• 

Tản Mạn: TÌNH THƯƠNG TRONG ĐỜI TƯƠNG ĐỐI

Paul Phạm Hữu Thiên

” Thiên hạ thi nhau nói dại khôn

Biết ai là dại biết ai khôn . . . “,

Gợi ta ít nhiều tính cách tương đối, ngay cả phù du, của cuộc sống …. Phần đông con người trong mọi hoàn cảnh, mọi thời đại, luôn múa may quay cuồng, kiếm tìm lạc thú hay, cảm giác lạ, cái công thành danh toại, thỏa mãn tham vọng nhân sinh … (vanitas vanitatum, et omnia vanitas…).

Có điều hay là nên tôn trọng ý kiến, tự do người khác, và kiếm một modus vivendi để mọi người được hài lòng, được thương quý mến nhau, trong điều kiện có thể, dù chỉ tương đối. Đời là tương đối…

Đến đây, nhớ đến một chuyện vui, nhưng không làm cười lắm: bởi có tiềm năng thật sự, nên ta thường cho dân Việt mình thông minh, tài giỏi, không kém gì dân Do Thái … chỉ tại “nhầm thế kỷ” có chút xíu, nên nước Việt chưa tiến lắm ….

Rồi đến những người giỏi Do Thái, có mấy vị nổi tiếng thế giới đã chăm lo những bộ phận quan trọng trong thân thể con người: anh Moïse lo cái đầu – ta nhớ luật: dent pour dent, oeil pour oeil; sang pour sang, deuil pour deuil? – Đức Jésus Christ lo trái tim, tình thương đồng loại; anh Karl Marx lo dạ dầy; và chuyện dưới dạ dầy khoảng một gang do anh Sigmund Freud; còn anh Albert Einstein nhà ta thì: tout est relatif …

Nếu chấp nhận thế, cuộc đời sẽ dễ hơn cho muôn người . . . ?

Cho các bạn và chúng tôi, những người Việt Nam trên thế giới.

Có điều vừa dở vừa hay, con người thường “gáy” cho chính mình, hoặc cho dân nước mình. Cách đây ít lâu, ngày 9. 9. 2003, ông Edward Teller qua đời – ông là cha đẻ bom H, mạnh hơn 1500 lần trái bom nguyên tử nổ ở Hiroshima, đồng nghiệp với những ông Einstein, Niels Bohr, Werner Heisenberg, Robert Oppenheimer v.v… làm tôi nhớ đến anh bạn đại học cũ người hongrois, anh đã “khoe” trong cours mécanique quantique : ông bác học này tuy mang tên Edward, nhưng là người hongrois như anh ta ; “automatissement”, tôi cũng muốn “đáp lễ” bằng cách kể tên vài người Việt tài giỏi nổi tiếng … đâu những chàng dòng họ Nguyễn, họ Phạm, họ Lê, đâu chàng Trần, chàng Trương, chàng Trịnh … ? nhưng từ hơn 30 mấy năm qua, tìm vẫn chưa thấy, chắc phải đợi thêm ít lâu nữa ? ? ?

Thật ngao ngán, thất vọng khi thấy trong thế trần này, từ ngàn xưa và chắc đến ngàn sau, một số người cầm đầu quốc gia, những thủ tướng, bộ trưởng, những người giữ chức vụ cao, đã tham lam, tham nhũng, gian dối, lường gạt con dân, không thi hành đứng đắn trọng trách của mình. Thường là họ sẽ phải trả, bằng cách này hoặc cách khác, chứ đâu có thể chơi những “jeux interdits gratuits” được và thiên hạ cũng đâu dại gì đóng vai nạn nhân mãi, sẽ đòi công lý, chưa kể đến cái Justice Divine, lưới Trời lồng lộng đâu dễ thoát …

Kiếm được một người tài đức, trung trực đáng kính nể rất khó!

Vậy đổi mục tiêu: đã không nể phục nhau được, ta nên thương mến nhau, hòa hợp, giúp đỡ nhau v.v… đời sẽ dễ thương hơn, và còn đẹp hơn nhiều …

Thế nhưng, “penser positif”, cũng có rất nhiều người tốt lành – nếu không tuyệt thì cũng tương đối – trong cuôc đời, nên ta cũng chả lo chi lắm, có thể “keep cool cool” … có gì Thiên mệnh sẽ giúp ta an bài.

Ta thấy những người lo việc xã hội, giúp người đau yếu, xấu số … nhiều anh chị em người Việt làm việc đứng đắn, giữ chức vị quan trọng; cả các bà, các cô Việt Nam cũng tiến bộ vô cùng ; trên mọi phương diện, các chị này gần như trọn vẹn, có đầy đủ vẻ đẹp luân lý, thể xác, trí thức, ý thức, lại còn giầu sang, phú quý v.v.. Trong không gian n-chiều, chiều nào họ cũng ngon lành cả… Nhiều chị trông hấp dẫn như một trái cấm (fruit défendu), mời gọi như một cám dỗ (tentation) … thế mới đau khổ, tội nghiệp cho những ông thiếu cơ, yếu bóng vía, với làm sao cho tới bây giờ…

Để nhắc nhở ý thức trách nhiệm và tinh thần dấn thân của người thiện tâm, ta nhớ những tư tưởng cũ: trong cuộc sống riêng tư: ta có thể ăn nửa bữa, ngủ nửa đêm, nói nửa lời, cười nửa miệng, văn thơ nửa ý, yêu đương nửa con tim, nhìn đời bằng nửa con mắt, nhưng trong việc công, việc cộng đồng, ta phải dấn trọn vẹn cả thân, chứ không nửa thân; nửa thân trên hoặc nửa thân dưới đều không hay, làm hỏng việc dân nước …để “quê hương ruồng bỏ, giống nòi khinh” …

Các bạn có thể cho là “lý thuyết rẻ tiền, lai căng ?”. Biết sao đây? tôi đọc sao, viết gần vậy. “Was ich weiss, macht mich nicht heiss?”

