• 

Buổi trưa hôm đó, khoảng mấy năm đầu thập niên 80 thế kỷ trước, nữ sĩ Mộng Tuyết nhắn tôi đến biệt thự Úc Viên tọa lạc cuối đường Nguyễn Minh Chiếu để ăn cơm với bà, nhân dịp có bà nữ sĩ tiền chiến ở ngoài Bắc mới vô.

Nữ sĩ tiền chiến quen biết nữ sĩ Mộng Tuyết thì nhiều lắm: Ngân Giang, Mai Đình, Anh Thơ, v.v…

Không chỉ nữ sĩ, các ông văn thi sĩ tiền chiến quen biết với ông bà từ trước 1954, đều liên tiếp từ ngoài Bắc vô thăm miền Nam cho tận mắt thấy sự văn minh, lớn mạnh ở phần đất Mỹ – Diệm, rồi Mỹ – Thiệu, tức VNCH này.

Tôi từ nhà ở khu nhà thờ Ba Chuông đi lên ngã tư đường Nguyễn Minh Chiếu và Phạm Văn Hai trước 12 giờ trưa để dự bữa trưa có việc đón bà nữ sĩ nào đó mà đại tỷ Mộng Tuyết dặn đừng trễ hẹn vì rất bổ ích cho tôi, nếu như muốn có dịp tổng hợp quý vị nữ sĩ tên tuổi đã hiện diện trong văn học sử Việt Nam. Tới Úc Viên, nữ sĩ Mộng Tuyết cười thú vị:

Biết ngay mà, cô em Bắc Kỳ thế nào cũng dzọt đến liền hà, đâu thử đoán coi ai sắp tới?

Tôi ngẫm nghĩ:

Các bà Anh Thơ, Mai Đình trong đội ngũ văn nghệ miền Bắc đã từng đến Úc viên nhiều lần. Nữ sĩ Ngân Giang không trong bộ máy bạo quyền, chuyên sáng tác thơ cổ điển, mình cũng gặp hai lần rồi. Hai bà Hằng Phương, Vân Đài chỉ gặp tên tuổi trên hình ảnh chứ cũng chưa hề đọc tác phẩm. Bà Mộng Sơn, Thuỵ An đã ở Hà Nội trước 1954, gọi là quý vị không di cư thủa ấy. Vậy là ai chứ.

Tôi bèn lắc đầu: Chịu, em chả biết, vì quý bà ấy thuộc hàng cô, dì với em, ai vậy đại tỷ?

Nữ sĩ Mộng Tuyết – Thất Tiểu Muội, một chỗ ngồi riêng trong các chiếu thơ Việt Nam từ thủa cuối thập niên 30 tới buổi đó năm 1983, là phu nhân thi sĩ giáo sư Hán học đại học Văn khoa Sài Gòn. Nhị vị Đông Hồ –Mộng Tuyết có cả một sự nghiệp văn chương ở Chiêu Anh Các, Hà Tiên, vân vân và vân vân.

Nữ sĩ Mộng Tuyết nghiêm mặt nhưng vẫn vui vẻ:

Phải biết chuyện này nghe cô em. Nữ sĩ Thuỵ An cũng bị trong vụ án Nhân Văn giai phẩm Hà Nội là người phụ nữ có lẽ duy nhất tự tay móc một con mắt, hỏi trên thế giới đã có ai vậy chưa?

Tôi nghe ù cả tai, sự thực mà nói ở cả hai chế độ Nam, Bắc Việt Nam, có lẽ chưa có phụ nữ thứ hai nào uất khí đến nỗi móc mắt mình ra để gọi là phản đối bạo quyền Cộng sản độc tài, tàn bạo.

Đúng lúc chuông reo, ngoài cổng đã có khách tới, nữ sĩ Mộng Tuyết ngó tôi cười: Nào, chúng ta ra đón nữ sĩ Thuỵ An.

Đi dọc theo hành lang, tôi thốt một câu vườn trưa nắng chiếu nhiều ghê lắm… Nữ sĩ Mộng Tuyết cười giòn giã:

Đúng là Cao Mỵ Nhân còn trẻ, hăm hở quá chớ: Đã nhiều còn lắm, nên ghê thật, chớ giỡn đâu.

Tôi đã kéo một bên cánh cửa, cửa Úc Viên rộng có thể chạy xe hơi ra vô được.

Nhân dáng một bậc nữ lưu trạc gần bảy chục tuổi thôi, được nữ sĩ Mộng Tuyết giới thiệu là nữ sĩ Thuỵ An, tên thật là Lưu Thị Yến (1916 – 1989), một nữ tù chính trị. Cộng sản Việt Nam đã kết án bà, bà đã tự chọc mù một mắt để phản đối chế độ vô nhân đạo đó.

