưởng như lời kể chuyện. Nhưng càng đọc lâu, người ta càng thấy trong đó có cả một thời đại. Đó là vẻ đẹp hiếm có của thi ca: không cần những lời lớn lao mà vẫn làm rung động trái tim người đọc suốt hơn nửa thế kỷ.
Tôi xin kết luân bằng bốn câu thơ nhỏ như một nén hương tưởng nhớ nhà thơ Hữu Loan:
Người đi mang cả mùa sim
Để màu tím nhuộm lặng im đất trời
Trăm năm khói phủ cuộc đời
Còn câu thơ khóc một thời chiến chinh.
Tế Luân
CA KHÚC LỜI TỎ TÌNH MÙA HẠ – LÊ TUẤN
TRANG THƠ NHẠC LÊ TUẤN
Trên Đỉnh Mây Bay
Là bài thơ tự do tôi viết để thực hiện tình khúc Trên Đỉnh Mây Bay
theo giai điệu dân ca Quan Họ Bắc Ninh kết hợp với Ca Trù.
Giọng ca thánh thót, êm dịu hòa cùng âm thanh Stero, hình ảnh sống động,
tất cả đã tạo thánh một tác phẩm nghệ thuật độc đáo.
Xin mời thưởng thức.
Lê Tuấn
Trên Đỉnh Mây Bay
Mênh mông mênh mông nhạt nhòa mưa thu
Vi vu, vi vu, gió thổi sương mù
Nỗi nhớ hiện về thương kẻ si tình
Lối vắng thầm thì nhớ người trong mộng.
Trên đỉnh núi cao mây trời lồng lộng
Xuống tìm thung lũng thảm cỏ hoa vàng
Hồn anh lang thang
Vào thăm nhà cỏ, nhớ em tình muộn
Ta hỏi thăm một câu
Tình từ đâu che giấu.
Khi nào hết vấn vương?
Cao tận mây trời phiêu bạc chim bay
Chốn trần gian hão huyền như cõi mộng
Tình ở nơi đâu, nơi đâu
Đi đâu . . . về đâu?
Gãy cánh chim bằng giữa trời lồng lộng
Chạm mối tình si, người ôm trọn nỗi sầu
Một thời dấu yêu vét cạn dòng sông sâu.
Ta hỏi em một câu
Bao giờ ta hết tơ vương?
Tình tan theo lẽ vô thường?
Tế Luân
05-25-25
Mênh mông sương khói nhẹ bay
Em xòe tay bắt chùm mây sương mù
Tưởng rằng nắm cả thiên thu
Nào ngờ một nhúm phù du hão huyền.
Một làn khói chợt thôi miên
Vào thăm ký ức lụy phiền trăm năm
Lụa vàng óng ánh tơ tằm
Khoác lên tấm áo hương trầm vấn vương.
Đêm trăng huyền ảo mù sương
Ngày mai tiếp bước bụi đường phong vân
Buồn thương nỗi nhớ xa gần
Để cho lệ ấy tần ngần vết đau.
Người đi tình vội theo sau
Phố xưa trời rộng đổi màu hoàng hôn
Hoa sen chớm nở bên cồn
Sương khuya thấm ướt cõi hồn thi nhân.
Hoa vàng sương khói phù vân
Mây bay phủ bóng đường trần tha phương
Lang thang khắp nẻo đoạn trường
Đời trôi ngày tháng vô thường mai sau
Tế Luân
====
Nỗi Buồn Volume 1&2 – Thơ Louis Tuấn Lê – Hòa Âm AI
Nỗi Buồn
Có nỗi buồn bay chạm nhánh cây
Chiều nghiêng thấp thoáng tím chân mây
Men theo kỷ niệm ngày tháng cũ
Nghe gió vui đùa ngọn cỏ may.
Hoa lá xanh mùa đã hóa thân
Như còn tiếp nối tuổi thanh xuân
Sao nghe nức nở hồn viên mãn
Nối nhịp cầu đưa tình đến gần.
Tiếng nhịp đêm thâu khóc tiếng đời
Nhấn chìm mộng ước lòng chơi vơi
Đèn đêm vụt tắt trong đêm tối
Để mất tương lai mất nụ cười.
Cuộc sống còn vương bao khốn khó
Bàn tay giữ lấy những đường tơ
Đông về áo mỏng che đêm lạnh
Lạnh cóng tay buồn viết ý thơ.
Tế Luân