Nhiều người cho dân Việt ta chưa biết đoàn kết … Nguyên cớ vì sao? Và cách nào thay đổi?

Những tư tuởng cao thường gặp nhau; nhưng tư tưởng cao Việtnam mình – nếu có – hay lạc nhau, chưa kể lúc hay choạc nhau. Thôi thì “question de goût”, bắt người ta cho mình, tư tưởng mình là đúng, là hay được lợi ích gì? có khi còn lố bịch ; trừ khi phải bảo vệ một tư tưởng trung thực.

Chúng ta cứ vui huề cả làng, thương mến nhau, cho hứng khởi hợp tác với nhau, bổ túc nhau, làm cho dân nước Việt ta chóng hùng mạnh.

Thêm đó nhớ câu : anh em ta, chị em ta, cùng mẹ cha … (xin bạn đọc hiểu chữ chị em ta trong cái noble sens du terme , merci .)

Có người còn cho dân Việt xấu tính …

Có những người tin mà không thấy (phúc thay), cũng có người thấy nhưng vẫn không tin… Tôi cũng thấy ít nhiều hành động không mấy đẹp của tôi, của đồng bào tôi, nhưng vẫn không tin và không bao giờ tin là dân tộc tôi dở và xấu như thế, (theo nghĩa tương hoặc tuyệt đối). Chúng mình cũng có nhiều điểm tốt đẹp lắm, và đã được ghi lại trong dòng lịch sử nước Nam ta…

Paul Phạm Hữu Thiên

GIAO CHỈ GIỚI THIỆU 2 TÁC PHẨM.

HÌNH CHỤP VÀ HÌNH VẼ

Độc giả thân tình.

Mỗi khi khai báo con người có thú vui riêng, tôi vẫn không ngần ngại khai rằng mình là người thích ĐỌC. Vốn sở học của tôi chỉ trung bình. Vừa đỗ trung học đệ nhất cấp tại Nam Định xong. Lên Hà Nội chưa được bao lâu thì có giấy gọi động viên. Năm 1954 Điện Biên Phủ đang bị bao vây, quân đội quốc gia tân lập cần rất nhiều sĩ quan. 300 anh em miền Bắc chúng tôi vừa tốt nghiệp trung học là phải đi lớp sĩ quan trừ bị. Từ 1954 cho đến 1972 tôi mới có dịp tự đọc sách để thi tú tài IBM. Vì vậy phải nói rằng từ tuổi 20 cho đến nay, đa số kiến thức tôi học được trong sách và trong cuộc đời. Tôi đọc sách say mê và ngày nay đọc rất nhiều trên máy tính. Với khả năng của con mọt sách, hôm nay xin giới thiệu với độc giả thân tình hai tác phẩm mà tôi thực sự say mê. Tác phẩm làm cho chúng ta yêu quê hương hơn. Yêu con người Việt Nam hơn. Hai tác phẩm này rất khác biệt cũng do 2 người Việt Nam sáng tác và xuất bản tại Hoa Kỳ. Cuốn thứ nhất là Hành trình nhiếp ảnh của giáo sư Vũ Công Hiển San Francisco và cuốn thứ hai là The Best We Could Do của nữ tác giả Thi Bùi, nguyên giáo sư tại Oakland.

Hành trình nhiếp ảnh:  Tác phẩm của nhà giáo Vũ Công Hiển tốt nghiệp cử nhân rồi cao học Sử tại Sài Gòn, trải qua 10 năm dạy học tại miền Nam. Vượt biên qua Mỹ trở thành sinh viên tốt nghiệp SFSU để trở lại làm thầy dạy các trường trung học Hoa Kỳ trong 20 năm. . Năm 2010 ông thực sự dành toàn vẹn cuộc đời cho nhiếp ảnh. Hơn 10 năm lên thác xuống ghềnh, vượt qua trăm vạn nẻo đường chụp hàng trăm ngàn tấm ảnh để chọn lựa đưa vào tác phẩm gọi là 100 ảnh nghệ thuật và bài viết. Chúng ta là khán giả của các công trình nghệ thuật trình diễn đã từng say mê với Thơ phổ Nhạc. Khi nhạc sĩ danh tiếng mà đi tìm được vần thơ tuyệt vời của thi sĩ thì hạnh phúc sẽ dành cho người thưởng ngoạn. Trong lãnh vực giao duyên của văn chương với nhiếp ảnh, Vũ công Hiển là người đi tiên phong. Đã từ lâu chúng ta có cơ hội xem tác phẩm Vũ Công Hiển trên Youtube với những danh ca hát nhạc Vàng của một thời vang bóng. Những bức hình tuyệt tác xuất hiện tinh tế trên màn ảnh nhỏ qua nghệ thuật trình bày hết sức đơn giản đã làm say mê khán giả bốn phương. Nhưng lần này những câu chuyện đặc biệt viết cho từng bức hình là một sự kết hợp mới lạ đầu tiên dành cho người xem và đồng thời cũng là người đọc. Tấm hình nầy chụp ở đâu, trong hoàn cảnh nào. Kỳ công của tác giả hay là duyên may của người cầm máy. Phần lớn các tác phẩm của tác giả chụp con người. Không hề xử dụng người mẫu của đời thường. Người mẫu là nhân vật của trời đất, và của hoàn cảnh. Vẻ đẹp của trẻ thơ, của ông già thật già, của sức cần lao và núi đồi hay biển cả. Xem từng bức hình xúc động rồi quay sang đọc câu chuyện đời của từng tác phẩm. Bạn đọc sẽ suy tư cho kiếp người và phần lớn sẽ tự thương chính mình. Nhưng thực sự tác giả không nghĩ đến thân phận trầm luân của độc giả. Ông đưa đến cho chúng ta cái tình yêu quê hương, tình yêu đồng loại cũ kỹ mà dường như ta đã bỏ lại cố hương. Tác phẩm của Vũ Công Hiển không kêu gọi đấu tranh, không phê phán cuộc đời.  Tác phẩm của ông là bà già răng đen cuối cùng của dân tộc hay của cả nhân loại. Trẻ thơ thổi bóng hay nghịch nước. Những nụ cười của người ăn mày. Cuộc đua bò vĩ đại hơn cả đấu trường La Mã. Đôi bạn già còng lưng thăm hỏi trên đường quê. Đó đây có những bức hình ghi dấu được giải thưởng khiêm nhường ở một góc. Vinh quang gọi là nhưng không phải là điều hãnh diện.