Viết về nữ sĩ Thuỵ An thì… dài lắm, vì bà là một người phụ nữ hội đủ mọi lãnh vực văn học, xã hội, chính trị, kể cả mặt tình cảm riêng tư, nhưng tôi chỉ kể giai đoạn sau cuộc đổi đời khốn nạn 30 – 4 – 1975.

Nữ sĩ Thuỵ An mặc áo dài lụa tơ nội hoá, quần satin đen, mang đôi dép thấp, bới tóc gọn lên cao, nên chẳng khó khăn gì khi thấy trên dung nhan bà chỉ còn một con mắt thực sự, vì con mắt bà tự chọc thủng cho mù đã chỉ còn lớp da nhíu lại, trõm sâu.

Tuy nhiên, tôi cũng xin ghi nhận những dấu hiệu tàn tích của cái gọi là Cộng sản Việt Nam. Chúng đã bắt bà năm 1958, kêu án 1960, tới năm 1973 mới thả ra.

Nữ sĩ Thuỵ An vô Nam, thuê một căn nhà nhỏ ở trong hẻm ngay sau lưng biệt thự Úc Viên nên tôi có dịp ghé thăm bà đưa thư hay chuyển lời nhắn của nữ sĩ Mộng Tuyết thời gian sau buổi hạnh ngộ ấy.

Chúng tôi ăn bữa trưa trong nghẹn ngào nước mắt. Nữ sĩ Mộng Tuyết cứ ngừng lại như chính bà đang khổ tâm lắm. Tôi thì vừa xong chuyện tù cải tạo. Đặc biệt là nữ sĩ Thuỵ An không hề tỏ ra xúc động khi ôn lại cái quá trình mà bà bị khổ nhục trong suốt thời gian bà ở lại miền Bắc sau 20 – 7 – 1954.

Kể lại rồi bà lắc đầu, khinh thường bọn chính quyền ấu trĩ Hà Nội, thỉnh thoảng còn bật cười, thật là can đảm và nghị lực.

Bà không hỏi tôi đi tù ra sao, khi chính bà hiểu rằng tôi vẫn có vẻ tươi tắn, hồn nhiên, xem ra tôi mới ở dưới chế độ bà gọi là khốn nạn có 8 năm, bà phải ở tới 21 năm, mà hết 15 năm trong tù, dù bà đã tự hủy hoại một con mắt.

Hình ảnh nữ sĩ Thuỵ An thủa tôi được diện kiến bà lần đầu tiên ở Úc Viên tới sau này khi tôi được gặp nhà thơ ngục sĩ Nguyễn Chí Thiện trong cuộc biểu tình thu nhỏ đi quanh Westminster Civic Center đầu năm 1996 thấy hao hao giống nhau.

Vì hình ảnh như đang ở cõi chết, sự khô héo, cằn cỗi và rất hận thù của những người bị tước bỏ hết cả nhân cách cuối cùng khiến không còn khả dĩ một đức tin tối thiểu ở đời nữa.

Chúng tôi lặng yên để nữ sĩ Thuỵ An có dịp trút hết nỗi bi thương, thù hận Cộng sản Việt Nam hay bọn cầm quyền ở Hà Nội ra…

Bà vẫn giữ tư thế lịch thiệp của người làm chính trị ngoại giao, còn là vị chủ báo tên tuổi tiền chiến với những sự kiện đáng nể như chủ nhiệm báo Đàn bà mới (Sài Gòn), Phụ nữ tân văn (Sài Gòn), Đàn bà (Hà Nội), từng làm giám đốc Việt tấn xã và phóng viên chiến trường, đủ biết có bao nhiêu… kẻ thù, cả trong và ngoài nghề nghiệp.

Nghe nữ sĩ Mộng Tuyết giới thiệu tôi ở trong quân đội VNCH, hay làm thơ, v.v. bà cười rất bao dung: Vậy em có biết gì về chị không?

Lại một câu hỏi như hôm trước nữ sĩ Ngân Giang cũng hỏi tôi vậy. Vì quý vị nghĩ là tôi ở thế hệ sau quý bà mấy chục năm. Tôi gật đầu, kể lại giai đoạn gia đình ba tôi còn chưa di cư vô Nam:

Thưa chị, khoảng thời gian 1954, các nhật báo Tia sáng, Giang sơn, Liên hiệp ở ngoài Bắc có đăng một tin thật lớn, chiếm luôn nửa trang nhất tờ báo luôn, có lẽ chỉ sau tin Điện Biên Phủ thất thủ, tin: Ai giết Đỗ Đình Đạo, Thuỵ An Hoàng Dân? Tin đó cho rằng chị là người liên hệ tới nội vụ, thậm chí có cả hình chị luôn.