Tôi có thể bàn với các bạn từng tấm hình khởi đi từ số 1. Phần ảnh miền Bắc tác giả mở đầu bằng h ình Tháp Rùa trong Hồ Gươm. Nhưng sẽ không thấy toàn cảnh Hồ Hoàn Kiếm nổi danh, mà cũng chẳng thấy rõ Tháp Rùa. Chỉ là bức hình treo một cành ngang. Tháp Rùa mờ trong sương khói. Tác giả muốn nói lên điều gì. Hoặc chỉ là vô tình. Đọc bài viết kèm theo mới biết được quanh hồ có trăm chỗ dựng ống kính nhưng dân chơi Hà Nội sao lại cùng nhau chọn chỗ này. Mở xem bức hình thứ 2 tôi bị chinh phục liền. Cô bé HMong đi kiếm củi ngồi nghỉ mệt. Tôi nhớ thời ở trường Võ Bị Đà Lạt đeo ba lô ngồi nghỉ không tháo ra khỏi lưng. Đứng dậy là đi tiếp. Đứa bé này cũng ngồi như thế. Nó duỗi chân dài để vỗ về đôi chân mỏi. Con bé chừng 10 tuổi kiếm củi về cho mẹ. Đôi mắt u uẩn với khuôn mặt mệt mỏi nhìn máy chụp hình. Cháu nghĩ gì. Quá khứ, hiện tại và tương lai. Bạn có chợt nghĩ đến cô bé HMuong vừa được giải thường ở thế vận hội Tokyo. Xem qua bên bài viết thấy những dòng sau đây: Gương mặt con bé chịu đựng như một thói quen. Tôi ngắm tấm ảnh này nhiều lần, nhưng chính con bé lại chưa bao giờ nhìn thấy tấm ảnh chụp của mình. Lại càng không biết tấm ảnh đã dự thi nhiếp ảnh quốc tế và thắng bao nhiêu lần.

Thôi, tôi chỉ dẫn quý vị đi xem 2 tấm hình trong số 100 hình chọn lọc của nhiếp ảnh gia Vũ Công Hiển. Còn lại để các bạn tùy tiện. Có cuốn sách hình này dễ thương quê hương hơn. Dễ thương dân tộc hơn. Rồi thương người như thể thương thân. Sau cùng có bạn hỏi tôi về quan điểm chính trị. Xin nhắc lại: Yêu nước không phải yêu xã hội chủ nghĩa. Chống Cộng không phải chống cả quê hương. Sách hình này khá nặng. 100 trang và giá bán 25$. Liên lạc vuconghien@gmail.com

The Best we could do.

 Đây là một tác phẩm rất lạ bằng Anh Ngữ. Tác giả là một nữ lưu gốc Việt hiện ở Oakland CA. An Illustrated memoir của Thi Bui. Đây là sách hình, tốc họa với ghi chú và đối thoại như loại sách hoạt họa dành cho trẻ nhỏ. Tác phẩm độc đáo này đã được nhiều giải thưởng, đã được nhiều lời giới thiệu của truyền thông Hoa Kỳ và sau cùng được xếp vào loại National Bestseller. Tôi chưa bao giờ thấy một tác phẩm họa hình kiểu con nít do tác giả Việt Nam viết về cuộc đời của chính mình. Đây là một hồi ký bằng tranh vẽ. Một tác phẩm về nhân văn hay chính sự.

Ba trăm ba mươi trang với hàng ngàn tấm hình tốc họa. Hết sự linh động giới thiệu một đại gia đình Việt Nam qua hơn 1 thế kỷ trầm luân. Từ trước 54 cho đến sau 75. Từ những nhân vật là bố của ông nội cho đến đàn con cháu trưởng thành tại Mỹ. Tài hội họa độc đáo của tác giả thể hiện toàn bộ lược sử người Việt từ ông Bảo Đại 1949 cho đến ông Hồ, ông Diệm rồi đến ông Thiệu ông Kỳ gói trọn trên 2 trang giấy 6×8 với đầy đủ chân dung tóm lược thời sự với biết bao nhiều tình tiết dâu bể trăm năm. Bằng những nét vẽ tài tình tác giả đã mở đầu cuốn sách hình bằng một cơn đau đẻ của bà mẹ đem chính tác giả vào đời. Vẫn chưa hết, ở đoạn sau là hình ảnh của chính tác giả sinh đứa con đầu lòng. Dùng văn chương để kể chuyện đàn bà vượt cạn cũng là độc đáo. Làm phim chuyện sinh đẻ cũng là lạ lùng nhưng vẽ cảnh sinh con có lẽ ít người nghĩ đến. Trên 300 trang sách tác giả đưa hình ảnh từ thời chiến tranh tại Việt Nam đến thời sự tại Hoa Kỳ. Cả chuyện tù cải tạo, kinh tế mới và thuyền nhân. Những thành phần trong gia đình đã hòa thuận và xung đột ra sao. Những đứa còn sống và chết, đời sống vợ chồng. Những người con gái lấy chồng Mỹ không có đám cưới. Những xung đột Quốc Cộng trong cùng dòng họ. Mỗi gương mặt phải có nét đặc thù để để phân biệt. Và sau cùng tất cả hình ảnh phải làm thành một câu chuyện lôi cuốn và hấp dẫn. Làm thế nào mà các độc giả và những nhà điểm sách Hoa Kỳ đọc được lịch sử của một gia đình Việt Nam lồng trong lịch sử của cả dân tộc. Khi đặt bút viết rằng người vợ lo lắng thì phải vẽ làm sao cho những nét đơn giản mà thấy cả một trời buồn trên nét mặt.  Sợ hãi, buồn rầu. Lo lắng hay mừng rỡ vui vẻ thể hiện qua từng nét vẽ và cử động rất tinh tế và xuất sắc.. Cuốn sách này quả thực đã hấp dẫn tôi là người đọc bị cuốn hút bất ngờ. Cuốn sách đã được giáo sư tiểu thuyết gia danh tiếng Ng, Việt Thanh phán một câu xanh rờn: Sách đã làm vỗ tim ta rồi hàn gắn lại.

“A book to break your heart and heal it” Tác giả tốt nghiệp đại học Hoa Kỳ và đồng thời theo học về hội hoạ. Tuy nhiên soạn được cuốn hồi ký cuộc đời như tác phẩm này quả là một thiên phú. Sách này có bán trên các hệ thống phát hành của Mỹ. Tôi thấy có những cuốn sách cũ nhưng con mới rao bán có $5 bao cước phí. Hãy mua một cuốn về coi. Đọc sẽ thấy thương người và thương mình hơn nữa. Cảm ơn cô tác giả Thi Bui. Thank you.

Giao Chi San Jose.   giaochi12@gmail.com  (408) 316 8393



• 

Thơ PhạmPhanLang – Nhạc Vĩnh Điện – Ca sĩ Ngọc Quy

Mời Đọc Vài Truyện Rất Ngắn Nhân Mùa Vu Lan 2021

(Do Lê Văn Hải lượm lặt và kể)

Chút lời mào đầu.

Con cái là tài sản lớn nhất, quý nhất của Cha Mẹ, nhưng những đứa con lại không nghĩ như thế. Coi Cha Mẹ phải có bổn phận, sinh ra thì phải nuôi nấng thế thôi. Nước mắt bao giờ cũng chảy xuôi!

Nhất là trên một đất nước văn minh, bận rộn, quay cuồng trong đời sống, nhiều người coi Cha Mẹ già là một gánh nặng, nên hay quên, hay có những những hành động làm Hai đấng Sinh thành rất đau lòng.

Nhân mùa Vu Lan, gợi cho chúng ta sống theo lẽ phải, đúng với lương tâm con người. Xin được kể vài ba câu chuyện nho nhỏ, để chúng ta suy nghĩ lại xem, có bao giờ đã đối xử tệ bạc với những người đã yêu thương ta nhất trên đời không? Hay đã sống đúng chưa?

Đức Hiếu là đức đầu, không chu toàn đức Hiếu, thì các đức khác cũng …vất vào sọt rác! Cha Mẹ mình không thương, thì trên đời này, chẳng có thể thương ai cả.

Cảm tạ Phật Giáo trong năm đã có ngày Lễ Vu Lan, để nhắc nhở bổn phận làm con, mà chúng ta hay quên lãng này. Xin được bắt đầu…

Chúc Mừng Vu Lan!

Đứa con lên thành phố học xa, nhân mùa Báo Hiếu, thấy nhớ Mẹ nhiều, nên gọi điện thoại về thăm:

-Mẹ hả? Con thấy nhớ Mẹ lắm.

-Thật không con? Ừ để Mẹ gởi cho con 2 ngàn của tháng này nhé.

-Không con không cần tiền, chỉ thấy nhớ Mẹ thôi.

-Thật không con? Ừ Mẹ quên, cái xe mới mà con muốn, Mẹ đang để dành tiền, vài ba tháng là đủ, rồi Mẹ sẽ gởi cho con.

-Không phải tiền, hôm qua con đi Chùa, nghe Thầy giảng, ý nhĩa ngày Lễ, nên nhớ đến Mẹ!

-Thật hả con! Con tôi còn đi Chùa, ngoan quá, Mẹ sẽ thưởng, thay vì tháng này Mẹ gởi con 2 ngàn, Mẹ sẽ gởi gấp đôi, là 4 ngàn!

Bà Mẹ Thất Học!

Cha chết từ lâu, chỉ còn một mình Mẹ quê, phơi thây nắng gió trên ruộng đồng, bòn từng đồng, từng cắc, lo cho con đi học trên thành phố.

Vai mẹ càng thêm nặng, khi con bước chân vào ngưỡng cửa Đại học.

Lâu lâu con cũng gởi vài lá thư thăm hỏi.

Vừa tốt nghiệp, nhận được công việc tốt, nhưng cùng lúc nhận được…hung tin! là Mẹ mình vừa qua đời!

Anh vội bay về quê phục tang.

Bước vào nhà, quan tài Mẹ nằm đó, nhưng trên nắp hòm, vẫn còn nguyên những lá thư của anh gởi Mẹ, không hiểu tại sao Mẹ không bóc!

Người thân nói nhỏ vào tai Anh: “Bà có biết chữ đâu, mà đọc!”

Ừ! Để Mẹ Lo!

Chồng chết trong thời chinh chiến, Mẹ ở vậy, có nghề cắt tóc, làm móng tay nuôi ba đứa con.