Chị cười hiu hắt: Chứ ngoài ra em không tìm hiểu văn thơ chị à?

Tôi nhìn chị thật lâu, có lẽ nào mọi chuyện đơn giản thế, tôi trả lời vui vẻ: Có thưa chị, em đọc qua cuốn Nhà văn hiện đại của Vũ Ngọc Phan, chị làm thơ và viết tiểu thuyết.

Có lẽ nữ sĩ Mộng Tuyết không thắc mắc lắm, vì trang lứa nữ sĩ Thuỵ An, nhưng tôi hơi tò mò:

Chắc chị bận rộn nhiều thứ việc quá nên đôi khi chưa có dịp nói ra những sự kiện chị đã và đang làm.

Nữ sĩ Thuỵ An gật đầu, vẻ xa vắng: Ồ, đã qua rồi. Cũng không quan trọng lắm. Thôi ăn đi chứ. Sao bà, nữ sĩ Mộng Tuyết, đãi tiệc mà cứ ngồi ngắm thôi à.

Người Bắc xưa cứ đi ăn cơm khách gọi là tiệc cho quan trọng, và ngắm là cứ nhìn hoài.

Sau đó thì chia tay, nữ sĩ Mộng Tuyết hơn nữ sĩ Thuỵ An độ vài tuổi, đã có sẵn quà tặng nữ sĩ Thuỵ An, nhưng quý vị niên trưởng lại từng khách khứa thời… phong lưu xưa nên nói tôi mang quà ấy và đưa nữ sĩ Thuỵ An về vì nhà nữ sĩ Thuỵ An đang ở rất gần nhà nữ sĩ Mộng Tuyết, như tôi trình bày trên.

Chuyện qua đi theo năm tháng…

Có đôi khi sự việc thật quan trọng đối với một nhân vật này nhưng lại không khiến thiên hạ lưu tâm nếu không phải bà con, họ hàng, tri âm, tri kỷ, v.v..

Còn đôi với tha nhân thì thật là khó nói, phải có một tình thương yêu ghê gớm, hay một tấm lòng tha thiết với xã hội cuộc đời, e mới thông cảm và thương cảm chân thành được.

Sau này qua Mỹ rồi, nhà văn Duy Lam gốc đảng phái… chuyên nghiệp mới vô tình nói về nữ sĩ Thuỵ An nhưng cũng trong giới hạn.

Tôi thầm tiếc là đã có dịp gặp gỡ nữ sĩ Thuỵ An mà không chịu thân hơn, để có dịp biết hơn về con người dũng cảm của bà, đồng thời bày tỏ nỗi bức bách tai nạn mà bà đã phải hy sinh một cửa sổ của tâm hồn như thế…

CAO MỴ NHÂN

Đông ơi đừng vội

*

Lìa cành lá rơi

Thu qua mất rồi

Đông buồn sắp về

Hồn nghe tái tê

*

Đông ơi chậm thôi

Ta đang vẫn ngồi

Bên dòng nước cạn

Nghe chiều nhẹ trôi

*

Mây bay lững lờ

Thu buồn hắt hiu

Trời chiều dịu êm

Ta ngồi đợi đêm

*

Xa xa tiếng chuông

Nghe thăm thẳm buồn

Con chim lẻ loi

Nhìn quanh ngó quanh

*

Thu chưa muốn đi

Đông buồn vội về

Ta ngồi đợi mưa

Nghe cơn gió đùa….

*

PhamPhanLang 2/12/2020

Hội TếT tại San Jose 2022                       

Hội Tết này là hồi Tết nào?    

 Giới thiệu của Giao Chỉ

Tết văn hóa,Tết nhân quyền,Tết đấu tranh chính trị. Hội tết dân chủ, hội Tết thuyền nhân, hội Tết chiến sĩ và sau cùng hội Tết của cộng đồng.    

Xin thông báo về hội Tết 2022. Sẽ tổ chức tại công viên Tự do của VIET MUSEUM trong Kelley Park   số 635 Phelan Ave góc Senter Rd. Thứ bảy 29 và chủ nhật 30 tháng giêng 2022. Tết âm lịch Nhâm Dần nhằm ngày thứ 3 mùng một tháng hai.

Chúng tôi tổ chức vào ngày 2 ngày cuối tuần trước tết. Cơ quan IRCC đã cùng với Liên hội tổ chức Tết San Jose lần đầu tiên 1982 đã duy trì liên tiếp trên 20 năm. Ngày nay chúng tôi tổ chức trở lại với hình thức văn hóa và có ý nghĩa đấu tranh cho nhân quyền. Vận động đồng bào ghi danh đầu phiếu và hướng cuộc đấu tranh về quê hương yêu dấu.