-“Mẹ ơi, con muốm mua cái xe mới để đi học.”- “Mẹ ơi, con muốn học thêm đàn Piano” -“Mẹ à, con muốn mua cái váy đầm mới”

-Ừ để Mẹ lo!

Hơn 10 năm sau, khi các con đã khá khôn lớn:

-“Mẹ ơi, con muốn mở phòng mạch, thiếu tí tiền vốn.” -“ Mẹ ơi, con muốn học tiếp, lên đến tiến sĩ” -“Mẹ à, con muốn mở hãng điện tử.”

-Ừ để Mẹ lo!

Vài năm sau, khi các con thành công, Mẹ già trên 70 tuổi, gọi điện thoại:

-Mẹ muốn đến thăm các con và ở lại đôi ngày, cho đỡ nhớ.

-“Con bận lắm! phòng mạch tràn ngập khách đợi, chưa có giờ cho Má đâu.” -“Chương trình dạy học của con dày đặc, phải đến Hè con mới tiếp Má được” -“Hợp đồng trình diễn của con liên tục, khi nào rảnh con sẽ gọi cho má”

Nước mắt Mẹ muốn tràn ra khỏi mi, nhưng vẫn cố giữ giọng tự nhiên:

-Ừ! Để Mẹ lo!

Đứa Con Nuôi.

Nhân Mùa Vu Lan, cô giáo muốn giới thiệu gia đình của mỗi học sinh. Nên dặn: “Ngày mai, mỗi em mang tấm ảnh của gia đình mình, giới thiệu với các bạn cùng lớp nhé.”

Đến phiên cậu bé, đưa tấm ảnh có hình chụp với Mẹ, cho cô giáo và cả lớp xem.

Tất cả đều gật đầu đồng ý: “Chắc chắn phải là con nuôi! Vì chẳng có nét nào giống Mẹ cả!”

Cậu bé gật đầu đồng ý, lại còn có vẻ tự hào, nhắc lại lời Mẹ nuôi của mình:

-“Con là đứa con đặc biệt, con lớn từ trong tim, những đứa trẻ bình thường khác, lớn từ trong bụng!”

Món Quà Mừng Thượng Thọ Của Mẹ.

Trong 3 đứa con cuả Mẹ, chị là người có số phậm hẩm hiu, nghèo hơn hết, chồng chết trong tai nạn xe, đang phải nuôi 2 đứa con đến tuổi ăn, tuổi lớn.

Ngày mai lễ thượng thọ cuả Mẹ, mừng 80 tuổi. Chị nấu một nồi canh chua lá me, một nồi cá bống kho tộ, những món ăn mà Mẹ thích, tặng Mẹ, rồi về.

Người Anh, người Chị, mời mẹ một bữa tiệc linh đình, tại nhà hàng sang trọng lớn nhất trong thành phố. Chị tủi, nên từ chối khéo, không tham dự. Hàng trăm quan khách đến chúc mừng, biết bao quà tặng giá trị.

Nhưng bữa tiệc chưa chấm dứt, thì Mẹ đòi về sớm: “Mẹ mệt, các con thấy đó, cả bữa tiệc Mẹ có ăn được món gì đâu.”

Người Anh phải đưa Mẹ về, vừa vào nhà, như bệnh nhân được uống đúng thuốc, tự nhiên Mẹ tỉnh rói, xoay chuyển 180 độ! xoa bụng nói: “Giờ thì Mẹ cảm thấy đói!” rồi mở cái lồng bàn, trên bàn ăn, lấy muỗng múc tô canh chua lá me, lấy đũa gắp những con cá bống kho tiêu ăn ngon lành! Như chưa bao giờ được ăn.

Nhan Sắc Của Mẹ.

Tương lai rộng mở, vừa tốt nghiệp, vừa nhận được công việc trong một hãng lớn, nổi tiếng.

Rồi báo cho Mẹ, quyết định ở lại thành phố.

Mẹ lặn lội từ dưới quê, ngồi xe đò lên thăm con.

Trước khi Mẹ về lại quê, khen: “Bạn gái con hiền và xinh quá, Mẹ thích nhất là làn da trắng mịn của con bé ấy!”

Vừa lãnh được xấp lương đầu tiên, hân hoan dắt người bạn gái đi Shopping, em bước vào tiệm mỹ phẩm, cầm những thỏi son, hộp phấn hàng hiệu nói với anh “Mỹ phẩm tiệm này rất đắt, thứ nào cũng trên cả trăm đô la, nhưng tiền nào vải đó, không làm hư da, nám da, như những mỹ phẩm mà Mẹ anh đang xài, da mặt Bà hư hết trơn, nám đen, nhăn nheo, sần sùi, tội nghiệp quá!”

Lời nói của người bạn gái, làm anh giật mình, thấy cay ở mắt.

Cả đời Mẹ, mỹ phẩm rẻ tiền cũng không biết, nói gì đến son phấn đắt tiền! suốt bao nhiêu năm trời, da Mẹ phơi cùng sương nắng gió, để lo cho con. Ngay giây phút ấy, chàng mới nhận ra rằng: “Làn da nhăn nheo, xếp lớp, đầy dấu chân chim của Mẹ, nhưng lại đẹp hơn bất cứ làn da mịn màng của người phụ nữ nào khác!”

Cua Rang Muối.

Khi xưa nhà nghèo, Mẹ hay lặn lội ra ruộng bắt được mấy con cua đồng nhỏ xíu, giả làm cua rang muối. Mẹ khéo tay, chiên dòn, thêm chút mắm muối gia vị, con cái ăn ngon lành, con mời Mẹ ăn, thấy con ăn còn không đủ, Mẹ lúc nào cũng lắc đầu từ chối “Mẹ no rồi!”

Khi con cái khôn lớn, đỗ đạt, thành công, nhớ lại những kỷ niệm thời thơ ấu, thiếu thốn năm xưa, mời Mẹ đi ăn nhà hàng, gọi món cua rang muối đầy cả bàn, thơm phức, rồi mời Mẹ ăn.

Mẹ tươi cười, móm mém hạnh phúc trả lời:

-“Mẹ đâu còn răng nữa mà ăn những món này!”

Quán Nghèo.

Ba mở quán bên đường quốc lộ, quán nghèo, chỉ dăm ba chai nước ngọt, ấm nước trà, vài trái chuối, dăm bao thuốc lá.

Thấy Ba cực khổ, cậu con trai tốt nghiệp đại học, giờ đang giữ chức lớn trong một công ty điện tử, về thăm Ba, càu nhàu:

-“Con tưởng là Ba đã dẹp cái quán tồi tàn này rồi chứ, nghỉ cho khỏe cái thân.”

Rồi thời gian ngắn, người con nhận được tin xấu: Người Cha qua đời, vì lao động kiệt sức!

Chắc là “Ông Cụ” chết vì cái quán chết tiệt này! Lo đám tang cho Cha xong, việc đầu tiên, là phải phá cái quán, xây một cơ sở thương mại, cho thuê, lời gấp chục lần, đúng là “Ông Cụ Mình” không biết tính toán.

Đang khi dỡ bỏ, trên cây cột chính, anh thấy treo một bọc giấy, tò mò mở ra, trong đó có nét chữ nghệch ngoạc của chính người Cha của mình: “Cha biết thế nào con cũng phá cái quán này, nhưng qua 10 năm, cái quán này đã giúp con học thành thành tài, chưa kể Ba kèm theo tấm giấy chứng nhận của ngân hàng, để lại cho con nửa triệu đô la!”

Tấm giấy tư nhiên run lên bần bật! trời như đổ cơn mưa, thấm ướt cả tờ giấy! trước khi rơi xuống đất!

Mẹ Có Khuôn Mặt Cô Hồn

Mẹ nhận được giấy mời, tham dự buổi họp phụ huynh đầu tiên của trường.

Điều làm cậu bé sợ hãi đã thành sự thật! Mẹ lại đã nhận lời tham dự.

Cậu tưởng tượng giây phúc cô giáo và các bạn cùng lớp gặp Mẹ.

Một người Mẹ có một bộ mặt, ai nhìn cũng giật mình sợ hãi, vì khá kinh dị. Một nửa khuôn mặt Mẹ nhăn dúm, một mắt lồi, thẹo chằng chịt! Cậu đã cố kìm câu thắc mắc này hỏi Mẹ đã lâu, vì sợ Mẹ buồn.

Khi Mẹ bước vào lớp, nhiều tiếng ồ, kinh ngạc. Rồi khi Mẹ được giới thiệu, tránh nỗi mắc cở, cậu bé trốn ra hành lang, chìm vào góc tối, nhưng vẫn nghe rõ từng chữ của cuộc đối thoại.

Cô giáo hỏi: “Lý do nào mà Mẹ có khuôn mặt biến dạng như thế?”

Mẹ giải thích:

“Thường ngày, tôi phải gởi con cho người giữ trẻ để đi làm. Một ngày tôi đến đón con, căn nhà giữ con tôi, bốc cháy như ngọn đuốc! Tôi hét lên kêu cứu “có con tôi trong đó!” Nhưng lửa đang cháy phừng phực, không ai dám chạy vào cứu giúp cả. Không suy nghĩ, tôi lao vào đám lửa, người giữ trẻ thì không thấy, chỉ thấy thằng bé đang đứng giữa nhà khóc thét! Tôi ôm con lao ra cửa chính, trên đường ra, hành loạt những cây cột đang bốc cháy ngã đổ, tôi té ngã, nửa khuôn mặt dính vào cây cột đang cháy, tôi cũng không hiểu tại sao, tôi vẫn ôm con, mà lết được ra đến cửa chính. Tôi vui mừng vì thấy bóng dáng của những người lính cứu hỏa. Từ phút này, tôi chết ngất, không còn biết gì nữa cả.”

Bà Mẹ vẫn tiếp tục kể câu chuyện, nếu ai chú ý, thì thấy cậu bé rón rén ra khỏi chỗ nấp, đôi mắt đỏ hoe, nắm lấy bàn tay Mẹ, rồi ngồi cạnh Mẹ mình, suốt cả buổi họp bữa đó.

Bộ Phận Nào Của Cơ Thể, Quan Trọng Nhất?

Khi tôi khá lớn, có lần Mẹ tôi ra câu đố: “Phần nào trong cơ thể con người, quan trọng nhất?”

Tôi trả lời, cái tai, Mẹ lắc đầu. À đôi mắt, Mẹ cũng lắc đầu. Cuối cùng Mẹ nói: “Khi con khôn lớn, con sẽ hiểu.”

Vài năm sau, khi hay tin Bà Nội yêu dấu của tôi qua đời. tôi vội chạy về nhà.

Lần đầu tiên tôi thấy một hình ảnh nà đến bây giờ tôi còn nhớ mãi.

Ba tôi gục đầu trên vai mẹ tôi, khóc nức nở như một đứa trẻ!

Khi Ba tôi đã ngôi ngoai nỗi đau đớn, bước ra ngoài, Mẹ nhìn tôi nói: “Giờ con đã hiểu, bộ phận nào quan nhất rồi phải không.” Tôi gật đầu.

Mẹ giải thích thêm:

“Bờ vai quan trọng nhất, nơi đó, tất cả người thân thương của con, có thể dựa đầu quên đi mọi nỗi buồn phiền. Tất cả mọi thứ trên người là của con, nhưng bờ vai dành cho…người khác! Bờ vai là của tha nhân, con nhớ dùng nó thường xuyên nhé!”