 Hiện nay chính quyền cộng sản Hà Nội bắt bớ tất cả các anh chị em đấu tranh cho dân chủ tự do và nhân quyền tại Việt Nam. Chúng tôi xin mời tất cả các hội văn hóa và đoàn thể đấu tranh chính trị tham dự. Hội tết vẫn còn đầy đủ những hình thức truyền thống như múa lân, chợ  hoa, văn nghệ, mừng xuân, các màn vũ. Có võ thuật, triển lãm nhiếp ảnh, hội họa. Tổ chức các cuộc thi cho trẻ em. Thi viết thi vẽ, thi các em mặc áo dài, có lô tô mừng xuân, karaoke, cờ tướng, văn nghệ đường phố và đặc biệt lưu ý đón nhận tất cả các ý kiến và sự tham dự của các nhà tổ chức, các nghệ sĩ cộng tác về văn hóa và đấu tranh chính trị.

Sẽ có sự tham dự của toàn thể các vị dân cử và ứng cử viên tranh cử 2022. Tết văn hóa đấu tranh chính trị khác biệt hoàn toàn với hội Tết thương mại. Hội tết văn hóa mời đồng bào vào cửa tự do không bán vé.                                                                                                                                                                                                                          Với ý nghĩa xây dựng hội Tết lý tưởng, chúng tôi chắc chắn sẽ phải thành công. Không phải là hội Tết thương mại nên không có vấn đề lời lỗ. Không có vấn đề phải đông người hay là ít người.  Hội Tết văn hóa mang ý nghĩa dân tộc có 4 nghìn năm lịch sử và trăm năm đấu tranh chính trị để xây dựng cộng đồng. Chúng tôi bảo đảm sẽ phải thành công về mọi phương diện.

Dù trời mưa hay bão hay bất cứ vì lý do gì thì hội Tết Văn hóa và Nhân quyền bắt buộc tiến hành và sẽ thành công về đấu tranh chính trị và xây dựng được tinh thần đoàn kết cộng đồng, hướng về việc yểm trợ cho các thành phần đang ở tù cộng sản.

 Vì đấu tranh cho dân chủ nhằm mục đích hoàn toàn xây dựng bất vụ lợi. Chúng tôi kêu gọi sự tiếp tay của toàn thể mọi giới đồng bào.

Để có một hội chợ văn hóa đích thực, chúng tôi xin mời gọi tất cả các nghệ sĩ, các nhà thủ công, các vị có lòng với đất nước và quê hương. Nếu có các di sản lịch sử có thể trưng bày được trong ngày Tết. Có những tài liệu hiếm quý cần trưng bày. Nếu có ý  kiến sáng tạo hãy ra tay. Đó là điều chúng tôi rất mong ước. Đặc biệt là năm nay vì dịch covid 19 nhiều người không thể về Việt Nam ăn Tết, nên phải dồn tất cả nỗ lực ở lại Hoa Kỳ cùng chúng tôi xây dựng một cái tết ý nghĩa nhất từ trước đến nay.  Chưa có bao giờ một kỳ tích đấu tranh chính trị của nửa thế kỷ lưu vong trong hội tết.       

Chúng tôi mời tất cả các vị dân cử trong vùng, mỗi dân cử đều phải có một gian hàng đến để trả lời những câu hỏi cho cử tri.  Xin quý vị trình bày tất cả những đường lối có thể hỗ trợ cho cộng đồng chúng ta. Thành tích của  quý vị đặc biệt đối với cộng đồng cử tri Mỹ gốc  Việt như thế nào? Nếu tất cả cử tri gốc Việt cùng đến hội Tết gặp tất cả các vị dân cử chúng ta sẽ đạt được mục tiêu. Các tin tức sẽ phổ biến tiếp theo…

–Giao Chi San Jose.   giaochi12@gmail.com  (408) 316 8393

*************************************************************

Câu Chuyện Với Ông Vũ Văn Lộc

Hiện nay, chính quyền Cộng Sản Việt Nam đang giam giữ hàng trăm nhà tranh đấu cho công lý và nhân quyền, trong đó có cô Phạm Đoan Trang với án tù 9 năm vì tội tuyên truyền chống lại nhà nước. Ông Vũ Văn Lộc, giám đốc Việt Museum cho biết ông không thể ngồi yên nhìn thấy sự áp bức triền miên đó. Điều mà ông nghĩ người Việt ở hải ngoại ai cũng có thể làm được là lên tiếng nói, gửi thư tới tới các vị dân biểu, đặc biệt là dân biểu Zoe Lofgren xin can thiệp, nhằm gửi một thông điệp đến những nhà tranh đấu can trường biết, người Việt hải ngoại không quên họ.

 Sau đây là câu chuyện với ông Vũ Văn Lộc.