Hoa Biếu Mẹ

Mẹ ở xa thành phố, hơn cả 200 dặm, gần 3 tiếng đồng hồ lái xe, lâu quá chưa về thăm mẹ. Ít ra cũng vài năm rồi, chần chờ mãi, nhưng chưa có dịp. Nhưng chuyện đó tính sau, giờ thì lo chuyện trước mắt.

Một người thanh niên, bước vào tiệm hoa, định mua một bó hoa tặng cho người tình.

Anh chú ý đến một bé gái, với khuôn mặt buồn so, đang đứng cạnh cửa.

-“Sao bé có gì cần giúp không?”

-“Con muốn mua một đóa hoa hồng tặng Mẹ, nhân ngày Sinh nhật, người bán hàng đòi 2 đô la, nhưng con chỉ có một đồng thôi à.”

-“Chuyện dễ thôi, để chú giúp cho.”

Trao cánh hoa hồng cho con bé, tự nhiên thấy thương, ngỏ lời: “Nhà bé gần đây không? Chú giúp chở về nhà cho.”

-“Cám ơn chú, không cần đâu, Mẹ con chết lâu rồi, đang nằm ở nghĩa trang, bước qua đường là tới! Hôm nay sinh nhật Mẹ, nhận được món quà này, chắc Mẹ sẽ vui mừng lắm.”

Nghe xong câu trả lời của cô bé, mắt người thanh niên bỗng cay sè, như có ai chà trái ớt vào đôi mắt mình. Anh quyết đinh ngay, không cầm bó hoa này đến nhà người bạn gái nữa, mà thẳng đường chạy xe về…thăm Mẹ!

Chắc Mẹ Lạnh Lắm!

Vào một đêm tối trời mùa đông lạnh lẽo, một người thiếu phụ đang mang thai, có lẽ có chuyện cấp bách, vội vàng, lại không quen lái xe trên đường tuyết, trơn trượt, nên đã gây ra một tai nạn thật khủng khiếp.

Chiếc xe đụng nát choét, lăn nhiều vòng, vì đụng phải cột xi măng cầu xa lộ.

Giữa trời lạnh giá, người Mẹ cố gắng chui ra khỏi xe, rặn đẻ đứa con, rồi ngất xỉu!

Tờ mờ sáng hôm sau, một người đàn bà khác lái xe qua, khám phá ra cảnh tượng đau thương này. Gọi xe cứu cấp, người mẹ thì đã chết, nhưng đứa bé còn sống, thoi thóp thở. Chứng kiến cảnh đau thương, người đàn bà nhận đứa bé làm con nuôi.

Khi bắt đầu lớn, cậu bé cứ thắc mắc về thân phận của mình. Người Mẹ nuôi đã kể lại câu chuyện đau thương này, từ đầu đến cuối.

Cậu bé có ước muốn được thăm ngôi mộ người Mẹ ruột cuả mình, người Mẹ nuôi vui vẻ sẵn sàng làm chuyện này.

Trước ngôi mộ của Mẹ, gió mùa đông lạnh cóng, thổi từng cơn, cậu bé giở nón, tháo chiếc khăn quàng cổ, đặt trên mộ Mẹ, rồi từ từ cởi hết áo choàng, đến áo len mùa đông, đắp lên nấm mộ.

Người Mẹ nuôi ngạc nhiên nhắc nhở:

“Mặc lại đi bé trai ạ, chỉ cần vài phút sau, con sẽ chết cóng vì lạnh mất!”

Cậu bé không vâng lệnh, cứ đứng run rẩy trước mộ, đôi mắt đỏ hoe, nấc thành tiếng: “Chắc Mẹ lúc sinh con ra, Mẹ đã phải chịu lạnh gấp trăm lần. Mẹ ơi, vì con, mà Mẹ…phải chết!”

Chúc Mừng Lễ Vu Lan Báo Hiếu 2021.

Lê Văn Hải

Chiếc áo Bà Ba

Vừa chuyển lên FB và gửi qua email chia xẻ cùng bè bạn bài tản mạn vui về…Những tam giác thiên thần, có nhiều phản hồi từ khắp nơi như sau:

• Một chiến hữu già từ Paris viết qua:”Sao toa lại khều “Chống Tàu Diệt Việt Cộng” vào đây làm loãng đi tính dí dỏm của bài viết?”
• Có một người bạn khác trên FB tuổi trên dưới 60 (do một người bạn khác cho biết) phán:””Em” tức tác giả còn quá trẻ trung”.
• Một người bạn trong Nhóm chụp hình COFFA cho ý kiến:”Ha ha, anh bấy giờ lại có ý nghĩ …lợn cợn rồi đây. Ý nói là kỷ niệm xưa của tam giác tt thôi bác ah!!! nhớ ngày xưa các nữ sinh trung học phải mặc áo lót phía trong áo dài nữa, nên tam giác tt phải đợi tới cuối tuần!!!”
• Nhận định của một nữ nhân trên FB:”Cám ơn anh những nhận định về tam giác thiên thần bên chiếc áo dài VN, một nhận định không giống phàm phu tục tử mà nó thuộc hàng tao nhân mặc khách. Hiện nay giới trẻ họ thích cách tân nhưng áo dài truyền thống với tam giác thiên thần vẫn còn hiện diện xuất hiện nhiều nhất ở các con chiên đi lễ nhà thờ Công giáo.”
• Một người trẻ khác góp ý:”Chiếc áo dài với tam giác thiên thần của tác giả hiện giờ đã thành hiếm lạ tại quê nhà rồi, người ta chỉ thích Tây đầm cho sang trọng thôi!?”
• Một nữ nhân vui tính viết lên mạng:”Mới đọc đến hình tam giác đã …hết hồn rồi.”
• Một BS ở Việt Nam, Đại diện cho Quỹ Khuyến học Cao Đài xuất khẩu thành thơ:”Thấp thoáng em về trong giấc mơ – Chập chờn áo lụa tóc buông hờ – Em là ảo vọng hay mây trắng – Để lại hương thầm cho khách thơ.

Thân tặng ai còn mơ áo dài.”

Và để giữ lời hứa, hôm nay người viết bắt đầu truy tìm trên mạng về những hình ảnh biếm họa về những tam giác thiên thần trong chiếc áo bà ba. Có khó khăn gặp phải là các hình ảnh chiếc áo bà ba cổ truyền dành cho các cô gái miền Đồng bằng sông Cửu Long chơn chất hầu như không còn nữa. Đó là hình ảnh chiếc áo bà ba cổ tròn đơn sơ, vạt áo ngắn vừa đủ để che phủ “bàn tọa” và chiếc quần lãnh đen óng ánh màu xanh đậm do phẩm màu từ trái mặc nưa mọc đầy rẫy ở vùng Châu Đốc dọc theo biên giới Miên – Việt.

­

Có thể nói, hình trên mạng bây giờ chỉ trình bày những chiếc áo bà ba đủ màu sặc sỡ, có tà áo rất dài đôi khi chỉ ngắn hơn tà áo dài chút xíu mà thôi. Và chiếc quần lãnh đen được thay thế bằng các màu tổng hợp, nhiều khi áo bà ba và quần cùng một màu không thể nào so sánh được với chiếc quần lãnh đen dân tộc được!. Tất cả biến thể không còn là chiếc áo bà ba nguyên thủy nữa, không khác chi biến thể Delta của con Covid Wuhan!

Trở lại hình ảnh tam giác thiên thần qua chiếc áo ba ba, đây cũng là một trong những hình ảnh đặc thu của miền Nam sông nước. Chiếc áo bà ba hiện diện khắp nơi trong mọi sinh hoạt của người dân dù nam hay nữ, trong tư thế ngồi, lúc giã gạo, lúc giặt quần áo bên bờ sông, khi chèo ghe, lúc hong tóc ngoài nắng sớm… Và nhiều nhiều nữa. Đây mới chính thức là một nét văn hóa Nam Kỳ (Từ nhỏ từ những năm cuối thập niên 40 của thế kỷ trước, tôi đã từng học, từng đọc là Nam Kỳ, chứ có nào nghe “Nam Bộ” như trong hầu hết các bài viết ở hải ngoại khi nói về địa danh nầy).

Thưa bạn,

Tôi sắp nói đến sự khác biệt giữa hai “tam giác thiên thần” của chiếc áo dài và áo bà ba đây.

Các bạn có thấy điều gì khác không? Có lẽ không, tôi trả lời dùm cho bạn đó.

Nhưng đối với riêng tôi, có một khác biệt rất lớn làm cho “người ngắm” có những rung động với “nồng độ” của mức …”sững sờ” khác nhau.

Vì sao?

• Thứ nhứt, hai tà áo dài rất dài phủ tận chân và được kết nối nhau bằng một nút bóp, hay một móc áo, hoặc một dây kéo (fermeture), từ đó làm cho hai mép áo tạo ra hai cạnh của tam giác khó di động được qua nhịp bước đi hay do gió…và tam giác thiên thần không linh động hay “lung linh” nếu không nói là…tam giác chết.
• Ngược lại, với chiếc áo bà ba, hai tà áo ngắn do đó hai cạnh của tam giác thiên thần tương đối dễ di động hơn và cạnh huyền của tam giác là ranh giới của lưng quần lãnh đen. Khi xưa lưng quần được luồn bằng sợi dây thun cho nết không bám chặt vào thân thể người mặc. Qua hai đặc tính trên, mỗi khi đi đứng hay làm bất cứ một công việc gì, chúng ta có thể thấy được ba cạnh của tam giác thiên thần…di chuyển, lung linh, mờ mờ, ảo ảo…Từ đó càng làm cho …lòng trai rộn ràng hơn những tam giác thiên thần của chiếc áo dài.

        Các bạn nghĩ người viết phân tích như vậy có đúng hay không?

        Xin được nghe và đọc ý kiến phản hồi của các bạn, nhứt là trong phái nữ, người viết có một câu hỏi phụ thêm

        là:”Khi bạn đang mặc một chiếc áo bà bà với quần lãnh đen, được một người nam đứng ngó trân trân (tôi không dùng chữ …nhìn), bạn cảm thấy thế nào? Bạn có lúng túng…vân vê tà áo không?

        Người viết rất muốn nghe tiếng nói của các bạn.

         Riêng phần người viết, những điều ghi lại trên đây, tuy viết qua ký ức từ hơn 60 năm về trước. Nhưng hôm nay, kỷ niệm lại về, một kỷ niệm cách đây 9 năm tại phi trường Hobby, Houston. Hình ảnh một ông già, 70 tuổi bước ra khỏi phi trường sau khi lấy hành lý xong. Hình bóng một chiếc áo bà ba màu “beige” quyện khúc với chiếc quần lãnh đen đứng chờ bên cạnh xe. Chính buổi tao ngộ nầy làm dừng bước giang hồ của một lãng tử …già!

         Xin dừng lại đây, và chúc các bạn có được vài giây phút trở về thời hoa niên và chiêm nghiệm lại khoảng thời gian đẹp nhứt của đời người: chiếc áo bà ba.

          Mai Thanh Truyết

         Cô đơn-Cô độc-Cô liêu-Emptiness-Nothingness

         Houston – Thứ sáu 13-8-2021

•